De wasruimte en het schema gebruiken | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La lavandería compartida está muy ocupada hoy.

   De gedeelde wasruimte is vandaag druk.

   lavandería

   wasruimte

   compartida

   gedeeld

   está

   is

   ocupada

   druk

   hoy

   vandaag

   Uitgebreide uitleg

   lavandería betekent hier ‘wasruimte’ en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Het kan, afhankelijk van de context, ook een wasserij of wasserette aanduiden. In het meervoud staat het als lavanderías. compartida betekent ‘gedeeld’. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van compartido, passend bij lavandería. Vergelijk: un espacio compartido = ‘een gedeelde ruimte’; bij een vrouwelijk meervoud wordt dat lavanderías compartidas. está is de derde persoon enkelvoud van estar, in de tegenwoordige tijd. Hier beschrijft estar een tijdelijke toestand: de wasruimte verkeert vandaag in een bepaalde toestand. Het accentteken onderscheidt está van esta, dat ‘deze’ betekent als aanwijzend woord. ocupada betekent hier ‘druk’ of ‘bezet’ en is opnieuw vrouwelijk enkelvoud, omdat het naar lavandería verwijst. De basisvorm is ocupado; de vorm past zich aan het beschreven zelfstandig naamwoord aan. ocupado kan bij een mannelijk enkelvoud staan, bijvoorbeeld un lugar ocupado = ‘een bezette plek’. hoy betekent ‘vandaag’. Het is een onveranderlijk tijdwoord: het krijgt geen vorm voor geslacht of meervoud. Voor ‘gisteren’ gebruik je bijvoorbeeld ayer. Samen vormt La lavandería compartida het onderwerp: ‘de gedeelde wasruimte’. está ocupada zegt dat die ruimte in een drukke of bezette toestand is, en hoy bepaalt wanneer dat geldt. De volledige betekenis is: ‘De gedeelde wasruimte is vandaag druk.’

2. Pon tu nombre en el horario antes de poner una lavadora.

   Zet je naam op het schema voordat je een wasmachine aanzet.

   Pon

   zet

   tu

   je

   nombre

   naam

   horario

   schema

   antes de

   voordat

   poner

   aanzetten

   lavadora

   wasmachine

   Uitgebreide uitleg

   Pon betekent hier “zet” en is de bevestigende gebiedende wijs van poner voor tú (enkelvoud). De vorm richt zich dus tot één persoon met de informele tú-vorm; hij is niet de vorm voor usted of ustedes. Poner kan afhankelijk van het object onder meer “zetten”, “plaatsen” of “aanzetten” betekenen. Voorbeeld: Pon la ropa aquí. — “Leg de kleren hier.” tu betekent “je/jouw” en is hier een bezittelijk woord bij nombre. Het heeft geen accent. Tú met accent is daarentegen het persoonlijk voornaamwoord “jij”. Nombre betekent “naam”. Samen betekent tu nombre dus “je naam”. Voorbeeld: Escribe tu nombre. — “Schrijf je naam.” horario betekent “schema” of “rooster”. In en el horario staat het met het bepaalde lidwoord el; de hele woordgroep betekent hier “op/in het schema”. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk enkelvoud: el horario. Antes de betekent “voordat” of letterlijk “eerder dan”. Na deze uitdrukking staat in deze zin een infinitief: antes de poner — “voordat je ... aanzet”. Voorbeeld: Lávate las manos antes de comer. — “Was je handen voordat je eet.” Poner is hier de infinitief na antes de; het is dus niet opnieuw een bevel. De vertaling gebruikt voor poner una lavadora de betekenis “een wasmachine aanzetten”. In een andere context kan hetzelfde werkwoord bijvoorbeeld “zetten” of “plaatsen” betekenen. Voorbeeld: Voy a poner la lavadora. — “Ik ga de wasmachine aanzetten.” Lavadora betekent “wasmachine”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la lavadora. In una lavadora staat het onbepaalde lidwoord; dat introduceert hier een wasmachine als object, zonder op zichzelf een specifiek aantal te benadrukken. De zin begint met het bevel Pon tu nombre: “Zet je naam”. en el horario geeft aan waar die naam moet komen: “op het schema”. Daarna geeft antes de poner una lavadora aan wanneer dat moet gebeuren: “voordat je een wasmachine aanzet”. Als geheel betekent de zin: “Zet je naam op het schema voordat je een wasmachine aanzet.”

3. Hay una lavadora libre más tarde hoy.

   Er is later vanmiddag een wasmachine vrij.

   Hay

   er is / er zijn

   lavadora

   wasmachine

   libre

   vrij

   más tarde

   later

   hoy

   vandaag

   Uitgebreide uitleg

   Hay komt van haber en betekent hier dat iets bestaat of beschikbaar is: “er is”. Het is de onpersoonlijke vorm voor bestaan; hij verandert niet mee met het aantal van wat erop volgt. Vergelijk: Hay una llave. — “Er is een sleutel.” en Hay dos llaves. — “Er zijn twee sleutels.” lavadora is het zelfstandig naamwoord voor “wasmachine”. Het is een vrouwelijk woord; dat blijkt hier uit una. Het meervoud is lavadoras. Una lavadora verwijst hier naar een niet nader bepaalde wasmachine. Het onbepaalde lidwoord hoeft op zichzelf geen nadruk op een exacte telhoeveelheid te leggen. libre betekent hier “vrij” in de zin van “beschikbaar”. Het beschrijft lavadora en staat er dus in het Spaans achter. Deze vorm heeft in het enkelvoud dezelfde spelling voor mannelijk en vrouwelijk: un horario libre, una lavadora libre. In het meervoud wordt het libres: lavadoras libres. Een ander nuttig gebruik is El asiento está libre. — “De stoel is vrij.” más tarde betekent “later”. Hier is het een tijdelijke vergelijking: later dan nu of later dan een eerder genoemd moment. De basisvorm is tarde; más tarde is de vergelijkende vorm. Voorbeeld: Ven más tarde. — “Kom later.” hoy betekent “vandaag” en bepaalt wanneer de beschikbaarheid geldt. Samen vormen más tarde hoy de tijdsbepaling “later vandaag”. Hoy verandert niet naar persoon of aantal. Voorbeeld: La reunión es hoy. — “De vergadering is vandaag.” Samen geeft Hay una lavadora libre más tarde hoy aan dat er later vandaag een wasmachine beschikbaar is. Hay introduceert het bestaan of de beschikbaarheid, una lavadora libre benoemt wat beschikbaar is, en más tarde hoy plaatst dat in de tijd.

4. Pon un temporizador.

   Zet een timer.

   Pon

   zet / stel in

   temporizador

   timer

   Uitgebreide uitleg

   Pon is hier de bevestigende gebiedende wijs van poner (“zetten”, “instellen”) voor één aangesproken persoon in de tú-vorm. De vorm is onregelmatig: poner → pon, niet *pone*. Voorbeelden: Pon la alarma. — “Zet het alarm.”; Pon zonder expliciet onderwerp richt zich hier tot één persoon. un temporizador betekent “een timer”. Temporizador is een zelfstandig naamwoord; het mannelijke enkelvoudige lidwoord is hier un. Het woord verwijst naar een hulpmiddel dat na een ingestelde tijd iets laat gebeuren of stopt. Voorbeeld: Necesito un temporizador. — “Ik heb een timer nodig.” Samen vormt Pon un temporizador. een directe opdracht: “Zet een timer.” Het object van poner is un temporizador; de zin zegt niet op zichzelf hoe lang de timer moet lopen. In deze context kan de timer helpen zodat de volgende persoon niet hoeft te wachten.

5. Así la siguiente persona no tiene que esperar.

   Zo hoeft de volgende persoon niet te wachten.

   Así

   zo

   siguiente

   volgende

   persona

   persoon

   no tiene que

   hoeft niet

   esperar

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   Así betekent hier “zo” en geeft de manier of het resultaat aan: op deze manier ontstaat de genoemde situatie. Het kan in andere contexten ook “dus” betekenen, maar hier past “zo”. siguiente betekent “volgende”. Het is een bijvoeglijk naamwoord en staat hier vóór persona. Deze vorm verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk; voor het meervoud krijgt hij wel -s: la siguiente persona (“de volgende persoon”) en las siguientes personas (“de volgende personen”). persona betekent “persoon”. Het woord is grammaticaal vrouwelijk, ook wanneer het naar een man verwijst: la persona. Het meervoud is personas. no tiene que drukt hier uit dat iemand iets niet hoeft te doen. tiene is de derde persoon enkelvoud van tener; de basisvorm is tener. De bruikbare structuur is no tener que + infinitief: “niet hoeven te …”. Dat is geen verbod. Een verbod kan bijvoorbeeld met de negatieve bevelsvorm no esperes (“wacht niet”) worden uitgedrukt. esperar is de infinitief “wachten”. Na tener que blijft het volgende werkwoord in de infinitief: tiene que esperar betekent “moet wachten”, terwijl no tiene que esperar betekent “hoeft niet te wachten”. Samen betekent Así la siguiente persona no tiene que esperar: “Zo hoeft de volgende persoon niet te wachten.” Así geeft de manier of het resultaat aan, la siguiente persona is degene over wie de zin spreekt, en no tiene que esperar zegt dat wachten voor die persoon niet nodig is.

6. ¿Debo sacar mi ropa en cuanto termine el ciclo?

   Moet ik mijn kleren eruit halen zodra het programma klaar is?

   Debo

   ik moet

   sacar

   eruit halen

   ropa

   kleding

   en cuanto

   zodra

   termine

   afloopt

   ciclo

   programma

   Uitgebreide uitleg

   Debo is de eerste persoon enkelvoud van deber in de tegenwoordige tijd: debo = “ik moet”. In deze vraag gaat het om een verplichting of noodzakelijke handeling. Het onderwerp ik is in de werkwoordsvorm opgenomen en hoeft niet apart te staan. sacar staat na debo in de infinitief. De combinatie debo + infinitief betekent dat de spreker vraagt of die iets moet doen. Sacar heeft hier, samen met de context van de wasmachine, de betekenis “eruit halen”. Het kan in andere contexten ook “halen”, “nemen” of “naar buiten brengen” betekenen. ropa betekent hier “kleding” of “kleren”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; mi ropa betekent “mijn kleding”. In het Spaans kan ropa als verzamelnaam voor kleding worden gebruikt zonder dat er een meervoud nodig is. De woordgroep sacar mi ropa betekent dus “mijn kleren eruit halen”. en cuanto is een tijdsverbinding met de betekenis “zodra” of “op het moment dat”. Ze geeft aan wanneer de handeling uit de hoofdzin moet plaatsvinden. Voorbeeld: En cuanto llegue, empezamos — “Zodra hij/zij aankomt, beginnen we.” Termine komt van terminar, “eindigen” of “klaar zijn”. Hier staat het in de aanvoegende wijs, omdat en cuanto verwijst naar een gebeurtenis die op het bedoelde moment nog moet plaatsvinden. Termine kan als vorm overeenkomen met de eerste persoon enkelvoud (yo) en met de derde persoon enkelvoud (él/ella); ook de formele aanspreekvorm usted heeft hier dezelfde vorm. In deze zin is el ciclo het onderwerp, dus betekent termine hier “afloopt” of “klaar is”. Ciclo betekent letterlijk “cyclus” en verwijst hier, zoals de vaste vertaling aangeeft, naar het programma van de machine. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord, zoals blijkt uit el ciclo. In termine el ciclo is el ciclo het onderwerp van termine: de cyclus loopt af. Dat verschilt van een constructie waarin iemand de cyclus beëindigt. Samen vormen debo sacar mi ropa en en cuanto termine el ciclo de vraag: “Moet ik mijn kleren eruit halen zodra het programma klaar is?” De vraag gaat over de handeling van de spreker (debo sacar) en plaatst die handeling in de tijd met en cuanto termine el ciclo.

7. Hazlo, por favor; la ropa mojada que se queda en una máquina hace esperar a todo el mundo.

   Doe dat alsjeblieft; natte kleren die in een machine blijven liggen, houden iedereen op.

   Hazlo

   doe het

   por favor

   alsjeblieft

   ropa

   kleding

   mojada

   nat

   se queda

   blijft liggen

   máquina

   machine

   hace esperar

   laat wachten

   todo el mundo

   iedereen

   Uitgebreide uitleg

   Hazlo is een bevestigend bevel voor tú: de vorm haz hoort bij hacer en lo is het lijdendvoorwerp. In deze zin betekent het geheel “doe het/dat”; de zin specificeert niet verder waar lo precies naar verwijst. Vergelijk als patroon: Hazlo ahora. — “Doe het nu.” por favor verzacht het bevel en betekent “alsjeblieft”. Het verandert de persoon van het bevel niet: Hazlo blijft een bevel aan één persoon met tú. ropa betekent hier “kleding”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het enkelvoud wordt vaak gebruikt voor kleding als geheel. Het bijvoeglijk naamwoord mojada staat daarom in het vrouwelijk enkelvoud en betekent “nat”. De vorm komt van mojado; vergelijk bijvoorbeeld ropa seca — “droge kleding”. se queda betekent hier “blijft liggen” of “blijft achter”. De vorm queda komt van quedar, en se hoort bij deze betekenis van blijven. Queda is derde persoon enkelvoud, passend bij la ropa; het is niet de betekenis “jij blijft”. Voorbeeld: La ropa se queda aquí. — “De kleding blijft hier.” máquina betekent “machine”. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk enkelvoud, wat zichtbaar is in una máquina wanneer er een onbepaalde bepaler bij staat. In deze zin gaat het om de machine waarin de kleding blijft. hace esperar is de constructie hacer + infinitief: iemand of iets zorgt ervoor dat anderen wachten. Hace komt van hacer en is hier derde persoon enkelvoud, met de voorafgaande kleding als onderwerp; esperar blijft de infinitief. Voorbeeld: El retraso hace esperar a los pasajeros. — “De vertraging laat de passagiers wachten.” todo el mundo is een vaste uitdrukking voor “iedereen”. Letterlijk bevat zij todo (“heel/elke”) en el mundo (“de wereld”), maar de uitdrukking verwijst naar alle betrokken mensen. Ondanks de betekenis “iedereen” is mundo grammaticaal enkelvoud; daarom staat hace ook in het enkelvoud. Samen betekent la ropa mojada que se queda en una máquina “de natte kleding die in een machine blijft liggen”. Deze hele naamwoordgroep is het onderwerp van hace esperar a todo el mundo: die kleding zorgt ervoor dat iedereen moet wachten. Met het voorafgaande bevel ontstaat de betekenis: “Doe het alsjeblieft; natte kleding die in een machine blijft liggen, laat iedereen wachten.”

8. Bajaré mi cesta antes de que termine el ciclo.

   Ik breng mijn mand naar beneden voordat het programma klaar is.

   Bajaré

   ik zal naar beneden brengen

   cesta

   mand

   antes de que

   voordat

   termine

   eindigt; klaar is

   ciclo

   cyclus; programma

   Uitgebreide uitleg

   Bajaré komt van bajar (“naar beneden brengen/gaan”) en is de toekomende tijd in de eerste persoon enkelvoud: “ik zal …”. Hier betekent het, samen met het volgende zelfstandig naamwoord, dat de spreker zijn mand naar beneden zal brengen. Vergelijk: bajo = “ik breng naar beneden/ik ga naar beneden” en bajé = “ik bracht naar beneden/ik ging naar beneden”. Voorbeeld: Bajaré la caja. — “Ik zal de doos naar beneden brengen.” cesta betekent hier “mand”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is cestas. Het bezittelijk woord mi betekent “mijn” en staat hier bij het enkelvoudige cesta; de volledige groep mi cesta betekent “mijn mand”. Voorbeeld: Mi cesta está abajo. — “Mijn mand is beneden.” antes de que is een vaste verbindingsuitdrukking met de betekenis “voordat”. Na deze uitdrukking staat hier termine, een vorm van de conjunctief. Bij antes de que wordt de conjunctief gebruikt voor een gebeurtenis die op het betreffende moment nog niet heeft plaatsgevonden of nog niet als gerealiseerd wordt voorgesteld. Het patroon is antes de que + [werkwoord]: Saldré antes de que empiece la reunión. — “Ik zal vertrekken voordat de vergadering begint.” termine komt van terminar (“eindigen” of “klaar zijn”). In deze zin is het de derde persoon enkelvoud: “het eindigt/is klaar”, met el ciclo als onderwerp. De vorm termine kan in andere contexten ook bij yo horen, maar hier bepaalt het expliciete enkelvoudige onderwerp de interpretatie. Voorbeeld: Espero que termine pronto. — “Ik hoop dat het snel eindigt.” ciclo betekent letterlijk “cyclus”; in deze context verwijst het volgens de vertaling naar het programma of de lopende cyclus van de machine. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el ciclo; het meervoud is ciclos. Voorbeeld: El ciclo termina. — “Het programma/de cyclus eindigt.” Samen vormen mi cesta het lijdend voorwerp van bajaré: de spreker zal zijn mand naar beneden brengen. antes de que termine el ciclo geeft aan wanneer dat gebeurt: voordat het programma of de cyclus klaar is. De hele zin betekent dus: “Ik breng mijn mand naar beneden voordat het programma klaar is.”

9. Así todo debería funcionar sin problemas.

   Dat zou ervoor moeten zorgen dat alles soepel blijft lopen.

   Así

   zo; op die manier

   todo

   alles

   debería

   zou moeten

   funcionar

   werken; functioneren

   problemas

   problemen

   Uitgebreide uitleg

   Así betekent hier ‘zo’ of ‘op die manier’ en legt een verband met de voorafgaande situatie. In sommige contexten kan het ook een gevolg inleiden, ongeveer als ‘dus’. Voorbeeld: Hazlo así. — ‘Doe het zo.’ todo betekent hier ‘alles’. Het is hier zelfstandig gebruikt als onbepaald voornaamwoord. De vorm kan bij een genoemd zelfstandig naamwoord wel in geslacht en getal meegaan: todo el día (‘de hele dag’), toda la noche (‘de hele nacht’), todos los días (‘alle dagen’) en todas las noches (‘alle nachten’). In deze zin verwijst todo naar het geheel van wat moet functioneren; de afzonderlijke onderdelen worden niet genoemd. debería is de derde persoon enkelvoud van de conditionele vorm van deber. De vormketen is deber — ‘moeten’ — debería — ‘zou moeten’. Hier drukt het een verwachte uitkomst uit: volgens de vaste betekenis zou alles soepel moeten blijven lopen. In een andere context kan debería ook een voorzichtige aanbeveling uitdrukken, bijvoorbeeld Deberías descansar. — ‘Je zou moeten rusten.’ funcionar is de infinitief van ‘werken’ of ‘functioneren’. Na debería staat de infinitief: debería funcionar betekent ‘zou moeten functioneren’. De infinitief verandert hier niet mee met de persoon; de persoonsinformatie zit in debería. Voorbeeld: La máquina debería funcionar. — ‘De machine zou moeten werken.’ problemas betekent ‘problemen’. Dit is het meervoud van problema; ondanks de uitgang op -a is problema in het Spaans mannelijk: el problema, los problemas. In de volledige combinatie sin problemas betekent het ‘zonder problemen’ en natuurlijk ook ‘soepel’. sin is hier een voorzetsel dat afwezigheid aanduidt en vóór het zelfstandig naamwoord staat. Samen vormt Así todo debería funcionar sin problemas de betekenis ‘Zo zou alles zonder problemen moeten werken.’ De vaste Nederlandse vertaling maakt hetzelfde verband expliciet als: ‘Dat zou ervoor moeten zorgen dat alles soepel blijft lopen.’ así verbindt de uitspraak met de voorafgaande situatie, debería funcionar drukt de verwachte werking uit en sin problemas beschrijft dat die werking soepel verloopt.