Puedo
‘Puedo’ betekent hier ‘kan of mag ik’ in de vraag over het plaatsen van de soep. Het is de ik-vorm van poder en staat voor een infinitief, zoals in ‘Puedo poner’. In een nieuwe vraag kun je hetzelfde patroon gebruiken voor toestemming of mogelijkheid.
poner
‘Poner’ betekent hier ‘zetten of plaatsen’: de soep in de koelkast zetten. Het is de infinitief na ‘Puedo’ in ‘Puedo poner esta sopa en la nevera compartida’. Een bruikbaar patroon is poner + voorwerp + en + plaats.
esta
‘Esta’ betekent ‘deze’ en wijst hier naar de soep in ‘esta sopa’. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord waarvan de basisvorm este is. Het staat direct voor het zelfstandig naamwoord waarnaar het verwijst.
sopa
‘Sopa’ betekent ‘soep’, het voedsel dat in de gedeelde koelkast wordt gezet. Het woord staat in ‘esta sopa’ als het voorwerp van poner. Een bruikbaar patroon is een voedselwoord combineren met ‘en la nevera’.
en
‘En’ geeft hier de plaats aan: ‘in de koelkast’ en ‘in de container’. In ‘en la nevera’ en ‘en el recipiente’ staat het voor de ruimte of plaats waar iets zich bevindt. Gebruik en + plaats om een locatie aan te geven.
la
‘La’ is hier het bepaalde lidwoord voor ‘nevera’ in ‘la nevera compartida’. Het verwijst naar een specifieke koelkast die in de gedeelde keuken bekend is. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord.
nevera
‘Nevera’ betekent ‘koelkast’, de gedeelde koelkast uit de dialoog. Het woord staat in ‘la nevera compartida’ en vormt samen met het bijvoeglijke woord de volledige omschrijving. Een bruikbaar patroon is iets poner en la nevera.
compartida
‘Compartida’ betekent hier ‘gedeeld’ of ‘gemeenschappelijk’ en beschrijft de koelkast. De vorm sluit aan bij ‘nevera’ in ‘la nevera compartida’. Je gebruikt zo’n beschrijving om aan te geven dat meerdere mensen iets gebruiken.
Pon
‘Pon’ is hier een opdracht: ‘zet’ of ‘plak een etiket’. Het is de gebiedende vorm van poner in ‘Pon una etiqueta en el recipiente’. Een bruikbaar patroon is Pon + voorwerp + en + plaats.
una
‘Una’ betekent hier ‘een’ in ‘una etiqueta’, dus één etiket zonder dat het eerder genoemd is. Het is het onbepaalde lidwoord vóór een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Gebruik het wanneer je een niet nader bepaalde zaak introduceert.
etiqueta
‘Etiqueta’ betekent ‘etiket’, het label dat op de bewaarbak moet komen. Het staat in ‘una etiqueta’ en is het voorwerp van Pon. Een bruikbaar patroon is een etiket op een recipiënt plaatsen met ‘Pon una etiqueta en...’.
el
‘El’ is hier het bepaalde lidwoord voor ‘recipiente’ in ‘el recipiente’. Het verwijst naar de specifieke bewaarbak waarin het eten zit. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord.
recipiente
‘Recipiente’ betekent hier ‘bakje’ of ‘bewaarbak’, het voorwerp waarop of waarin het etiket wordt gebruikt. Het staat in ‘en el recipiente’ als plaatsaanduiding. Een bruikbaar patroon is iets poner en el recipiente.
antes
‘Antes’ betekent hier ‘voordat’ en geeft aan dat het labelen eerder moet gebeuren dan het achterlaten. In ‘antes de dejarlo allí’ vormt het samen met de een vaste tijdsverbinding. Een bruikbaar patroon is antes de + infinitief.
de
‘De’ maakt in ‘antes de dejarlo allí’ de verbinding tussen ‘voordat’ en de daaropvolgende handeling. Hier hoort het bij het patroon antes de + infinitief. Het markeert dus niet bezit, maar een tijdsrelatie.
dejar
‘Dejar’ betekent hier ‘laten staan’ of ‘achterlaten’ in ‘dejarlo allí’. Het is de infinitief na ‘antes de’. Een bruikbaar patroon is dejar + voorwerp + plaats, wanneer je iets ergens laat.
lo
‘Lo’ verwijst hier naar het bedoelde voorwerp of voedsel: in ‘dejarlo’ naar de bewaarbak en in ‘Lo dejaré’ naar het eten. Het is hetzelfde voornaamwoord achter de infinitief in dejarlo en vóór de vervoegde vorm in Lo dejaré. Zo voorkom je dat je het voorwerp opnieuw moet noemen.
allí
‘Allí’ betekent ‘daar’ en verwijst naar de plek in of bij de koelkast. In ‘dejarlo allí’ geeft het aan waar het voorwerp moet blijven. Gebruik allí om naar een eerder genoemde plaats te verwijzen.
También
‘También’ betekent ‘ook’ en voegt in ‘¿También debo ponerle la fecha?’ een extra handeling toe. Het staat hier aan het begin van de vraag, vóór de persoonsvorm. Je kunt también gebruiken wanneer je iets aan een eerder genoemde actie toevoegt.
debo
‘Debo’ betekent hier ‘moet ik’ of ‘hoor ik te’ in de vraag over het toevoegen van de datum. Het is de ik-vorm van deber en staat vóór de handeling in ‘debo ponerle la fecha’. Een bruikbaar patroon is debo + infinitief om een verplichting of noodzakelijke handeling te vragen of te noemen.
le
‘Le’ verwijst in ‘ponerle la fecha’ naar het voorwerp waaraan de datum wordt toegevoegd. Het geeft aan voor welk object de handeling bedoeld is. Een bruikbaar patroon is ponerle + iets wanneer je iets aan of op een voorwerp toevoegt.
fecha
‘Fecha’ betekent ‘datum’, die op het bewaarde voedsel of de bewaarbak moet worden gezet. Het staat in de uitdrukking ‘ponerle la fecha’. Een bruikbaar patroon is een datum toevoegen met ponerle la fecha.
Así
‘Así’ betekent hier ‘zo’ of ‘op die manier’ en leidt een gevolg van de eerdere handeling in. In ‘Así la gente sabe cuánto tiempo lleva dentro’ verklaart het waarom de datum nuttig is. Een bruikbaar patroon is Así + zin om een gevolg of resultaat te verbinden.
gente
‘Gente’ betekent ‘mensen’ en is hier de groep die door de datum kan weten hoe lang het eten binnen staat. Het staat als onderwerp in ‘la gente sabe’. Een veelgebruikt patroon is la gente + vervoegd werkwoord.
sabe
‘Sabe’ betekent hier ‘weet’ in ‘la gente sabe cuánto tiempo lleva dentro’. Het is de derde persoon enkelvoud van saber, passend bij la gente. Een bruikbaar patroon is saber + informatie of een bijzin.
cuánto
‘Cuánto’ betekent hier ‘hoeveel’ in de vraag naar de duur, samen met ‘tiempo’ in ‘cuánto tiempo’. Het accent hoort bij deze vraagvorm. Een bruikbaar patroon is cuánto tiempo + werkwoord om naar een tijdsduur te vragen.
tiempo
‘Tiempo’ betekent hier ‘tijd’ in de combinatie ‘cuánto tiempo’. Samen vraagt die combinatie hoe lang iets al binnen is. Een bruikbaar patroon is cuánto tiempo lleva + plaats- of toestandsaanduiding.
lleva
‘Lleva’ betekent hier niet ‘draagt’, maar maakt in ‘cuánto tiempo lleva dentro’ duidelijk hoelang iets zich al binnen bevindt. Het is een vervoegde vorm van llevar in een constructie voor verstreken tijd. In een nieuw voorbeeld kun je vragen: ‘¿Cuánto tiempo lleva aquí?’.
dentro
‘Dentro’ betekent ‘binnen’ en verwijst hier naar de binnenkant van de koelkast. In ‘lleva dentro’ beschrijft het waar het voedsel zich al bevindt. Gebruik dentro als plaatsaanduiding voor iets dat in een ruimte zit.
Qué
‘Qué’ betekent hier ‘welke’ in de vraag ‘¿Qué estante es para tu propia comida?’. Het vraagt om de keuze of identificatie van een plank. Een bruikbaar patroon is Qué + zelfstandig naamwoord om naar een specifieke keuze te vragen.
estante
‘Estante’ betekent ‘plank’, hier een plank in de koelkast. Het staat in ‘Qué estante’ en wordt verder bepaald door ‘de arriba’. Een bruikbaar patroon is estante de + plaatsbeschrijving, zoals ‘el estante de arriba’.
es
‘Es’ betekent hier ‘is’ in ‘¿Qué estante es para tu propia comida?’. In de verbinding es para geeft het aan waarvoor iets bestemd is. Een bruikbaar patroon is iets es para + persoon, doel of gebruik.
para
‘Para’ betekent hier ‘voor’ en markeert waarvoor de plank bedoeld is: ‘para tu propia comida’. Het staat na es in de constructie es para. Gebruik para vóór het doel of de persoon waarvoor iets bestemd is.
tu
‘Tu’ betekent ‘jouw’ en verwijst in ‘tu propia comida’ naar de aangesproken persoon. Het staat direct vóór de woorden die aangeven wat van die persoon is. Deze vorm heeft hier geen accent.
propia
‘Propia’ betekent ‘eigen’ en benadrukt dat het om het persoonlijke eten van de aangesproken persoon gaat. De vorm hoort bij ‘comida’ in ‘tu propia comida’; de basisvorm van dit bijvoeglijke woord is propio. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord en versterkt het bezit of de persoonlijke toewijzing.
comida
‘Comida’ betekent hier ‘eten’ of ‘voedsel’, eerst in ‘tu propia comida’ en later in ‘comida vieja’. Het woord benoemt wat in de koelkast wordt bewaard. Een bruikbaar patroon is comida + beschrijving, zoals ‘comida vieja’.
Usa
‘Usa’ is hier een opdracht: ‘gebruik’ de bovenste plank. Het is de gebiedende vorm van usar in ‘Usa el estante de arriba’. Een bruikbaar patroon is Usa + voorwerp of plaats die iemand moet gebruiken.
arriba
‘Arriba’ betekent hier ‘boven’ in de omschrijving ‘el estante de arriba’, dus de plank bovenaan. Het staat na de om de plaats van de plank te beschrijven. Een bruikbaar patroon is estante de arriba voor de bovenste plank.
lejos
‘Lejos’ betekent hier ‘weg’ of ‘ver van’ de gedeelde spullen. In ‘lejos de las cosas compartidas’ wordt de afstand tot iets aangegeven. Een bruikbaar patroon is lejos de + zelfstandig naamwoord.
las
‘Las’ is hier het bepaalde lidwoord voor ‘cosas’ in ‘las cosas compartidas’. Het verwijst naar specifieke gedeelde spullen. Het staat vóór een vrouwelijk meervoudig zelfstandig naamwoord.
cosas
‘Cosas’ betekent hier ‘dingen’ of ‘spullen’, namelijk de gedeelde items in de koelkast. Het staat in ‘las cosas compartidas’. Een bruikbaar patroon is las cosas + beschrijving wanneer je naar bepaalde spullen verwijst.
compartidas
‘Compartidas’ betekent ‘gedeeld’ of ‘gemeenschappelijk’ en beschrijft de spullen in ‘las cosas compartidas’. De vorm sluit aan bij het meervoudige woord cosas. Je gebruikt deze beschrijving om aan te geven dat meerdere mensen iets samen gebruiken.
dejaré
‘Dejaré’ betekent hier ‘ik zal laten staan’ in ‘Lo dejaré allí’. Het is de toekomende ik-vorm van dejar en drukt een voorgenomen handeling uit. Een bruikbaar patroon is Lo dejaré + plaats om te zeggen waar je iets zult laten.
y
‘Y’ betekent ‘en’ en verbindt in ‘Lo dejaré allí y pronto lo llevaré a casa’ twee handelingen van dezelfde spreker. Het houdt de twee acties in één zin bij elkaar. Een bruikbaar patroon is handeling A y handeling B.
pronto
‘Pronto’ betekent ‘binnenkort’ en geeft aan dat het eten niet lang in de gedeelde koelkast zal blijven. Het staat vóór ‘lo llevaré’ in ‘pronto lo llevaré a casa’. Gebruik pronto om een handeling in de nabije toekomst aan te duiden.
llevaré
‘Llevaré’ betekent hier ‘ik zal meenemen’ in ‘lo llevaré a casa’. Het is de toekomende ik-vorm van llevar en beschrijft een voorgenomen verplaatsing. Een bruikbaar patroon is llevar + voorwerp + a + bestemming.
a
‘A’ betekent hier ‘naar’ en markeert de bestemming in ‘a casa’. Het staat na llevaré en vóór de plaats waar het voorwerp naartoe gaat. Een bruikbaar patroon is llevar algo a + bestemming.
casa
‘Casa’ betekent hier ‘huis’ in de vaste plaatsaanduiding ‘a casa’, dus ‘naar huis’. In deze uitdrukking staat geen lidwoord vóór casa. Gebruik a casa om een bestemming naar huis aan te geven.
no
‘No’ betekent ‘niet’ en ontkent in ‘no se llena’ dat de koelkast vol raakt. Het staat direct vóór de werkwoordelijke constructie. Een bruikbaar patroon is no + werkwoord om een handeling of toestand te ontkennen.
se
‘Se’ maakt deel uit van de constructie ‘se llena’, waarin de koelkast wordt voorgesteld als iets dat vol raakt. Het geeft hier niet zelfstandig de betekenis ‘vol’, maar hoort bij de manier waarop deze toestand wordt uitgedrukt. In de dialoog staat de volledige ontkenning ‘no se llena’.
llena
‘Llena’ betekent hier ‘raakt vol’ in ‘se llena de comida vieja’. Het is de vervoegde vorm van llenar binnen de constructie se llena. Een bruikbaar patroon is se llena de + zelfstandig naamwoord om te zeggen waarmee iets vol raakt.
vieja
‘Vieja’ betekent hier ‘oud’ en beschrijft de voedselvoorraad in ‘comida vieja’. De vorm sluit aan bij het woord comida. In deze context helpt de uitdrukking uitleggen waarom je eten niet te lang in een gedeelde koelkast moet laten staan.