Beleefd praten over een tegenvallend visgerecht | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Perdone, ¿puedo preguntarle por el pescado? Está un poco seco.

   Pardon, mag ik iets vragen over de vis? Hij is een beetje droog.

   Perdone

   Pardon / excuseer me

   puedo

   kan / mag

   preguntarle

   u iets vragen

   por

   over

   el pescado

   de vis

   Está

   is

   un poco

   een beetje

   seco

   droog

   Uitgebreide uitleg

   Perdone is hier een vaste beleefde aanspreekvorm met de betekenis “pardon” of “neemt u mij niet kwalijk”. De vorm is de bevestigende imperatief voor usted (enkelvoud), niet voor tú of ustedes. Voorbeeld: Perdone, ¿dónde está la estación? — “Pardon, waar is het station?” puedo komt van poder en is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud: “ik kan” of, in een verzoek, “mag ik”. De combinatie ¿puedo + infinitief? vraagt toestemming om iets te doen. Voorbeeld: ¿Puedo entrar? — “Mag ik binnenkomen?” preguntarle bestaat uit preguntar (“vragen”) met het aangehechte voornaamwoord le (“u” als aangesprokene in deze context). Na puedo staat de infinitief preguntar; le maakt duidelijk aan wie de vraag gericht is. Voorbeeld: Quiero preguntarle algo. — “Ik wil u iets vragen.” por krijgt samen met preguntar de betekenis “over” of “naar vragen”: preguntar por algo = “naar iets vragen”. Hier gaat het dus om vragen over de vis, niet om een algemene betekenis van por. Voorbeeld: Pregunto por la reserva. — “Ik vraag naar de reservering.” el pescado betekent hier “de vis”. pescado is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; daarom staat het bepaalde lidwoord el ervoor. Het kan in andere contexten ook verwijzen naar vis als voedsel, maar de vaste vertaling identificeert hier de bedoelde vis. Está komt van estar en is de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Estar wordt hier gebruikt voor een toestand of eigenschap op dit moment. In combinatie met el pescado betekent het “hij is” in de Nederlandse vertaling; het Spaanse werkwoord zelf toont hier geen mannelijk geslacht, maar wel enkelvoud. Voorbeeld: La sopa está caliente. — “De soep is warm.” un poco betekent “een beetje” en verzacht de daaropvolgende beschrijving. Het geeft hier een kleine mate aan; het is niet hetzelfde als een ontkenning. Voorbeeld: Estoy un poco cansado. — “Ik ben een beetje moe.” seco betekent “droog”. Deze vorm is het bijvoeglijk naamwoord in het mannelijk enkelvoud en stemt overeen met el pescado. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is seca, bijvoorbeeld in La carne está seca — “Het vlees is droog.” Samen vormt ¿puedo preguntarle por el pescado? de beleefde vraag “mag ik u iets vragen over de vis?” Daarna beschrijft Está un poco seco de toestand van die vis: “Hij is een beetje droog.” De volledige uiting is dus: “Pardon, mag ik iets vragen over de vis? Hij is een beetje droog.”

2. Lo siento. Lo consultaré con la cocina.

   Het spijt me. Ik ga het in de keuken navragen.

   Lo siento

   Het spijt me

   consultaré

   ik zal navragen

   cocina

   keuken

   Uitgebreide uitleg

   Lo siento is hier een vaste verontschuldiging: “Het spijt me”. In deze uitdrukking verwijst lo niet naar een concreet zelfstandig naamwoord dat in de zin genoemd wordt; samen met siento vormt het de gebruikelijke formule. Sentir is het werkwoord “voelen” of, in bepaalde uitdrukkingen, “spijt hebben”; siento is hier de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. consultaré betekent hier dat de spreker iets zal navragen. De vorm komt van consultar en is de eerste persoon enkelvoud van de eenvoudige toekomende tijd: consultaré = “ik zal navragen”. Bij deze tijd wordt de uitgang aan de infinitief toegevoegd; vergelijk consultar → consultaré. Het accentteken hoort bij deze vorm. Een vergelijkbaar voorbeeld is Lo confirmaré mañana — “Ik zal het morgen bevestigen.” cocina betekent hier “keuken”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, daarom staat ervoor la: la cocina. In deze restaurantcontext kan la cocina ook verwijzen naar de keuken als de betrokken afdeling of het keukenteam; de vertaling maakt duidelijk dat daar navraag wordt gedaan. Een eenvoudig ander voorbeeld is La cocina está cerrada — “De keuken is gesloten.” De combinatie consultaré con la cocina betekent letterlijk ongeveer “ik zal het met de keuken overleggen/navragen”. con geeft aan bij welke partij de spreker navraag doet. Het eerste Lo is hetgene waarnaar de spreker zal informeren; de zin benoemt niet expliciet wat dat precies is. Samen betekent de hele uiting: “Het spijt me. Ik ga het in de keuken navragen.”

3. El sabor es bueno, pero la textura no es lo que esperaba.

   De smaak is lekker, maar de textuur is niet wat ik had verwacht.

   sabor

   smaak

   bueno

   goed; lekker

   textura

   textuur

   lo que esperaba

   wat ik verwachtte

   Uitgebreide uitleg

   sabor betekent hier “smaak”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el sabor. Voorbeeld: El sabor cambia. — “De smaak verandert.” bueno betekent hier “goed” en bij eten ook natuurlijk “lekker”. Dit bijvoeglijk naamwoord staat hier in de mannelijke enkelvoudsvorm, omdat het overeenkomt met el sabor; bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord is de vorm buena, zoals in La comida es buena. — “Het eten is lekker.” textura betekent “textuur”. Dit is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la textura. Voorbeeld: La textura es suave. — “De textuur is zacht.” lo que esperaba betekent “wat ik verwachtte”. lo que is hier een vaste neutrale constructie voor “wat/datgene wat”; lo verwijst niet naar een genoemd mannelijk zelfstandig naamwoord. esperaba is de eerste persoon enkelvoud van esperar in de onvoltooid verleden tijd, dus “ik verwachtte”. Voorbeeld: No es lo que esperaba. — “Het is niet wat ik verwachtte.” El sabor es bueno zegt dat de smaak als goed wordt beoordeeld. pero betekent “maar” en verbindt daarmee een tegenstelling. In la textura no es lo que esperaba maakt no de uitspraak negatief: de textuur is niet wat de spreker verwachtte. Samen betekent de hele zin: “De smaak is lekker, maar de textuur is niet wat ik had verwacht.”

4. Un poco de salsa aparte podría ayudar.

   Een beetje saus erbij zou kunnen helpen.

   Un poco de

   een beetje

   salsa

   saus

   aparte

   erbij

   podría

   zou kunnen

   ayudar

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   Un poco de drukt een kleine, niet nader bepaalde hoeveelheid uit: “een beetje van”. Na de komt hier een zelfstandig naamwoord: un poco de salsa. Het lidwoord un geeft in deze uitdrukking geen exact geteld aantal aan; de nadruk ligt op een kleine hoeveelheid. salsa betekent hier saus. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is salsas. Voorbeeld: Quiero un poco de salsa. — “Ik wil een beetje saus.” aparte betekent in deze zin dat de saus afzonderlijk of erbij beschikbaar zou zijn, niet dat zij al met het hoofdgerecht vermengd is. Het woord kan ook letterlijk “apart” betekenen. Voorbeeld: La salsa viene aparte. — “De saus komt apart.” podría is een vorm van poder (“kunnen”): de voorwaardelijke vorm voor de derde persoon enkelvoud. In deze zin maakt het de suggestie voorzichtig: iets zou kunnen helpen, zonder te zeggen dat het zeker helpt. Voorbeeld: Eso podría funcionar. — “Dat zou kunnen werken.” ayudar is de infinitief van ayudar (“helpen”). Na poder staat de volgende werkwoordsvorm in de infinitief: podría ayudar = “zou kunnen helpen”. Voorbeeld: La música puede ayudar. — “Muziek kan helpen.” Samen vormen de delen: un poco de salsa is wat er eventueel wordt toegevoegd, aparte geeft aan dat die saus erbij maar afzonderlijk is, en podría ayudar zegt voorzichtig dat dit mogelijk een positief effect heeft. De hele zin betekent daarom: “Een beetje saus erbij zou kunnen helpen.”`

5. ¿Quiere que le traiga un poco?

   Wilt u dat ik wat meebreng?

   ¿Quiere

   wilt u

   le

   voor u

   traiga

   meebreng

   un poco

   een beetje; wat

   Uitgebreide uitleg

   ¿Quiere komt van querer en betekent hier “wilt u”. Dit is de tegenwoordige tijd: quiere is de vorm voor usted en heeft dezelfde vorm als bij él/ella; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het hier om usted gaat. Vergelijk voor tú: ¿Quieres…? le is een meewerkend voornaamwoord met de betekenis “voor u” of “aan u”. In deze zin verwijst het naar de aangesproken persoon. Bij dit gebruik blijft le hetzelfde voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; het drukt hier niet het geslacht van die persoon uit. traiga komt van traer, “brengen/meebrengen”. Na quiere que staat hier de aanvoegende wijs: que le traiga betekent “dat ik iets voor u meebreng”. traiga is de eerste persoon enkelvoud in deze bijzin; het onderwerp “ik” staat niet los in de zin maar wordt door de werkwoordsvorm begrepen. Een bruikbaar contrast is traigo in Yo traigo la salsa (“Ik breng de saus mee”) tegenover quiere que traiga… in deze vraagstructuur. un poco betekent hier “een beetje” of “wat”. Het geeft een kleine, niet nader bepaalde hoeveelheid aan; de zin zegt niet precies hoeveel. In deze context gaat het volgens de vertaling en de omliggende zinnen om wat saus. Samen vormt ¿Quiere que…? een beleefde vraag naar de wens van de aangesprokene: “Wilt u dat …?” Daarna noemt le traiga wat de spreker voor die persoon zou meebrengen, en un poco de hoeveelheid. De volledige betekenis is dus: “Wilt u dat ik wat meebreng?”

6. Eso ayudaría, siempre que no sea demasiado pesada.

   Dat zou helpen, zolang de saus niet te zwaar is.

   Eso

   dat

   ayudaría

   zou helpen

   siempre que

   zolang

   no sea

   niet is

   demasiado

   te

   pesada

   zwaar

   Uitgebreide uitleg

   Eso betekent hier “dat” en verwijst naar iets dat in de situatie al bekend is; het woord zelf specificeert niet welk zelfstandig naamwoord bedoeld wordt. Eso is een onzijdig aanwijzend voornaamwoord en staat dus niet voor een expliciet genoemd mannelijk of vrouwelijk zelfstandig naamwoord in deze zin. ayudaría komt van ayudar (“helpen”). De uitgang -ía vormt hier de conditionele vorm: “zou helpen”. De vorm drukt een hypothetisch of voorwaardelijk gevolg uit, zonder op zichzelf vast te leggen wie helpt. Voorbeeld: Eso ayudaría mucho. — “Dat zou veel helpen.” siempre que is een vaste verbindingsuitdrukking met de betekenis “zolang” of “op voorwaarde dat”. De daaropvolgende voorwaarde beperkt wanneer de uitspraak over helpen geldt. no sea komt van ser (“zijn”). Sea is hier de tegenwoordige conjunctiefvorm bij de voorwaarde die door siempre que wordt ingeleid; no maakt de voorwaarde negatief. Voorbeeld: Puedes venir, siempre que no sea tarde. — “Je kunt komen, zolang het niet laat is.” demasiado betekent hier “te” in de betekenis “meer dan wenselijk”, en versterkt pesada; het is dus geen afzonderlijk oordeel over een hoeveelheid. pesada komt van het bijvoeglijk naamwoord pesado (“zwaar”). Deze vorm is vrouwelijk enkelvoud en stemt overeen met salsa, de saus die in de vaste Nederlandse vertaling expliciet wordt genoemd. De mannelijke vorm is pesado; bijvoorbeeld un plato pesado betekent “een zwaar gerecht”. In de gegeven zin betekent demasiado pesada “te zwaar”. Samen betekent de zin: “Dat zou helpen, zolang de saus niet te zwaar is.” Het eerste deel geeft een mogelijk gevolg (Eso ayudaría); siempre que voegt de voorwaarde toe. no sea demasiado pesada zegt dat de saus niet boven de aanvaardbare mate van zwaarte mag uitkomen.

7. Puedo traer un pequeño plato de salsa y avisar a la cocina.

   Ik kan een klein schaaltje saus brengen en het aan de keuken laten weten.

   Puedo

   ik kan

   traer

   brengen of meebrengen

   pequeño

   klein

   plato

   schaaltje of gerecht

   salsa

   saus

   avisar

   iets laten weten

   cocina

   keuken

   Uitgebreide uitleg

   Puedo is de vorm van poder voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: “ik kan”. Het drukt hier mogelijkheid of bereidheid uit. Poder wordt gevolgd door een infinitief: puedo traer = “ik kan brengen”. Traer is een infinitief en betekent hier iets naar de plaats van de spreker of gesprekspartner brengen. De infinitief blijft na puedo onveranderd. Voorbeelden: Puedo ayudar = “Ik kan helpen”; No puedo venir = “Ik kan niet komen”. Pequeño betekent hier “klein” en beschrijft plato. Het bijvoeglijk naamwoord staat in het mannelijk enkelvoud om met dat zelfstandig naamwoord overeen te komen: pequeño; bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld pequeña. Een bruikbare vergrotende vorm is más pequeño = “kleiner”. Plato betekent in deze context een klein schaaltje of bord waarin de saus kan worden gebracht; in andere contexten kan het ook een gerecht betekenen. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un plato pequeño = “een klein schaaltje”. Het onbepaalde lidwoord un markeert hier een niet nader bepaald exemplaar, niet op zichzelf een expliciet aantal. Salsa is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor “saus”. In un pequeño plato de salsa geeft de salsa aan wat er in het schaaltje zit: “een klein schaaltje saus”. Het lidwoord bij een bepaalde saus zou la salsa zijn. Avisar is opnieuw een infinitief, gecoördineerd met traer onder puedo: puedo traer ... y avisar ... = “ik kan ... brengen en ... laten weten”. Hier betekent avisar a la cocina dat de keuken daarvan op de hoogte wordt gebracht. De constructie avisar a + persoon of instantie kan aangeven aan wie je iets meldt; de precieze inhoud kan uit de context volgen. Cocina betekent “keuken” en is vrouwelijk: la cocina. In deze zin verwijst a la cocina volgens de vaste vertaling naar de keuken als de betrokken instantie, niet naar een beweging naar de keuken. Samen vormt puedo traer un pequeño plato de salsa de betekenis “ik kan een klein schaaltje saus brengen”. Daarna voegt y avisar a la cocina een tweede, door dezelfde spreker mogelijke handeling toe: “en het aan de keuken laten weten”. De hele uiting betekent dus: “Ik kan een klein schaaltje saus brengen en het aan de keuken laten weten.”

8. Quería comentarlo antes de comer más de ese plato.

   Ik wilde het even zeggen voordat ik meer van het gerecht at.

   Quería

   ik wilde

   comentarlo

   het zeggen

   antes de

   voordat

   comer

   eten

   más

   meer

   ese

   dat / die

   plato

   gerecht

   Uitgebreide uitleg

   Quería is de eerste persoon enkelvoud van het imperfectum van querer (willen): querer → quería. Hier beschrijft het een eerder bestaande of nog niet afgeronde bedoeling: “ik wilde”. Voorbeeld: Quería preguntar algo. — “Ik wilde iets vragen.” comentarlo bestaat uit comentar (iets zeggen of bespreken) en het aangehechte lijdendvoorwerpscliticum lo (het). Bij een infinitief kan het cliticum erachter staan: comentar + lo → comentarlo. Hier verwijst lo naar de zaak die de spreker wilde noemen; de zin benoemt die zaak niet verder. Voorbeeld: Quiero comentarlo contigo. — “Ik wil het met je bespreken.” antes de leidt iets in dat eerder gebeurt: “voordat”. Voor een handeling zonder afzonderlijk genoemde uitvoerder volgt een infinitief: antes de + infinitief. Voorbeeld: Lávate las manos antes de comer. — “Was je handen voordat je eet.” comer is de infinitief “eten”. De infinitief drukt zelf geen persoon of getal uit. Ter vergelijking: como betekent “ik eet” en comen betekent “zij eten” of “u/meervoud eet”. más betekent hier “meer” en geeft een grotere of extra hoeveelheid aan. In comer más gaat het om de hoeveelheid die gegeten wordt. Voorbeeld: No quiero comer más. — “Ik wil niet meer eten.” ese is een aanwijzend woord in het mannelijk enkelvoud. Het stemt hier overeen met het grammaticaal mannelijke, enkelvoudige zelfstandig naamwoord plato: ese plato. Andere vormen zijn bijvoorbeeld esa bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord en esos/esas bij meervoud. Voorbeeld: Ese plato está caliente. — “Dat gerecht is heet.” plato is een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het kan “bord” betekenen, maar in deze zin betekent het “gerecht”. In de ese plato is het gerecht waarvan de spreker meer wilde eten. Voorbeeld: El plato está caliente. — “Het gerecht is heet.” Samen drukt Quería comentarlo de bedoeling “ik wilde het zeggen” uit. antes de comer plaatst het zeggen vóór het eten, en más de ese plato betekent “meer van dat gerecht”. De volledige betekenis is: “Ik wilde het even zeggen voordat ik meer van het gerecht at.”

9. Dígame, por favor, si el pescado sigue seco después de probar la salsa.

   Laat het me alstublieft weten als de vis nog steeds droog is nadat u de saus heeft geprobeerd.

   Dígame

   laat het me weten

   por favor

   alstublieft

   si

   als

   el pescado

   de vis

   sigue

   blijft

   seco

   droog

   después de

   nadat

   probar

   proeven; proberen

   la salsa

   de saus

   Uitgebreide uitleg

   Dígame is een beleefd verzoek aan één persoon. Diga is de gebiedende wijs van decir (‘zeggen’) voor usted, en me betekent ‘aan mij’. Samen betekent het ‘laat het me weten’, letterlijk ‘zeg het tegen mij’. Het accentteken is nodig in deze geschreven vorm om de klemtoon op dí- te behouden. Vergelijk de informele enkelvoudsvorm dime (‘zeg het me’) en de vorm voor meerdere aangesproken personen díganme (‘zeg het me’). Dígame zelf richt zich dus tot één persoon. por favor verzacht het verzoek en betekent ‘alstublieft’. Dit is een herbruikbare beleefde uitdrukking die aan veel verzoeken kan worden toegevoegd. si leidt hier de voorwaarde ‘als’ in. Dezelfde onverbogen spelling si kan ook in een indirecte vraag voorkomen, bijvoorbeeld in No sé si viene (‘Ik weet niet of hij komt’); de functie wordt door de zin bepaald. Verwar dit niet met sí met accent, dat ‘ja’ betekent. el pescado betekent ‘de vis’. Pescado is hier een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; het lidwoord el past daarbij. Pescado verwijst vaak naar vis als voedsel, terwijl pez vaak een levende vis aanduidt. sigue is de derde persoon enkelvoud van seguir (‘doorgaan; blijven’). In sigue seco drukt het voortduren van een toestand uit: ‘is nog steeds droog’ of ‘blijft droog’. Het onderwerp is el pescado, daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Bij een meervoudig onderwerp staat bijvoorbeeld siguen: Los pescados siguen secos (‘De vissen blijven droog’). seco is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis ‘droog’. Het staat hier in het mannelijk enkelvoud omdat het el pescado beschrijft. De andere relevante vormen zijn seca, secos en secas, afhankelijk van het grammaticale geslacht en getal van het beschreven zelfstandig naamwoord. después de betekent ‘nadat’ wanneer er een infinitief op volgt. Het patroon después de + infinitief plaatst één gebeurtenis na een andere. Voorbeeld: Después de comer, descanso — ‘Nadat ik gegeten heb, rust ik uit.’ probar is de infinitief met de betekenissen ‘proeven’ en ‘proberen’. In combinatie met la salsa past in deze context de betekenis ‘de saus proeven’; de vaste Nederlandse vertaling geeft dit weer als ‘de saus geprobeerd’. Na después de blijft het werkwoord in de infinitief: er staat daar geen afzonderlijk vervoegd werkwoord. Voorbeeld: Después de probar la sopa, sonrío — ‘Nadat ik de soep heb geproefd, glimlach ik.’ la salsa betekent ‘de saus’. Salsa is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, daarom staat ervoor la. Het lidwoord stemt af op het zelfstandig naamwoord: vergelijk el pescado (‘de vis’) met la salsa (‘de saus’). Samen vraagt Dígame, por favor aan één persoon om iets beleefd te melden. si el pescado sigue seco betekent ‘als de vis nog steeds droog is’. después de probar la salsa geeft aan dat dit wordt beoordeeld nadat de saus is geproefd. De hele uiting betekent: ‘Laat het me alstublieft weten als de vis nog steeds droog is nadat u de saus heeft geprobeerd.’

10. Podemos encontrar otra solución.

    We kunnen een andere oplossing vinden.

    Podemos

    we kunnen

    encontrar

    vinden

    otra

    andere

    solución

    oplossing

    Uitgebreide uitleg

    Podemos is de eerste persoon meervoud van poder in de tegenwoordige tijd: “wij kunnen”. In combinatie met een infinitief drukt het vermogen of de mogelijkheid uit: Podemos esperar. = “We kunnen wachten.” Het onderwerp “wij” is in de Spaanse werkwoordsvorm inbegrepen; een apart voornaamwoord nosotros is meestal niet nodig. encontrar is een infinitief en betekent hier “vinden”. Na podemos blijft het werkwoord in de infinitief: Podemos encontrar... = “We kunnen ... vinden”. De infinitief verandert hier niet mee met de persoon; de persoonsinformatie zit in podemos. Een ander veelgebruikt werkwoord met dezelfde constructie is Podemos ayudar. = “We kunnen helpen.” otra betekent hier “een andere”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van otro en stemt af op het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord solución. Vergelijk: otro problema = “een ander probleem” en otra idea = “een ander idee”. solución is het vrouwelijke zelfstandig naamwoord “oplossing”. De meervoudsvorm is soluciones: Hay varias soluciones. = “Er zijn verschillende oplossingen.” De klemtoon blijft in het meervoud volgens de gewone Spaanse spellingregel op dezelfde lettergreep vallen, daarom verdwijnt het accentteken in soluciones. Samen vormen de delen podemos + infinitief en otra solución de betekenis: “Wij kunnen een andere oplossing vinden.” De zin stelt een mogelijkheid of voorstel voor die groep voor; hij zegt niet dat de oplossing al gevonden is.