De timing van een etentje plannen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Puede que los invitados lleguen mientras el plato principal todavía se está cocinando.

   De gasten kunnen aankomen terwijl het hoofdgerecht nog aan het koken is.

   Puede que

   het kan zijn dat

   invitados

   gasten

   lleguen

   aankomen

   mientras

   terwijl

   plato

   gerecht

   principal

   hoofd-

   todavía

   nog

   se está cocinando

   wordt gekookt

   Uitgebreide uitleg

   Puede que drukt hier mogelijkheid uit: “het kan zijn dat”. Deze vaste constructie wordt gevolgd door de conjunctief (subjuntivo), omdat de spreker de gebeurtenis niet als zeker presenteert. Patroon: puede que + conjunctief. Voorbeeld: Puede que llueva. — “Het kan zijn dat het regent.” invitados betekent hier “gasten”. Het is het meervoud van invitado; het zelfstandig naamwoord heeft ook de vrouwelijke vorm invitada, met meervoud invitadas. In deze zin is het de handelende groep bij lleguen. lleguen betekent hier “aankomen”. De basisvorm is llegar; lleguen is de derde persoon meervoud van de tegenwoordige conjunctief. De vorm past bij het meervoudige onderwerp los invitados en wordt hier bovendien gebruikt na puede que. Voorbeeld: Puede que lleguen tarde. — “Het kan zijn dat ze laat aankomen.” mientras betekent “terwijl” en verbindt twee gelijktijdige gebeurtenissen. Voorbeeld: Leo mientras ella cocina. — “Ik lees terwijl zij kookt.” plato betekent “gerecht” of, in andere contexten, “bord”. Hier gaat het om een gerecht. De meervoudsvorm is platos. In el plato principal is plato het zelfstandig naamwoord met het bepaalde lidwoord el. principal betekent hier “hoofd-” in de combinatie “hoofdgerecht”. Het bijvoeglijk naamwoord staat na plato en krijgt in het meervoud de vorm principales: el plato principal, los platos principales. Principal verandert niet naar geslacht: la comida principal. todavía betekent hier “nog” en geeft aan dat de handeling op dat moment voortduurt. Het kan ook “nog steeds” betekenen wanneer juist die voortduring benadrukt wordt. Voorbeeld: Todavía trabajan. — “Ze werken nog steeds.” se está cocinando betekent hier “wordt gekookt”. está is de derde persoon enkelvoud van estar, en cocinando is het gerundium van cocinar. Samen vormen ze estar + gerundium voor een handeling die op dat moment bezig is. Se maakt hier een passieve constructie: het gerecht ondergaat de handeling; er wordt niet gezegd wie kookt. Voorbeeld: El plato se está cocinando. — “Het gerecht wordt gekookt.” Samen betekent Puede que los invitados lleguen “het kan zijn dat de gasten aankomen”. mientras el plato principal todavía se está cocinando betekent “terwijl het hoofdgerecht nog wordt gekookt”. De volledige betekenis is: “De gasten kunnen aankomen terwijl het hoofdgerecht nog aan het koken is.”

2. Entonces sirve un entrante sencillo para que todos puedan acomodarse.

   Serveer dan een eenvoudig voorgerecht, zodat iedereen rustig kan wennen.

   Entonces

   dan

   sirve

   serveer

   entrante

   voorgerecht

   sencillo

   eenvoudig

   para que

   zodat

   todos

   iedereen

   puedan

   kunnen

   acomodarse

   zich op zijn gemak voelen

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” of “in dat geval” en verbindt deze suggestie met de voorafgaande situatie. sirve betekent hier “serveer”. In deze context is het de bevestigende gebiedende wijs voor tú van servir: sirve. Dezelfde vorm kan in andere zinnen ook de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd zijn, maar de vaste vertaling maakt hier de opdracht duidelijk. entrante is een zelfstandig naamwoord voor een voorgerecht. Het meervoud is entrantes. Het woord kan ook als bijvoeglijk naamwoord voorkomen, maar hier benoemt het zelfstandig het gerecht. sencillo betekent hier “eenvoudig” en beschrijft entrante. De vorm is mannelijk enkelvoud, passend bij un entrante; vrouwelijke enkelvoudsvorm is sencilla, en de meervoudsvormen zijn sencillos en sencillas. para que introduceert een doel: “zodat” of “opdat”. Na para que staat in deze zin de subjuntivo, omdat het doel wordt voorgesteld als iets dat nog moet worden bereikt. Vergelijk dit met para + infinitief, dat doorgaans dezelfde handelende persoon heeft. todos betekent hier “iedereen”. Het is een meervoudige mannelijke of gemengde vorm; bij een uitsluitend vrouwelijke groep staat todas. In deze zin is todos de handelende groep bij puedan acomodarse. puedan betekent “kunnen” en is de derde persoon meervoud van poder in de tegenwoordige subjuntivo. Een bruikbare keten is poder → pueden (indicatief) en puedan (subjuntivo). Voorbeeld: Espero que puedan venir. — “Ik hoop dat ze kunnen komen.” Hier wordt puedan gebruikt na para que. acomodarse betekent hier “zich op zijn gemak voelen” of “zich rustig aanpassen”. Het is de infinitief acomodar met het voornaamwoord se eraan vast. Se maakt hier deel uit van de wederkerende/pronominale vorm; het betekent niet automatisch dat de handeling wederzijds tussen verschillende personen gebeurt. Samen betekent de zin: “Serveer dan een eenvoudig voorgerecht, zodat iedereen rustig kan wennen.” De structuur is Entonces + de opdracht sirve un entrante sencillo + het doel para que todos puedan acomodarse.

3. Puedo tener la ensalada y el pan listos antes de que ellos lleguen.

   Ik kan salade en brood klaar hebben voordat zij er zijn.

   Puedo

   ik kan

   tener

   hebben

   ensalada

   salade

   pan

   brood

   listos

   klaar

   antes de que

   voordat

   ellos

   zij

   lleguen

   aankomen

   Uitgebreide uitleg

   Puedo komt van poder en is de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: “ik kan”. Het drukt hier mogelijkheid of vermogen van de spreker uit. Voorbeeld: Puedo ayudar. — “Ik kan helpen.” tener is de infinitief van “hebben”. Na puedo staat de infinitief: poder wordt vervoegd, terwijl tener niet wordt vervoegd. Samen betekent puedo tener: “ik kan hebben”. Voorbeeld: Puedo tener el informe listo. — “Ik kan het verslag klaar hebben.” ensalada betekent hier “salade”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord la markeert hier enkelvoud. Voorbeeld: La ensalada está lista. — “De salade is klaar.” pan betekent “brood”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; el is het bepaalde lidwoord voor dit enkelvoudige woord. Voorbeeld: El pan está caliente. — “Het brood is warm.” listos betekent hier “klaar” en beschrijft samen la ensalada y el pan: beide dingen kunnen klaar zijn. De vorm is meervoud en mannelijk. Bij een combinatie van een vrouwelijk en een mannelijk zelfstandig naamwoord gebruikt het Spaans voor het bijvoeglijk naamwoord doorgaans het mannelijk meervoud. Vergelijk: La ensalada está lista — “De salade is klaar”; El pan está listo — “Het brood is klaar.” antes de que betekent “voordat”. Deze voegwoordelijke uitdrukking leidt hier een gebeurtenis in die nog moet plaatsvinden ten opzichte van het klaarmaken. Daarom staat daarna een conjunctiefvorm, niet een bevelvorm. ellos betekent “zij” en is een persoonlijk voornaamwoord van de derde persoon meervoud. De zin identificeert niet precies wie ermee wordt bedoeld; de vorm geeft wel aan dat het om meerdere personen gaat. Voorbeeld: Ellos llegan mañana. — “Zij komen morgen aan.” lleguen komt van llegar (“aankomen”) en is de derde persoon meervoud van de tegenwoordige conjunctief. In antes de que ellos lleguen verwijst die vorm naar een nog niet gerealiseerde gebeurtenis: “voordat zij aankomen”. Het onderwerp ellos staat er expliciet bij, dus de werkwoordsvorm is daarop afgestemd. Voorbeeld: Me voy antes de que ellos lleguen. — “Ik ga weg voordat zij aankomen.” De zinsbouw is Puedo + tener + objecten + listos: de spreker kan de salade en het brood klaar hebben. antes de que voegt de tijdsgrens toe, en ellos lleguen benoemt de gebeurtenis die daarna wordt verwacht. Het geheel betekent: “Ik kan de salade en het brood klaar hebben voordat zij aankomen.”

4. Así el plato principal tiene un poco más de tiempo sin que parezca que la cena se retrasa.

   Daardoor krijgt het hoofdgerecht wat extra tijd zonder dat het lijkt alsof het diner vertraging heeft.

   Así

   daardoor; zo

   plato

   gerecht

   principal

   hoofd-; belangrijkste

   tiene

   heeft; beschikt over

   un poco

   een beetje

   más

   meer

   tiempo

   tijd

   sin que

   zonder dat

   parezca

   lijkt

   cena

   diner; avondmaaltijd

   se retrasa

   vertraging oploopt

   Uitgebreide uitleg

   Así verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat en betekent hier “daardoor” of “zo”. Het wijst op het gevolg van de beschreven planning. plato betekent hier “gerecht”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is platos. In el plato principal is plato het kernwoord en principal de beschrijving ervan. principal betekent hier “hoofd-” of “belangrijkste”. Het bijvoeglijk naamwoord staat na het zelfstandig naamwoord: el plato principal, maar bijvoorbeeld la comida principal. Principal heeft hier dezelfde vorm voor mannelijk en vrouwelijk; in het meervoud wordt het principales. Het is niet hetzelfde als primero: principal duidt de belangrijkste hoofdzaak aan, niet noodzakelijk de eerste in tijd of volgorde. tiene is de derde persoon enkelvoud van tener in de tegenwoordige tijd: tener → tiene. Hier betekent het dat het hoofdgerecht over een bepaalde hoeveelheid tijd beschikt of die tijd krijgt. Een nuttig patroon is tener tiempo para + infinitief, bijvoorbeeld: Tengo tiempo para cocinar. — “Ik heb tijd om te koken.” un poco betekent hier “een beetje” en duidt op een kleine hoeveelheid. Samen met más vormt het de betekenis “wat meer”. Het lidwoord un drukt hier niet zelfstandig een precies aantal uit. más betekent “meer”. Met een zelfstandig naamwoord staat het in een hoeveelheidspatroon zoals más tiempo — “meer tijd”. Het tegenovergestelde is menos: menos tiempo — “minder tijd”. tiempo betekent hier “tijd”, niet “weer”. In hace buen tiempo betekent hetzelfde woord bijvoorbeeld “weer”, maar in tener tiempo gaat het om beschikbare tijd. sin que is de herbruikbare verbinding “zonder dat”. Zij leidt hier een bijzin met een vervoegde vorm in de subjuntivo in: sin que parezca — “zonder dat het lijkt”. parezca komt van parecer en is de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige subjuntivo. Na sin que beschrijft deze vorm de omstandigheid die niet als gevolg of indruk moet ontstaan. In parezca que ... volgt de inhoud van wat lijkt: “het lijkt alsof ...”. cena betekent “diner” of “avondmaaltijd”. In la cena is het een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. La is hier een bepaald lidwoord dat bij cena hoort; la cena is het onderwerp van se retrasa binnen de volgende inhoudszin. se retrasa bestaat uit het pronominale werkwoord retrasarse: retrasa is de derde persoon enkelvoud van retrasar in de tegenwoordige tijd, gecombineerd met se. Hier betekent het “vertraging oplopen” of “vertraagd raken”. Het onderwerp is la cena, daarom staat de werkwoordsvorm in het enkelvoud. Vergelijk het niet-pronominale patroon: El tráfico retrasa la cena. — “Het verkeer vertraagt het diner.” Samen betekent Así el plato principal tiene un poco más de tiempo dat het hoofdgerecht daardoor wat extra tijd krijgt. sin que parezca que la cena se retrasa voegt toe dat dit gebeurt zonder dat het lijkt alsof het diner vertraging oploopt. De volledige betekenis is: “Daardoor krijgt het hoofdgerecht wat extra tijd zonder dat het lijkt alsof het diner vertraging heeft.”

5. ¿Debo cocinar las verduras cuando ya hayan llegado todos?

   Zal ik de groenten koken zodra iedereen is aangekomen?

   ¿Debo

   moet ik …?

   cocinar

   koken

   verduras

   groenten

   cuando

   wanneer; zodra

   ya

   al

   hayan llegado

   zijn aangekomen

   todos

   iedereen

   Uitgebreide uitleg

   ¿Debo drukt hier uit dat de spreker vraagt of koken op dat moment nodig of gewenst is: “moet ik …?” Het is de eerste persoon enkelvoud van deber in de tegenwoordige tijd. Deber + infinitief is een veelgebruikt patroon voor verplichting of noodzaak, bijvoorbeeld: Debo esperar. — “Ik moet wachten.” In deze vraag bepaalt de context de praktische timing; het is niet automatisch een bevel aan iemand anders. cocinar is een infinitief en betekent “koken”. Na debo blijft het werkwoord in de infinitief: debo cocinar, niet een vervoegde vorm. In deze zin is cocinar de handeling waarnaar gevraagd wordt. las verduras betekent “de groenten”. Verdura is het enkelvoud; verduras is het meervoud. Het lidwoord las laat hier samen met het zelfstandig naamwoord vrouwelijk meervoud zien. Het gaat om de groenten als het lijdend voorwerp van cocinar. cuando leidt de tijdsbepaling in: “wanneer” of, in deze volgorde, natuurlijk “zodra”. Het verbindt het koken met het moment waarop de andere gebeurtenis voltooid is. Het is niet zelf een werkwoord en verandert daarom niet mee met persoon of aantal. ya betekent hier “al” of “tegen die tijd”. Samen met cuando geeft het de grens aan: het koken wordt gekoppeld aan het moment waarop iedereen inmiddels aangekomen is. Ya betekent hier niet dat het koken al gebeurd is. hayan llegado bestaat uit hayan, een vorm van haber, plus het voltooid deelwoord llegado van llegar (“aankomen”). Hayan is de tegenwoordige conjunctief, derde persoon meervoud; het deelwoord llegado verandert in deze samengestelde werkwoordsvorm niet mee met het aantal. Haber + voltooid deelwoord vormt hier een voltooide handeling: “aangekomen zijn”. Na een tijdsuitdrukking als cuando gebruikt Spaans de conjunctief wanneer het bedoelde moment nog niet vaststaat of nog moet komen. Vergelijk: Cuando hayan llegado, empezamos. — “Zodra ze zijn aangekomen, beginnen we.” todos betekent hier “iedereen”: de volledige bedoelde groep mensen. De vorm is mannelijk meervoud; in het Spaans kan die vorm voor een gemengde of niet nader gespecificeerde groep worden gebruikt. Todos is niet het zelfstandig naamwoord dat aankomt; het is het onderwerp van hayan llegado. Samen vormt ¿Debo cocinar las verduras cuando ya hayan llegado todos? de vraag: “Moet ik de groenten koken zodra iedereen is aangekomen?” De hoofdvraag is ¿Debo cocinar las verduras?; cuando ya hayan llegado todos bepaalt wanneer die handeling moet plaatsvinden. De vraag sluit dus aan bij het plannen van het koken: moet de spreker wachten tot iedereen aangekomen is en dan de groenten koken?

6. Saben mejor recién cocinadas, así que espera hasta que falte poco para servirlas.

   Ze smaken beter als ze vers zijn gekookt, dus wacht tot het bijna tijd is om te serveren.

   Saben

   smaken

   mejor

   beter

   recién

   net, pas

   cocinadas

   gekookt

   así que

   dus

   espera

   wacht

   hasta que

   totdat

   falte poco

   het bijna zover is

   servirlas

   ze serveren

   Uitgebreide uitleg

   Saben betekent hier ‘smaken’. Het is de tegenwoordige tijd van saber voor de derde persoon meervoud: saben. Bij eten kan saber dus over smaak gaan; in andere contexten kan het ook ‘weten’ betekenen. Voorbeeld: Estas fresas saben bien. — ‘Deze aardbeien smaken goed.’ mejor is de vergelijkende vorm van bien in de betekenis ‘beter’. Het vergelijkt de smaak met een andere toestand of een ander moment. Voorbeeld: Hoy saben mejor. — ‘Vandaag smaken ze beter.’ recién betekent hier ‘net’ of ‘pas’ en geeft aan dat iets zojuist is gebeurd. In combinatie met een voltooid deelwoord vormt het een compacte uitdrukking voor een recente toestand: recién cocinadas = ‘net gekookt’. cocinadas betekent hier ‘gekookt’. Het is het voltooid deelwoord van cocinar, gebruikt als bijvoeglijke bepaling. De uitgang -adas is vrouwelijk meervoud; die vorm past bij het impliciete onderwerp van saben, namelijk de groenten uit de vorige zin (las verduras). Het mannelijke enkelvoud is cocinado, bijvoorbeeld in el pescado recién cocinado — ‘de pas gekookte vis’. así que verbindt een gevolg met wat eraan voorafgaat en betekent ‘dus’ of ‘daarom’. Het volgende deel is de praktische consequentie van het feit dat de groenten beter smaken als ze net gekookt zijn. espera betekent ‘wacht’. Dit is de bevestigende gebiedende wijs voor tú in het enkelvoud: espera. De vorm is gebaseerd op esperar; de gebiedende wijs spreekt één informele aangesprokene aan. Voorbeeld: Espera aquí. — ‘Wacht hier.’ hasta que betekent ‘totdat’ en leidt de grens aan waarop het wachten eindigt. Na deze tijdsuitdrukking staat hier falte, omdat het bedoelde moment nog niet is bereikt. falte poco betekent letterlijk ongeveer ‘er ontbreekt weinig’ en wordt hier idiomatisch gebruikt voor ‘het bijna zover is’. Falte is de derde persoon enkelvoud van faltar in de tegenwoordige conjunctief; poco is het onderwerp of de hoeveelheid die nog ontbreekt. Voorbeeld: Espera hasta que falte poco para salir. — ‘Wacht totdat het bijna tijd is om te vertrekken.’ servirlas betekent ‘ze serveren’. Het bestaat uit het infinitief servir (‘serveren’) plus het aangehechte directe-objectvoornaamwoord las (‘ze’ voor een vrouwelijk meervoud). In deze context verwijst las naar de groenten; het verwijst niet naar de spreker of luisteraar. Het pronomen blijft vrouwelijk meervoud omdat het naar las verduras verwijst. Vergelijk: servirlo = ‘het hem/het mannelijke enkelvoud serveren’ en servirlas = ‘ze [vrouwelijk meervoud] serveren’. Samen betekent saben mejor recién cocinadas dat de groenten beter smaken wanneer ze net gekookt zijn. Así que espera maakt daar de instructie ‘dus wacht’ van. Hasta que falte poco para servirlas bepaalt hoe lang: wacht tot het bijna tijd is om de groenten te serveren. De volledige betekenis is daarom: ‘Ze smaken beter als ze vers zijn gekookt, dus wacht tot het bijna tijd is om ze te serveren.’

7. Organizar una cena resulta estresante porque coordinarlo todo a tiempo es más difícil que cocinar.

   Een diner organiseren voelt stressvol, omdat alles op tijd regelen moeilijker is dan koken.

   Organizar

   organiseren

   cena

   diner

   resulta

   blijkt; voelt

   estresante

   stressvol

   coordinarlo

   alles regelen

   todo

   alles

   a tiempo

   op tijd

   más difícil

   moeilijker

   cocinar

   koken

   Uitgebreide uitleg

   Organizar is de infinitief van organizar («organiseren»). Hier fungeert die infinitief als onderwerp van de hoofdzin: organiseren is wat als stressvol wordt ervaren. Dezelfde vorm kan ook in andere patronen voorkomen, bijvoorbeeld Quiero organizar una cena — «Ik wil een diner organiseren». Het is geen vervoegde persoonsvorm. cena betekent hier «diner» of «avondmaaltijd». Het is een zelfstandig naamwoord; una laat zien dat het in deze zin enkelvoudig en onbepaald is. Een bruikbaar patroon is organizar una cena — «een diner organiseren». resulta komt van resultar en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. In resulta estresante betekent het «blijkt» of, in deze context natuurlijker, «voelt/valt uit als». De vorm is enkelvoud omdat het onderwerp Organizar una cena als één geheel wordt opgevat. Vergelijk: resultan estresantes betekent «ze blijken stressvol» wanneer het onderwerp meervoudig is. estresante betekent «stressvol». Het is een beschrijvend bijvoeglijk naamwoord dat hier het organiseren van het diner typeert. Deze vorm verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk in het enkelvoud; in het meervoud wordt het estresantes. Voorbeeld: La espera resulta estresante — «Het wachten voelt stressvol.» coordinarlo bestaat uit de infinitief coordinar («coördineren, regelen») met het aangehechte directe-objectvoornaamwoord lo. In deze zin verwijst lo samen met todo naar wat er geregeld moet worden; coordinarlo todo betekent als geheel «alles regelen/coördineren». Bij een ander mannelijk enkelvoudig lijdend voorwerp kan hetzelfde patroon voorkomen, bijvoorbeeld coordinarlo bien — «het goed coördineren». Het voornaamwoord lo draagt hier niet zelfstandig de betekenis «alles»; todo maakt die totale betekenis expliciet. todo betekent hier «alles» en staat zelfstandig als onbepaald voornaamwoord. In combinatie met coordinarlo versterkt het dat alle onderdelen moeten worden gecoördineerd: coordinarlo todo. Als bijvoeglijk gebruik past todo zich wel aan een zelfstandig naamwoord aan, bijvoorbeeld toda la cena — «het hele diner»; dat is een ander gebruik dan het zelfstandige todo hier. a tiempo is een vaste tijdsbepaling met de betekenis «op tijd». Het zegt dat de coördinatie vóór het relevante moment klaar moet zijn, niet hoeveel tijd of hoeveel onderdelen er zijn. Voorbeeld: Llegamos a tiempo — «We komen op tijd aan.» más difícil is de vergelijkende vorm «moeilijker». Het bijvoeglijk naamwoord is difícil; más maakt de vergelijking. De gewone vormen zijn difícil — «moeilijk», más difícil — «moeilijker» en menos difícil — «minder moeilijk». Alleen difícil draagt hier de inhoud van «moeilijk»; más markeert de vergelijking. cocinar is de infinitief «koken». Na que vormt hij het tweede deel van de vergelijking: más difícil que cocinar — «moeilijker dan koken». Omdat beide kanten als activiteiten worden voorgesteld, staat ook cocinar in de infinitief. Voorbeeld: Leer es más fácil que escribir — «Lezen is gemakkelijker dan schrijven.» De zin wordt als volgt opgebouwd: Organizar una cena is het onderwerp; dat resulta estresante, «stressvol voelt». De reden begint met porque: coordinarlo todo a tiempo betekent «alles op tijd regelen». Ten slotte vergelijkt es más difícil dat regelen met cocinar: «het is moeilijker dan koken». Het geheel betekent dus: «Een diner organiseren voelt stressvol, omdat alles op tijd regelen moeilijker is dan koken.»

8. Haz un plan sencillo para servir: bebidas, entrante y después el plato principal.

   Maak een eenvoudig serveerplan: drankjes, voorgerecht en daarna het hoofdgerecht.

   Haz

   maak

   plan

   plan

   sencillo

   eenvoudig

   servir

   serveren

   bebidas

   drankjes

   entrante

   voorgerecht

   después

   daarna

   plato

   gerecht

   principal

   hoofd-

   Uitgebreide uitleg

   Haz is de bevestigende gebiedende wijs van hacer voor tú (enkelvoud): “maak”. De opdracht is dus gericht aan één persoon in de informele aanspreekvorm. De formele vorm voor usted is haga. plan is hier het zelfstandig naamwoord “plan”. Het is mannelijk enkelvoud; dat zie je ook aan un en aan de vorm sencillo. Voorbeeld: Preparo un plan. — “Ik maak een plan.” sencillo beschrijft plan en betekent hier “eenvoudig”. Het bijvoeglijk naamwoord staat in het mannelijk enkelvoud: sencillo. Bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord is de vorm bijvoorbeeld sencilla; in het meervoud krijg je sencillos of sencillas, afhankelijk van het geslacht. servir is het infinitief “serveren”. Na para drukt een infinitief het doel uit: para servir = “om te serveren”. De vervoegde opdracht staat in Haz, niet in servir. bebidas is het meervoud van bebida, “drankjes” of “dranken”. Het meervoud presenteert hier meerdere dranken als onderdelen van het plan. Voorbeeld: Las bebidas están listas. — “De drankjes zijn klaar.” entrante betekent hier “voorgerecht”. In deze voedselbetekenis is het een zelfstandig naamwoord, doorgaans gebruikt als el entrante. De uitgang -e laat het grammaticale geslacht niet aan de vorm zien; leer het lidwoord dus mee. Hier staat het als één onderdeel in de opsomming. después betekent “daarna” en geeft de volgorde aan. Het volgende onderdeel komt later dan de eerder genoemde onderdelen. Voorbeeld: Después servimos el postre. — “Daarna serveren we het dessert.” plato betekent “gerecht” in deze context en kan ook “bord” betekenen. In el plato principal is het de kern van de woordgroep; principal bepaalt welk gerecht bedoeld wordt. principal betekent hier “hoofd-” of “belangrijkste” en staat achter plato. Het bijvoeglijk naamwoord staat in het mannelijk enkelvoud, passend bij plato. In la idea principal — “het hoofdidee” — blijft principal in het enkelvoud voor mannelijk en vrouwelijk hetzelfde. Samen vormt Haz un plan sencillo para servir de opdracht “Maak een eenvoudig serveerplan”. De dubbele punt kondigt de inhoud van dat plan aan: bebidas, entrante en vervolgens el plato principal. después markeert de volgorde. De volledige betekenis is: “Maak een eenvoudig serveerplan: drankjes, voorgerecht en daarna het hoofdgerecht.”

9. Puedo tener esa lista de control cerca de los fogones.

   Ik kan die checklist bij het fornuis houden.

   Puedo

   ik kan

   tener

   hebben; houden

   esa

   die

   lista de control

   checklist

   cerca de

   dicht bij

   fogones

   kookpitten

   Uitgebreide uitleg

   Puedo is the first-person singular present form of poder: “ik kan”. It expresses ability or possibility here. The infinitive pattern puedo + infinitief is reusable: Puedo esperar. — “Ik kan wachten.” tener is the infinitive of tener, “hebben” or, in this context, “ergens houden”. After a conjugated form of poder, the following verb stays in the infinitive: puedo tener. Tener is irregular in some conjugated forms, for example tengo — “ik heb”, but that irregularity does not affect the infinitive here. esa means “die” and is a feminine singular demonstrative. It agrees with the feminine singular noun lista; it does not itself identify a new participant. The corresponding masculine singular form is ese, as in ese documento — “dat document”. lista de control means “checklist”. Lista is a feminine singular noun, and de control specifies what kind of list it is. The plural is listas de control: the noun lista receives the plural ending, while control remains singular in this noun combination. cerca de means “dicht bij”. It introduces the place or reference point near which something is located. A reusable pattern is cerca de + plaats of zelfstandig naamwoord: El vaso está cerca de la ventana. — “Het glas staat dicht bij het raam.” fogones is the plural of fogón, referring here to the cooking burners or stovetop cooking area. The plural ending -es marks more than one; the phrase does not state a numerical count. In cerca de los fogones, los is the masculine plural article agreeing with fogones. Together, puedo tener expresses “ik kan ... houden”, esa lista de control identifies the checklist, and cerca de los fogones gives its intended location. The complete utterance means: “Ik kan die checklist bij het fornuis houden.”

10. Debería ayudarte a mantener la concentración mientras llegan los invitados.

    Dat zou je moeten helpen om je te blijven concentreren terwijl de gasten aankomen.

    Debería

    zou moeten

    ayudarte

    je helpen

    mantener

    behouden

    la concentración

    de concentratie

    mientras

    terwijl

    llegan

    aankomen

    los invitados

    de gasten

    Uitgebreide uitleg

    Debería is de conditionele vorm van deber (“moeten”) en drukt hier “zou moeten” uit. De uitgang -ía hoort bij de conditionalis. Deze vorm is enkelvoud en maakt op zichzelf geen onderscheid tussen de eerste en derde persoon; het Spaanse onderwerp staat hier niet uitgedrukt. De vaste vertaling geeft de bedoelde derde persoon weer met “dat”. Vergelijk debe (“moet”) met debería (“zou moeten”). Voorbeeld: Deberías descansar. — “Je zou moeten rusten.” ayudarte bestaat uit het infinitief ayudar (“helpen”) met het aangehechte voornaamwoord te (“je/jou”). Ayudar a alguien betekent “iemand helpen”; met te wordt dat ayudarte. Voorbeeld: Quiero ayudarte. — “Ik wil je helpen.” In deze zin verwijst te, volgens de vaste vertaling, naar de aangesprokene. mantener is een infinitief en betekent hier “behouden” of “ervoor zorgen dat iets blijft”. Na ayudar staat vaak a plus een infinitief: ayudarte a mantener betekent “je helpen om te behouden”. In deze zin gaat het om het behouden van je concentratie. Voorbeeld: Esto me ayuda a estudiar. — “Dit helpt me studeren.” la concentración betekent “de concentratie”. Concentración is hier een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; la is het daarbij passende bepaalde lidwoord. Voorbeeld: Necesito concentración. — “Ik heb concentratie nodig.” mientras leidt een gelijktijdige handeling of situatie in en betekent “terwijl”. Voorbeeld: Escucho música mientras trabajo. — “Ik luister naar muziek terwijl ik werk.” llegan is de tegenwoordige tijd van llegar (“aankomen”), in de derde persoon meervoud. De vorm past bij het meervoudige onderwerp los invitados. Voorbeeld: Los trenes llegan tarde. — “De treinen komen laat aan.” los invitados betekent “de gasten”. Invitados is hier de meervoudsvorm van invitado; los is het daarbij passende bepaalde lidwoord. Voorbeeld: Los invitados esperan afuera. — “De gasten wachten buiten.” Samen betekent Debería ayudarte a mantener la concentración mientras llegan los invitados: “Dat zou je moeten helpen om je te blijven concentreren terwijl de gasten aankomen.” Debería ayudarte geeft weer dat dat iets voor de aangesprokene zou moeten doen. a mantener la concentración benoemt wat behouden moet blijven, en mientras llegan los invitados voegt de gelijktijdige situatie toe: de gasten komen aan terwijl dat gebeurt.