Een geannuleerde trein en een andere route | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Han cancelado mi tren.

   Mijn trein is geannuleerd.

   Han cancelado

   hebben geannuleerd

   mi

   mijn

   tren

   trein

   Uitgebreide uitleg

   Han cancelado betekent hier “hebben geannuleerd”. Han is de derde persoon meervoud van het hulpwerkwoord haber in de Spaanse voltooide tegenwoordige tijd: han cancelado = “hebben geannuleerd”. De vorm zegt niet wie de handeling heeft verricht; de zin legt de nadruk op het geannuleerde object. Cancelar is de basisvorm “annuleren”; cancelado is het voltooid deelwoord. Voorbeeld: Han cancelado el vuelo. = “Ze hebben de vlucht geannuleerd.” mi betekent “mijn” en staat vóór een zelfstandig naamwoord. Het verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk, maar wel voor enkelvoud en meervoud: mi tren, mis trenes. Voorbeeld: Mi billete está aquí. = “Mijn ticket is hier.” tren betekent “trein”. Het is een zelfstandig naamwoord; in het enkelvoud staat er bijvoorbeeld el tren en in het meervoud los trenes. In deze zin verwijst mi tren volgens de vaste vertaling naar de trein van de spreker. Samen vormen de delen: Han cancelado + mi tren: “Mijn trein is geannuleerd.” De Spaanse zin gebruikt dus een actieve vorm met een niet-genoemde uitvoerder, terwijl de Nederlandse vertaling dezelfde gebeurtenis passief weergeeft. De volgende context noemt bovendien een aansluitende trein, maar verandert de betekenis van deze zin niet.

2. Tengo que tomar pronto un tren de conexión.

   Ik moet binnenkort een aansluitende trein halen.

   Tengo que

   moet

   tomar

   nemen; halen

   pronto

   binnenkort

   tren

   trein

   conexión

   aansluiting

   Uitgebreide uitleg

   Tengo que drukt hier een verplichting uit: tener que + infinitief betekent dat de spreker iets moet doen. Tengo is de tegenwoordige tijd van tener bij de eerste persoon enkelvoud; het onderwerp is dus “ik”. De infinitief erna blijft onvervoegd. Voorbeeld: Tengo que salir. — “Ik moet weg.” tomar is de infinitief. In deze reiscontext betekent het “nemen” of natuurlijker “halen”, zoals een trein nemen of halen. De vorm verandert met de persoon: tomo = “ik neem”, tomas = “jij neemt”. Voorbeeld: Vamos a tomar el tren. — “We gaan de trein nemen.” pronto is een bijwoord met de betekenis “binnenkort” of “spoedig”. Het zegt hier dat het nemen van de trein in de nabije toekomst moet gebeuren. Voorbeeld: Volveré pronto. — “Ik kom binnenkort terug.” tren is een zelfstandig naamwoord en is mannelijk: un tren, el tren; het meervoud is trenes. In un tren de conexión is het de kern van de naamwoordgroep. Un is hier een onbepaald lidwoord; het drukt niet op zichzelf een expliciet aantal uit. conexión is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: una conexión. In de conexión bepaalt het welk soort trein bedoeld wordt: een aansluitende of verbindende trein. Voorbeeld: La conexión sale a las diez. — “De aansluiting vertrekt om tien uur.” Samen vormt un tren de conexión de naamwoordgroep “een aansluitende trein”. Tengo que tomar geeft de verplichting “ik moet nemen/halen”, en pronto plaatst die handeling binnenkort. De volledige betekenis is daarom: “Ik moet binnenkort een aansluitende trein halen.”

3. Puedo ayudarle a encontrar otra ruta.

   Ik kan u helpen een andere route te vinden.

   Puedo

   ik kan

   ayudarle

   u helpen

   encontrar

   vinden

   otra

   andere

   ruta

   route

   Uitgebreide uitleg

   Puedo is de eerste persoon enkelvoud van poder in de tegenwoordige tijd: “ik kan”. De vorm laat zien dat de spreker zichzelf als handelende persoon aanduidt. Een bruikbare reeks is puedo (ik kan), puedes (jij kunt) en puede (hij/zij kan of u kunt). Voorbeeld: Puedo ayudarte. — “Ik kan je helpen.” ayudarle betekent hier “u helpen”. Het is het infinitief ayudar met het aangehechte voornaamwoord le. In deze zin verwijst le, in overeenstemming met de vaste vertaling, naar de aangesprokene: “u”. Le markeert hier het indirecte object en verandert niet naar geslacht; bij een meervoudige aangesprokene is les gebruikelijk. Voorbeeld: Quiero ayudarle. — “Ik wil u helpen.” encontrar is een infinitief: “vinden”. Na ayudar staat hier a vóór de infinitief: ayudar a encontrar = “helpen om te vinden”. De infinitief benoemt de handeling zonder zelf persoon of getal aan te geven. Voorbeeld: Ella puede encontrar la salida. — “Zij kan de uitgang vinden.” otra betekent hier “een andere”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van otro en stemt af met het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord ruta. De vormen zijn bijvoorbeeld otro bij een mannelijk enkelvoudig woord, otra bij een vrouwelijk enkelvoudig woord en otras bij een vrouwelijk meervoud. Otra ruta wijst dus op een route die verschilt van de al bedoelde route; het beweert op zichzelf geen bepaald aantal routes. ruta is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor “route”. Het meervoud is rutas. Het bijvoeglijk bepaalde woord ervoor krijgt in deze combinatie dezelfde vrouwelijke enkelvoudsvorm: otra ruta. Voorbeeld: Buscamos una ruta corta. — “We zoeken een korte route.” Samen vormen de delen Puedo ayudarle (“Ik kan u helpen”) en a encontrar otra ruta (“een andere route te vinden”). De volledige zin betekent daarom: “Ik kan u helpen een andere route te vinden.” In de gegeven situatie past dit bij een aanbod om de reiziger bij het vinden van een alternatief traject te helpen.

4. El panel muestra un tren exprés que sale de otro andén.

   Op het bord staat een sneltrein die van een ander perron vertrekt.

   panel

   bord

   muestra

   toont

   tren

   trein

   exprés

   sneltrein-; expres

   sale

   vertrekt

   otro

   ander

   andén

   perron

   Uitgebreide uitleg

   panel betekent hier een informatiebord of display. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: el panel. Voorbeeld: El panel está encendido. — Het bord staat aan. muestra komt van mostrar en is de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd. Hier betekent het dat het bord informatie toont. Mostrar kan ook een persoon of voorwerp tonen: La pantalla muestra la hora. — Het scherm toont de tijd. tren betekent trein. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el tren. Voorbeeld: El tren llega a las ocho. — De trein komt om acht uur aan. exprés beschrijft hier het type trein: een sneltrein of expresstrein. Het woord verandert in deze betekenis niet van vorm voor mannelijk of vrouwelijk; het zelfstandig naamwoord bepaalt het lidwoord. Voorbeeld: Tomamos un tren exprés. — We nemen een sneltrein. sale komt van salir en is de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd. In deze zin betekent het vertrekt; het onderwerp is de trein. Salir de wordt gebruikt voor vertrekken vanuit een plaats: El autobús sale de la estación. — De bus vertrekt vanaf het station. otro betekent een andere of een ander. Het verwijst hier naar een ander perron en staat daarom in de mannelijke enkelvoudsvorm: otro. De vormen stemmen af op het zelfstandig naamwoord: otro tren, otra ruta, otros trenes, otras rutas. Voorbeeld: Buscamos otra entrada. — We zoeken een andere ingang. andén betekent perron. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el andén. In combinatie met de geeft de otro andén aan vanaf welk perron de trein vertrekt. Voorbeeld: El tren sale del andén dos. — De trein vertrekt van perron twee. Samen bestaat de zin uit El panel muestra — Het bord toont — gevolgd door un tren exprés, dus een sneltrein, en de relatieve bijzin que sale de otro andén, die zegt dat deze trein van een ander perron vertrekt. De volledige betekenis is: Op het bord staat een sneltrein die van een ander perron vertrekt.

5. Podría funcionar, pero comprobaré si su billete es válido para ese tren.

   Dat zou kunnen werken, maar ik zal controleren of uw ticket daarvoor geldig is.

   Podría

   zou kunnen

   funcionar

   werken

   comprobaré

   ik zal controleren

   si

   of

   su

   uw

   billete

   ticket

   válido

   geldig

   ese

   die

   tren

   trein

   Uitgebreide uitleg

   Podría is een vorm van poder in de conditionalis. Deze vorm kan bij een eerste of derde persoon enkelvoud horen; de persoon van een eventueel onderwerp wordt hier niet expliciet genoemd. In deze zin drukt podría funcionar een voorzichtige mogelijkheid uit: “zou kunnen werken”. Vergelijk puede funcionar (“kan werken”), dat directer klinkt. Funcionar is het infinitief “werken” of “functioneren”. Na een vervoegde vorm zoals podría staat het infinitief: podría funcionar = “zou kunnen werken”. Comprobaré is de eerste persoon enkelvoud van de toekomende tijd van comprobar (“controleren”, “nagaan”). De uitgang -é geeft hier “ik zal controleren” aan. In de tegenwoordige tijd is de vorm compruebo (“ik controleer”). Si leidt hier een indirecte vraag in en betekent “of”. Het verbindt comprobaré met wat gecontroleerd zal worden: comprobaré si ... = “ik zal controleren of ...”. In deze zin betekent het niet “als”. Su is een bezittelijk bepalend woord. In de vaste vertaling betekent het “uw” en staat het vóór billete. Het verandert niet naar grammaticaal geslacht; bij een meervoudig zelfstandig naamwoord staat de meervoudsvorm sus, bijvoorbeeld sus billetes. Dezelfde vorm kan in andere contexten ook “zijn”, “haar” of “hun” betekenen. Billete is het mannelijke zelfstandig naamwoord “ticket”. Hier staat het enkelvoud voor één ticket; het meervoud is billetes. In deze reiscontext betekent billete “ticket” en niet “bankbiljet”. Válido is het bijvoeglijk naamwoord “geldig” in het mannelijk enkelvoud. Het stemt overeen met billete: billete válido. Andere vormen zijn válida bij een vrouwelijk enkelvoud en válidos en válidas bij meervoud. Voorbeeld: La tarjeta es válida. — “De kaart is geldig.” Ese is een aanwijzend woord in het mannelijk enkelvoud, hier “die”. Het stemt overeen met tren: ese tren = “die trein”. De precieze afstand of aanwijzingswaarde van zo’n vorm hangt van de context af. Tren is het zelfstandig naamwoord “trein”. Het meervoud is trenes. De woordgroep para ese tren betekent “voor die trein”. Daarom betekent su billete es válido para ese tren dat het ticket geldig is voor die trein. Samen betekent Podría funcionar “Dat zou kunnen werken”. Pero contrasteert die mogelijkheid met de volgende handeling, comprobaré: “maar ik zal controleren”. De indirecte vraag si su billete es válido para ese tren betekent “of uw ticket geldig is voor die trein”. De volledige uiting betekent dus: “Dat zou kunnen werken, maar ik zal controleren of uw ticket daarvoor geldig is.”

6. ¿Debo seguir usando este billete o comprar uno nuevo?

   Moet ik dit ticket blijven gebruiken of een nieuw ticket kopen?

   Debo

   moet ik

   seguir usando

   blijven gebruiken

   este

   deze

   billete

   ticket

   comprar

   kopen

   uno nuevo

   een nieuwe

   Uitgebreide uitleg

   Debo komt van deber en is de tegenwoordige tijd voor de eerste persoon enkelvoud: “ik moet”. In deze vraag drukt het uit dat de spreker wil weten welke handeling nodig of passend is. Vergelijk: Debes esperar. — “Je moet wachten.” De vorm debo past bij yo; debes is de vorm bij tú. seguir usando betekent hier “blijven gebruiken”. seguir + gerundium drukt voortzetting uit: seguir + usando (“gebruikend”, van usar). Het onderwerp van beide werkwoorden is hier dezelfde spreker: ik blijf gebruiken. Voorbeeld: Sigo leyendo. — “Ik blijf lezen.” este is een aanwijzend woord voor iets mannelijks en enkelvoudigs. Het stemt hier overeen met billete, dat mannelijk enkelvoud is. este billete betekent “dit ticket”; de vorm voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord is bijvoorbeeld esta llave — “deze sleutel”. billete betekent hier “ticket”. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: daarom staat er este billete en later uno nuevo, niet een vrouwelijke vorm. Voorbeeld: El billete es válido. — “Het ticket is geldig.” comprar betekent “kopen”. Het staat na o als tweede mogelijke handeling naast seguir usando: de vraag stelt dus voortzetten tegenover een nieuwe aankoop. Na een werkwoord als debo blijft het volgende werkwoord in de infinitief: Debo comprar — “Ik moet kopen.” uno nuevo betekent “een nieuw ticket” of natuurlijker in het Nederlands “een nieuw ticket kopen”. uno vervangt hier het eerder genoemde mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord billete; nuevo is het bijvoeglijk naamwoord en stemt daarmee overeen. De vrouwelijke tegenhanger is bijvoorbeeld una nueva wanneer een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord wordt vervangen: Necesito una llave nueva. — “Ik heb een nieuwe sleutel nodig.” Samen vormt Debo seguir usando este billete o comprar uno nuevo? een keuzevraag: de spreker vraagt of die dit ticket moet blijven gebruiken, of in plaats daarvan een nieuw ticket moet kopen. seguir usando geeft de voortzetting van het huidige gebruik aan; uno nuevo verwijst verkort naar een nieuw ticket. De vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde keuze weer: “Moet ik dit ticket blijven gebruiken of een nieuw ticket kopen?”

7. Puede usar este billete porque han cancelado su tren original.

   U kunt dit ticket gebruiken omdat uw oorspronkelijke trein is geannuleerd.

   Puede

   kan

   usar

   gebruiken

   este

   dit

   billete

   ticket

   porque

   omdat

   han cancelado

   hebben geannuleerd

   su

   uw

   tren

   trein

   original

   oorspronkelijke

   Uitgebreide uitleg

   Puede betekent hier “u kunt”. De vorm is de tegenwoordige tijd van poder bij usted; dezelfde vorm kan ook bij él/ella horen, maar de vaste vertaling maakt hier de aanspreekvorm “u” duidelijk. poder + infinitief drukt mogelijkheid of toestemming uit: Puede entrar = “U kunt binnenkomen”. usar is de infinitief “gebruiken”. Na puede blijft het volgende werkwoord in de infinitief: Puede usar ... betekent “U kunt ... gebruiken”. Voorbeeld: Puedes usar mi teléfono. = “Je kunt mijn telefoon gebruiken.” este betekent “dit” en is hier de mannelijke enkelvoudsvorm. Het verwijst grammaticaal naar het mannelijke enkelvoud billete; de vorm contrasteert bijvoorbeeld met esta bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: esta tarjeta = “deze kaart”. billete betekent hier “ticket”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is billetes. In deze zin is het ticket het directe object van usar: wat u kunt gebruiken. porque betekent “omdat” en leidt de reden bij de hoofdzin in. Voorbeeld: No viajo porque estoy enfermo. = “Ik reis niet omdat ik ziek ben.” han cancelado betekent “hebben geannuleerd”. Dit is de voltooide tijd: han is de derde persoon meervoud van haber als hulpwerkwoord, en cancelado is het voltooid deelwoord van cancelar. De handeling wordt als afgerond gepresenteerd; wie heeft geannuleerd, wordt in deze zin niet genoemd. Voorbeeld: Han cancelado el vuelo. = “Ze hebben de vlucht geannuleerd.” su betekent hier “uw” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. De bezittelijke vorm is enkelvoudig en verandert hier niet mee met het geslacht van het bezeten woord: su tren en su tarjeta gebruiken allebei su. De vaste vertaling identificeert de bezitter als de aangesproken persoon. tren betekent “trein”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat er su tren en sluit original er ook in geslacht en getal bij aan. Het meervoud is trenes. original betekent hier “oorspronkelijke”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na tren staat en daarmee overeenkomt in mannelijk enkelvoud. De basisvorm is original; bijvoorbeeld la versión original betekent “de oorspronkelijke versie”. Samen bestaat de zin uit Puede usar este billete (“U kunt dit ticket gebruiken”) en de reden porque han cancelado su tren original (“omdat uw oorspronkelijke trein is geannuleerd”). De zin geeft dus toestemming of mogelijkheid om het genoemde ticket te gebruiken vanwege de annulering van de oorspronkelijke trein.

8. ¿Todavía llegaré a tiempo para mi conexión en la próxima estación?

   Haal ik mijn aansluiting op het volgende station nog?

   Todavía

   nog

   llegaré

   zal ik aankomen

   a tiempo

   op tijd

   conexión

   aansluiting

   próxima

   volgende

   estación

   station

   Uitgebreide uitleg

   Todavía betekent hier “nog”: de mogelijkheid of verwachting loopt door tot het bedoelde moment. Het kan in andere zinnen ook “nog steeds” betekenen. Voorbeeld: ¿Todavía está abierto? — “Is het nog open?” llegaré komt van het werkwoord llegar, “aankomen”. De uitgang -é markeert hier de eerste persoon enkelvoud in de toekomende tijd: llegaré = “ik zal aankomen”. Het onderwerp yo staat niet apart; de werkwoordsvorm maakt duidelijk dat de spreker zichzelf bedoelt. Voorbeeld: Llegaré a las ocho. — “Ik kom om acht uur aan.” a tiempo is een vaste uitdrukking voor “op tijd”, dus vóór het relevante moment of nog binnen de beschikbare tijd. In llegar a tiempo para ... betekent het dat iemand op tijd aankomt voor een gebeurtenis of aansluiting. Voorbeeld: Llegamos a tiempo para la reunión. — “We kwamen op tijd voor de vergadering.” conexión is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier een aansluiting, dus de verbinding die de reiziger moet halen. Het meervoud is conexiones. De bezitsvorm mi ervoor betekent “mijn”. Mi verandert niet naar geslacht, maar krijgt in het meervoud de vorm mis. próxima is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord próximo, “volgend” of “dichtstbijzijnd”. De vorm próxima past hier bij het vrouwelijke enkelvoud estación; de uitgang hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord, niet bij estación. Voorbeeld: la próxima parada — “de volgende halte”. estación betekent “station”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is estaciones. In deze zin bepaalt en la próxima estación waar de aansluiting bedoeld is: op het volgende station. Samen vormt ¿Todavía llegaré a tiempo para mi conexión en la próxima estación? een vraag met todavía (“nog”), de toekomstige eerste persoon llegaré (“zal ik aankomen”), a tiempo para (“op tijd voor”), en de plaatsbepaling en la próxima estación (“op het volgende station”). De volledige betekenis is: “Haal ik mijn aansluiting op het volgende station nog?” De vraag gaat dus na of de spreker nog op tijd zal zijn voor zijn of haar aansluiting.

9. Debería llegar a tiempo para su conexión, pero vaya ahora al andén y vuelva a comprobarlo cuando llegue.

   U zou uw aansluiting nog moeten halen, maar ga nu naar het perron en controleer het nog eens wanneer u aankomt.

   Debería

   zou moeten

   llegar

   aankomen

   a tiempo

   op tijd

   conexión

   aansluiting

   vaya

   ga

   andén

   perron

   vuelva a comprobarlo

   controleer het opnieuw

   cuando llegue

   wanneer u aankomt

   Uitgebreide uitleg

   Debería komt van deber en is hier de voorwaardelijke vorm van de derde persoon enkelvoud. In combinatie met llegar drukt het uit wat de aangesproken persoon volgens de vertaling zou moeten doen: debería + infinitief. De vorm zelf draagt hier niet de Nederlandse aanspreekvorm u; die blijkt uit de vaste vertaling en uit de bevelsvormen verderop. llegar is de infinitief ‘aankomen’. Na debería blijft het werkwoord in de infinitief: debería llegar = ‘zou moeten aankomen’ of, in deze context, ‘zou de aansluiting nog moeten halen’. a tiempo is een vaste uitdrukking voor ‘op tijd’. Het voorzetsel a hoort bij deze uitdrukking; het betekent hier niet afzonderlijk ‘naar’. conexión betekent hier ‘aansluiting’, in de context een aansluiting die gehaald moet worden. Het woord heeft de vrouwelijke vorm met het lidwoord la wanneer je het zelfstandig gebruikt: la conexión. Het meervoud is conexiones. vaya is hier een bevestigende gebiedende wijs voor usted enkelvoud, van ir: ‘ga’. Het is dus niet de vorm voor tú (ve) en ook niet voor ustedes (vayan). De toevoeging ahora in de zin maakt van vaya ahora de betekenis ‘ga nu’; die tijdsbepaling staat niet in de quote zelf. andén betekent ‘perron’. Het accentteken hoort bij de spelling van het enkelvoud; het meervoud is andenes. In al andén is al de samentrekking van a + el: ‘naar het perron’. vuelva a comprobarlo bevat een herhaalbare structuur: volver a + infinitief betekent ‘opnieuw / nog eens …’. Vuelva is hier opnieuw de bevestigende gebiedende wijs voor usted enkelvoud, van volver; comprobar is de infinitief ‘controleren’. Het aangehechte lo is een mannelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpcliticum: comprobarlo = ‘het controleren’. De zin identificeert niet zelfstandig welk concreet ding lo aanduidt; de vaste vertaling geeft alleen het ondersteunde Nederlandse ‘het’. cuando llegue betekent ‘wanneer u aankomt’. Cuando leidt hier een tijdsbepaling in. Llegue is de vorm van llegar die in deze toekomstige tijdsbepaling na cuando wordt gebruikt; de vorm past ook bij usted enkelvoud. Vergelijk: Cuando llegue, llame. = ‘Wanneer u aankomt, bel dan.’ Samen opgebouwd: Debería llegar a tiempo para su conexión zegt dat de aangesproken persoon de aansluiting nog zou moeten halen. Pero vaya ahora al andén geeft daarna het advies/bevel om nu naar het perron te gaan. Y vuelva a comprobarlo cuando llegue voegt eraan toe dat die persoon het bij aankomst nog eens moet controleren. De volledige betekenis is dus: ‘U zou uw aansluiting nog moeten halen, maar ga nu naar het perron en controleer het nog eens wanneer u aankomt.’