Een boormachine lenen en veilig gebruiken | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Puedo pedirte prestado tu taladro para colocar una repisa pequeña?

   Mag ik je boormachine lenen om een kleine plank op te hangen?

   Puedo

   mag ik

   pedirte prestado

   van je lenen

   taladro

   boormachine

   colocar

   plaatsen of ophangen

   repisa

   plank

   pequeña

   klein

   Uitgebreide uitleg

   Puedo komt van poder en is de tegenwoordige tijd voor de eerste persoon enkelvoud: “ik kan”. In deze vraag drukt het, door de vraagvorm, toestemming uit: “mag ik?”. Vergelijk puedes = “je kunt/mag” en puede = “hij/zij/u kan/mag”. Voorbeeld: ¿Puedo entrar? — “Mag ik binnenkomen?” pedirte prestado is de constructie pedir prestado = “te leen vragen” of “lenen”, met te voor de persoon aan wie je iets vraagt. Pedir betekent op zichzelf “vragen”; te is hier een eraan vastgeschreven voornaamwoord bij het infinitief: pedir + te → pedirte. Het werkwoord heeft in sommige vormen een stamwisseling: pido = “ik vraag”, maar pedimos = “wij vragen”. Voorbeeld: Quiero pedirte ayuda. — “Ik wil je om hulp vragen.” taladro is het zelfstandig naamwoord voor “boormachine”. In deze zin is tu taladro het concrete voorwerp dat de spreker van de aangesprokene wil lenen. Tu is hier een bezittelijke vorm: “jouw/je”; deze vorm verandert niet mee met het geslacht van het bezit. Voorbeeld: Necesito un taladro. — “Ik heb een boormachine nodig.” colocar betekent hier “plaatsen” of, bij een plank, “ophangen”. Het is een infinitief en volgt op para; para + infinitief geeft het doel aan: “om te …”. Voorbeeld: Uso el taladro para colocar el estante. — “Ik gebruik de boormachine om de plank op te hangen.” repisa is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor een plank of wandplank. In una repisa staat een onbepaald lidwoord bij een enkelvoudig, niet nader bepaald zelfstandig naamwoord. Het noemt hier de plank als doel van de handeling. Voorbeeld: La repisa está en la pared. — “De plank zit aan de muur.” pequeña is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van pequeño (“klein”). De vorm stemt af op repisa, dat vrouwelijk en enkelvoud is: una repisa pequeña. Bij een mannelijk zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld un estante pequeño — “een kleine plank”. De delen worden als volgt gecombineerd: ¿Puedo vraagt of de spreker toestemming krijgt; pedirte prestado tu taladro zegt dat de spreker de boormachine van de aangesprokene wil lenen; para colocar una repisa pequeña noemt het doel daarvan. De volledige betekenis is: “Mag ik je boormachine lenen om een kleine plank op te hangen?”

2. Sí, puedes. ¿Has usado un taladro antes?

   Dat kan. Heb je eerder een boormachine gebruikt?

   Sí

   ja

   puedes

   kunt

   Has usado

   heb je gebruikt

   taladro

   boormachine

   antes

   eerder

   Uitgebreide uitleg

   Sí betekent hier bevestigend “ja”. Het staat als zelfstandig antwoord op de voorafgaande vraag. Voorbeeld: Sí, puedo. = “Ja, dat kan ik.” puedes komt van poder (“kunnen”) en is de vorm voor tú in de tegenwoordige tijd: tú puedes. In deze zin betekent het “je kunt” of, als zelfstandig antwoord, “dat kan”. Het accent hoort bij de vorm puedes niet; verwar haar niet met de infinitief poder. Voorbeeld: Puedes venir. = “Je kunt komen.” Has usado bestaat uit has, de tweede persoon enkelvoud van haber, plus het voltooid deelwoord usado van usar (“gebruiken”). Samen vormt dit de Spaanse voltooide tegenwoordige tijd: “heb je gebruikt”. De vraag gaat hier over ervaring die vóór nu heeft plaatsgevonden; antes maakt die eerdere tijd expliciet. Voorbeeld: ¿Has usado esta herramienta? = “Heb je dit gereedschap gebruikt?” taladro is een zelfstandig naamwoord voor een boormachine. Met het onbepaalde lidwoord un wordt het hier als één niet nader gespecificeerd exemplaar genoemd; un drukt op zichzelf niet noodzakelijk een telbare hoeveelheid uit. Voorbeeld: Necesito un taladro. = “Ik heb een boormachine nodig.” antes is een bijwoord met de betekenis “eerder” of “hiervoor”. Het verwijst hier naar een tijd vóór het huidige moment, zonder zelf precies aan te geven wanneer. Een bruikbaar contrast is antes (“eerder”) tegenover ahora (“nu”). Samen betekent Sí, puedes “Ja, dat kan” en ¿Has usado un taladro antes? letterlijk “Heb je eerder een boormachine gebruikt?” De vraag gebruikt has usado om te vragen naar eerdere ervaring met een taladro; de vaste Nederlandse vertaling geeft deze bedoelde betekenis weer. De volledige uiting is dus: “Dat kan. Heb je eerder een boormachine gebruikt?”

3. Solo una vez, así que me ayudarían unas instrucciones básicas.

   Slechts één keer, dus eenvoudige instructies zouden helpen.

   Solo una vez

   slechts één keer

   así que

   dus

   me ayudarían

   zouden me helpen

   instrucciones

   instructies

   básicas

   eenvoudige, basale

   Uitgebreide uitleg

   Solo una vez betekent hier ‘slechts één keer’. solo beperkt de frequentie; het zegt niet dat er maar één object is. una vez is de vaste uitdrukking voor ‘één keer’. Vergelijk: dos veces = ‘twee keer’. así que betekent ‘dus’ en verbindt een reden of omstandigheid met het gevolg dat erop volgt. Het volgende deel is daarom wat volgens de spreker zou helpen. me ayudarían is de voorwaardelijke vorm van ayudar (‘helpen’): ayudarían = ‘zouden helpen’. De uitgang -ían is hier de derde persoon meervoud; het onderwerp staat verderop en is unas instrucciones. me verwijst naar de spreker en is het voornaamwoord bij degene die geholpen wordt. De voorwaardelijke vorm maakt de hulp afhankelijk van de situatie, zonder een bevel te geven. Voorbeeld: Unos consejos me ayudarían. — ‘Enkele tips zouden me helpen.’ instrucciones betekent ‘instructies’ of ‘aanwijzingen’. Het enkelvoud is instrucción; het meervoud op -es past bij unas en básicas. In deze zin zijn het de instructies die zouden helpen. básicas betekent hier ‘eenvoudige’ of ‘basale’. Dit is de vrouwelijke meervoudsvorm van básico, omdat het bij het vrouwelijke meervoud instrucciones hoort: una instrucción básica, unas instrucciones básicas. Voorbeeld: Necesito instrucciones básicas. — ‘Ik heb eenvoudige instructies nodig.’ Samen betekent Solo una vez, así que me ayudarían unas instrucciones básicas.: ‘Slechts één keer, dus eenvoudige instructies zouden me helpen.’ De eerste woordgroep geeft de relevante ervaring aan; así que leidt het gevolg in; daarna zegt me ayudarían dat iets de spreker zou helpen, en unas instrucciones básicas benoemt wat dat zou zijn.

4. Primero comprueba qué tipo de pared es y ponte gafas de seguridad.

   Kijk eerst wat voor muur het is en draag een veiligheidsbril.

   Primero

   eerst

   comprueba

   controleer

   qué tipo de

   welk type van

   pared

   muur

   ponte

   zet op / doe aan

   gafas

   bril

   seguridad

   veiligheid

   Uitgebreide uitleg

   Primero betekent hier ‘eerst’ en geeft de volgorde aan. Het staat aan het begin van de zin en maakt duidelijk dat deze handeling vóór de volgende komt. comprueba komt van comprobar (‘controleren’). Dit is de bevestigende gebiedende wijs voor tú (enkelvoud): ‘controleer’. De vorm is anders dan compruebas, de vorm voor ‘je controleert’ in een gewone mededelende zin. Voorbeeld: Comprueba la puerta. — ‘Controleer de deur.’ qué tipo de introduceert hier een ingebedde vraag naar de soort of categorie: ‘wat voor type’. Het accent in qué hoort bij deze vragende betekenis. Het is niet hetzelfde als alleen qué vóór een zelfstandig naamwoord, zoals in qué pared (‘welke muur’): qué tipo de pared vraagt naar het soort muur. pared betekent ‘muur’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la pared, meervoud las paredes. In deze zin is het de kern van de woordgroep qué tipo de pared; het woord tipo benoemt de soort, terwijl pared aangeeft waarvan die soort wordt bepaald. ponte komt van ponerse (‘iets aantrekken of opzetten’ in deze context). Het is de bevestigende gebiedende wijs voor tú van ponerse, met het wederkerende voornaamwoord te eraan vast: ‘doe aan’ of ‘zet op’. De vorm pon is de gebiedende wijs van poner; met te wordt dat ponte. Voorbeeld: Ponte el casco. — ‘Zet de helm op.’ gafas betekent ‘bril’, in het bijzonder ‘bril’ als voorwerp dat in het Spaans gewoonlijk in het meervoud wordt benoemd. Het is vrouwelijk meervoud: las gafas. Daarom staat het niet als enkelvoudig gafa in deze betekenis. In gafas de seguridad vormt het samen met de seguridad de naam van het beschermende voorwerp. seguridad betekent ‘veiligheid’ of ‘bescherming’. In de seguridad bepaalt het welk soort bril bedoeld wordt: een veiligheidsbril. Het zelfstandig naamwoord blijft hier enkelvoudig, ook al is gafas meervoud. Samen geeft qué tipo de pared es de ingebedde vraag ‘wat voor muur het is’. Daarna geeft ponte gafas de seguridad de tweede opdracht: ‘doe een veiligheidsbril op’. De volledige zin betekent dus: ‘Kijk eerst wat voor muur het is en draag een veiligheidsbril.’ De twee bevelen zijn gericht aan één persoon met tú; y verbindt ze zonder de volgorde of de opdrachtsterkte te veranderen.

5. También me preocupa tocar cables eléctricos.

   Ik maak me ook zorgen dat ik elektrische draden raak.

   También

   ook

   me preocupa

   baart me zorgen

   tocar

   aanraken

   cables

   draden

   eléctricos

   elektrisch

   Uitgebreide uitleg

   También betekent hier dat deze zorg naast een eerder genoemde zorg bestaat: “ook”. Het staat aan het begin en kan ook elders in een Spaanse zin staan, bijvoorbeeld: También uso guantes. — “Ik gebruik ook handschoenen.” Me preocupa is letterlijk een constructie met preocupar: iets veroorzaakt bezorgdheid bij iemand. me is hier het indirecte object voor de bezorgde persoon (“mij”); preocupa is de derde persoon enkelvoud van preocupar. Het onderwerp is de hele daaropvolgende infinitiefgroep tocar cables eléctricos, en daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Vergelijk: Me preocupan los cables. — “De kabels baren me zorgen.” Daar is los cables het meervoudige onderwerp, dus staat het werkwoord in het meervoud. De constructie me preocupa + infinitief is bruikbaar voor “ik maak me zorgen over/dat …”. Tocar is de infinitief “aanraken”. Na preocupa benoemt deze infinitiefgroep wat de zorg veroorzaakt. Voorbeelden: No quiero tocarlo. — “Ik wil het niet aanraken.” Tocar kan afhankelijk van de context ook andere soorten aanraken of bespelen aanduiden; hier gaat het om aanraken van kabels. Cables is het meervoud van cable, “kabel”. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: el cable, los cables. In tocar cables eléctricos is het een lijdend voorwerp zonder bepaald lidwoord, omdat er algemeen over elektrische kabels wordt gesproken. Voor één bepaalde kabel kun je bijvoorbeeld zeggen: Toco el cable. — “Ik raak de kabel aan.” Eléctricos beschrijft cables en betekent hier “elektrische”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft de meervoudsvorm en stemt ook in geslacht overeen met het mannelijke meervoud cables: eléctrico (mannelijk enkelvoud), eléctrica (vrouwelijk enkelvoud), eléctricos (mannelijk meervoud), eléctricas (vrouwelijk meervoud). Bijvoorbeeld: una caja eléctrica — “een elektrische kast”. Samen betekent También me preocupa tocar cables eléctricos: “Ik maak me ook zorgen dat ik elektrische draden raak.” De structuur is también (“ook”) + me preocupa (“baart me zorgen”) + tocar cables eléctricos (“elektrische kabels aanraken”). In deze context sluit de zin aan bij veiligheidsmaatregelen rond muurwerk, bescherming en het controleren van de plek voordat je boort.

6. Usa este detector antes de taladrar en cualquier lugar.

   Gebruik deze detector voordat je ergens boort.

   Usa

   gebruik

   este

   deze

   detector

   detector

   antes de

   voordat

   taladrar

   boren

   cualquier

   elke

   lugar

   plaats

   Uitgebreide uitleg

   Usa is de bevestigende gebiedende wijs van usar voor tú (één aangesproken persoon). Het betekent hier “gebruik” en niet bijvoorbeeld “gebruikte”. Bij usted zou de vorm use zijn; bij ustedes usen. Voorbeeld: Usa guantes. — “Gebruik handschoenen.” este betekent “deze” en staat hier vóór detector. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzend voornaamwoord/bijvoeglijk aanwijzend woord en stemt af op detector; de vorm zegt op zichzelf niet wie of wat de detector precies is buiten deze zin. Vergelijk esta herramienta — “dit gereedschap” — met estos detectores — “deze detectoren”. detector is een zelfstandig naamwoord voor een apparaat dat iets opspoort of waarneemt. Het meervoud is detectores: un detector — “een detector”, dos detectores — “twee detectoren”. In deze zin is het de directe zaak die gebruikt moet worden. antes de betekent “voordat” of “voorafgaand aan”. Voor een handeling volgt hier een infinitief: antes de + taladrar. Dit patroon plaatst de genoemde handeling vóór een andere handeling. Voorbeeld: Lávate las manos antes de comer. — “Was je handen voordat je eet.” taladrar is de infinitief “boren”, dus de handeling die na het gebruik van de detector moet komen. De infinitief blijft na antes de onvervoegd. De vervoegde vorm kan bijvoorbeeld taladro zijn: Taladro la pared. — “Ik boor in de muur.” cualquier betekent hier “elke” of “om het even welke” en staat vóór het enkelvoudige zelfstandig naamwoord lugar. Het is de verkorte vorm van cualquiera in deze positie; de vorm cualquier wordt vóór zowel mannelijke als vrouwelijke enkelvoudige zelfstandige naamwoorden gebruikt: cualquier lugar — “elke plaats”, cualquier zona — “elke zone”. Het drukt hier geen concrete hoeveelheid uit. lugar betekent “plaats” of “plek”. Het meervoud is lugares: un lugar — “een plek”, varios lugares — “verschillende plekken”. In cualquier lugar gaat het om een willekeurige plek, zonder dat een specifieke plek wordt genoemd. Samen vormen de delen Usa este detector (“Gebruik deze detector”), antes de taladrar (“voordat je boort”) en en cualquier lugar (“op elke plek”). De volledige zin betekent: “Gebruik deze detector voordat je ergens boort.” De gebiedende wijs richt zich op één persoon met tú; en cualquier lugar geeft een algemene plaats aan, niet één specifiek genoemde plek.

7. Escanearé el lugar antes de marcar los agujeros.

   Ik scan de plek voordat ik de gaten markeer.

   Escanearé

   ik scan

   lugar

   plek

   antes de

   voordat

   marcar

   markeren

   agujeros

   gaten

   Uitgebreide uitleg

   Escanearé betekent hier dat de spreker de plek zal scannen. Het is de eerste persoon enkelvoud van de toekomende tijd van escanear: escanearé = ik zal scannen. De uitgang -é markeert hier zowel de spreker als deze toekomstige tijd; het onderwerp hoeft daarom niet apart genoemd te worden. lugar betekent hier “plek” of “plaats”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is lugares. In el lugar verwijst el naar een bepaalde, contextueel bedoelde plek, zonder dat de zin verder specificeert welke plek dat is. antes de leidt een gebeurtenis in die eerder plaatsvindt dan de hoofdhandeling. Na antes de staat hier het infinitief marcar, omdat dezelfde spreker beide handelingen uitvoert: eerst scannen, daarna markeren. Een herbruikbaar patroon is antes de + infinitief, bijvoorbeeld: Antes de salir, cierro la puerta. — “Voordat ik vertrek, doe ik de deur dicht.” marcar betekent hier “markeren” of “aanduiden”. Dit is de infinitief, dus de vorm die na antes de wordt gebruikt. In een hoofdzin krijgt het werkwoord een persoonsvorm, bijvoorbeeld Marco los puntos. — “Ik markeer de punten.” agujeros betekent “gaten”. Het is het meervoud van agujero; het enkelvoud is agujero en het meervoud wordt gevormd met -s. Het lidwoord los dat ervoor staat, stemt ermee overeen in mannelijk meervoud: los agujeros = “de gaten”. Samen betekent Escanearé el lugar “Ik zal de plek scannen”, gevolgd door antes de marcar los agujeros — “voordat ik de gaten markeer”. De volledige zin geeft dus een toekomstige volgorde aan: de spreker scant eerst de plek en markeert daarna de gaten.

8. Por favor, devuelve el taladro junto con el cargador y las brocas.

   Breng de boormachine alsjeblieft terug met de oplader en de boortjes erbij.

   Por favor

   alsjeblieft

   devuelve

   breng terug

   taladro

   boormachine

   junto con

   samen met

   cargador

   oplader

   brocas

   boortjes

   Uitgebreide uitleg

   Por favor maakt het verzoek beleefd: “alsjeblieft”. Het is een vaste beleefdheidsuitdrukking en verandert de grammaticale vorm van het werkwoord niet. devuelve komt van devolver (“terugbrengen”). Dit is hier de bevestigende gebiedende wijs voor tú, enkelvoud: “breng terug”. De vorm voor usted is devuelva; die vormen mag je dus niet door elkaar halen. Voorbeeld: Devuelve la llave. — “Breng de sleutel terug.” taladro betekent hier “boormachine”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el taladro; het meervoud is los taladros. Het woord kan ook naar een boorwerktuig in het algemeen verwijzen, maar in deze zin gaat het om de boormachine die moet worden teruggebracht. junto con betekent “samen met” en voegt iets toe dat samen met het eerder genoemde voorwerp wordt teruggebracht. Voorbeeld: Viaja junto con su hermana. — “Hij/zij reist samen met zijn/haar zus.” cargador betekent “oplader”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el cargador; het meervoud is los cargadores. In deze zin is het de oplader die bij de boormachine hoort en samen ermee moet worden teruggebracht. brocas betekent “boortjes”. Het enkelvoud is broca, la broca; brocas is het meervoud, dus las brocas. Het vrouwelijke meervoud blijkt ook uit het lidwoord las in de volledige zin. Voorbeeld: Necesito dos brocas. — “Ik heb twee boortjes nodig.” Samen vormen de delen: Por favor, devuelve el taladro = “Breng alsjeblieft de boormachine terug”, en junto con el cargador y las brocas voegt toe dat dit samen met de oplader en de boortjes moet gebeuren. De volledige betekenis is daarom: “Breng de boormachine alsjeblieft terug met de oplader en de boortjes erbij.”

9. Quitaré el polvo del taladro antes de devolverlo.

   Ik veeg het stof van de boormachine voordat ik hem terugbreng.

   Quitaré

   ik zal verwijderen / wegvegen

   polvo

   stof

   taladro

   boormachine

   antes de

   voordat

   devolverlo

   het terugbrengen

   Uitgebreide uitleg

   Quitaré komt van quitar en is de toekomende tijd voor de eerste persoon enkelvoud: “ik zal verwijderen/wegvegen”. De uitgang -é laat hier zien dat de spreker zelf de handeling zal uitvoeren. Voorbeeld: Quitaré la etiqueta. — Ik zal het etiket verwijderen. polvo betekent hier stof, als materiaal dat op of aan iets zit. Het is een zelfstandig naamwoord; het lidwoord el maakt in deze woordgroep het grammaticale mannelijke enkelvoud zichtbaar. del in de zin is de samentrekking van de + el: “van het”. taladro betekent boormachine. In combinatie met el staat het zelfstandig naamwoord in het mannelijke enkelvoud. Voorbeeld: El taladro funciona. — De boormachine werkt. antes de leidt een tijdsbepaling in met de betekenis “voordat”. Na antes de staat hier een infinitief: antes de devolverlo — voordat ik hem terugbreng. Voor een andere persoon kan dezelfde constructie bijvoorbeeld een zelfstandig naamwoord volgen: antes de la reunión — vóór de vergadering. devolverlo bestaat uit het werkwoord devolver (“terugbrengen”) en het achtergevoegde voornaamwoord lo. Devolver is de infinitief; lo is een mannelijk enkelvoudig lijdend voorwerp. In deze zin verwijst lo, volgens de vaste vertaling en de context, naar el taladro. Voorbeeld: Voy a devolverlo mañana. — Ik ga hem morgen terugbrengen. Het voornaamwoord blijft mannelijk enkelvoud omdat het naar el taladro verwijst. Samen betekent de zin: Quitaré el polvo del taladro antes de devolverlo. De spreker zal eerst het stof van de boormachine verwijderen en daarna de boormachine terugbrengen. De volgorde wordt uitgedrukt door antes de: de handeling met quitaré vindt eerder plaats dan het terugbrengen.

10. Tómate tu tiempo; la seguridad es más importante que la rapidez.

    Neem er de tijd voor; veiligheid is belangrijker dan snelheid.

    Tómate tu tiempo

    Neem de tijd

    la seguridad

    veiligheid

    más importante

    belangrijker

    la rapidez

    snelheid

    Uitgebreide uitleg

    Tómate tu tiempo is een vaste, herbruikbare aansporing: neem de tijd en haast je niet. Tómate komt van tomarse, hier in de bevestigende gebiedende wijs voor tú. Het wederkerende voornaamwoord te hoort bij de aangesprokene; het is niet hetzelfde als het formele tómese voor usted. De vorm tu zonder accent betekent “jouw”; tú met accent betekent “jij”. Voorbeeld: Tómate un descanso. — Neem een pauze. la seguridad betekent hier “veiligheid”. Het zelfstandig naamwoord seguridad is vrouwelijk, wat je onder meer ziet aan het lidwoord la. Het kan in andere contexten ook veiligheid of zekerheid aanduiden; in deze zin gaat het om veilig werken of handelen. Voorbeeld: La seguridad es importante. — Veiligheid is belangrijk. más importante betekent “belangrijker”. Importante is het bijvoeglijk naamwoord; de vergelijking wordt gevormd met más ... que: más importante que = “belangrijker dan”. Het basisniveau is importante (“belangrijk”), en het tegenovergestelde is menos importante (“minder belangrijk”). Importante verandert hier niet van vorm voor mannelijk of vrouwelijk; het zelfstandig naamwoord en het lidwoord dragen hun eigen grammaticale kenmerken. Voorbeeld: La seguridad es más importante que la rapidez. — Veiligheid is belangrijker dan snelheid. la rapidez betekent “snelheid”, hier in de zin van snel handelen of werken. Het zelfstandig naamwoord rapidez is vrouwelijk, vandaar la. Het is verwant aan rápido (“snel”), maar rapidez benoemt de eigenschap of mate van snelheid, terwijl rápido een bijvoeglijk naamwoord is. Voorbeeld: La rapidez no siempre es lo más importante. — Snelheid is niet altijd het belangrijkste. De hele zin bestaat uit de aansporing Tómate tu tiempo en de vergelijking la seguridad es más importante que la rapidez. Samen betekent hij: “Neem de tijd; veiligheid is belangrijker dan snelheid.” De puntkomma verbindt het advies met de reden of prioriteit ervan.