Reageren na koffie op een laptop te hebben gemorst | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Derramé café cerca de mi portátil y algo de líquido llegó debajo del teclado.

   Ik heb koffie naast mijn laptop gemorst en er is wat vloeistof onder het toetsenbord gekomen.

   Derramé

   ik morste

   café

   koffie

   cerca de

   vlak bij

   portátil

   laptop

   algo de

   wat

   líquido

   vloeistof

   llegó

   kwam terecht

   debajo de

   onder

   teclado

   toetsenbord

   Uitgebreide uitleg

   Derramé komt van derramar en is de verleden tijd voor de eerste persoon enkelvoud: “ik morste”. De uitgang -é laat hier zien dat de spreker zelf de handelende persoon is. Een bruikbaar contrast is derramé (“ik morste”) tegenover derramó (“hij/zij morste”). café betekent hier koffie. Het woord kan zowel de drank als koffie in algemene zin aanduiden. Voorbeeld: Bebí café. — “Ik dronk koffie.” cerca de is een vaste voorzetselconstructie voor nabijheid: “vlak bij” of “in de buurt van”. Het daaropvolgende zelfstandig naamwoord noemt datgene waar iets dichtbij is. Voorbeeld: Vivo cerca de la estación. — “Ik woon vlak bij het station.” portátil betekent hier “laptop”. Als zelfstandig naamwoord is het in deze betekenis mannelijk: el portátil. Het woord kan ook als bijvoeglijk naamwoord “draagbaar” betekenen; dat is een andere functie van dezelfde vorm. algo de drukt een onbepaalde hoeveelheid uit: “wat” of “een beetje”. Het geeft geen precies aantal. In algo de líquido bepaalt algo dat de hoeveelheid niet nader wordt gespecificeerd, terwijl líquido benoemt wat die hoeveelheid is. Voorbeeld: Queda algo de agua. — “Er is nog wat water.” líquido is hier het zelfstandig naamwoord “vloeistof”. Het kan ook een bijvoeglijk naamwoord zijn met de betekenis “vloeibaar”, maar in deze zin benoemt het een stof als zelfstandig naamwoord. llegó komt van llegar en is de verleden tijd voor de derde persoon enkelvoud: “kwam aan” of, in deze context, “kwam terecht”. De vorm is enkelvoud omdat het onderwerp algo de líquido als een onbepaalde hoeveelheid met algo als kern wordt opgevat. Voorbeeld: El agua llegó al suelo. — “Het water kwam op de grond terecht.” debajo de betekent “onder”. Het geeft de positie aan ten opzichte van wat erna komt. Voorbeeld: El gato está debajo de la mesa. — “De kat zit onder de tafel.” teclado betekent “toetsenbord”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el teclado. De woordgroep debajo del teclado is de samengevoegde vorm van debajo de el teclado; del vervangt hier de el. Samen vormt de zin: Derramé café — “Ik morste koffie”; cerca de mi portátil — “vlak bij mijn laptop”; en algo de líquido llegó debajo del teclado — “er kwam wat vloeistof onder het toetsenbord terecht”. De volledige betekenis is dus: “Ik heb koffie naast mijn laptop gemorst en er is wat vloeistof onder het toetsenbord gekomen.”

2. Desconéctalo inmediatamente y apágalo si todavía está encendido.

   Koppel hem meteen los en zet hem uit als hij nog aanstaat.

   Desconéctalo

   koppel hem los

   inmediatamente

   meteen

   apágalo

   zet hem uit

   si todavía está encendido

   als hij nog aanstaat

   Uitgebreide uitleg

   Desconéctalo betekent hier “koppel hem los”. Dit is de bevestigende gebiedende wijs voor tú (één aangesproken persoon) van desconectar. Het voornaamwoord lo staat eraan vast als direct object: desconecta + lo. In deze context verwijst lo, in overeenstemming met de Nederlandse vertaling en de voorafgaande context, naar de laptop. Voorbeeld: Desconecta el cargador. — “Koppel de oplader los.” Bij een bevestigende opdracht kan het objectvoornaamwoord ook vast aan de werkwoordsvorm worden gehecht: Desconéctalo. inmediatamente is een bijwoord en geeft aan dat de handeling meteen moet gebeuren. Het verandert niet mee met persoon of getal. apágalo betekent “zet hem uit”. Het is de bevestigende tú-gebiedende wijs van apagar met het directe-objectvoornaamwoord lo: apaga + lo. De klemtoon blijft in de geschreven vorm aangegeven met het accentteken in apágalo. Voorbeeld: Apaga la pantalla. — “Zet het scherm uit.” Met een mannelijk enkelvoudig direct object kan dat ook Apágalo. worden. Bij een vrouwelijk enkelvoudig object gebruik je la, bijvoorbeeld Apaga la lámpara → Apágala. si todavía está encendido is de voorwaardelijke bijzin: “als hij nog aanstaat”. si betekent hier “als”; todavía betekent “nog”. está is de derde persoon enkelvoud van estar, hier gebruikt voor een toestand. encendido is het voltooid deelwoord van encender, gebruikt als beschrijvend woord voor “aan” of “ingeschakeld”. De vorm is mannelijk enkelvoud en sluit hier aan bij de laptop. Voorbeeld: Si todavía está encendido, apágalo. — “Als hij nog aanstaat, zet hem dan uit.” Samen geeft de zin twee opdrachten in volgorde: koppel de laptop onmiddellijk los en zet hem uit als hij nog aanstaat. De tweede opdracht geldt dus onder de voorwaarde in si todavía está encendido.

3. ¿Debería intentar secarlo con un secador de pelo?

   Zal ik proberen hem met een föhn te drogen?

   Debería

   zou ik moeten

   intentar

   proberen

   secarlo

   hem drogen

   secador de pelo

   föhn

   Uitgebreide uitleg

   Debería is de conditionele vorm van deber, hier gebruikt in een vraag met de betekenis “zou ik moeten?” De vorm kan bij yo, él/ella en usted hetzelfde zijn. Dat de spreker hier yo is, volgt uit de vaste vertaling “Zal ik …?”, niet uit de infinitief die erop volgt. Intentar betekent “proberen” en blijft na debería in de infinitief. Een bruikbaar patroon is debería + infinitief: ¿Debería esperar? — “Zal ik wachten?” Secarlo bestaat uit de infinitief secar (“drogen”) en het eraan vastgehechte cliticum lo. Lo is hier een lijdend-voorwerpcliticum; volgens de vaste vertaling gaat het om “hem”. De precieze identiteit van dat voorwerp wordt in deze zin niet benoemd. Het cliticum hoort bij wat gedroogd wordt, niet bij de föhn. Vergelijk: lo seco — “ik droog hem” en secarlo — “hem drogen”. In andere contexten kan lo ook naar een enkelvoudig mannelijk voorwerp of naar een onzijdig idee verwijzen, maar die alternatieve lezing is hier niet de bedoelde vertaling. Secador de pelo betekent “föhn” of “haardroger”. Secador is het hoofdwoord voor het apparaat; de pelo specificeert het type apparaat. Voorbeeld: Uso un secador de pelo. — “Ik gebruik een föhn.” Con betekent hier “met” en geeft het hulpmiddel aan. Samen vormt intentar secarlo con un secador de pelo de handeling “proberen hem met een föhn te drogen”. De hele vraag ¿Debería intentar secarlo con un secador de pelo? betekent: “Zal ik proberen hem met een föhn te drogen?”

4. El calor puede causar más daños. Deja que un técnico lo revise.

   Hitte kan meer schade veroorzaken. Laat een technicus ernaar kijken.

   El calor

   hitte

   puede

   kan

   causar

   veroorzaken

   más

   meer

   daños

   schade

   Deja que

   laat ...

   un técnico

   een technicus

   lo

   het/er (naar verwijzend)

   revise

   kijkt

   Uitgebreide uitleg

   El calor betekent hier hitte als onderwerp. calor is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het enkelvoudige lidwoord el stemt ermee overeen. Een bruikbaar voorbeeld is: El calor puede dañar el equipo. — Hitte kan de apparatuur beschadigen. puede is de vorm van poder voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: poder → puede. Hier drukt het mogelijkheid uit: hitte kan schade veroorzaken. Het onderwerp is El calor, daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Vergelijk als voorbeeld: Los cables pueden calentarse. — De kabels kunnen warm worden. causar is de infinitief van causar, ‘veroorzaken’. Na puede blijft het volgende werkwoord in de infinitief: puede causar. De combinatie betekent dus ‘kan veroorzaken’, niet alleen ‘veroorzaken’ als losse handeling. más betekent meer en geeft een grotere hoeveelheid of ernst aan. Het verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord: más daño en más daños zijn beide mogelijk, afhankelijk van de bedoelde hoeveelheid of eenheid. daños is het meervoud van daño, ‘schade’ of ‘schadegevallen’. De uitgang -s markeert hier het meervoud. In deze zin gaat het om meer schade die door de hitte kan ontstaan. Deja que vormt hier een aansporing met de betekenis ‘laat ...’. Deja is de bevestigende gebiedende wijs voor tú, enkelvoud, van dejar. Het is dus niet de vorm voor usted of ustedes. Na que volgt een aparte bijzin met een aanvoegende wijs. un técnico is ‘een technicus’ en is het onderwerp van de bijzin na que. técnico is een zelfstandig naamwoord; het enkelvoudige onbepaalde lidwoord un markeert hier een niet nader geïdentificeerde technicus, niet op zichzelf een expliciet geteld aantal. lo is een mannelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpsvoornaamwoord. Het verwijst hier naar het ding dat gecontroleerd moet worden, zonder dat de vaste zin dat zelfstandig naamwoord opnieuw noemt. De vorm lo staat vóór het vervoegde werkwoord: lo revise. revise komt van revisar, ‘nakijken’ of ‘controleren’. In deja que ... revise is het de aanvoegende wijs, derde persoon enkelvoud: de technicus is degene die nakijkt. Het is dus niet zelf een gebiedende wijs. Voorbeeld: Deja que ella revise el cable. — Laat haar de kabel nakijken. Samen betekent El calor puede causar más daños: hitte kan meer schade veroorzaken. Daarna vraagt Deja que un técnico lo revise om een technicus het bedoelde object te laten nakijken. De volledige betekenis is: Hitte kan meer schade veroorzaken. Laat een technicus ernaar kijken.

5. Me preocupa porque mis archivos del proyecto están en el portátil.

   Ik maak me zorgen omdat mijn projectbestanden erop staan.

   Me preocupa

   ik maak me zorgen

   porque

   omdat

   mis

   mijn

   archivos

   bestanden

   proyecto

   project

   están

   staan

   portátil

   laptop

   Uitgebreide uitleg

   Me preocupa betekent hier “ik maak me zorgen”. De vorm preocupa komt van preocupar en staat in de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. In deze constructie is me degene die de zorg ervaart; wat de zorg veroorzaakt, wordt door de context aangegeven. Bijvoorbeeld: Me preocupa el calor. — “Ik maak me zorgen over de hitte.” porque is een voegwoord met de betekenis “omdat” en leidt hier de reden voor de bezorgdheid in. Bijvoorbeeld: Estoy preocupado porque llueve. — “Ik maak me zorgen omdat het regent.” mis is een bezittelijke vorm voor “mijn” bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het verandert hier niet naar geslacht, maar wel naar getal: mi archivo = “mijn bestand”, mis archivos = “mijn bestanden”. archivos is het meervoud van archivo, “bestand”. Het verwijst hier naar de bestanden van het project. Het enkelvoud is archivo; het meervoud wordt gevormd met -s. proyecto is een zelfstandig naamwoord en betekent “project”. In del proyecto staat del voor de + el: “van het project”. Samen met archivos vormt dit mis archivos del proyecto, “mijn projectbestanden” of letterlijk “mijn bestanden van het project”. están is de tegenwoordige tijd van estar voor de derde persoon meervoud: “ze zijn” of, bij een plaats, “ze staan/zijn”. De vorm is meervoud omdat archivos het onderwerp is. Vergelijk El archivo está aquí. — “Het bestand is hier” met Los archivos están aquí. — “De bestanden zijn hier.” portátil is hier een zelfstandig naamwoord met de betekenis “laptop”. Het heeft in deze zin het bepaalde lidwoord el: el portátil. Het woord kan in andere contexten ook als bijvoeglijk naamwoord “draagbaar” betekenen, maar die betekenis past hier niet. De delen worden samen Me preocupa porque mis archivos del proyecto están en el portátil: “Ik maak me zorgen omdat mijn projectbestanden op de laptop staan.” porque geeft de reden; mis archivos del proyecto is het onderwerp van están, en en el portátil geeft hun locatie aan. De zin zegt dus dat de bestanden op de laptop staan en dat dit de reden voor de bezorgdheid is.

6. Comprueba tu copia de seguridad en la nube desde otro dispositivo antes de volver a tocar el portátil.

   Controleer je cloudback-up vanaf een ander apparaat voordat je de laptop weer aanraakt.

   Comprueba

   controleer

   copia de seguridad

   back-up

   nube

   cloud

   otro

   ander

   dispositivo

   apparaat

   antes de

   voordat

   volver a

   opnieuw doen

   tocar

   aanraken

   portátil

   laptop

   Uitgebreide uitleg

   Comprueba is de bevestigende opdrachtvorm van comprobar voor tú (één aangesproken persoon): “controleer”. De vorm voor usted is compruebe, en voor ustedes comprueben. Voorbeeld: Comprueba el cable. — “Controleer de kabel.” copia de seguridad betekent hier “back-up”: een bewaarde kopie van gegevens. Het zelfstandige naamwoord is copia; de seguridad specificeert welk soort kopie het is. Voorbeeld: Tengo una copia de seguridad. — “Ik heb een back-up.” nube betekent hier “cloud”, dus online opslag of een online dienst. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la nube. In en la nube geeft en de plaats of opslaglocatie aan. otro betekent “ander” en staat hier bij dispositivo. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm; de vormen stemmen af met het zelfstandig naamwoord: otro dispositivo, maar otra copia en otros dispositivos. Voorbeeld: Usa otro cable. — “Gebruik een andere kabel.” dispositivo betekent “apparaat”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is dispositivos. In desde otro dispositivo betekent desde “vanaf”: de controle gebeurt vanaf een ander apparaat. antes de betekent “voordat” of “eerder dan”. Voor een werkwoord volgt hier de infinitief: antes de + infinitief. Voorbeeld: Guarda el archivo antes de salir. — “Sla het bestand op voordat je weggaat.” volver a drukt uit dat iets opnieuw gebeurt: volver a + infinitief betekent “opnieuw ...”. Volver is het werkwoord dat vervoegd wordt; a verbindt het met de volgende infinitief. Voorbeeld: Voy a volver a intentarlo. — “Ik ga het opnieuw proberen.” tocar betekent hier “aanraken”. Het staat als infinitief na volver a, dus volver a tocar betekent “weer aanraken”. In andere contexten kan tocar ook bijvoorbeeld “bespelen” of “aan de beurt zijn” betekenen, maar hier gaat het om fysiek aanraken. portátil betekent hier “laptop”. Als bijvoeglijk naamwoord kan portátil ook “draagbaar” betekenen; als zelfstandig naamwoord verwijst het hier naar de laptop. De vorm portátil blijft hetzelfde voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; het meervoud is portátiles. Samen betekent Comprueba tu copia de seguridad en la nube desde otro dispositivo “Controleer je cloud-back-up vanaf een ander apparaat”. antes de volver a tocar el portátil voegt de tijdsvoorwaarde toe: doe dat voordat je de laptop weer aanraakt. De volledige zin is dus: “Controleer je cloud-back-up vanaf een ander apparaat voordat je de laptop weer aanraakt.”

7. La mayoría de los archivos ya estaban sincronizados.

   De meeste bestanden waren al gesynchroniseerd.

   mayoría

   meerderheid

   archivos

   bestanden

   ya

   al

   estaban

   waren

   sincronizados

   gesynchroniseerd

   Uitgebreide uitleg

   mayoría betekent hier “het grootste deel” of “de meeste”. Het is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord: la mayoría. De constructie la mayoría de + meervoudig zelfstandig naamwoord verwijst naar het grootste deel van die groep. Bijvoorbeeld: La mayoría de los usuarios aceptó la condición. — “De meeste gebruikers accepteerden de voorwaarde.” archivos betekent hier “bestanden”. Het enkelvoud is archivo; archivos is het meervoud. In la mayoría de los archivos geeft los archivos aan van welke verzameling het grootste deel wordt bedoeld. Het lidwoord en zelfstandig naamwoord zijn mannelijk meervoud. ya betekent “al” of “reeds”. Het geeft aan dat de beschreven toestand op het relevante moment al bereikt was. Het hoort hier bij de toestand estaban sincronizados, niet bij een afzonderlijke handeling. estaban is de derde persoon meervoud van estar in de onvoltooid verleden tijd (imperfecto). estar wordt hier gebruikt om een toestand te beschrijven: de bestanden verkeerden toen in een bepaalde toestand. De vorm estaban past bij het meervoudige onderwerp la mayoría de los archivos in deze zin. Bijvoorbeeld: Los documentos estaban listos. — “De documenten waren klaar.” sincronizados betekent “gesynchroniseerd”. Het is het voltooid deelwoord van sincronizar, hier gebruikt als bijvoeglijk naamwoord bij archivos. Daarom staat het in het mannelijk meervoud: sincronizados. Het bijvoeglijk naamwoord stemt af op archivos, niet op het enkelvoudige woord mayoría. Bijvoorbeeld: Las carpetas estaban sincronizadas. — “De mappen waren gesynchroniseerd.” Daar is de vorm vrouwelijk meervoud omdat carpetas vrouwelijk meervoud is. Samen betekent La mayoría de los archivos “de meeste bestanden”, ya voegt “al” toe, en estaban sincronizados beschrijft hun vroegere toestand: “waren gesynchroniseerd”. De volledige zin betekent dus: “De meeste bestanden waren al gesynchroniseerd.”

8. Mantén el portátil apagado y no intentes encenderlo demasiado pronto.

   Houd de laptop uit en probeer hem niet te snel weer aan te zetten.

   Mantén

   houd

   portátil

   laptop

   apagado

   uitgeschakeld

   no intentes

   probeer niet

   encenderlo

   hem aanzetten

   demasiado pronto

   te vroeg

   Uitgebreide uitleg

   Mantén is de bevestigende gebiedende wijs voor tú (enkelvoud) van mantener: mantener → mantén. De vorm betekent hier dat de aangesprokene iets in een bepaalde toestand moet houden. Een bruikbaar patroon is mantén + voorwerp + toestand, bijvoorbeeld: Mantén la puerta cerrada. — Houd de deur dicht. portátil is hier het zelfstandig naamwoord voor een laptop. Het woord kan in andere contexten ook als bijvoeglijk naamwoord “draagbaar” betekenen, maar die betekenis is hier niet bedoeld. In el portátil is het mannelijk enkelvoud; het lidwoord el hoort bij dit zelfstandig naamwoord. apagado betekent hier “uitgeschakeld” en beschrijft de toestand van el portátil. Het is het voltooid deelwoord van apagar, hier gebruikt als bijvoeglijk naamwoord. Omdat het bij portátil (mannelijk enkelvoud) hoort, staat het in de vorm apagado; bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord zou de vorm bijvoorbeeld apagada zijn. Het patroon mantener + voorwerp + bijvoeglijke toestand drukt uit dat de toestand behouden moet blijven. no intentes betekent “probeer niet”. intentes is de negatieve gebiedende vorm voor tú van intentar; bij een negatieve opdracht gebruikt het Spaans deze vorm uit de subjuntivo. Vergelijk: No intentes correr. — Probeer niet te rennen. No hoort bij dit werkwoord en maakt de opdracht negatief. encenderlo bestaat uit het infinitief encender (“aanzetten”) met het aangehechte directe-objectvoornaamwoord lo. Lo verwijst hier, in overeenstemming met de vaste vertaling, naar de laptop: “hem”. Bij een vrouwelijk enkelvoudig object zou het overeenkomstige voornaamwoord la zijn, bijvoorbeeld encender la lámpara → encenderla. demasiado pronto betekent “te vroeg”. Demasiado versterkt pronto en geeft aan dat het moment eerder is dan wenselijk. Pronto betekent hier “vroeg” met betrekking tot tijd; het kan in andere contexten ook “snel” betekenen. Een herbruikbaar voorbeeld is No vuelvas demasiado pronto. — Kom niet te vroeg terug. Samen bestaat de eerste opdracht uit Mantén el portátil apagado: houd de laptop uitgeschakeld. Daarna volgt de negatieve opdracht no intentes encenderlo demasiado pronto: probeer hem niet te vroeg aan te zetten. De laptop blijft dus uitgeschakeld en de aangesprokene moet het aanzetten uitstellen. De volledige uiting is een directe, praktische instructie in de informele enkelvoudige aanspreekvorm tú.

9. Lo llevaré a un técnico y preguntaré cuál es el siguiente paso.

   Ik breng hem naar een technicus en vraag wat de volgende stap is.

   Lo

   hem

   llevaré

   ik zal brengen

   técnico

   technicus

   preguntaré

   ik zal vragen

   cuál es

   wat ... is

   siguiente

   volgende

   paso

   stap

   Uitgebreide uitleg

   Lo is hier het lijdend-voorwerpvoornaamwoord voor een mannelijk enkelvoudig referent; in de vaste vertaling is dat hem. Spaanse objectvoornaamwoorden veranderen naar grammaticaal geslacht en getal: lo, la, los, las. Voorbeeld: La llevaré a la oficina. — “Ik zal haar/het naar het kantoor brengen.” llevaré is de eerste persoon enkelvoud van de toekomende tijd van llevar (“brengen” of “meenemen”). De uitgang -é geeft hier “ik” aan. Het patroon lo llevaré a ... betekent “ik zal hem/het naar ... brengen”. Voorbeeld: Llevaré el formulario a la oficina. — “Ik zal het formulier naar het kantoor brengen.” técnico betekent “technicus”. In un técnico zijn het zelfstandig naamwoord en het onbepaalde lidwoord grammaticaal mannelijk en enkelvoudig. Dat grammaticale geslacht bewijst op zichzelf niet dat de persoon biologisch of sociaal mannelijk is; de vrouwelijke vorm is técnica, zoals in una técnica. Hier maakt a un técnico duidelijk naar welke persoon het voorwerp wordt gebracht. preguntaré is de eerste persoon enkelvoud van de toekomende tijd van preguntar (“vragen”): “ik zal vragen”. Het beschrijft een volgende handeling van de spreker. Het patroon preguntar cuál ... leidt een indirecte vraag in. Voorbeeld: Preguntaré la dirección. — “Ik zal naar het adres vragen.” cuál es betekent hier “wat ... is”. Cuál is een vragend voornaamwoord voor het bepalen van een antwoord of keuze; het verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk. Es is de derde persoon enkelvoud van ser (“zijn”). In cuál es el siguiente paso verbindt es de vraagterm cuál met el siguiente paso; de enkelvoudsvorm hoort bij deze enkelvoudige formulering, maar el siguiente paso is niet simpelweg de grammaticale basis van es. Voorbeeld: ¿Cuál es el problema? — “Wat is het probleem?” siguiente betekent “volgende”. Het is hier een bijvoeglijk naamwoord vóór het zelfstandig naamwoord en staat in de mannelijke enkelvoudsvorm bij paso: el siguiente paso. De vorm blijft hetzelfde in het vrouwelijk enkelvoud, zoals in la siguiente pregunta; in het meervoud wordt het los siguientes pasos of las siguientes preguntas. paso betekent “stap”. In el siguiente paso gaat het om de volgende handeling of fase in een proces. Het meervoud is pasos: los siguientes pasos betekent “de volgende stappen”. Samen betekent Lo llevaré a un técnico “Ik breng hem naar een technicus” en preguntaré cuál es el siguiente paso “en vraag wat de volgende stap is”. De volledige uiting beschrijft dus beide handelingen van de spreker: ik breng hem naar een technicus en vraag wat de volgende stap is. De vormen llevaré en preguntaré staan in de Spaanse toekomende tijd; de vaste Nederlandse vertaling gebruikt daarvoor natuurlijk de tegenwoordige tijd.

10. Un técnico puede revisarlo sin empeorar el daño.

    Een technicus kan hem controleren zonder de schade erger te maken.

    técnico

    technicus

    puede

    kan

    revisarlo

    hem controleren

    empeorar

    erger maken

    daño

    schade

    Uitgebreide uitleg

    técnico betekent hier “technicus” en is een zelfstandig naamwoord: het duidt de persoon aan die de handeling kan uitvoeren. Het kan ook als bijvoeglijk naamwoord gebruikt worden, bijvoorbeeld un informe técnico = “een technisch rapport”. In un técnico is un een onbepaald lidwoord; het stelt op zichzelf geen exact aantal vast. puede is een vorm van poder (“kunnen/mogen”). De vorm is hier derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: “hij/zij/het kan”. De infinitief na poder blijft onveranderd: puede revisar = “kan controleren”. Voorbeeld: Puedo ayudarte. = “Ik kan je helpen.” revisarlo bestaat uit revisar (“controleren, nakijken”) plus het aangehechte voornaamwoord lo. Revisar staat als infinitief omdat het volgt op puede; lo is een mannelijk enkelvoudig lijdendvoorwerpsvoornaamwoord. In deze zin betekent de combinatie “hem/het controleren”. Het voornaamwoord verwijst naar het te controleren object; de vaste vertaling identificeert dat als “hem”, maar noemt geen zelfstandig naamwoord dat verder bepaalt welk object het precies is. Hetzelfde patroon is herbruikbaar: Quiero verlo. = “Ik wil hem/het zien.” empeorar is de infinitief “erger maken” of “verergeren”. In sin empeorar ... volgt de infinitief op sin: dit geeft aan dat iets gebeurt zonder dat die handeling een bepaald gevolg heeft. Het werkwoord is hier transitief: empeorar el daño betekent “de schade erger maken”. Voorbeeld: Actuó sin empeorar la situación. = “Hij/zij handelde zonder de situatie erger te maken.” daño is het zelfstandig naamwoord “schade”. Het is mannelijk enkelvoud; met een bepaald lidwoord wordt het el daño. In deze zin is het datgene waarvan de toestand niet erger mag worden. Een verwante maar niet identieke uitdrukking is hacer daño = “pijn doen” of “schade berokkenen”; hier gaat empeorar el daño specifiek over bestaande schade die erger wordt. Samen vormen Un técnico puede revisarlo en sin empeorar el daño de betekenis: “Een technicus kan het controleren zonder de schade erger te maken.” Puede maakt de mogelijkheid kenbaar, revisarlo benoemt de controle van het object, en sin plus de infinitief beschrijft de ongewenste bijkomende verandering die wordt vermeden.