Een plan na buitensluiting | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Me he quedado fuera de casa y mi llave de repuesto está dentro del apartamento.

   Ik ben buitengesloten en mijn reservesleutel ligt in het appartement.

   Me he quedado fuera de casa

   Ik ben buitengesloten geraakt.

   llave

   sleutel

   de repuesto

   als reserve

   dentro

   binnen

   apartamento

   appartement

   Uitgebreide uitleg

   Me he quedado fuera de casa betekent hier dat de spreker niet meer naar binnen kan en buitengesloten is geraakt. he quedado is de voltooide tijd: he is de eerste persoon enkelvoud van haber en quedado is het voltooid deelwoord van quedar. Met het wederkerende quedarse beschrijft quedarse fuera het eindresultaat van buiten blijven of buitengesloten raken. Me verwijst hier naar de spreker en hoort bij die wederkerende constructie. Fuera de casa betekent letterlijk ‘buiten het huis’; de casa geeft aan waarvan men buiten is. Een herbruikbaar voorbeeld is: Me he quedado fuera del coche. — ‘Ik ben buitengesloten geraakt uit de auto.’ llave betekent hier ‘sleutel’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la llave, meervoud las llaves. Het woord kan dus ook een andere sleutel aanduiden; in deze zin wordt het nader bepaald door de repuesto. de repuesto betekent ‘als reserve’ of ‘reserve-’. Repuesto komt hier in de vaste combinatie de repuesto voor en specificeert welk soort sleutel het is. Een vergelijkbaar voorbeeld is una batería de repuesto — ‘een reservebatterij’. dentro betekent ‘binnen’. In está dentro del apartamento geeft het de plaats van de sleutel aan. Dentro de kan ook gevolgd worden door een zelfstandig naamwoord, zoals in dentro de la bolsa — ‘in de tas’. In de gegeven zin staat dentro eerst zelfstandig als plaatsaanduiding; del apartamento preciseert vervolgens waarbinnen. apartamento betekent ‘appartement’. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el apartamento, meervoud los apartamentos. Del is de samentrekking van de en el: dentro del apartamento betekent ‘binnen/in het appartement’. Samen zegt de uiting: de spreker is buitengesloten geraakt, en de eigen reservesleutel bevindt zich binnen in het appartement. Mi betekent ‘mijn’ en verwijst hier naar de sleutel van de spreker; está is de derde persoon enkelvoud van estar, passend bij mi llave, en dentro del apartamento geeft de locatie van die sleutel aan. De combinatie Me he quedado fuera de casa y ... verbindt de buitensluiting met de extra informatie over de sleutel.

2. Prueba primero con el casero.

   Probeer eerst de huisbaas te bellen.

   Prueba

   probeer

   primero

   eerst

   casero

   huisbaas

   Uitgebreide uitleg

   Prueba betekent hier “probeer” en is de bevestigende bevelsvorm van probar voor tú (één aangesproken persoon). De vorm is dus niet gericht aan usted of ustedes. Het patroon prueba con + persoon kan betekenen: probeer eerst contact op te nemen met die persoon of kijk of die persoon kan helpen. Voorbeeld: Prueba con Marta. — “Probeer het eerst bij Marta.” primero is een bijwoord en betekent “eerst”, dus vóór een volgende optie of stap. In deze zin staat het direct na de bevelsvorm en bepaalt het de volgorde: deze poging komt vóór de andere mogelijkheid. Voorbeeld: Prueba primero esta llave. — “Probeer eerst deze sleutel.” casero betekent hier “huisbaas”: de persoon die de woning verhuurt of beheert. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; de vrouwelijke vorm is casera. Het lidwoord el maakt in el casero duidelijk dat het om één bepaalde mannelijke persoon gaat, maar het drukt op zichzelf geen geteld aantal uit. Samen vormt Prueba primero con el casero een directe aansporing: probeer eerst contact op te nemen met de huisbaas. In de vaste vertaling wordt dat, gezien de situatie waarin de spreker buitengesloten is, weergegeven als: “Probeer eerst de huisbaas te bellen.” Daarna noemt de context pas een slotenmaker als volgende mogelijkheid.

3. Después llama a un cerrajero si no puedes conseguir ayuda pronto.

   Bel daarna een slotenmaker als je niet snel hulp kunt krijgen.

   Después

   daarna

   llama

   bel

   cerrajero

   slotenmaker

   si

   als

   no puedes

   niet kunt

   conseguir

   krijgen

   ayuda

   hulp

   pronto

   snel

   Uitgebreide uitleg

   Después betekent hier “daarna” en verwijst naar de volgende stap na de eerdere handeling. Het kan ook “later” betekenen, afhankelijk van de tijdscontext. llama is hier de bevestigende opdracht voor tú (enkelvoud): “bel”. De vorm komt van llamar — llamar = bellen, llama = bel tegen één persoon met tú. Dit is niet de vorm voor usted; daarvoor staat in een opdracht llame. cerrajero betekent “slotenmaker”. Het zelfstandig naamwoord staat na a un: llamar a un cerrajero betekent “een slotenmaker bellen”. un markeert hier een niet nader bepaalde persoon, niet noodzakelijk een expliciet aantal. si betekent “als” en leidt hier de voorwaarde in. Het is het voorwaardelijke voegwoord; verwar het niet met sí met accent, dat “ja” betekent. no puedes betekent “je kunt niet”. puedes is de tegenwoordige vorm van poder bij tú; no maakt de vorm negatief. De combinatie no puedes + infinitief geeft aan dat je iets niet kunt doen: No puedes entrar = “Je kunt niet naar binnen.” conseguir is een infinitief met de betekenis “krijgen” of “bemachtigen”. Na puedes blijft het werkwoord in de infinitief: puedes conseguir = “je kunt krijgen”. De betekenis in deze zin is hulp weten te krijgen, niet iemand bellen. ayuda betekent “hulp”. In conseguir ayuda is het een zelfstandig naamwoord dat aangeeft wat je probeert te krijgen. Een bruikbaar voorbeeld is Necesito ayuda — “Ik heb hulp nodig.” pronto betekent hier “snel” in de zin van binnen korte tijd. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of getal. In andere contexten kan pronto ook “binnenkort” betekenen; hier bepaalt conseguir ayuda pronto dat het om snel hulp krijgen gaat. Samen vormt de zin: Después llama a un cerrajero = “Bel daarna een slotenmaker”, gevolgd door de voorwaarde si no puedes conseguir ayuda pronto = “als je niet snel hulp kunt krijgen”. De volledige betekenis is dus: “Bel daarna een slotenmaker als je niet snel hulp kunt krijgen.”

4. He dejado un mensaje, pero el casero todavía no ha respondido.

   Ik heb een bericht achtergelaten, maar de huisbaas heeft nog niet gereageerd.

   He dejado

   ik heb achtergelaten

   mensaje

   bericht

   pero

   maar

   casero

   huisbaas

   todavía no

   nog niet

   ha respondido

   heeft gereageerd

   Uitgebreide uitleg

   He dejado betekent hier dat de spreker eerder een bericht heeft achtergelaten met relevantie voor nu. He is de eerste persoon enkelvoud van het hulpwerkwoord haber; dejado is het voltooid deelwoord van dejar. Samen vormen ze de Spaanse perfecto compuesto: he dejado, has dejado, ha dejado. Het deelwoord verandert hier niet mee met de persoon. mensaje is een zelfstandig naamwoord voor een bericht. Het is mannelijk: un mensaje, el mensaje; het meervoud is mensajes. Het onbepaalde lidwoord un markeert hier een niet nader bepaald bericht en drukt op zichzelf geen expliciete telwaarde uit. pero verbindt twee mededelingen met een tegenstelling: wat de spreker heeft gedaan wordt gevolgd door het feit dat de huisbaas nog niet heeft gereageerd. Het sluit het eerste feit dus niet uit. casero betekent hier huisbaas en wordt als zelfstandig naamwoord gebruikt. In andere contexten kan casero ook een betekenis hebben die met thuisgemaakt of huiselijk te maken heeft; die andere gebruikswijze is hier niet bedoeld. todavía no betekent nog niet: de reactie heeft op het bedoelde moment niet plaatsgevonden, terwijl zij mogelijk later nog kan plaatsvinden. Het bijwoord todavía betekent onder andere nog of nog steeds; met no krijgt deze combinatie de betekenis nog niet. ha respondido betekent hier heeft gereageerd. Ha is de derde persoon enkelvoud van haber, passend bij de enkelvoudige casero; respondido is het voltooid deelwoord van responder. Vergelijk de personen van het hulpwerkwoord: he respondido = ik heb gereageerd, has respondido = jij hebt gereageerd, ha respondido = hij/zij heeft gereageerd. Ook hier blijft het voltooid deelwoord onveranderd voor persoon en geslacht. De zin wordt zo opgebouwd: He dejado un mensaje = de spreker heeft een bericht achtergelaten. Pero maakt de overgang naar de tegengestelde informatie: el casero todavía no ha respondido = de huisbaas heeft nog niet gereageerd. Samen betekent de hele uiting: Ik heb een bericht achtergelaten, maar de huisbaas heeft nog niet gereageerd.

5. Espera un poco más, a menos que necesites entrar de inmediato.

   Wacht nog wat langer, tenzij je er meteen in moet.

   Espera

   wacht

   un poco

   een beetje

   más

   meer; nog

   a menos que

   tenzij

   necesites

   je nodig hebt

   entrar

   naar binnen gaan

   de inmediato

   meteen

   Uitgebreide uitleg

   Espera is de bevestigende gebiedende wijs van esperar voor tú (één aangesproken persoon): “wacht”. De vorm richt zich dus niet tot usted of tot meerdere personen. Voorbeelden: Espera aquí. — “Wacht hier.” Esperad aquí. — “Wacht hier.”; de tweede vorm is voor vosotros. un poco betekent hier “een beetje” en maakt de gevraagde duur klein of beperkt. Poco kan ook zelfstandig worden gebruikt: Espera poco. — “Wacht kort.” In de vaste zin hoort un poco bij de daaropvolgende tijdsuitbreiding. más betekent hier “langer” of letterlijk “meer”: het voegt extra tijd toe aan het wachten. Het is de vergrotende vorm die bij mucho hoort: mucho — “veel”, más — “meer”. Vergelijk: Espera un poco más. — “Wacht nog wat langer.” a menos que is een vaste voorwaardelijke verbinding met de betekenis “tenzij”. Zij introduceert een uitzondering: het wachten geldt, behalve wanneer de voorwaarde erna waar is. Dit sluit de genoemde voorwaarde dus niet uit; juist die voorwaarde vormt de uitzondering. Na deze verbinding staat hier de aanvoegende wijs (subjuntivo), omdat het om een voorwaarde gaat die nog niet als feit wordt gepresenteerd. necesites is de vorm van necesitar in de tegenwoordige subjuntivo voor tú: “je nodig hebt” of, in deze combinatie, “je moet”. Het onderwerp is dezelfde aangesproken persoon als bij Espera. De combinatie necesitar + infinitief drukt noodzaak uit: Necesitas entrar. — “Je moet naar binnen.” De vorm necesitas is daarentegen tegenwoordige indicativo; necesites past hier bij a menos que. entrar is de infinitief “naar binnen gaan” of “binnengaan”. Na necesitar blijft het werkwoord in de infinitief: Necesito entrar. — “Ik moet naar binnen.” De infinitief markeert hier niet zelf de persoon; die wordt door necesites aangegeven. de inmediato betekent “meteen” of “onmiddellijk”. Het is een bijwoordelijke uitdrukking die aangeeft dat het binnengaan zonder uitstel moet gebeuren. Een vergelijkbare, maar iets neutralere uitdrukking is inmediatamente: Debes entrar de inmediato. — “Je moet meteen naar binnen.” Samen betekent Espera un poco más “Wacht nog wat langer”. a menos que voegt de uitzondering toe: necesites entrar de inmediato — “je meteen naar binnen moet”. De volledige betekenis is daarom: “Wacht nog wat langer, tenzij je meteen naar binnen moet.”

6. Puede que tenga que demostrar que vivo aquí si viene alguien a ayudar.

   Ik moet misschien bewijzen dat ik hier woon als iemand komt helpen.

   Puede que

   misschien

   tenga que

   moeten

   demostrar

   bewijzen

   vivo

   woon

   aquí

   hier

   si

   als

   viene

   komt

   alguien

   iemand

   ayudar

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   Puede que drukt een mogelijkheid uit: “misschien”. Na deze uitdrukking staat vaak de conjunctief, omdat de mogelijkheid niet als zeker wordt voorgesteld. tenga que komt van tener que en drukt verplichting uit: “moeten”. In deze zin is tenga de eerste persoon enkelvoud van de tegenwoordige conjunctief van tener; het weggelaten onderwerp is dus de spreker, zoals de vertaling expliciet maakt. que hoort bij de constructie tener que en leidt het werkwoord in de infinitief in. Voorbeeld: Puede que tenga que esperar = “Misschien moet ik wachten.” demostrar is de infinitief “bewijzen” of “aantonen”. Na tener que blijft het volgende werkwoord in de infinitief: tener que demostrar = “moeten bewijzen”. Voorbeeld: Necesito demostrarlo = “Ik moet het bewijzen.” vivo komt van vivir en betekent hier “ik woon”. Het is de eerste persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd; het onderwerp yo staat niet apart in de zin. Vergelijk: vivo = “ik woon” en vive = “hij/zij woont” of “u woont”. aquí betekent “hier” en geeft de plaats aan waar de spreker woont. Voorbeeld: Trabajo aquí = “Ik werk hier.” si betekent hier “als” en leidt de voorwaardelijke bijzin in. Het is niet hetzelfde als sí met accent, dat “ja” betekent. viene komt van venir en betekent hier “komt”. Het is de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd. In deze zin hoort het bij alguien: si viene alguien = “als iemand komt”. alguien betekent “iemand” en verwijst naar een niet nader bepaalde persoon. Het is grammaticaal enkelvoud, wat de enkelvoudsvorm viene verklaart. Voorbeeld: Alguien llama = “Iemand belt.” ayudar is de infinitief “helpen”. In viene a ayudar volgt de infinitief op venir a; samen drukt dit hier uit dat iemand komt om te helpen. Voorbeeld: Viene a ayudar = “Hij/zij komt helpen.” Samen vormen Puede que tenga que demostrar de betekenis “Misschien moet ik bewijzen”. que vivo aquí geeft de inhoud aan van wat bewezen moet worden: “dat ik hier woon”. si viene alguien a ayudar voegt de voorwaarde toe: “als iemand komt helpen”. De volledige betekenis is: “Ik moet misschien bewijzen dat ik hier woon als iemand komt helpen.”

7. Ten preparado tu documento de identidad y espera en un lugar cálido.

   Houd je identiteitsbewijs bij de hand en wacht op een warme plek.

   Ten preparado

   houd klaar

   tu documento de identidad

   je identiteitsbewijs

   espera

   wacht

   lugar

   plek

   cálido

   warm

   Uitgebreide uitleg

   Ten preparado is hier een bevestigende opdracht aan één aangesproken persoon: ten is de tú-vorm van het bevel van tener (“hebben/houden”), en preparado beschrijft wat klaar moet zijn. Een bruikbaar patroon is ten + iets + preparado: “houd iets klaar”. Preparado past zich aan het bedoelde mannelijke enkelvoud aan; bij een vrouwelijk enkelvoud kan bijvoorbeeld ten la llave preparada staan: “houd de sleutel klaar”. tu documento de identidad betekent hier “je identiteitsbewijs”. Tu is het bezittelijke woord voor één aangesproken persoon en krijgt in deze vorm geen accent; tú met accent is daarentegen het persoonlijk voornaamwoord “jij”. Documento de identidad is een vaste, herbruikbare benaming voor een identiteitsdocument. espera is ook een bevestigende tú-opdracht, nu van esperar: “wacht”. Het is niet dezelfde vorm als een beleefde opdracht aan één persoon; die gebruikt in het Spaans een andere vorm, espere. Voorbeelden: Espera aquí — “Wacht hier”; Espere aquí — “Wacht u hier.” lugar betekent “plek” of “plaats”. In en un lugar geeft en de plaats aan waar iemand moet wachten, en un is hier een onbepaald lidwoord; het stelt op zichzelf geen specifieke hoeveelheid vast. Een eenvoudig voorbeeld is Espera en un lugar seguro — “Wacht op een veilige plek.” cálido betekent hier “warm” en beschrijft lugar. Het is een bijvoeglijk naamwoord in het mannelijk enkelvoud, passend bij el lugar; de vrouwelijke enkelvoudsvorm is cálida, zoals in una habitación cálida — “een warme kamer”. Het accentteken in cálido hoort bij de spelling van deze vorm. Samen vormen de twee bevelen een instructie: houd je identiteitsbewijs klaar en wacht op een warme plek. Y (“en”) verbindt de opdrachten; de zin zegt niet dat de twee handelingen in een andere volgorde moeten gebeuren.

8. No quiero llamar a un cerrajero a menos que sea necesario.

   Ik wil geen slotenmaker bellen tenzij het nodig is.

   quiero

   ik wil

   llamar

   bellen

   cerrajero

   slotenmaker

   a menos que

   tenzij

   necesario

   nodig

   Uitgebreide uitleg

   quiero Quiero is de eerste persoon enkelvoud van het presens van querer (“willen”). Met een infinitief geeft quiero + infinitief aan wat de spreker wil doen: Quiero descansar. — “Ik wil rusten.” Het voorafgaande No ontkent deze wens: No quiero betekent “ik wil niet”. llamar Llamar is de infinitief “bellen”. Na quiero blijft het tweede werkwoord in de infinitief: Quiero llamar. — “Ik wil bellen.” In deze zin staat llamar a vóór de persoon die gebeld wordt; de a is hier de Spaanse persoons-a. cerrajero Cerrajero is het mannelijke zelfstandig naamwoord voor “slotenmaker”. Cerrajera is de vrouwelijke vorm wanneer de bedoelde persoon vrouwelijk is. In un cerrajero stemt un overeen met het mannelijke enkelvoud van cerrajero. Het lidwoord geeft op zichzelf geen expliciete telhoeveelheid aan; het introduceert een niet nader bepaalde slotenmaker. a menos que A menos que is een voegwoord met de betekenis “tenzij”. Het leidt de uitzondering op de voorafgaande wens in. Na deze uitdrukking gebruikt het Spaans doorgaans de subjunctief, omdat de voorwaarde nog niet als vaststaand wordt voorgesteld. Sea is hier de tegenwoordige subjunctief van ser (“zijn”). Een herbruikbaar patroon is No hago X a menos que sea necesario. — “Ik doe X niet tenzij het nodig is.” necesario Necesario betekent hier “nodig” of “noodzakelijk”. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord necesario; de vrouwelijke enkelvoudsvorm is necesaria, en de meervoudsvormen zijn necesarios en necesarias. In sea necesario vormt het bijvoeglijk naamwoord samen met sea de betekenis “nodig zijn”; het beschrijft niet de slotenmaker. Geheel No quiero geeft aan dat de spreker iets niet wil, llamar a un cerrajero benoemt de handeling en de slotenmaker die men zou bellen, en a menos que sea necesario voegt de uitzondering “tenzij het nodig is” toe. Samen betekent de zin: “Ik wil geen slotenmaker bellen tenzij het nodig is.”

9. Si el casero sigue sin responder, llama a uno y explícale la situación.

   Als de huisbaas nog steeds niet reageert, bel er dan een en leg de situatie uit.

   Si

   als

   casero

   huisbaas

   sigue sin responder

   nog steeds niet reageren

   llama

   bel

   uno

   één persoon

   explícale

   leg aan hem/haar uit

   situación

   situatie

   Uitgebreide uitleg

   Si leidt hier een voorwaarde in: “als …”. Het krijgt geen accent. Een herbruikbaar patroon is Si + voorwaarde, + gevolg: Si tienes tiempo, llama. = “Als je tijd hebt, bel dan.” casero betekent hier “huisbaas”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm is mannelijk enkelvoud. De vrouwelijke vorm is casera, bijvoorbeeld in la casera = “de huisbaas” (vrouwelijk). In deze zin is el casero het onderwerp van de voorwaardelijke bijzin. sigue sin responder drukt uit dat de situatie voortduurt zonder dat iemand reageert: seguir + sin + infinitief. sigue is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, van seguir; het onderwerp hier is el casero. responder blijft na sin in de infinitief. Vergelijk: Sigue sin contestar. = “Hij/zij reageert nog steeds niet.” Responder en contestar kunnen in zulke contexten allebei “reageren/antwoorden” betekenen, maar het vaste voorbeeld gebruikt responder. llama is hier een bevestigend bevel aan één aangesproken persoon: de tú-vorm van llamar. De infinitief is llamar = “bellen”. Dezelfde vorm llama kan in andere contexten ook de tegenwoordige tijd voor “hij/zij belt” zijn; hier maakt de directe aansporing de bevelslezing duidelijk. Voorbeeld: Llama mañana. = “Bel morgen.” uno is hier een zelfstandig gebruikt, mannelijk enkelvoudig telwoord/voornaamwoord met de betekenis “één persoon”. Het verwijst naar één niet nader gespecificeerde persoon; de zin legt niet vast wie dat precies is. Als zelfstandig naamwoordelijk element kan het overeenkomen met een mannelijk referent, terwijl una de vrouwelijke vorm is. In llama a uno staat a bij de menselijke directe aanvulling: letterlijk wordt één persoon gebeld. explícale bestaat uit het werkwoord explica en het aangehechte indirecte objectpronomen le: explicar = “uitleggen”, explica = “leg uit” en le = “aan hem/haar”. Samen is het een tú-bevel om iets aan die persoon uit te leggen. le markeert de persoon aan wie iets wordt uitgelegd en geeft op zichzelf geen grammaticaal geslacht aan. Het accent in explícale bewaart de juiste klemtoon wanneer le aan het bevel wordt vastgemaakt. Voorbeeld: Explícale el problema. = “Leg hem/haar het probleem uit.” situación betekent “situatie”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat in de volledige zin la situación. Het meervoud is situaciones. Het accent op de ó hoort bij de spelling van deze vorm. Voorbeeld: La situación es difícil. = “De situatie is moeilijk.” Samen betekent de zin: “Als de huisbaas nog steeds niet reageert, bel dan één persoon en leg hem/haar de situatie uit.” De eerste helft is de voorwaarde (Si el casero sigue sin responder); daarna volgen twee tú-bevelen, llama en explícale. a uno noemt de persoon die je moet bellen, en le in explícale markeert die persoon als degene aan wie je de situatie moet uitleggen.

10. Puedo sentarme en el vestíbulo y dejar el teléfono encendido.

    Ik kan in de hal zitten en mijn telefoon aan laten staan.

    Puedo

    ik kan

    sentarme

    gaan zitten

    vestíbulo

    hal

    dejar

    laten

    teléfono

    telefoon

    encendido

    aan

    Uitgebreide uitleg

    Puedo is de vorm van poder voor de eerste persoon enkelvoud: “ik kan”. Poder wordt gevolgd door een infinitief: puedo + infinitief. Voorbeeld: Puedo esperar. — “Ik kan wachten.” Hier drukt puedo mogelijkheid of toestemming voor de spreker uit; de precieze lezing “kan” wordt door de vertaling ondersteund. sentarme bestaat uit de infinitief sentar met het wederkerend voornaamwoord me eraan vast. In deze context betekent sentarse “gaan zitten” of “zitten gaan”: de spreker positioneert zichzelf. Het voornaamwoord me verwijst hier naar de spreker. Voorbeeld: Quiero sentarme. — “Ik wil gaan zitten.” Bij een andere persoon verandert het voornaamwoord, bijvoorbeeld sentarte — “gaan zitten” met betrekking tot jou. en el vestíbulo geeft de plaats aan: en betekent hier “in”, en el vestíbulo betekent “de hal”. Vestíbulo is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het bepaalde lidwoord el ervoor. Voorbeeld: Estamos en el vestíbulo. — “We zijn in de hal.” dejar is de infinitief “laten” of “achterlaten”. Hier krijgt het de betekenis “iets in een bepaalde toestand laten”. Het volgt dezelfde constructie als puedo: puedo + infinitief, eerst sentarme en daarna dejar. Voorbeeld: Puedes dejar la puerta abierta. — “Je kunt de deur open laten.” el teléfono betekent “de telefoon”. Teléfono is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud, wat zichtbaar is aan el. In deze zin is het de zaak die in een bepaalde toestand wordt achtergelaten. Voorbeeld: El teléfono está aquí. — “De telefoon is hier.” encendido is hier het voltooid deelwoord van encender (“aanzetten”), gebruikt als bijvoeglijke toestand: “aan” of “ingeschakeld”. Het beschrijft el teléfono, daarom staat het in het mannelijk enkelvoud: encendido. Voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord zou de vorm bijvoorbeeld encendida zijn, zoals in la luz encendida — “het licht dat aan is”. De combinatie dejar el teléfono encendido betekent dus “de telefoon aan laten staan”, niet alleen “de telefoon achterlaten”. De hele structuur is Puedo [sentarme en el vestíbulo] y [dejar el teléfono encendido]: “Ik kan in de hal gaan zitten en mijn telefoon aan laten staan.” Y verbindt twee handelingen die allebei onder puedo vallen. De zin zegt daarmee dat dezelfde spreker beide dingen kan doen.

11. Puedes quedarte allí sin pasar frío mientras le das al casero un poco más de tiempo.

    Je kunt daar warm blijven terwijl je de huisbaas nog wat meer tijd geeft.

    Puedes

    je kunt

    quedarte

    blijven

    allí

    daar

    sin pasar frío

    zonder het koud te hebben

    mientras

    terwijl

    das

    geeft

    casero

    huisbaas

    un poco más

    nog wat meer

    tiempo

    tijd

    Uitgebreide uitleg

    Puedes is de tegenwoordige tijd van poder voor tú: “je kunt”. Het drukt hier mogelijkheid of toestemming uit, niet een bevel. Een bruikbaar patroon is puedes + infinitief: Puedes entrar. — “Je kunt binnenkomen.” Quedarte bestaat uit quedar plus het wederkerende voornaamwoord te. In deze zin betekent quedarse “blijven”; te verwijst naar de aangesprokene, dezelfde persoon als tú in puedes. Het patroon puedes quedarte betekent dus “je kunt blijven”. Quedar zonder se kan andere betekenissen hebben, zoals “afspreken” of “passen”, afhankelijk van de context. Allí betekent “daar” en wijst naar een plaats die niet hier is. De zin geeft niet verder aan welke concrete plaats dat is. Samen vormen puedes quedarte allí de betekenis “je kunt daar blijven”. Sin pasar frío is sin (“zonder”) plus een infinitief. Pasar frío is een vaste uitdrukking voor kou lijden of het koud hebben; het betekent hier niet simpelweg “kou voorbijgaan”. Sin + infinitief beschrijft een voorwaarde of omstandigheid zonder een handeling: Salió sin decir nada. — “Hij/zij ging weg zonder iets te zeggen.” Mientras verbindt twee gelijktijdige gebeurtenissen en betekent “terwijl”. Het maakt van le das al casero un poco más de tiempo de gebeurtenis die tegelijk plaatsvindt met het blijven. Het betekent hier niet dat de ene handeling de andere vervangt. Das is de tegenwoordige tijd van dar voor tú: “je geeft”. De vorm hoort bij de aangesprokene; andere personen hebben andere vormen, bijvoorbeeld doy voor “ik geef” en da voor “hij/zij geeft” of formeel “u geeft”. In le das al casero is al casero degene aan wie iets wordt gegeven. Le is het indirecte object en verwijst hier naar de huisbaas; a + el wordt samengevoegd tot al. Casero is hier een zelfstandig naamwoord met de betekenis “huisbaas” of “verhuurder”. Het kan in andere contexten ook andere betekenissen hebben, maar die zijn hier niet bedoeld. De vrouwelijke vorm voor een vrouwelijke huisbaas is casera. Un poco más geeft aan dat de hoeveelheid wordt uitgebreid: “nog wat meer” of “een beetje meer”. Más is de vergelijkende vorm “meer”; het staat hier bij tiempo en niet bij de huisbaas. Un poco maakt de extra hoeveelheid klein of beperkt, zonder een exact aantal te noemen. Tiempo betekent hier “tijd”. In un poco más de tiempo staat de tussen de hoeveelheid en het zelfstandig naamwoord: “een beetje meer tijd”. Tiempo is mannelijk, wat ook zichtbaar is in un; het woord betekent in andere contexten bijvoorbeeld “tijd” als periode of “weer”, maar in deze zin gaat het om extra uitstel of beschikbare tijd. De volledige structuur is puedes quedarte allí + sin pasar frío + mientras + le das al casero un poco más de tiempo. De eerste helft zegt dat de aangesprokene daar kan blijven zonder kou te lijden. Mientras koppelt daaraan de gelijktijdige handeling dat die persoon de huisbaas nog wat extra tijd geeft. Samen betekent de zin: “Je kunt daar warm blijven terwijl je de huisbaas nog wat meer tijd geeft.”