De gedeelde wasruimte eerlijk gebruiken | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Todas las lavadoras están llenas otra vez.

   Alle wasmachines zijn weer bezet.

   Todas

   allemaal

   lavadoras

   wasmachines

   están

   zijn

   llenas

   vol; bezet

   otra vez

   weer

   Uitgebreide uitleg

   Todas betekent hier “alle” en hoort bij het meervoudige, vrouwelijke zelfstandig naamwoord lavadoras. De vorm stemt daarmee overeen: todo (mannelijk enkelvoud), toda (vrouwelijk enkelvoud), todos (mannelijk meervoud) en todas (vrouwelijk meervoud). Voorbeeld: Todas las puertas están abiertas. — “Alle deuren zijn open.” lavadoras betekent “wasmachines”. Het enkelvoud is lavadora; de uitgang -s markeert hier het meervoud. Het lidwoord en de andere overeenstemmende vormen staan er ook in het vrouwelijke meervoud bij: todas las lavadoras. están is de derde persoon meervoud van estar in de tegenwoordige tijd. Estar wordt gebruikt om een toestand of situatie uit te drukken. De vorm están past bij het meervoudige onderwerp todas las lavadoras. Voorbeeld: Las puertas están cerradas. — “De deuren zijn dicht.” llenas is de vrouwelijke meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord lleno (“vol”). Het bijvoeglijk naamwoord stemt hier overeen met lavadoras: llena voor vrouwelijk enkelvoud en llenas voor vrouwelijk meervoud; lleno en llenos zijn de mannelijke vormen. In deze zin betekent llenas volgens de vaste vertaling dat de wasmachines bezet zijn, dus dat ze al volgeladen zijn. Voorbeeld: La lavadora está llena. — “De wasmachine is vol.” otra vez betekent “weer” of “opnieuw”. Dit is een vaste bijwoordelijke uitdrukking die aangeeft dat dezelfde toestand opnieuw geldt. Voorbeeld: La máquina funciona otra vez. — “De machine werkt weer.” Samen vormen de delen: Todas las lavadoras (“alle wasmachines”) + están llenas (“zijn vol/bezet”) + otra vez (“weer”). De volledige betekenis is: “Alle wasmachines zijn weer bezet.”

2. Mira el horario para ver cuándo termina la próxima carga.

   Kijk op het schema wanneer de volgende was klaar is.

   Mira

   kijk

   horario

   schema

   para ver

   om te zien

   cuándo

   wanneer

   termina

   eindigt; klaar is

   próxima

   volgende

   carga

   was; lading

   Uitgebreide uitleg

   Mira is hier een bevestigend bevel voor één aangesproken persoon met tú: “kijk” of, in deze context, “controleer”. Het komt van mirar; de gebiedende wijs voor usted is mire, dus die vorm moet je niet met mira verwarren. horario betekent hier “schema” of “tijdschema”. Het is een zelfstandig naamwoord; het lidwoord el ervoor past bij het mannelijke grammaticale geslacht. Een bruikbaar patroon is mirar el horario — “het schema bekijken”. para ver drukt het doel uit: para + infinitief ver betekent “om te zien”. De combinatie bevat dus niet alleen het werkwoord “zien”, maar legt uit waarom het schema wordt bekeken. Voorbeeld: Abre la puerta para ver el número. — “Open de deur om het nummer te zien.” cuándo met accent is het vraagwoord “wanneer” in een ingebedde vraag: ver cuándo ... betekent “zien wanneer ...”. Het accent onderscheidt deze vorm van cuando zonder accent, dat bijvoorbeeld “wanneer” in een tijdsbepaling kan inleiden. termina is de derde persoon enkelvoud van terminar in de tegenwoordige tijd. In deze zin hoort de vorm bij la próxima carga: die lading “eindigt” of, natuurlijker voor was, “is klaar”. De vorm termina zegt hier niet dat de persoon die de wasmachine aanzette iets beëindigt. Voorbeeld: La carga termina pronto. — “De was is binnenkort klaar.” próxima is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord próximo en betekent hier “volgende”. De uitgang past bij het vrouwelijke enkelvoud carga. Het woord kan in andere contexten ook “nabij” betekenen, maar hier wijst de vertaling op de volgende waslading. carga is hier een zelfstandig naamwoord voor een lading was, dus “was” in de betekenis van één wasbeurt of één beladen machine. Het kan in andere contexten ook bijvoorbeeld “lading” of “belasting” betekenen; die andere betekenissen zijn hier niet bedoeld. Samen geeft Mira el horario de opdracht om het schema te bekijken. para ver cuándo termina geeft het doel en de ingebedde vraag: om vast te stellen wanneer iets klaar is. la próxima carga is datgene waarvan het einde wordt bepaald. De hele zin betekent daarom: “Kijk op het schema wanneer de volgende was klaar is.”

3. Una debería terminar pronto, pero la persona que la puso en marcha no está aquí.

   Eén machine zou binnenkort klaar moeten zijn, maar de persoon die hem heeft aangezet is er niet.

   Una

   één (machine)

   debería

   zou moeten

   terminar

   klaar zijn

   pronto

   binnenkort

   la persona

   de persoon

   puso en marcha

   zette aan

   no está aquí

   is er niet

   Uitgebreide uitleg

   Una verwijst hier, volgens de vertaling, naar één machine. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm die past bij het weggelaten vrouwelijke zelfstandig naamwoord máquina; de vorm kan in andere contexten ook “een” betekenen. Het grammaticale geslacht van una zegt op zichzelf niet dat de machine vrouwelijk is. debería is de voorwaardelijke vorm van deber bij een derde persoon enkelvoud. Hier drukt het een verwachting uit: “zou moeten”. Een bruikbare reeks is deber — moeten, debería — zou moeten. Het volgende werkwoord staat in het infinitief: debería terminar. terminar betekent hier “klaar zijn” of “eindigen”. Na debería benoemt het infinitief wat volgens de verwachting nog moet gebeuren. Voorbeeld: El programa debería terminar pronto. — “Het programma zou binnenkort klaar moeten zijn.” pronto betekent hier “binnenkort”. Het is een bijwoord en verandert niet mee met het onderwerp. la persona betekent “de persoon”. persona is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het lidwoord hier als la. Dat grammaticale geslacht zegt op zichzelf niet dat de persoon een vrouw is. puso en marcha is de verleden tijd van poner en marcha, een vaste constructie voor “in werking zetten” of “aanzetten”. puso is de derde persoon enkelvoud van poner in de verleden tijd; het onderwerp is hier la persona. In de volledige constructie staat het voornaamwoord ervoor: la puso en marcha betekent dat die persoon de machine heeft aangezet. la is vrouwelijk enkelvoud omdat het in het Spaans naar de vrouwelijke vorm máquina verwijst. no está aquí betekent “is er niet” of letterlijk “is niet hier”. está is de derde persoon enkelvoud van estar, hier voor aanwezigheid op een plaats. no maakt de zin negatief. Samen betekent Una debería terminar pronto: “Eén machine zou binnenkort klaar moeten zijn.” pero verbindt dit met een tegenstelling. la persona que la puso en marcha betekent “de persoon die hem heeft aangezet”; que leidt de bijzin in en la verwijst naar de machine. In het Spaans is la vrouwelijk enkelvoud door de grammaticale vorm van máquina; in de vaste Nederlandse vertaling wordt die machine met hem weergegeven. no está aquí zegt dat de persoon niet aanwezig is. De volledige betekenis is: “Eén machine zou binnenkort klaar moeten zijn, maar de persoon die hem heeft aangezet is er niet.”

4. Dale unos minutos antes de mover su ropa.

   Geef die persoon een paar minuten voordat je diens was verplaatst.

   Dale

   Geef die persoon

   unos minutos

   een paar minuten

   antes de

   voordat

   mover

   verplaatsen

   su

   diens

   ropa

   was

   Uitgebreide uitleg

   Dale betekent hier: geef die persoon iets. Het is de bevestigende tú-opdracht van dar (‘geven’), met het indirecte object le (‘aan die persoon’): da + le wordt dale. De vorm zegt dus dat de aangesprokene één persoon is; déle zou bij een beleefde usted-opdracht horen. Voorbeeld: Dale agua. — ‘Geef die persoon water.’ Unos minutos betekent hier ‘een paar minuten’. Minuto is het zelfstandig naamwoord; het meervoud is minutos. Unos is hier een onbepaalde meervoudsbepaler die een kleine, niet exact vastgelegde hoeveelheid aanduidt, niet noodzakelijk een exact aantal van twee. Voorbeeld: Espera unos minutos. — ‘Wacht een paar minuten.’ Antes de betekent ‘voordat’ of letterlijk ‘eerder dan’. Na antes de staat in deze zin het infinitief mover: antes de mover ... = ‘voordat ... verplaatst’. Als er een uitgedrukte andere handelende persoon volgt, kan ook antes de que met een vervoegde vorm worden gebruikt, bijvoorbeeld: Antes de que llegues, llama. — ‘Bel voordat je aankomt.’ Mover betekent hier ‘verplaatsen’. Dit is de infinitief, de vorm die na antes de nodig is. De niet-uitgedrukte handelende persoon bij dit infinitief wordt in de vaste vertaling begrepen als de aangesprokene: ‘voordat je verplaatst’. Dezelfde infinitief kan ook in andere constructies staan, bijvoorbeeld: Voy a mover la silla. — ‘Ik ga de stoel verplaatsen.’ Su verwijst in deze context naar de persoon die in de vertaling als ontvanger van dale wordt bedoeld: diens kleding. Su is een bezittelijk bepaler voor één bezitter, maar de vorm toont niet of die bezitter een man, vrouw of andere persoon is. De vorm verandert wel volgens het aantal van het bezeten zelfstandig naamwoord: su ropa, maar sus zapatos. Voorbeeld: La persona busca su bolsa. — ‘De persoon zoekt diens tas.’ Ropa betekent ‘kleding’ of, in deze context, ‘was’. Het is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; het verwijst vaak naar kleding als verzameling en hoeft dus niet naar één kledingstuk te verwijzen. Het meervoud ropas is mogelijk wanneer verschillende soorten of verzamelingen kleding worden onderscheiden, maar ropa is hier de natuurlijke vorm voor de bedoelde was. Samen geeft Dale unos minutos de opdracht om die persoon nog een paar minuten te geven. Antes de mover su ropa bepaalt waarvoor die tijd moet worden gelaten: voordat de aangesprokene diens kleding of was verplaatst. De volledige betekenis is daarom: ‘Geef die persoon een paar minuten voordat je diens was verplaatst.’

5. ¿Cuánto tiempo es razonable esperar antes de moverla?

   Hoe lang is redelijk voordat ik de was verplaats?

   ¿Cuánto tiempo

   hoe lang

   razonable

   redelijk

   esperar

   wachten

   antes de

   voordat

   moverla

   de was verplaatsen

   Uitgebreide uitleg

   ¿Cuánto tiempo vraagt naar een duur: “hoe lang?” Cuánto staat hier in de mannelijke enkelvoudsvorm omdat het bij tiempo hoort. Vergelijk: ¿Cuánta agua? = “hoeveel water?” en ¿Cuántos días? = “hoeveel dagen?”. Razonable betekent hier “redelijk” of “aanvaardbaar”. Het is een bijvoeglijk naamwoord en verandert in deze zin niet door esperar, omdat het bij de hele infinitiefconstructie esperar hoort: redelijk om te wachten. Voorbeelden: Es razonable esperar. = “Het is redelijk om te wachten.” No es razonable esperar tanto. = “Het is niet redelijk om zo lang te wachten.” Esperar is de infinitief “wachten”. De infinitief kan na es razonable als onderwerp van de beoordeling staan. De persoonsvorm wordt dan niet in de infinitief zelf aangegeven; een vervoegde vorm maakt de persoon expliciet, bijvoorbeeld Espero = “ik wacht/ik hoop” afhankelijk van de context, maar dat is niet de vorm in deze zin. Antes de betekent “voordat” wanneer er een infinitief op volgt. Het patroon is antes de + infinitief: antes de salir = “voordat [iemand] vertrekt” en antes de moverla = “voordat [ik] haar/het verplaats”. De infinitief geeft hier geen eigen persoon aan; de Nederlandse vertaling maakt uit de bedoelde situatie een handelende ik op. Moverla bestaat uit mover + het aangehechte voornaamwoord la. Mover betekent “verplaatsen”; la is een vrouwelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpvoornaamwoord. In de vaste vertaling verwijst het naar de was, dus de combinatie betekent hier “de was verplaatsen”. Bij een zelfstandig naamwoordelijk object verandert het voornaamwoord mee: moverlo voor een mannelijk enkelvoudig object, moverlas voor vrouwelijke meervoudige objecten. Het voornaamwoord staat hier achter de infinitief en wordt eraan vastgeschreven. Samen vormt de zin het patroon ¿Cuánto tiempo es razonable esperar antes de + infinitief? — “Hoe lang is het redelijk om te wachten voordat …?” De vraag gaat dus over de aanvaardbare wachttijd; moverla geeft aan wat daarna volgens de vaste betekenis wordt verplaatst: de was. De volledige betekenis is: “Hoe lang is het redelijk om te wachten voordat ik de was verplaats?”

6. Un breve margen es suficiente si hay otras personas esperando.

   Een korte uitloop is genoeg als andere mensen wachten.

   breve

   kort

   margen

   uitloop; marge

   es suficiente

   is genoeg

   si

   als

   hay

   er is; er zijn

   personas

   mensen

   esperando

   wachtend; aan het wachten

   Uitgebreide uitleg

   breve beschrijft hier margen: een korte of beperkte uitloop. Het bijvoeglijk naamwoord heeft dezelfde vorm voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; in het meervoud wordt het breves. Voorbeeld: una pausa breve = een korte pauze. margen betekent hier een kleine extra tijdsruimte of buffer. In deze zin is het woord mannelijk, zoals blijkt uit un breve margen; je kunt hier el margen en in het meervoud los márgenes gebruiken. In een andere context kan margen ook een rand of kant betekenen, maar hier past de betekenis ‘uitloop’ bij de vaste vertaling. es suficiente bestaat uit de tegenwoordige vorm es van ser voor de derde persoon enkelvoud en het bijvoeglijk naamwoord suficiente, ‘voldoende’. Het onderwerp is un breve margen, dus enkelvoud. Suficiente krijgt in het meervoud suficientes, maar verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk. Voorbeeld: Dos minutos son suficientes. = Twee minuten zijn voldoende. si is hier een voegwoord met de betekenis ‘als’, en leidt de voorwaarde in. Het is niet het bevestigende sí met accent, dat ‘ja’ betekent. Voorbeeld: Te llamo si termino pronto. = Ik bel je als ik snel klaar ben. hay is de onpersoonlijke vorm van haber voor ‘er is’ of ‘er zijn’. De vorm blijft hetzelfde bij enkelvoud en meervoud: hay una persona en hay varias personas. Voorbeeld: Hay tiempo. = Er is tijd. personas is het meervoud van persona, ‘persoon’. Het verwijst hier naar de mensen die aan het wachten zijn. Het enkelvoud is una persona; het meervoud wordt gevormd met -s. esperando is de gerundiumvorm van esperar, ‘wachten’. In hay otras personas esperando beschrijft deze vorm wat die andere mensen op dat moment doen: ze zijn aan het wachten. Het gerundium eindigt bij -ar-werkwoorden op -ando; zo wordt esperar → esperando. Voorbeeld: Veo a dos personas esperando. = Ik zie twee mensen wachten. Samen betekent Un breve margen ‘een korte uitloop’ en es suficiente ‘is voldoende’. Daarna geeft si hay otras personas esperando de voorwaarde: dit geldt wanneer andere mensen wachten. De volledige betekenis is dus: ‘Een korte uitloop is genoeg als andere mensen wachten.’

7. Pondré un recordatorio para volver en cuanto termine mi colada.

   Ik stel een herinnering in, zodat ik terugkom zodra mijn was klaar is.

   Pondré

   ik zal instellen

   recordatorio

   herinnering

   volver

   terugkomen

   en cuanto termine

   zodra het klaar is

   colada

   was

   Uitgebreide uitleg

   Pondré is de ik-vorm van de futurum van poner (‘zetten/plaatsen’): pondré = ‘ik zal zetten/instellen’. Hier krijgt het samen met un recordatorio de betekenis ‘ik zal een herinnering instellen’. Andere nuttige vormen zijn pongo (‘ik zet/in’) en puse (‘ik zette/in’). Voorbeeld: Pondré una alarma. = ‘Ik zal een alarm instellen.’ recordatorio is een zelfstandig naamwoord voor een herinnering of reminder. Het heeft het mannelijke lidwoord un: un recordatorio. Voorbeeld: Necesito un recordatorio. = ‘Ik heb een herinnering nodig.’ volver is een infinitief en betekent hier ‘terugkomen’. Na para drukt het een doel uit: para volver = ‘om terug te komen’. De infinitief verandert hier niet mee met de persoon. Voorbeeld: Salgo para volver temprano. = ‘Ik ga weg om vroeg terug te komen.’ en cuanto termine betekent ‘zodra het klaar is’. en cuanto leidt hier een tijdsbepaling in. termine komt van terminar (‘eindigen/klaar zijn’) en staat in de derde persoon enkelvoud van de conjunctief, omdat het gaat om een toekomstige gebeurtenis die nog moet plaatsvinden. Het onderwerp van termine is hier mi colada: de was is klaar. Voorbeeld: Te llamo en cuanto termine la reunión. = ‘Ik bel je zodra de vergadering afgelopen is.’ colada betekent hier ‘was’, in de zin van de was die gedaan of nog klaar is. In mi colada verwijst mi naar ‘mijn’; het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk enkelvoud, zoals zichtbaar in la colada. Samen betekent Pondré un recordatorio para volver en cuanto termine mi colada: ‘Ik stel een herinnering in om terug te komen zodra mijn was klaar is.’ Pondré un recordatorio noemt de geplande handeling, para volver het doel ervan, en en cuanto termine mi colada het tijdstip waarop het terugkomen zal plaatsvinden.

8. Así es más fácil pedirles lo mismo a los demás.

   Dat maakt het makkelijker om hetzelfde van alle anderen te vragen.

   Así

   zo

   más fácil

   makkelijker

   pedirles

   het hun vragen

   lo mismo

   hetzelfde

   a los demás

   aan alle anderen

   Uitgebreide uitleg

   Así betekent hier “zo” of “op die manier”. In combinatie met het volgende deel verwijst het naar de manier of omstandigheid waardoor iets gemakkelijker wordt. Voorbeeld: Así es mejor. — “Zo is het beter.” más fácil betekent “gemakkelijker”. más vormt hier de vergrotende trap van fácil: fácil — más fácil — el más fácil (“gemakkelijk” — “gemakkelijker” — “het gemakkelijkst”). Het bijvoeglijk naamwoord fácil beschrijft in deze zin de handeling die volgt, niet een zelfstandig naamwoord. pedirles is de infinitief pedir (“vragen” of “verzoeken”) met het meervoudige meewerkend-voorwerpspronomen les eraan vast: pedir + les → pedirles. Bij pedir algo a alguien vraag je iemand om iets of vraag je iets van iemand. De vaste vertaling maakt duidelijk dat les hier verwijst naar de anderen. Voorbeeld: Quiero pedirles ayuda. — “Ik wil hun om hulp vragen.” lo mismo betekent “hetzelfde” of “hetzelfde ding”. In lo mismo maakt lo van mismo een onzijdige uitdrukking; er wordt geen specifiek mannelijk of vrouwelijk zelfstandig naamwoord herhaald. mismo betekent hier “hetzelfde”, niet “zelf”. Voorbeeld: Haré lo mismo. — “Ik zal hetzelfde doen.” a los demás betekent “aan alle anderen” of “van alle anderen”. los demás verwijst naar de overige personen; a markeert hier de persoon aan wie iets gevraagd wordt. Het meervoud staat in los en demás. Samen met pedirles is dit een expliciete herhaling of verduidelijking van het meewerkend voorwerp: les = a los demás. De hele zin bouwt zo op: Así (“zo”) + es más fácil (“is het gemakkelijker”) + pedirles lo mismo (“hun hetzelfde vragen”) + a los demás (“aan alle anderen”). De betekenis is: “Dat maakt het makkelijker om hetzelfde van alle anderen te vragen.”

9. No puedo quejarme de la ropa que otros dejan olvidada si yo también dejo allí la mía.

   Ik kan niet klagen over was die anderen laten liggen als ik mijn eigen was daar ook laat liggen.

   No puedo

   ik kan niet

   quejarme

   klagen

   ropa

   was; kleding

   otros

   anderen

   dejan

   laten liggen

   olvidada

   vergeten; achtergelaten

   si

   als

   también

   ook

   dejo

   laat liggen

   allí

   daar

   la mía

   mijn eigen was

   Uitgebreide uitleg

   No puedo bestaat uit poder (“kunnen”) in de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud, met de ontkenning no: “ik kan niet”. Poder + infinitief drukt mogelijkheid of vermogen uit. Voorbeelden: Puedo esperar = “Ik kan wachten”; No puedo esperar = “Ik kan niet wachten”. quejarme is de infinitiefvorm van het wederkerende werkwoord quejarse, met het voornaamwoord me eraan vast: “klagen”. In deze zin betekent no puedo quejarme dat de spreker niet kan klagen over de genoemde situatie. Bij een vervoegde vorm staat het wederkerende voornaamwoord vóór het werkwoord: me quejo = “ik klaag”, se queja = “hij/zij klaagt”. ropa betekent hier “was”, dus kleding of textiel dat gewassen moet worden. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la ropa. Het woord is meestal een verzamelnaam en wordt daarom doorgaans als enkelvoud gebruikt, ook wanneer het om meerdere kledingstukken gaat. Voorbeeld: La ropa está limpia = “De was is schoon.” otros betekent hier “anderen”: andere mensen dan de spreker. Het is de mannelijke meervoudsvorm van otro; die vorm kan ook voor een gemengde of niet nader gespecificeerde groep worden gebruikt. De vorm staat zelfstandig en verwijst dus niet naar een uitgedrukt zelfstandig naamwoord erna. dejan is de derde persoon meervoud van dejar in de tegenwoordige tijd: “zij laten”. In combinatie met iets dat ergens blijft, kan dejar betekenen “ergens laten liggen” of “achterlaten”. Voorbeeld: Dejan las bolsas aquí = “Ze laten de tassen hier liggen.” olvidada is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van olvidado, het voltooid deelwoord van olvidar, hier gebruikt als beschrijving: “vergeten” of “achtergelaten”. De vorm stemt af op ropa: beide zijn vrouwelijk enkelvoud. Samen met dejan ontstaat de betekenis “vergeten laten liggen”. Het deelwoord zou bijvoorbeeld olvidado zijn bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. si betekent hier “als” en leidt de voorwaarde in. Het is de voorwaardelijke voegwoordsvorm zonder accent; sí met accent betekent daarentegen “ja”. De bijzin geeft hier de voorwaarde waaronder de spreker niet kan klagen. también betekent “ook” en voegt de spreker toe aan de eerder genoemde handeling: niet alleen anderen laten was liggen, maar de spreker doet dat eveneens. Het accent op de laatste lettergreep hoort bij de spelling. Voorbeeld: Yo también voy = “Ik ga ook.” dejo is de eerste persoon enkelvoud van dejar in de tegenwoordige tijd: “ik laat”. Hier krijgt dejar samen met allí en een lijdend voorwerp de betekenis “daar laten liggen”. Vergelijk dejan, eerder in de zin: dejan betekent “zij laten”, terwijl dejo “ik laat” betekent. allí betekent “daar”, doorgaans op een bepaalde plaats die in de situatie herkenbaar is. Het accent hoort bij de spelling van dit woord. Voorbeeld: Dejo la bolsa allí = “Ik laat de tas daar liggen.” la mía betekent “de mijne”, hier met de bedoelde betekenis “mijn eigen was”. Mía is een bezittelijk voornaamwoord en stemt af op het weggelaten zelfstandig naamwoord ropa: vrouwelijk enkelvoud. Het lidwoord la maakt de zelfstandig gebruikte bezitsvorm compleet. Bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord zou de vorm bijvoorbeeld el mío zijn; bij meervoud veranderen lidwoord en vorm, zoals las mías. De zin is opgebouwd als No puedo quejarme de X si Y: “Ik kan niet over X klagen als Y.” De la ropa que otros dejan olvidada betekent “over de was die anderen vergeten laten liggen”; que leidt hier de bijzin in die ropa beschrijft. De voorwaardelijke bijzin si yo también dejo allí la mía zegt dat de spreker daar zelf ook zijn/haar eigen was laat liggen. Samen betekent het geheel: “Ik kan niet klagen over de was die anderen laten liggen als ik mijn eigen was daar ook laat liggen.”

10. El uso de la lavandería compartida funciona mejor cuando la gente controla la duración de los ciclos.

    Het gebruik van de gedeelde wasruimte verloopt soepeler als mensen de tijden van de programma's in de gaten houden.

    uso

    gebruik

    lavandería

    wasruimte

    compartida

    gedeeld

    funciona

    werkt

    mejor

    beter

    cuando

    wanneer; als

    gente

    mensen

    controla

    houdt in de gaten

    duración

    duur

    ciclos

    programma’s

    Uitgebreide uitleg

    uso betekent hier “gebruik” en is een zelfstandig naamwoord. Het hoort bij usar (“gebruiken”): el uso = “het gebruik”. Voorbeeld: El uso de esta máquina es sencillo. — “Het gebruik van deze machine is eenvoudig.” lavandería is een vrouwelijke benaming voor een wasruimte of wasserette. In la lavandería zie je het vrouwelijke lidwoord la. De combinatie el uso de la lavandería betekent “het gebruik van de wasruimte”; de verbindt het gebruik met datgene wat gebruikt wordt. compartida betekent hier “gedeeld”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van compartido en stemt af op lavandería (vrouwelijk, enkelvoud), niet op uso. Vergelijk: un espacio compartido — “een gedeelde ruimte” — waarbij compartido bij het mannelijke espacio past. funciona is de derde persoon enkelvoud van het tegenwoordige funcionar (“werken”, “functioneren”). Het onderwerp is hier el uso, daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Voorbeeld: El sistema funciona bien. — “Het systeem werkt goed.” mejor betekent hier “beter” en vergelijkt de werking met een andere of eerdere manier van functioneren: iets werkt soepeler of met een beter resultaat. In deze zin is mejor een bijwoord bij funciona; het beschrijft niet het zelfstandig naamwoord lavandería. Het is de vergelijkende vorm die bij bien hoort: bien — mejor (“goed” — “beter”). cuando introduceert hier de omstandigheid waaronder de werking beter is. In combinatie met de tegenwoordige tijd kan het natuurlijk als “als” of “wanneer” worden vertaald: Funciona mejor cuando hay orden. — “Het werkt beter als er orde is.” gente betekent “mensen” als groep, maar is grammaticaal een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Daarom staat het volgende werkwoord in controla, niet in een meervoudsvorm. La gente llega temprano. — “De mensen komen vroeg.” controla is de derde persoon enkelvoud van controlar. Hier betekent het “in de gaten houden” of “controleren”: mensen letten op de duur van de programma’s. Het onderwerp is la gente, dat grammaticaal enkelvoud is. Voorbeeld: La gente controla el tiempo. — “De mensen houden de tijd in de gaten.” duración betekent “duur”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; la duración verwijst naar hoe lang iets duurt. De constructie la duración de ... geeft aan waarvan de duur wordt bedoeld: la duración de la reunión — “de duur van de vergadering”. ciclos is het meervoud van ciclo (“cyclus”). In deze context gaat het om de wascycli, natuurlijk ook te begrijpen als de programma’s van de wasmachine. Het voorzetselstuk de los ciclos specificeert waarvan de duur wordt gecontroleerd. Het meervoudige lidwoord los en de uitgang -s passen bij het meervoud ciclos. Samen betekent el uso de la lavandería compartida “het gebruik van de gedeelde wasruimte”. funciona mejor zegt dat dit gebruik soepeler werkt, en cuando la gente controla la duración de los ciclos geeft de voorwaarde of omstandigheid: dat gebeurt wanneer mensen de duur van de wasprogramma’s in de gaten houden. De volledige betekenis is dus: “Het gebruik van de gedeelde wasruimte verloopt soepeler als mensen de tijden van de programma’s in de gaten houden.”