Klachten objectief beschrijven | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La molestia es leve, pero lleva más tiempo de lo habitual.

   Het ongemak is mild, maar het houdt al langer aan dan gewoonlijk.

   molestia

   ongemak

   leve

   mild

   lleva

   houdt aan

   más

   meer

   tiempo

   tijd

   de lo habitual

   dan gewoonlijk

   Uitgebreide uitleg

   molestia betekent hier “ongemak” en is een zelfstandig naamwoord. De vorm is enkelvoud en vrouwelijk; daarom staat het lidwoord la ervoor. Het meervoud is molestias. Voorbeeld: La molestia desaparece. — “Het ongemak verdwijnt.” leve betekent hier “mild” of “niet sterk”. Dit bijvoeglijk naamwoord heeft in het enkelvoud dezelfde vorm bij mannelijke en vrouwelijke woorden; het onderscheid is hier dus niet zichtbaar. In het meervoud wordt het leves. Voorbeeld: Los síntomas son leves. — “De symptomen zijn mild.” lleva is de derde persoon enkelvoud van llevar in de tegenwoordige tijd. In deze constructie drukt llevar + tijdsduur uit hoe lang een toestand al duurt of hoeveel tijd iets in beslag neemt. Hier hoort lleva bij de enkelvoudige molestia, niet bij tiempo. Voorbeeld: La tos lleva dos días. — “De hoest duurt al twee dagen.” más betekent “meer” en vormt hier een vergelijking. Het staat vóór tiempo om een langere duur aan te geven. De gebruikelijke vergelijkingsstructuur is más + zelfstandig naamwoord + que ...: más tiempo que ayer betekent “meer tijd dan gisteren”. In deze zin wordt het vergelijkingspunt uitgedrukt met de lo habitual. tiempo betekent hier “tijd”, specifieker: de duur. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; in más tiempo verwijst het naar tijdsduur, niet naar een aantal personen. Voorbeeld: Necesita más tiempo. — “Hij/zij heeft meer tijd nodig.” de lo habitual betekent “dan gewoonlijk” of “dan gebruikelijk”. lo maakt van habitual een algemene, niet naar een specifiek zelfstandig naamwoord verwijzende omschrijving; habitual blijft hier enkelvoudig. Samen met más tiempo geeft de woordgroep dus de norm voor de vergelijking aan: de duur is groter dan normaal. Voorbeeld: La espera fue más larga de lo habitual. — “Het wachten duurde langer dan gewoonlijk.” De volledige zin bestaat uit twee contrasterende delen: La molestia es leve — “Het ongemak is mild” — en pero lleva más tiempo de lo habitual — “maar het houdt al langer aan dan gewoonlijk”. pero markeert de tegenstelling: de ernst is gering, terwijl de duur langer is dan de gebruikelijke duur. De vertaling zegt daarom niet dat het ongemak sterker is, maar dat het langer aanhoudt.

2. ¿Cambia con la actividad, el descanso o las comidas?

   Verandert het door inspanning, rust of maaltijden?

   Cambia

   verandert

   actividad

   inspanning

   descanso

   rust

   comidas

   maaltijden

   Uitgebreide uitleg

   Cambia is de tegenwoordige tijd van cambiar (“veranderen”). De vorm op -a is hier derde persoon enkelvoud: het niet uitgedrukte onderwerp is volgens de vertaling het ongemak/de klacht. Vergelijk: cambio = “ik verander”, cambian = “zij veranderen” of “ze veranderen”. actividad betekent hier inspanning of activiteit. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; daarom staat ervoor la. Het kan ook algemener “activiteit” betekenen, afhankelijk van de context. Voorbeeld: La actividad cambia la molestia. — “De activiteit verandert het ongemak.” descanso betekent rust. Dit is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud, met het lidwoord el. Voorbeeld: El descanso ayuda. — “Rust helpt.” comidas betekent maaltijden. De uitgang -s markeert hier het meervoud van comida; las past bij het vrouwelijke meervoud. Enkelvoud: la comida = “de maaltijd”. Voorbeeld: Las comidas afectan el descanso. — “Maaltijden beïnvloeden de rust.” Samen vormt con la actividad, el descanso o las comidas een reeks factoren: “door/afhankelijk van inspanning, rust of maaltijden”. O verbindt alternatieven. De vraag ¿Cambia con ...? vraagt dus of het ongemak verandert afhankelijk van een van deze factoren: “Verandert het door inspanning, rust of maaltijden?”

3. Lo noto más cuando estoy sentado durante mucho tiempo.

   Ik merk het sterker wanneer ik lange tijd zit.

   Lo noto

   Ik merk het

   más

   sterker; meer

   cuando

   wanneer

   estoy sentado

   ik zit

   durante

   gedurende; tijdens

   mucho

   veel

   tiempo

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   Lo noto betekent hier: “ik merk het”. Noto is de eerste persoon enkelvoud van notar in de tegenwoordige tijd: notar = opmerken of merken, noto = ik merk. Lo is een lijdendvoorwerpcliticum in het mannelijk enkelvoud. Volgens de vaste vertaling verwijst het hier naar het eerder besproken verschijnsel; het staat vóór de vervoegde werkwoordsvorm. Voorbeeld: Lo noto enseguida. — “Ik merk het meteen.” Más betekent hier “sterker” of “meer” en bepaalt de graad waarop de spreker het verschijnsel merkt. Het is hier een vergelijkend bijwoord dat noto nader bepaalt; het is dus niet een verbuiging van mucho in mucho tiempo. Menos betekent “minder”. Voorbeeld: Lo noto más por la noche. — “Ik merk het ’s avonds sterker.” Cuando betekent “wanneer” en leidt hier een tijdsbepaling in: het geeft aan op welk moment de waarneming sterker is. Voorbeeld: Te llamo cuando llegue. — “Ik bel je wanneer ik aankom.” Estoy sentado betekent hier “ik zit”. Estoy is de eerste persoon enkelvoud van estar, “zijn”, in de tegenwoordige tijd. Sentado is het participium van sentar, gebruikt als beschrijving van een zittende toestand. Het is hier de mannelijke enkelvoudsvorm die grammaticaal met het uitgedrukte yo overeenstemt; de vertaling identificeert het geslacht van de spreker niet afzonderlijk. Estar met een participium of adjectivisch participium kan zo een toestand beschrijven. Voorbeeld: Estoy sentado en la silla. — “Ik zit op de stoel.” Durante betekent “gedurende” of “tijdens” en markeert de tijdsduur; hier staat er een tijdsuitdrukking achter. Het verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Durante la reunión, tomo notas. — “Tijdens de vergadering maak ik aantekeningen.” Mucho betekent hier “veel” en staat vóór het mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord tiempo. In mucho tiempo drukt het een lange tijdsduur uit; het betekent natuurlijk “lange tijd”, niet een exact aantal uren. Tiempo is het zelfstandig naamwoord “tijd”. Voorbeeld: Esperé mucho tiempo. — “Ik heb lange tijd gewacht.” Samen vormen de delen de structuur Lo noto más cuando ...: “Ik merk het sterker wanneer ...”. De tijdsbepaling cuando estoy sentado durante mucho tiempo specificeert dat de sterkere waarneming optreedt wanneer de spreker lange tijd zit. De volledige betekenis is: “Ik merk het sterker wanneer ik lange tijd zit.”

4. Ese patrón merece la pena mencionarlo, y el médico podrá evaluarlo correctamente.

   Dat patroon is het vermelden waard, en de arts kan het goed beoordelen.

   Ese

   dat

   patrón

   patroon

   merece la pena

   is de moeite waard

   mencionarlo

   het vermelden

   médico

   arts

   podrá

   kan

   evaluarlo

   het beoordelen

   correctamente

   goed

   Uitgebreide uitleg

   Ese verwijst hier, samen met patrón, naar “dat patroon”. Spaanse aanwijzende vormen stemmen af op geslacht en aantal: ese is mannelijk enkelvoud; bijvoorbeeld esa is vrouwelijk enkelvoud en esos mannelijk meervoud. De vorm ese bepaalt op zichzelf niet welk concreet patroon bedoeld wordt. patrón betekent hier “patroon” of “terugkerend kenmerk”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is patrones. Voorbeeld: Veo un patrón claro. — “Ik zie een duidelijk patroon.” merece la pena is een vaste uitdrukking met de betekenis “de moeite waard zijn”. merece is de derde persoon enkelvoud van merecer in de tegenwoordige tijd: merecer → merece. Het onderwerp is ese patrón, dus de vorm is enkelvoud. Voorbeeld: Merece la pena esperar. — “Het is de moeite waard om te wachten.” mencionarlo bestaat uit mencionar (“vermelden”) plus het vastgeschreven lijdendvoorwerpsvoornaamwoord lo (“het/hem”). Hier verwijst lo naar ese patrón, dus mencionarlo betekent “het vermelden”. Na een infinitief kan dit voornaamwoord aan het werkwoord worden vastgeschreven. Vergelijk mencionarla wanneer het vervangen woord vrouwelijk enkelvoud is, bijvoorbeeld la causa: mencionarla = “de oorzaak vermelden”. médico betekent “arts” of “dokter”. Het is hier een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; het vrouwelijke paar is médica. Voorbeeld: La médica revisa el informe. — “De arts bekijkt het verslag.” podrá is de derde persoon enkelvoud van poder in de eenvoudige toekomstige tijd: poder → podrá. In deze zin geeft de vorm aan dat de arts de mogelijkheid of het vermogen heeft om het te beoordelen; de vaste vertaling geeft dat weer met “kan”. Voorbeeld: El especialista podrá ayudar. — “De specialist zal kunnen helpen.” evaluarlo bestaat uit evaluar (“beoordelen/evalueren”) plus lo (“het”). Hier betekent het “het beoordelen”; lo verwijst naar hetzelfde patroon. De infinitief evaluar krijgt dus een vastgeschreven lijdendvoorwerpsvoornaamwoord: evaluarlo. Voorbeeld: El médico puede revisarlo. — “De arts kan het nakijken.” correctamente betekent “correct” of “goed” en beschrijft hoe de beoordeling gebeurt. Het is een bijwoord op -mente, gevormd van het bijvoeglijk naamwoord correcto (“correct”). Het verandert niet mee voor geslacht of aantal. Samen betekent Ese patrón merece la pena mencionarlo: “Dat patroon is het vermelden waard.” De constructie merece la pena + infinitief geeft aan dat een handeling de moeite waard is. Daarna verbinden y (“en”), el médico (“de arts”), podrá (“kan”) en evaluarlo correctamente (“het goed beoordelen”) de tweede mededeling. De volledige vertaling is: “Dat patroon is het vermelden waard, en de arts kan het goed beoordelen.”

5. Intento describirlo sin hacerlo parecer más grave o menos grave de lo que es.

   Ik probeer het te beschrijven zonder het erger of minder ernstig te laten klinken dan het is.

   Intento

   ik probeer

   describirlo

   het beschrijven

   sin hacerlo parecer

   zonder het te laten lijken

   más grave

   ernstiger

   menos grave

   minder ernstig

   lo que es

   wat het is

   Uitgebreide uitleg

   Intento komt van intentar en is de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: “ik probeer”. Intentar wordt vaak gevolgd door een infinitief: intento describirlo = “ik probeer het te beschrijven”. De vorm maakt duidelijk dat de spreker zelf de poging doet. describirlo bestaat uit describir (“beschrijven”) en het directe-objectvoornaamwoord lo (“het” in deze vertaling). Bij een infinitief kan het clitische voornaamwoord eraan vast worden geschreven: describir + lo → describirlo. sin hacerlo parecer betekent hier “zonder het te laten lijken”. Sin wordt hier gevolgd door de infinitief hacer; lo is daaraan vastgeschreven: hacer + lo → hacerlo. In hacerlo parecer is lo het object dat door parecer een bepaalde indruk krijgt. Dit is een bruikbaar patroon: hacer algo parecer ... = “iets ... laten lijken”. más grave gebruikt más vóór het bijvoeglijk naamwoord grave: “ernstiger”. Grave betekent hier “ernstig” en verandert niet van vorm voor mannelijk of vrouwelijk. Het patroon más + bijvoeglijk naamwoord drukt een hogere graad uit; bijvoorbeeld más claro betekent “duidelijker”. menos grave gebruikt dezelfde basisvorm grave, maar met menos: “minder ernstig”. Menos + bijvoeglijk naamwoord drukt een lagere graad uit. Zo vormen más grave o menos grave samen de twee richtingen van de vergelijking: ernstiger of minder ernstig. lo que es betekent letterlijk “wat het is”. In de volledige constructie de lo que es betekent het “dan het is” of “dan de werkelijke toestand”. Es is de derde persoon enkelvoud van ser in de tegenwoordige tijd. Samen betekent de zin: “Ik probeer het te beschrijven zonder het ernstiger of minder ernstig te laten klinken dan het is.” De structuur is intentar + infinitief, gevolgd door sin + infinitief; hacerlo parecer geeft aan dat de spreker wil vermijden dat het beschrevene een onjuiste ernstgraad lijkt te hebben.

6. Concéntrese en la frecuencia con la que ocurre y en cómo le afecta.

   Concentreer u op hoe vaak het gebeurt en welk effect het op u heeft.

   Concéntrese en

   concentreer u op

   la frecuencia

   de frequentie; hoe vaak

   ocurre

   gebeurt

   cómo

   hoe

   le afecta

   het beïnvloedt u

   Uitgebreide uitleg

   Concéntrese en is een beleefde aansporing aan één persoon met usted: “concentreer u op”. Concéntrese is de bevestigende gebiedende wijs van concentrarse; het voornaamwoord se hoort bij het werkwoord en staat hier eraan vast. Het voorzetsel en geeft aan waarop de aandacht gericht moet worden. Voorbeeld: Concéntrese en la respiración. = “Concentreer u op de ademhaling.” la frecuencia betekent hier “de frequentie”, dus hoe vaak iets gebeurt. Frecuencia is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor la. Een bruikbaar contrast is alta frecuencia = “hoge frequentie” en baja frecuencia = “lage frequentie”. ocurre is de tegenwoordige tijd van ocurrir voor de derde persoon enkelvoud: “het gebeurt”. De vorm past bij een enkelvoudig, hier niet opnieuw genoemd onderwerp. Ocurrir wordt vaak gebruikt voor gebeurtenissen: ¿Cuándo ocurre? = “Wanneer gebeurt het?” cómo is hier een vraagwoord binnen een indirecte vraag: “hoe”. Het accentteken onderscheidt deze vorm van como, dat in andere constructies bijvoorbeeld “zoals” of “ik eet” kan betekenen. In cómo le afecta vraagt cómo naar de manier of het effect. le afecta betekent hier “het beïnvloedt u”. Afecta komt van afectar en staat in de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd; het onderwerp is de niet nader genoemde zaak die invloed heeft. Le is het beleefde enkelvoudige objectvoornaamwoord voor usted, niet het onderwerp. Voorbeeld: El ruido le afecta. = “Het lawaai beïnvloedt u.” Samen vraagt de zin de aangesprokene om zich te concentreren op twee aspecten: de frequentie waarmee iets gebeurt en de manier waarop het invloed op u heeft. De twee delen worden verbonden door y: Concéntrese en X y en Y. In de gegeven vertaling is cómo le afecta weergegeven als “welk effect het op u heeft”.

7. Puedo explicar que me dificulta concentrarme en el trabajo.

   Ik kan uitleggen dat ik me er op mijn werk moeilijker door kan concentreren.

   Puedo

   ik kan

   explicar

   uitleggen

   dificulta

   bemoeilijkt

   concentrarme

   me concentreren

   trabajo

   werk

   Uitgebreide uitleg

   Puedo is de eerste persoon enkelvoud van poder in de tegenwoordige tijd: “ik kan”. Het drukt hier de huidige mogelijkheid of bekwaamheid van de spreker uit. Na poder volgt een infinitief: Puedo explicar = “Ik kan uitleggen”. Vergelijk puedes (“je kunt”) en puede (“hij/zij/u kan/kunt”). explicar is de infinitief “uitleggen”. Na poder staat deze infinitief zonder voorzetsel. Voorbeeld: Puedo explicar el problema. — “Ik kan het probleem uitleggen.” que leidt hier de inhoud van de uitleg in: “dat”. Het introduceert dus de mededeling over wat de concentratie bemoeilijkt. dificulta is de derde persoon enkelvoud van dificultar (“bemoeilijken”). me geeft aan wie het effect ondervindt: “maakt het voor mij moeilijk”. Het onderwerp van dificulta wordt in deze zin niet zelfstandig genoemd; de vertaling ondersteunt wel een ongenoemd iets dat dit effect veroorzaakt. De vorm dificulta stemt af op een enkelvoudig onderwerp, niet op me. Voorbeeld: El ruido me dificulta estudiar. — “Het lawaai maakt het voor mij moeilijk om te studeren.” concentrarme bestaat uit de infinitief concentrar met het aangehechte voornaamwoord me. In deze wederkerende constructie betekent het “me concentreren”; de spreker is degene die zich concentreert. Met een andere persoon verandert het voornaamwoord, bijvoorbeeld concentrarte = “je concentreren” en concentrarse = “zich concentreren”. Voorbeeld: Necesito concentrarme. — “Ik moet me concentreren.” trabajo is het zelfstandig naamwoord “werk”. In en el trabajo vormen het voorzetsel en, het lidwoord el en het zelfstandig naamwoord samen “op het werk”. el is mannelijk enkelvoud; trabajo is het lexicale zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Me concentro mejor en el trabajo. — “Ik kan me beter concentreren op het werk.” Samen vormen de delen: Puedo explicar (“ik kan uitleggen”) + que (“dat”) + me dificulta concentrarme (“het maakt het voor mij moeilijk om me te concentreren”) + en el trabajo (“op het werk”). De volledige betekenis is: “Ik kan uitleggen dat ik me er op mijn werk moeilijker door kan concentreren.”

8. Incluya ese detalle, ya que el impacto diario suele orientar los siguientes pasos.

   Vermeld dat detail, want de gevolgen voor het dagelijks leven geven vaak richting aan de vervolgstappen.

   Incluya

   vermeld

   ese

   dat

   detalle

   detail

   ya que

   want / omdat

   el impacto

   de gevolgen

   diario

   dagelijks

   suele

   gewoonlijk

   orientar

   richting geven

   los

   de

   siguientes

   volgende

   pasos

   stappen

   Uitgebreide uitleg

   Incluya betekent hier “vermeld” en is de bevestigende gebiedende wijs voor usted in het enkelvoud. De vorm is dus niet de informele tú-vorm incluye en ook niet de meervoudsvorm incluyan. Het werkwoord is incluir; in een ander voorbeeld: Incluya su número de teléfono. — “Vermeld uw telefoonnummer.” ese verwijst naar iets mannelijks in het enkelvoud dat voor de gesprekspartners voldoende geïdentificeerd is. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord en stemt ermee overeen. Het vrouwelijke enkelvoud is esa, en meervoudsvormen zijn esos en esas. Hier bepaalt detalle welke vorm nodig is: ese detalle. detalle betekent hier “detail”. Het zelfstandig naamwoord kan ook in het meervoud staan: detalles. Samen betekent ese detalle dus “dat detail”. ya que is een voegwoord met de betekenis “want” of “omdat”. Het leidt hier de reden voor het verzoek in; het sluit het genoemde detail niet uit. Voorbeeld: Ya que estás aquí, empezamos. — “Omdat je hier bent, beginnen we.” el impacto betekent hier “de impact” of, in de vaste vertaling, “de gevolgen”. impacto is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is impactos. Het lidwoord el hoort bij het enkelvoudige mannelijke zelfstandig naamwoord. diario beschrijft impacto: het gaat om een dagelijkse impact. Het is het bijvoeglijk naamwoord diario, met als vrouwelijke vorm diaria en meervoudsvormen diarios en diarias. In el impacto diario staat het bijvoeglijk naamwoord na het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: El esfuerzo diario ayuda. — “De dagelijkse inspanning helpt.” suele is de derde persoon enkelvoud van soler, in de tegenwoordige tijd. soler wordt gevolgd door een infinitief en drukt uit dat iets gewoonlijk gebeurt: suele orientar betekent “geeft vaak gewoonlijk richting” of natuurlijker “geeft vaak richting”. De vorm suelen hoort bij een meervoudig onderwerp. Voorbeeld: La experiencia suele ayudar. — “Ervaring helpt vaak.” orientar is de infinitief “richting geven aan” of “oriënteren”. In deze zin is het onderwerp el impacto diario: die impact geeft richting aan wat daarna komt. Na soler blijft het tweede werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Estos datos pueden orientar la decisión. — “Deze gegevens kunnen de beslissing richting geven.” los is hier het meervoudige mannelijke bepaalde lidwoord bij pasos. Het geeft op zichzelf geen numerieke hoeveelheid aan; het markeert een bepaalde meervoudige groep. siguientes betekent “volgende”. Het is de meervoudsvorm van siguiente en stemt hier overeen met het mannelijke meervoud pasos. Het enkelvoud is siguiente, en dezelfde vorm kan bij een vrouwelijk enkelvoud worden gebruikt, bijvoorbeeld la siguiente etapa. pasos betekent “stappen”. Het enkelvoud is paso. In los siguientes pasos gaat het om de volgende stappen, dus om stappen die in het vervolg aan de orde komen. Als geheel bestaat de zin uit het verzoek Incluya ese detalle — “Vermeld dat detail” — gevolgd door de reden ya que el impacto diario suele orientar los siguientes pasos — “want de gevolgen voor het dagelijks leven geven vaak richting aan de vervolgstappen”. De gebiedende wijs richt zich op één formeel aangesproken persoon; de reden verklaart waarom dat detail moet worden vermeld.