Prestatie-evaluatie en verwachtingen op het werk | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Me gustaría entender cómo se evalúa el desempeño aquí.

   Ik zou graag willen begrijpen hoe prestaties hier worden geëvalueerd.

   Me gustaría

   ik zou graag willen

   entender

   begrijpen

   cómo

   hoe

   se evalúa

   wordt geëvalueerd

   el desempeño

   de prestaties

   aquí

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Me gustaría drukt hier een beleefde wens uit: “ik zou graag willen”. Het is gustar in de voorwaardelijke wijs; me geeft de persoon aan die de wens heeft. Een bruikbaar patroon is Me gustaría + infinitief: Me gustaría aprender español. — “Ik zou graag Spaans willen leren.” entender is de infinitief “begrijpen”. Na me gustaría blijft het volgende werkwoord in de infinitief: Me gustaría entender... betekent “Ik zou graag willen begrijpen...”. cómo betekent hier “hoe” en heeft een accent omdat het een indirecte vraag inleidt. Het patroon entender cómo + werkwoord vraagt naar de manier waarop iets gebeurt: Quiero entender cómo funciona. — “Ik wil begrijpen hoe het werkt.” se evalúa betekent hier “wordt geëvalueerd”. evalúa komt van evaluar; de uitgang -a is hier de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd. se maakt hier deel uit van een Spaanse passieve constructie: het beoordeelde onderwerp volgt erna. Vergelijk Se evalúan los resultados. — “De resultaten worden geëvalueerd.” Daar staat evalúan in het meervoud omdat los resultados meervoud is. el desempeño betekent “de prestaties” of “het functioneren” in deze context. Het Spaanse zelfstandig naamwoord staat in het enkelvoud met het bepaalde lidwoord el; de Nederlandse vertaling gebruikt natuurlijk meervoud. In se evalúa el desempeño is el desempeño het onderwerp van de passieve constructie: de prestaties zijn datgene wat geëvalueerd wordt. aquí betekent “hier” en geeft de plaats of de huidige context aan. Het accent hoort bij de vaste spelling van dit bijwoord. Samen betekent Me gustaría entender “Ik zou graag willen begrijpen”. Daarna specificeert cómo se evalúa el desempeño aquí wat men wil begrijpen: op welke manier de prestaties hier worden geëvalueerd. De volledige betekenis is dus: “Ik zou graag willen begrijpen hoe prestaties hier worden geëvalueerd.”

2. Las evaluaciones tienen en cuenta los resultados, la colaboración y la calidad del criterio.

   Bij beoordelingen kijken we naar resultaten, samenwerking en de kwaliteit van iemands oordeel.

   evaluaciones

   beoordelingen

   tienen en cuenta

   houden rekening met

   resultados

   resultaten

   colaboración

   samenwerking

   calidad

   kwaliteit

   criterio

   oordeel

   Uitgebreide uitleg

   evaluaciones betekent hier “beoordelingen” en is het meervoud van evaluación, een beoordeling of evaluatie. Het woord hangt samen met evaluar (“beoordelen, evalueren”); evaluaciones is het zelfstandig naamwoord, niet de werkwoordsvorm. Voorbeeld: Las evaluaciones son periódicas. — “De beoordelingen vinden regelmatig plaats.” tienen en cuenta is de vaste constructie tener en cuenta (“rekening houden met; meewegen”). tienen is hier de tegenwoordige tijd van tener in de derde persoon meervoud, omdat las evaluaciones het onderwerp is. De woorden na en cuenta noemen wat bij de beoordeling wordt meegewogen. Voorbeeld: Tenemos en cuenta la experiencia. — “We houden rekening met de ervaring.” resultados betekent “resultaten” en is het meervoud van resultado. Het staat als eerste element in de opsomming van factoren die worden meegewogen. Voorbeeld: Los resultados son claros. — “De resultaten zijn duidelijk.” colaboración betekent “samenwerking”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord la ervoor bevestigt dat in deze zin: la colaboración. Voorbeeld: La colaboración mejora el trabajo. — “Samenwerking verbetert het werk.” calidad betekent “kwaliteit”. Ook dit is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, daarom staat er la calidad. In deze zin gaat het niet om kwaliteit in het algemeen, maar om de kwaliteit van het daaropvolgende criterio. Voorbeeld: La calidad importa. — “Kwaliteit is belangrijk.” criterio betekent hier “oordeel”: het vermogen of de maatstaf waarmee iemand iets beoordeelt. In la calidad del criterio betekent del = de + el; de hele woordgroep betekent “de kwaliteit van het oordeel”. Het zelfstandig naamwoord criterio kan in andere contexten ook “criterium” of “maatstaf” betekenen, maar de vaste vertaling kiest hier voor “oordeel”. Voorbeeld: Su criterio es sólido. — “Zijn of haar oordeel is deugdelijk.” Samen vormen de delen: Las evaluaciones (de beoordelingen) + tienen en cuenta (houden rekening met) + een opsomming van drie factoren: los resultados, la colaboración en la calidad del criterio. De volledige betekenis is: “Bij beoordelingen kijken we naar resultaten, samenwerking en de kwaliteit van iemands oordeel.” De formulering presenteert deze drie elementen als gezamenlijke beoordelingsfactoren; ze zegt niet dat resultaten de enige factor zijn.

3. Ese equilibrio es importante, porque los resultados por sí solos pueden dar una impresión engañosa.

   Die balans is belangrijk, omdat alleen de output een vertekend beeld kan geven.

   Ese

   die/dat

   equilibrio

   balans

   es

   is

   importante

   belangrijk

   resultados

   resultaten

   por sí solos

   op zichzelf

   pueden

   kunnen

   dar

   geven

   impresión

   indruk

   engañosa

   misleidend

   Uitgebreide uitleg

   Ese verwijst hier, samen met equilibrio, naar die balans. Het is een aanwijzend woord: ese is mannelijk enkelvoud en past bij het mannelijke enkelvoud equilibrio. De vormen veranderen volgens het geslacht en getal van het zelfstandig naamwoord: esa (vrouwelijk enkelvoud), esos (mannelijk meervoud) en esas (vrouwelijk meervoud). Voorbeeld: Esa medida es útil. — Die maatregel is nuttig. equilibrio betekent hier een balans of evenwicht tussen verschillende factoren. Het meervoud is equilibrios. Voorbeeld: Buscamos un equilibrio entre rapidez y calidad. — We zoeken een evenwicht tussen snelheid en kwaliteit. es is de derde persoon enkelvoud van ser. Hier verbindt het het onderwerp met de eigenschap importante; het zegt dat de balans belangrijk is, zonder dat deze vorm op zichzelf een bepaalde duur of permanentie vastlegt. De relevante reeks is ser — es — son; son hoort bij een meervoudig onderwerp. Voorbeeld: Los criterios son claros. — De criteria zijn duidelijk. importante beschrijft equilibrio en betekent hier dat die balans van belang is. In het enkelvoud heeft dit bijvoeglijk naamwoord dezelfde vorm bij mannelijk en vrouwelijk: un factor importante, una decisión importante; in het meervoud wordt het importantes. Voorbeeld: La calidad es importante. — Kwaliteit is belangrijk. resultados is het meervoud van resultado, hier: resultaten of output. Het vormt samen met los het meervoudige onderwerp van pueden. Voorbeeld: Los resultados cambian. — De resultaten veranderen. por sí solos betekent hier dat de resultaten op zichzelf iets kunnen veroorzaken, zonder dat andere factoren worden meegerekend. solos stemt in mannelijk meervoud af op resultados. In sí staat een accent; hier is het een beklemtoond voornaamwoord in de uitdrukking por sí solo(s), niet het voegwoord si (“als”). Het patroon kan met een ander zelfstandig naamwoord worden gebruikt: La cifra por sí sola no basta. — Het cijfer op zichzelf is niet genoeg. pueden is de derde persoon meervoud van poder, hier met de betekenis “kunnen”. Na poder staat het volgende werkwoord in de infinitief. De relevante reeks is poder — puede voor enkelvoud — pueden voor meervoud. Voorbeeld: Los datos pueden cambiar. — De gegevens kunnen veranderen. dar is de infinitief na pueden en betekent “geven”. Het patroon poder + infinitief drukt hier mogelijkheid uit: pueden dar betekent “kunnen geven”. Voorbeeld: Una cifra puede dar una señal útil. — Een cijfer kan een nuttig signaal geven. impresión betekent hier een indruk of beeld dat iets oproept. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is impresiones. Voorbeeld: La primera impresión cuenta. — De eerste indruk telt. engañosa betekent hier “misleidend”. Deze vorm is vrouwelijk enkelvoud en stemt af op impresión. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is engañoso; andere vormen zijn bijvoorbeeld engañosos en engañosas, afhankelijk van het bijbehorende zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Una señal engañosa puede confundir. — Een misleidend signaal kan verwarren. De hoofdzin Ese equilibrio es importante zegt dat die balans belangrijk is. porque leidt de reden in: los resultados por sí solos pueden dar una impresión engañosa. Daarin zijn de resultaten het meervoudige onderwerp van pueden; por sí solos beperkt de bewering tot de resultaten op zichzelf, dar una impresión betekent “een indruk geven”, en engañosa beschrijft die indruk. Samen betekent de hele zin: die balans is belangrijk, omdat alleen de output op zichzelf een misleidend beeld kan geven.

4. Intentamos evitar premiar la rapidez cuando las decisiones causan problemas más adelante.

   We proberen te voorkomen dat we snelheid belonen wanneer beslissingen later problemen veroorzaken.

   Intentamos

   we proberen

   evitar

   vermijden

   premiar

   belonen

   la rapidez

   de snelheid

   cuando

   wanneer

   las decisiones

   de beslissingen

   causan

   veroorzaken

   problemas

   problemen

   más adelante

   later

   Uitgebreide uitleg

   Intentamos betekent hier «we proberen». Het is de tegenwoordige tijd van intentar in de eerste persoon meervoud: intentamos = «wij proberen». Na intentar volgt vaak een infinitief: Intentamos evitar... = «We proberen te vermijden...». Voor één persoon is dat bijvoorbeeld Intento evitar errores. — «Ik probeer fouten te vermijden.» evitar is de infinitief «vermijden». Deze infinitief volgt hier op intentamos en krijgt geen persoonsuitgang. De constructie intentar + infinitief drukt een poging of streven uit; evitar + infinitief benoemt vervolgens wat men probeert te voorkomen. premiar is de infinitief «belonen». In evitar premiar is het de handeling die men probeert te vermijden: «belonen». Bijvoorbeeld: Evitan premiar las respuestas apresuradas. — «Ze vermijden overhaaste antwoorden te belonen.» la rapidez betekent hier «de snelheid», meer bepaald snel handelen of snel beslissen. Rapidez is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor la. Het is verwant aan het bijvoeglijk naamwoord rápido/rápida («snel»), maar rapidez benoemt de eigenschap zelf. La rapidez no siempre ayuda. — «Snelheid helpt niet altijd.» cuando betekent hier «wanneer» en leidt de bijzin cuando las decisiones causan... in. Het verbindt de beschreven handeling met het moment of de omstandigheid waarin beslissingen problemen veroorzaken. Cuando llegan, empezamos. — «Wanneer ze aankomen, beginnen we.» las decisiones betekent «de beslissingen». Decisiones is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord decisión; las markeert hier het meervoud en het vrouwelijke grammaticale geslacht. Het enkelvoud is la decisión — «de beslissing». causan betekent hier «veroorzaken». Het is de tegenwoordige tijd van causar in de derde persoon meervoud, passend bij las decisiones: «de beslissingen veroorzaken». Una decisión causa problemas. — «Een beslissing veroorzaakt problemen.» problemas betekent «problemen». Het is het meervoud van problema; het enkelvoud is un problema. Ondanks de uitgang op -a is problema in het Spaans mannelijk, dus bijvoorbeeld los problemas («de problemen»). más adelante is een vaste tijdsaanduiding met de betekenis «later» of «verderop in de tijd». Más betekent hier «meer», maar samen met adelante vormt het de uitdrukking voor een later moment. Lo veremos más adelante. — «We zullen het later bekijken.» Samen vormt Intentamos evitar premiar la rapidez de kern «We proberen snelheid niet te belonen». cuando las decisiones causan problemas más adelante specificeert de omstandigheid: dat geldt wanneer de beslissingen later problemen veroorzaken. De volledige betekenis is dus: «We proberen te voorkomen dat we snelheid belonen wanneer beslissingen later problemen veroorzaken.»

5. ¿Cómo se comunican las expectativas cuando alguien empieza aquí?

   Hoe worden de verwachtingen gecommuniceerd wanneer iemand hier begint?

   ¿Cómo

   hoe

   se comunican

   worden gecommuniceerd

   expectativas

   verwachtingen

   cuando

   wanneer

   alguien

   iemand

   empieza

   begint

   aquí

   hier

   Uitgebreide uitleg

   ¿Cómo vraagt hier naar de manier waarop iets gebeurt: ‘hoe’. Het staat aan het begin van de vraag en krijgt daarom een vraagteken aan het begin en aan het einde van de volledige zin. Vergelijk ¿Cuándo...? = ‘Wanneer...?’ en ¿Dónde...? = ‘Waar...?’. Voorbeeld: ¿Cómo funciona? — ‘Hoe werkt het?’ se comunican bestaat uit se en comunican. Samen vormen ze hier een Spaanse passieve constructie: se comunican las expectativas betekent dat de verwachtingen worden gecommuniceerd. comunican komt van comunicar en is de tegenwoordige tijd, derde persoon meervoud. Het meervoud past bij las expectativas, het grammaticale onderwerp. Zonder se kan comunican ook betekenen ‘zij communiceren’; de combinatie met se geeft hier de passieve lezing. Voorbeeld: Se publican las normas. — ‘De regels worden gepubliceerd.’ expectativas is het meervoud van expectativa: ‘verwachting’. Het vrouwelijke meervoud wordt zichtbaar in las expectativas; het bijbehorende lidwoord is las, niet los. Voorbeeld: Las expectativas son claras. — ‘De verwachtingen zijn duidelijk.’ cuando is een voegwoord met de betekenis ‘wanneer’ en leidt hier een tijdsbepalende bijzin in. Het verbindt de hoofdvraag met het moment waarop iemand begint. Voorbeeld: Te aviso cuando llegue. — ‘Ik laat het je weten wanneer ik aankom.’ alguien is een onbepaald voornaamwoord: ‘iemand’. Het verwijst naar een persoon zonder die persoon nader te benoemen. Hoewel de referent onbekend of niet gespecificeerd is, gedraagt alguien zich grammaticaal als enkelvoud: daarom staat daarna empieza, niet een meervoudsvorm. Voorbeeld: Alguien llama. — ‘Iemand belt.’ empieza komt van empezar en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: ‘begint’. De vorm past hier bij het enkelvoudige onderwerp alguien. De klinkerwisseling in de stam is onderdeel van deze vervoeging: empezar → empieza; dit is niet hetzelfde werkwoord als comenzar, ook al kunnen beide vaak ‘beginnen’ betekenen. Voorbeeld: La reunión empieza a las nueve. — ‘De vergadering begint om negen uur.’ aquí is een plaatsbijwoord: ‘hier’. Het geeft de plaats aan die in deze zin als ‘hier’ wordt aangewezen; de precieze plaats wordt door de zin zelf niet nader benoemd. Voorbeeld: Trabajo aquí. — ‘Ik werk hier.’ De volledige structuur is ¿Cómo se comunican las expectativas cuando alguien empieza aquí? Eerst vraagt ¿Cómo naar de manier. Daarna geeft se comunican las expectativas de passieve kern: hoe de verwachtingen worden gecommuniceerd. cuando alguien empieza aquí bepaalt het moment en de situatie: wanneer iemand hier begint. Samen betekent de zin: ‘Hoe worden de verwachtingen gecommuniceerd wanneer iemand hier begint?’

6. Los gerentes fijan hitos y luego los ajustan a medida que el contexto se aclara.

   Managers stellen mijlpalen vast en passen die vervolgens aan naarmate de context duidelijker wordt.

   gerentes

   managers

   fijan

   set; establish

   hitos

   milestones

   luego

   then; afterwards

   los

   them

   ajustan

   adjust

   a medida que

   as; as ... progresses

   contexto

   context

   se aclara

   becomes clear

   Uitgebreide uitleg

   gerentes betekent hier “managers”. Het is het meervoud van gerente; het enkelvoud is gerente. Het woord zelf geeft geen grammaticaal geslacht aan: los verderop is mannelijk meervoud omdat het verwijst naar hitos. fijan is de tegenwoordige tijd, derde persoon meervoud, van fijar. In deze zin betekent fijar “vaststellen” of “bepalen”: de managers stellen iets vast. Vergelijk: El equipo fija una fecha. — “Het team stelt een datum vast.” hitos betekent “mijlpalen”. Het is het meervoud van hito. In fijan hitos is het een lijdend voorwerp: wat stellen de managers vast? Mijlpalen. Een bruikbaar enkelvoudsvoorbeeld is Definimos un hito. — “We bepalen een mijlpaal.” luego ordent de tweede handeling in de tijd: “daarna” of “vervolgens”. Het zegt hier niet op zichzelf hoeveel tijd ertussen zit. Primero revisan el plan y luego lo cambian. — “Eerst bekijken ze het plan en daarna veranderen ze het.” los is een lijdendvoorwerpvoornaamwoord voor een mannelijk meervoud. In deze zin verwijst het naar hitos; daarom betekent het “die” of “ze”. Het voornaamwoord staat vóór de vervoegde vorm ajustan. Het geslacht en getal van het vervangen zelfstandig naamwoord blijven zichtbaar: lo voor el formulario, la voor la solicitud, los voor los hitos, las voor las fechas. ajustan is de tegenwoordige tijd, derde persoon meervoud, van ajustar: “aanpassen”. De managers passen dus de eerder genoemde mijlpalen aan. Ajustamos el calendario. — “We passen de planning aan.” a medida que is een vaste onderschikkende verbinding met de betekenis “naarmate” of “terwijl iets zich verder ontwikkelt”. De daaropvolgende verandering vormt de maatstaf voor de handeling in de hoofdzin; de verbinding betekent niet dat het eerste element wordt vervangen door het tweede. contexto betekent “context” en is het enkelvoud van contextos. In deze zin is het onderwerp van de bijzin: de context wordt duidelijker. Necesitamos más contexto. — “We hebben meer context nodig.” se aclara betekent hier “wordt duidelijker”. Aclara is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, van aclarar; se maakt hier deel uit van de pronominale vorm aclararse, waarbij de toestand van het onderwerp verandert. Het is dus de contexto die duidelijker wordt, niet een uitgedrukte persoon die iets duidelijk maakt. La situación se aclara. — “De situatie wordt duidelijker.” Samen bestaat de zin uit twee opeenvolgende handelingen: Los gerentes fijan hitos — “De managers stellen mijlpalen vast” — en luego los ajustan — “daarna passen ze die aan”. A medida que el contexto se aclara geeft aan wanneer of onder welke voortschrijdende ontwikkeling dat aanpassen gebeurt: “naarmate de context duidelijker wordt”. De volledige betekenis is daarom: “Managers stellen mijlpalen vast en passen die vervolgens aan naarmate de context duidelijker wordt.”

7. Eso suena práctico, siempre que el feedback llegue pronto.

   Dat klinkt praktisch, zolang de feedback vroeg komt.

   Eso

   Dat

   suena

   klinkt

   práctico

   praktisch

   siempre que

   zolang

   feedback

   feedback

   llegue

   aankomt

   pronto

   vroeg

   Uitgebreide uitleg

   Eso betekent hier “dat” en verwijst naar iets dat in de context al bekend is. Het is een aanwijzend voornaamwoord; de vorm is onzijdig en noemt hier niet zelfstandig een specifiek Spaans zelfstandig naamwoord. suena komt van sonar (“klinken”). De vorm is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: suena. In Eso suena ... beoordeelt de spreker hoe iets overkomt, niet letterlijk welk geluid het maakt. Voorbeeld: La idea suena bien. — “Het idee klinkt goed.” práctico betekent hier “praktisch” of “bruikbaar”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat bij eso hoort. De mannelijke enkelvoudsvorm práctico staat hier bij het onzijdige aanwijzende voornaamwoord; andere combinaties veranderen volgens het zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld una solución práctica — “een praktische oplossing”. siempre que is een voorwaardelijke verbinding: “zolang” of “op voorwaarde dat”. Het voegt geen vervanging van het eerste deel toe, maar stelt er een voorwaarde aan. feedback is een zelfstandig naamwoord voor “feedback” of “terugkoppeling”. In deze zin wordt het als enkelvoud behandeld. Het woord wordt in het Spaans vaak als leenwoord gebruikt en verandert hier niet van vorm. llegue komt van llegar (“aankomen”, “komen”). Dit is de tegenwoordige conjunctief, derde persoon enkelvoud. Na siempre que gebruikt Spaans deze vorm voor een voorwaarde waarvan de vervulling niet als vaststaand wordt gepresenteerd. Het onderwerp is hier el feedback, daarom staat de vorm in het enkelvoud. Voorbeeld: Te aviso siempre que llegue el informe. — “Ik laat het je weten zodra het rapport aankomt.” pronto betekent hier “vroeg” in de zin van “op tijd of snel genoeg”; in deze context kan het natuurlijk als “binnenkort” worden begrepen. Het is een bijwoord en verandert niet mee met het onderwerp. Voorbeeld: Llegará pronto. — “Hij/zij komt binnenkort aan.” Samen betekent Eso suena práctico “Dat klinkt praktisch”. siempre que el feedback llegue pronto voegt de voorwaarde toe: “zolang de feedback vroeg komt”. De volledige uitspraak betekent dus: “Dat klinkt praktisch, zolang de feedback vroeg komt.” De komma markeert de overgang naar deze voorwaardelijke toevoeging.

8. Se espera feedback desde el principio, no solo en las evaluaciones formales.

   Feedback in een vroeg stadium wordt verwacht, niet alleen bij formele beoordelingen.

   Se espera

   wordt verwacht

   feedback

   feedback

   desde el principio

   vanaf het begin

   no solo

   niet alleen

   evaluaciones

   beoordelingen

   formales

   formele

   Uitgebreide uitleg

   Se espera betekent hier “wordt verwacht”. espera is de derde persoon enkelvoud van esperar in de tegenwoordige tijd. Samen met se vormt dit een passieve constructie: iets wordt verwacht, zonder dat degene die de verwachting heeft genoemd wordt. Vergelijk bijvoorbeeld Se espera una respuesta. — “Er wordt een antwoord verwacht.” feedback is hier het inhoudelijke zelfstandig naamwoord: de feedback wordt verwacht. Het Engelse leenwoord blijft in deze zin onveranderd; de Spaanse context maakt duidelijk welke rol het heeft. desde el principio betekent “vanaf het begin”. desde geeft het startpunt aan; el principio is “het begin”. Het patroon desde + tijdspunt is breed herbruikbaar, bijvoorbeeld desde mañana — “vanaf morgen”. no solo betekent “niet alleen”. Het sluit het genoemde onderdeel niet uit, maar zegt dat dit niet de enige basis of gelegenheid is. In een volledig contrast kan het patroon worden uitgebreid tot no solo X, sino también Y — “niet alleen X, maar ook Y”. evaluaciones betekent hier “beoordelingen” of “evaluaties”. Het is het meervoud van evaluación; het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk, wat zichtbaar wordt in las evaluaciones. formales betekent “formele”. Dit is het meervoud van formal en stemt hier overeen met het vrouwelijke meervoud evaluaciones. De vorm formales is voor mannelijk en vrouwelijk meervoud hetzelfde; het lidwoord en het zelfstandig naamwoord tonen hier het vrouwelijke geslacht. Samen vormen de delen: Se espera feedback (“Feedback wordt verwacht”) + desde el principio (“vanaf het begin”) + no solo en las evaluaciones formales (“niet alleen bij de formele beoordelingen”). De volledige betekenis is: “Feedback wordt vanaf het begin verwacht, niet alleen bij formele beoordelingen.”