Vertraging bevestigen en bepalen waar je wacht | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. El anuncio dice que hay un retraso, pero no dice por qué.

   De aankondiging zegt dat er vertraging is, maar niet waarom.

   anuncio

   aankondiging

   dice

   zegt

   hay

   er is / er zijn

   retraso

   vertraging

   pero

   maar

   por qué

   waarom

   Uitgebreide uitleg

   anuncio betekent hier “aankondiging” of “mededeling”. Het is een zelfstandig naamwoord: el anuncio is mannelijk enkelvoud. Een bruikbaar contrast is el anuncio tegenover los anuncios (“de aankondigingen”). dice komt van decir (“zeggen”); dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: él/ella dice. Het onderwerp hier is el anuncio, dus de vorm is enkelvoud. Decir que ... betekent “zeggen dat ...”. Voorbeeld: La pantalla dice que el tren llega tarde. — “Het scherm zegt dat de trein te laat komt.” Hetzelfde werkwoord verschijnt later opnieuw in no dice; daar maakt no er een ontkenning van: “zegt niet”. hay is de onpersoonlijke vorm van haber voor het aangeven van aanwezigheid of bestaan: “er is” of “er zijn”. De vorm verandert hier niet mee met het aantal van wat volgt: hay un retraso (“er is vertraging”) en bijvoorbeeld hay dos retrasos (“er zijn twee vertragingen”). retraso betekent “vertraging”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un retraso. Het kan ook algemener een uitstel of vertraging aanduiden, afhankelijk van de context. Voorbeeld: Hay un retraso en el servicio. — “Er is vertraging in de dienstregeling.” pero verbindt twee delen met een tegenstelling en betekent “maar”. Het tweede deel vervangt het eerste niet; het voegt er een tegengestelde of beperkende mededeling aan toe. por qué is de vraaguitdrukking “waarom”. De twee woorden met accent op qué worden gebruikt in een directe of indirecte waaromvraag, zoals No sé por qué. — “Ik weet niet waarom.” Dit verschilt van porque zonder accent, dat “omdat” betekent. Samen geeft El anuncio dice que hay un retraso de inhoud weer die de aankondiging meedeelt: “De aankondiging zegt dat er vertraging is.” Daarna beperkt pero no dice por qué die mededeling: de aankondiging zegt niet om welke reden de vertraging er is. De volledige betekenis is dus: “De aankondiging zegt dat er vertraging is, maar niet waarom.”

2. Creo que están revisando el tren antes de dejar subir a la gente.

   Volgens mij controleren ze de trein voordat ze mensen laten instappen.

   Creo que

   volgens mij / ik denk dat

   revisando

   controleren

   el tren

   de trein

   antes de

   voordat

   dejar

   laten

   subir

   instappen

   la gente

   de mensen

   Uitgebreide uitleg

   Creo que betekent hier “ik denk dat / volgens mij”. Creo is de ik-vorm van creer in de tegenwoordige tijd; que leidt de inhoud van die overtuiging in. Een bruikbaar patroon is Creo que + zin: Creo que llega mañana. — “Ik denk dat hij/zij morgen aankomt.” revisando betekent hier “controleren”. Het is de gerundiumvorm van revisar. In combinatie met están vormt het están revisando: “ze zijn aan het controleren”. Están is de derde persoon meervoud van estar; de vorm zegt dus dat meerdere niet nader genoemde personen de handeling uitvoeren. De gerundiumvorm benadrukt de lopende activiteit. el tren betekent “de trein”. Tren is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier het bepaalde lidwoord el. Voor een meervoud gebruik je los trenes. antes de betekent “voordat”. Voor een werkwoord volgt hier de infinitief: antes de + infinitief. Bijvoorbeeld: Antes de salir, cierro la puerta. — “Voordat ik vertrek, doe ik de deur dicht.” dejar betekent hier “laten” in de betekenis iemand toestaan iets te doen. Het staat als infinitief na de in antes de dejar. Een nuttig patroon is dejar + infinitief: Dejan entrar a los visitantes. — “Ze laten de bezoekers binnen.” subir betekent hier “instappen”, namelijk in de trein gaan. Als zelfstandig werkwoord kan subir ook “omhooggaan” of “stijgen” betekenen; de context van el tren bepaalt hier de betekenis “instappen”. Na dejar blijft het werkwoord in de infinitief: dejar subir = “laten instappen”. la gente betekent “de mensen”. Gente is grammaticaal enkelvoud, ook al verwijst het naar meerdere personen; daarom is het lidwoord la. In dejar subir a la gente markeert a de menselijke directe aanvulling: de mensen zijn degenen die mogen instappen. Samen vormt están revisando el tren de lopende controle van de trein. antes de dejar subir a la gente plaatst het toestaan van het instappen daarna in de tijd. De hele zin betekent daarom: “Volgens mij controleren ze de trein voordat ze mensen laten instappen.”

3. ¿Nos quedamos aquí o buscamos otro andén?

   Zullen we hier blijven, of zullen we een ander perron zoeken?

   Nos quedamos

   blijven we

   aquí

   hier

   buscamos

   zoeken we

   otro

   ander

   andén

   perron

   Uitgebreide uitleg

   Nos quedamos komt hier van quedarse, “blijven”. nos hoort bij de eerste persoon meervoud: de spreker rekent zichzelf en minstens één andere persoon mee. quedamos is de vorm voor nosotros/nosotras in de tegenwoordige tijd. In deze vraag vormt die vorm samen met de vraagintonatie een voorstel: “blijven we …?” aquí is een bijwoord van plaats en betekent “hier”, dus op de plaats waar de sprekers zich bevinden. Het verandert niet mee voor persoon of aantal. buscamos komt van buscar, “zoeken”. Ook dit is de tegenwoordige-tijdsvorm voor nosotros/nosotras. In een alternatief met o kan de tegenwoordige tijd een gezamenlijke keuze of voorstel uitdrukken: “of zoeken we …?” Voorbeeld: ¿Buscamos otra entrada? — “Zullen we een andere ingang zoeken?” otro betekent hier “een ander” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het past zich aan het zelfstandig naamwoord aan: otro is mannelijk enkelvoud, otra vrouwelijk enkelvoud, otros mannelijk meervoud en otras vrouwelijk meervoud. Het geeft hier aan dat het om een ander perron gaat, niet om het eerder bedoelde perron. andén betekent “perron”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; het accent op é hoort bij de spelling. Het meervoud is andenes. Samen verbinden ¿Nos quedamos aquí en o buscamos otro andén? twee mogelijkheden met o (“of”): op de huidige plaats blijven, of een ander perron zoeken. De volledige vraag betekent daarom: “Zullen we hier blijven, of zullen we een ander perron zoeken?” De vraag stelt beide opties als gezamenlijke keuze voor; ze beweert niet dat een van beide al is uitgevoerd.

4. Quédate cerca por ahora. Si cambia algo, el personal dirá adónde tenemos que ir.

   Blijf voorlopig in de buurt. Als er iets verandert, zullen de medewerkers zeggen waar we heen moeten.

   Quédate

   blijf

   cerca

   in de buurt

   por ahora

   voorlopig

   cambia

   verandert

   algo

   iets

   el personal

   het personeel

   dirá

   zal zeggen

   adónde

   waarheen

   tenemos que

   we moeten

   ir

   gaan

   Uitgebreide uitleg

   Quédate komt hier van quedarse en is een bevestigend bevel aan één aangesproken persoon: “blijf”. De vorm is de tú-vorm; -te hoort bij het wederkerende werkwoord. Vergelijk voor een beleefde enkelvoudige aanspreking quédese en voor meerdere aangesproken personen quédense. Voorbeeld: Quédate aquí. — “Blijf hier.” cerca betekent hier “in de buurt”. Het is een bijwoord en verandert dus niet mee met een zelfstandig naamwoord. In Quédate cerca beschrijft het waar de aangesproken persoon moet blijven. por ahora betekent “voorlopig” of “voor nu”. Deze vaste tijdsbepaling beperkt de instructie tot de huidige periode. Voorbeeld: Por ahora, esperamos aquí. — “Voorlopig wachten we hier.” cambia is de derde persoon enkelvoud van cambiar in de tegenwoordige tijd: “verandert”. Het onderwerp is algo, “iets”, dus de vorm is enkelvoud. De tegenwoordige tijd kan hier een toekomstige of voorwaardelijke gebeurtenis in de si-zin beschrijven: “als er iets verandert”. algo is een onbepaald voornaamwoord met de betekenis “iets”. Het verwijst hier niet naar een nader genoemde specifieke verandering. Het tegenovergestelde voor een ontkenning is nada, “niets”. Voorbeeld: Si cambia algo, avísame. — “Als er iets verandert, laat het me weten.” el personal betekent “het personeel”. Personal is hier een verzamelnaam in het enkelvoud; daarom staat het lidwoord op el en krijgt het werkwoord verderop de enkelvoudsvorm dirá. Het gaat om de medewerkers als groep, niet om een expliciet genoemd aantal afzonderlijke personen. dirá is de derde persoon enkelvoud van decir in de toekomende tijd: “zal zeggen”. De basisvorm is decir; de toekomstige stam is onregelmatig dir-, niet decir-: diré, dirás, dirá. Omdat el personal het onderwerp is, staat hier de derde persoon enkelvoud. Voorbeeld: El personal dirá qué hacer. — “Het personeel zal zeggen wat we moeten doen.” adónde vraagt naar een bestemming en betekent “waarheen”. Het accentteken hoort bij deze vragende vorm. Het is iets anders dan dónde, dat naar een locatie vraagt zonder dat de bestemming centraal staat: ¿Dónde estamos? — “Waar zijn we?” tegenover ¿Adónde vamos? — “Waar gaan we heen?” tenemos que is de constructie tener que in de eerste persoon meervoud: “we moeten”. Tenemos is de vorm van tener voor nosotros/nosotras; que maakt samen met het werkwoord een verplichtingsconstructie. Voorbeeld: Tenemos que esperar. — “We moeten wachten.” ir is het infinitief “gaan”. Na tenemos que blijft het werkwoord in de infinitief: tenemos que ir, “we moeten gaan”. In combinatie met adónde geeft dit de bestemming weer: “waar we heen moeten”. Samen betekent de eerste zin: “Blijf voorlopig in de buurt.” De tweede zin heeft de voorwaardelijke structuur Si + tegenwoordige tijd: Si cambia algo betekent “Als er iets verandert”. Daarna volgt el personal dirá adónde tenemos que ir: “het personeel zal zeggen waar we heen moeten”. Het geheel is dus: “Blijf voorlopig in de buurt. Als er iets verandert, zullen de medewerkers zeggen waar we heen moeten.”

5. Tengo equipaje, así que no quiero seguir moviéndome de un lado a otro.

   Ik heb bagage, dus ik wil niet steeds heen en weer lopen.

   Tengo

   ik heb

   equipaje

   bagage

   así que

   dus

   no quiero

   ik wil niet

   seguir

   doorgaan

   moviéndome

   me verplaatsen

   de un lado a otro

   heen en weer

   Uitgebreide uitleg

   Tengo is the first-person singular present form of tener (“hebben”): yo tengo. Here it states that the speaker has luggage. Compare tengo with tienes (“jij hebt”) and tiene (“hij/zij/u heeft”); the form changes with the subject. equipaje means “bagage”. It is normally used as a mass noun: el equipaje, with singular grammatical form, even when the luggage consists of several items. The sentence therefore does not specify how many bags or pieces there are. así que connects a reason to its consequence and means “dus” or “daarom”. The fact introduced before it leads to the decision that follows. no quiero combines negation with quiero, the first-person singular present form of querer (“willen”). No negates the verb: no quiero = “ik wil niet”. A useful contrast is quiero seguir (“ik wil doorgaan”) versus no quiero seguir (“ik wil niet doorgaan”). seguir is the infinitive “doorgaan” or “blijven”. After a verb such as querer, Spanish commonly uses an infinitive: quiero seguir = “ik wil doorgaan”. With a gerund, seguir moviéndome expresses that an ongoing action is being continued. moviéndome means “me verplaatsen” or “blijven bewegen”. Its base verb is moverse (“zich bewegen”); moviendo is the gerund, and the attached me refers to the speaker, the same person as the subject of quiero. The written accent in moviéndome preserves the pronunciation when me is attached. The target sentence says “bewegen/verplaatsen”, while the fixed translation renders this in context as “lopen”. de un lado a otro is a reusable expression meaning “van de ene kant naar de andere” or, here, “heen en weer”. The indefinite article un does not by itself assert a numerical count; the expression describes movement between sides or directions. Together, Tengo equipaje gives the reason: the speaker has luggage. así que marks the consequence, and no quiero seguir moviéndome de un lado a otro says that the speaker does not want to continue moving back and forth. The complete meaning is: “Ik heb bagage, dus ik wil niet steeds heen en weer lopen.”

6. Preguntaré si pueden ayudarnos si tenemos que cambiar de andén.

   Ik zal vragen of ze kunnen helpen als we van perron moeten wisselen.

   Preguntaré

   ik zal vragen

   si

   of

   pueden

   kunnen

   ayudarnos

   ons helpen

   si

   als

   tenemos que

   we moeten

   cambiar

   veranderen

   andén

   perron

   Uitgebreide uitleg

   Preguntaré betekent hier ‘ik zal vragen’. Het is de eerste persoon enkelvoud van de toekomende tijd van preguntar (‘vragen’): preguntaré = ‘ik zal vragen’. De uitgang -é markeert hier zowel de eerste persoon enkelvoud als de toekomstige tijd. Voorbeeld: Preguntaré mañana. — ‘Ik zal het morgen vragen.’ si betekent in het eerste voorkomen ‘of’. Het leidt hier een indirecte vraag in: de spreker zal vragen of hulp mogelijk is. Dit is een andere functie dan het tweede si, dat ‘als’ betekent en een voorwaarde inleidt. pueden betekent hier ‘kunnen’. Het is de derde persoon meervoud van poder in de tegenwoordige tijd. In combinatie met een infinitief geeft pueden ayudarnos aan dat zij in staat zijn om ons te helpen. Voorbeeld: Pueden entrar. — ‘Ze kunnen binnenkomen.’ ayudarnos betekent ‘ons helpen’. Het bestaat uit het infinitief ayudar (‘helpen’) met het enclitische voornaamwoord nos (‘ons’): ayudar + nos. Na poder blijft het werkwoord in de infinitief: pueden ayudarnos = ‘ze kunnen ons helpen’. Hier verwijst nos naar de spreker samen met minstens één andere persoon, zoals ook in de vaste vertaling wordt weergegeven. Het tweede si betekent ‘als’. Het introduceert de voorwaarde waaronder de beschreven hulp nodig kan zijn. De betekenis is dus niet ‘of’ zoals bij het eerste si. tenemos que betekent ‘we moeten’. Het is een vaste constructie met tener (‘hebben’) in de eerste persoon meervoud, tenemos, gevolgd door que en een infinitief. tener que + infinitief drukt verplichting of noodzaak uit. Voorbeeld: Tenemos que salir. — ‘We moeten vertrekken.’ cambiar betekent hier ‘wisselen’ of ‘veranderen’ en staat als infinitief na tenemos que. In cambiar de + zelfstandig naamwoord gaat het om overstappen of wisselen van het genoemde type plaats of zaak; hier is dat een perron. andén betekent ‘perron’. Het is een zelfstandig naamwoord; het accent op de é hoort bij de spelling van deze vorm. cambiar de andén betekent letterlijk ‘van perron wisselen’ en sluit aan bij de vaste vertaling. Samen betekent Preguntaré si pueden ayudarnos ‘Ik zal vragen of ze ons kunnen helpen’. Daarna volgt de voorwaarde si tenemos que cambiar de andén: ‘als we van perron moeten wisselen’. De volledige betekenis is daarom: ‘Ik zal vragen of ze kunnen helpen als we van perron moeten wisselen.’

7. Eso ayudaría si el cambio ocurre en el último momento.

   Dat zou helpen als de wijziging pas op het laatste moment komt.

   Eso

   dat

   ayudaría

   zou helpen

   si

   als

   cambio

   wijziging

   ocurre

   gebeurt

   último

   laatste

   momento

   moment

   Uitgebreide uitleg

   Eso is een onzijdig aanwijzend voornaamwoord: “dat”. Hier verwijst het naar een situatie of zaak, maar de vaste zin identificeert niet precies waarnaar. Het staat zelfstandig en niet vóór een zelfstandig naamwoord. ayudaría komt van het infinitief ayudar en is de enkelvoudige derde persoon van de eenvoudige conditionele vorm: “zou helpen”. De vorm verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk. De conditionele vorm maakt de hulp afhankelijk van de voorwaarde die met si volgt. Voorbeeld: Eso ayudaría mucho. — Dat zou veel helpen. si is hier het voegwoord “als” en leidt de voorwaarde in. In deze zin volgt daarop een gewone tegenwoordige vorm, omdat de voorwaarde als een mogelijke gebeurtenis wordt voorgesteld. cambio is hier het zelfstandig naamwoord “wijziging”, herkenbaar aan el cambio. Dezelfde spelling kan ook de eerste persoon enkelvoud van cambiar zijn (“ik verander”), maar el laat hier zien dat het om een zelfstandig naamwoord gaat. ocurre komt van ocurrir en is de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd: “gebeurt” of “vindt plaats”. Het onderwerp is hier el cambio, dus de vorm is enkelvoud. Voorbeeld: El cambio ocurre mañana. — De wijziging vindt morgen plaats. último is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “laatste”. Het staat in het mannelijk enkelvoud omdat het bij momento hoort: el último momento. Het verandert wel naar het zelfstandig naamwoord waarmee het overeenkomt, bijvoorbeeld la última parada — de laatste halte. momento is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el momento, “het moment”. Samen met en el último vormt het de tijdsaanduiding en el último momento, “op het laatste moment”. De hele zin bouwt zo op: Eso ayudaría betekent “Dat zou helpen”; si el cambio ocurre betekent “als de wijziging plaatsvindt”; en en el último momento geeft het tijdstip aan. Samen betekent de zin: “Dat zou helpen als de wijziging pas op het laatste moment komt.”

8. Una vez que actualicen el panel, podremos ir sin tener que adivinar.

   Zodra ze het informatiebord bijwerken, kunnen we gaan zonder te hoeven raden.

   Una vez que

   zodra

   actualicen

   bijwerken

   panel

   informatiebord

   podremos

   zullen kunnen

   ir

   gaan

   sin tener que

   zonder te hoeven

   adivinar

   raden

   Uitgebreide uitleg

   Una vez que leidt een tijdsbepaling in: "zodra/wanneer ...". Het volgende gebeuren wordt als toekomstig of nog niet voltooid voorgesteld. Vergelijk: Una vez que termine, salimos. — "Zodra hij/zij klaar is, gaan we weg." De combinatie geeft geen betekenis van "in plaats van". actualicen betekent hier "bijwerken". Dit is de tegenwoordige conjunctief van actualizar voor de derde persoon meervoud; dezelfde vorm kan ook bij ustedes horen. In deze vertaling is het onderwerp "ze". De conjunctief past hier bij de nog te vervullen voorwaarde na una vez que; het is dus niet op zichzelf een bevel. Bij de vorm zie je de spellingwisseling z → c voor e: actualic- + -en geeft actualicen. panel is hier het informatiebord of paneel dat wordt bijgewerkt. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is paneles. Het volledige naamwoordstuk el panel bevat het bepaald lidwoord el, dat hier naar het bedoelde concrete paneel verwijst. Zonder lidwoord kan panel in andere contexten algemener worden gebruikt. podremos betekent hier "we zullen kunnen". Het is de toekomende tijd van poder voor de eerste persoon meervoud: podré, podrás, podrá, podremos. Het onderwerp is dus "we". Poder wordt vaak gevolgd door een infinitief: Podremos salir. — "We zullen kunnen vertrekken." ir is de infinitief "gaan" en vult aan wat we zullen kunnen doen. Na poder blijft het volgende werkwoord in de infinitief: podremos ir — "we zullen kunnen gaan". sin tener que betekent "zonder te hoeven". tener que drukt noodzaak uit, en sin maakt daar "zonder" van; tener blijft na sin in de infinitief. Vergelijk: Puedo ir sin tener que esperar. — "Ik kan gaan zonder te hoeven wachten." adivinar betekent "raden" of "gissen". Het is de infinitief die afhangt van tener que: tener que adivinar betekent "moeten raden". Hier is dat ingebed in sin tener que adivinar, dus "zonder te hoeven raden". Samen betekent de zin: "Zodra ze het informatiebord bijwerken, kunnen we gaan zonder te hoeven raden." Eerst wordt het bijwerken als voorwaarde genoemd; daarna volgt wat wij kunnen doen. Podremos geeft de toekomstige mogelijkheid aan, en sin tener que adivinar beschrijft wat niet nodig zal zijn.