Veiligheid in de gemeenschappelijke gang | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Han dejado unas cajas en el pasillo común.

   Er zijn enkele dozen in de gemeenschappelijke gang achtergelaten.

   Han dejado

   hebben achtergelaten

   cajas

   dozen

   pasillo

   gang

   común

   gemeenschappelijk

   Uitgebreide uitleg

   Han dejado bestaat uit han, de derde persoon meervoud van haber, en dejado, het voltooid deelwoord van dejar (“achterlaten”). Samen vormen ze hier de Spaanse voltooide tijd: “hebben achtergelaten”. Dejado verandert in deze vorm niet mee voor persoon of getal; het meervoud staat in han. De handelende personen worden niet genoemd. Voorbeeld: Han dejado las llaves en la mesa. — “Ze hebben de sleutels op tafel achtergelaten.” Unas staat voor cajas en is een onbepaald meervoudig bepalend woord. Het maakt niet een specifiek aantal bekend. Cajas is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord caja (“doos”); het meervoud geeft wel aan dat het om meer dan één doos gaat. Voorbeeld: Hay una caja junto a la puerta. — “Er staat een doos naast de deur.” Pasillo betekent “gang” en is een mannelijk zelfstandig naamwoord. Het meervoud is pasillos. In en el pasillo geeft en de plaats aan: “in de gang”. Voorbeeld: El pasillo es estrecho. — “De gang is smal.” Común betekent hier “gemeenschappelijk” of “gedeeld” en beschrijft pasillo. Deze vorm blijft hetzelfde bij een mannelijk en vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; in het meervoud wordt het comunes. Voorbeeld: Es una zona común. — “Het is een gemeenschappelijke ruimte.” Samen vormen Han dejado unas cajas de betekenis “hebben enkele dozen achtergelaten” en en el pasillo común de betekenis “in de gemeenschappelijke gang”. De volledige vaste betekenis is: “Er zijn enkele dozen in de gemeenschappelijke gang achtergelaten.”

2. Eso podría bloquear el acceso, especialmente en una emergencia.

   Daardoor kan de toegang worden geblokkeerd, vooral in een noodgeval.

   Eso

   dat

   podría

   zou kunnen

   bloquear

   blokkeren

   acceso

   toegang

   especialmente

   vooral

   emergencia

   noodgeval

   Uitgebreide uitleg

   Eso betekent hier dat: een onzijdig aanwijzend voornaamwoord voor een eerder vastgestelde situatie of omstandigheid. In de vaste vertaling wordt de gevolgrelatie weergegeven met daardoor; dat is de betekenis van de hele verbinding in deze context, niet een Nederlandse één-op-éénvertaling van alleen eso. De zin legt niet vast welk concreet zelfstandig naamwoord door eso wordt vervangen. Vergelijk Esto podría ayudar = “Dit zou kunnen helpen”. podría is de vorm van poder voor de derde persoon enkelvoud in de voorwaardelijke wijs. Met een infinitief drukt het hier een mogelijkheid uit: podría bloquear = “zou kunnen blokkeren”. Het onderwerp van podría is eso; bloquear krijgt na poder de infinitiefvorm. Vergelijk Puede bloquear la puerta = “Het kan de deur blokkeren”. bloquear betekent “blokkeren” en is hier de infinitief. Dezelfde vorm kan na andere hulpwerkwoorden of zelfstandig als infinitief voorkomen, maar na poder benoemt hij de mogelijke handeling. acceso betekent “toegang”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; daarom staat in de zin het lidwoord el: el acceso. Het kan bijvoorbeeld toegang tot een plaats of toegang als toegangsrecht aanduiden; hier gaat het om de toegang die mogelijk geblokkeerd wordt. especialmente betekent “vooral” of “in het bijzonder”. Het legt nadruk op de genoemde omstandigheid: Es especialmente útil aquí = “Het is hier vooral nuttig”. emergencia betekent “noodgeval”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier una: una emergencia. Een voorbeeld is una emergencia médica = “een medisch noodgeval”. Samen betekent Eso podría bloquear el acceso dat de eerder bedoelde situatie de toegang mogelijk zou blokkeren. especialmente en una emergencia voegt toe dat dit vooral in een noodgeval geldt. De volledige betekenis is: “Daardoor kan de toegang worden geblokkeerd, vooral in een noodgeval.”

3. No tengo claro de quién son, así que no las he movido.

   Ik weet niet zeker van wie ze zijn, dus ik heb ze niet verplaatst.

   No tengo claro

   Ik weet het niet zeker

   de quién son

   van wie ze zijn

   así que

   dus

   las

   ze (vrouwelijk meervoud)

   movido

   verplaatst

   Uitgebreide uitleg

   No tengo claro betekent hier dat de spreker iets niet zeker weet of het niet goed kan vaststellen. De vaste uitdrukking is tener claro: Tengo claro el plan = “Ik heb het plan duidelijk voor ogen”. In de ontkenning maakt no de zekerheid ongedaan; het betekent niet dat de spreker niets bezit. de quién son vraagt van wie iets is: de quién = “van wie” en son is de derde persoon meervoud van ser, met een meervoudig onderwerp. Het meervoud hoort bij datgene waarvan het bezit wordt besproken, niet bij quién. Voorbeeld: ¿De quién son estas llaves? = “Van wie zijn deze sleutels?” así que verbindt een gevolg met wat ervoor staat: “dus” of “daarom”. Het drukt hier niet uit dat het eerste punt wordt vervangen, maar dat de onzekerheid de reden vormt voor wat volgt. Voorbeeld: No tengo tiempo, así que salgo ahora. = “Ik heb geen tijd, dus ik vertrek nu.” las is een lijdendvoorwerpcliticum in het vrouwelijk meervoud. De vertaling maakt duidelijk dat het om “ze” gaat, maar identificeert niet zelfstandig waarnaar dit voornaamwoord verwijst. De vorm is vrouwelijk meervoud omdat zij overeenkomt met een niet nader genoemde vrouwelijke meervoudige referent. Voorbeeld: Las veo. = “Ik zie ze.” movido is het voltooid deelwoord van mover (“verplaatsen”, “bewegen”). Samen met he vormt het de Spaanse voltooide tegenwoordige tijd: he movido = “ik heb verplaatst”. He is hier de eerste persoon enkelvoud van haber. In deze constructie verandert movido niet mee met het vrouwelijke meervoud van las: Las he movido, niet *movidas*. Voorbeeld: No las he visto. = “Ik heb ze niet gezien.” De hele zin bouwt zo op: No tengo claro geeft onzekerheid over de quién son; así que leidt het gevolg in; no las he movido zegt dat de spreker ze daarom niet heeft verplaatst. De betekenis is: “Ik weet niet zeker van wie ze zijn, dus ik heb ze niet verplaatst.”

4. Deberíamos enviar un mensaje neutral a los residentes.

   We zouden een neutraal bericht aan de bewoners moeten sturen.

   Deberíamos

   we zouden moeten

   enviar

   sturen

   mensaje

   bericht

   neutral

   neutraal

   residentes

   bewoners

   Uitgebreide uitleg

   Deberíamos is de eerste persoon meervoud van de voorwaardelijke vorm van deber (“moeten”): “wij zouden moeten”. De vorm drukt hier een aanbeveling of gepaste handelwijze uit, niet een vaststaand feit. Vergelijk deberíamos enviar — “we zouden moeten sturen” — met debemos enviar — “we moeten sturen”, directer en stelliger. Enviar is een infinitief en betekent “sturen” of “verzenden”. Na deberíamos blijft het hoofdwerkwoord in de infinitief: deberíamos enviar, niet een tweede vervoegde vorm. Voorbeeld: Deberíamos esperar. — “We zouden moeten wachten.” Mensaje is een zelfstandig naamwoord en betekent hier “bericht”. Het is mannelijk; dat zie je ook aan het onbepaalde lidwoord in un mensaje. Het meervoud is mensajes. Voorbeeld: El mensaje es breve. — “Het bericht is kort.” Neutral is een beschrijvend bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “neutraal”. Het beschrijft hier mensaje en staat erna. In deze vorm is het enkelvoud; bij een meervoudig zelfstandig naamwoord wordt het neutrales: mensajes neutrales — “neutrale berichten”. Residentes betekent “bewoners” of “inwoners”. Het is het meervoud van residente; de uitgang -es markeert hier het meervoud. In a los residentes is a het voorzetsel voor de betrokken ontvangers en los het meervoudige mannelijke lidwoord dat bij residentes hoort. De zin stelt niet noodzakelijk vast hoeveel bewoners het zijn, alleen dat de bedoelde groep meervoudig wordt opgevat. Samen vormen de delen deberíamos enviar + un mensaje neutral + a los residentes de betekenis: “We zouden een neutraal bericht aan de bewoners moeten sturen.” Deberíamos geeft de aanbeveling weer, enviar benoemt de handeling, un mensaje neutral het te verzenden voorwerp, en a los residentes de geadresseerden. De volgende formulering over het bericht sluit daarbij aan: El mensaje debería centrarse... gebruikt eveneens een vorm van deber om aan te geven wat passend of wenselijk is.

5. El mensaje debería centrarse en la seguridad y no en buscar culpables.

   Het bericht moet gericht zijn op veiligheid in plaats van op beschuldigingen.

   El mensaje

   het bericht

   debería

   zou moeten

   centrarse

   zich richten op

   la seguridad

   de veiligheid

   buscar

   zoeken

   culpables

   schuldigen

   Uitgebreide uitleg

   El mensaje betekent hier “het bericht”. El is het bepaalde lidwoord bij het mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord mensaje; het wijst hier op het bericht waarover de zin gaat. Voor een vrouwelijk zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld la: la respuesta = “het antwoord”. debería komt van deber en is de derde persoon enkelvoud van de conditionele vorm. Samen met een infinitief drukt het hier uit wat het bericht volgens de spreker zou moeten doen: debería centrarse = “zou zich moeten richten”. De vorm is enkelvoud omdat het onderwerp el mensaje enkelvoud is. Voorbeeld: El informe debería ser claro. — “Het verslag zou duidelijk moeten zijn.” centrarse is centrar met het wederkerende voornaamwoord se: “zich richten op” of “de focus leggen op”. Na debería blijft het werkwoord in de infinitief: debería centrarse, niet een vervoegde vorm. Het patroon is centrarse en + onderwerp: La campaña debería centrarse en la prevención. — “De campagne zou zich op preventie moeten richten.” la seguridad betekent hier “de veiligheid”. Seguridad is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat er la. In het patroon centrarse en la seguridad geeft en aan waarop de focus gericht is. Seguridad kan in andere contexten ook “zekerheid” betekenen, maar hier ondersteunt de vertaling de betekenis “veiligheid”. buscar is de infinitief “zoeken”. In buscar culpables gaat het om het zoeken naar personen die men verantwoordelijk houdt, niet om het zoeken naar een concreet voorwerp. Voorbeeld: No conviene buscar culpables demasiado pronto. — “Het is niet verstandig om te vroeg schuldigen te zoeken.” culpables is het meervoud van culpable, gebruikt als zelfstandig naamwoord: “schuldigen” of “personen die men verantwoordelijk houdt”. De uitgang -es markeert hier het meervoud; het woord onderscheidt in deze vorm geen mannelijk en vrouwelijk geslacht. Het kan ook als bijvoeglijk naamwoord voorkomen, bijvoorbeeld personas culpables — “schuldige personen”. De twee voorzetselgroepen worden met elkaar geconfronteerd: centrarse en la seguridad tegenover no en buscar culpables. No en betekent hier “niet op”, waarbij het tweede focuspunt wordt afgewezen; het betekent niet dat men uitsluitend het eerste punt noemt zonder contrast. De structuur centrarse en X y no en Y is herbruikbaar voor “zich op X richten en niet op Y”. Samen betekent de zin: “Het bericht zou zich op de veiligheid moeten richten en niet op het zoeken naar schuldigen.” Dat is inhoudelijk compatibel met de vaste vertaling, waarin dit contrast wordt weergegeven als veiligheid tegenover beschuldigingen.

6. Ese enfoque suele generar una mejor respuesta.

   Die aanpak leidt meestal tot een betere reactie.

   Ese

   die

   enfoque

   aanpak

   suele

   meestal

   generar

   opleveren

   mejor

   betere

   respuesta

   reactie

   Uitgebreide uitleg

   Ese betekent hier “die” en staat bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. De vorm is niet automatisch een aanwijzing voor een specifieke afstand in de echte wereld; de precieze verwijzing moet uit de context komen. Vergelijk: ese enfoque (die aanpak), esa respuesta (die reactie). Het aanwijzende woord past zich hier aan aan enfoque. enfoque betekent hier “aanpak” of “benadering”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el enfoque, un enfoque. Een bruikbaar voorbeeld is Este enfoque funciona bien. — “Deze aanpak werkt goed.” suele is de derde persoon enkelvoud van soler in de tegenwoordige tijd. Soler drukt een gewoonte of kenmerkend patroon uit en wordt gevolgd door een infinitief: suele generar = “leidt meestal tot” of letterlijk “heeft de gewoonte te genereren”. De vorm suele past bij een enkelvoudig onderwerp, hier ese enfoque. Voor een meervoudig onderwerp staat bijvoorbeeld suelen generar. generar is de infinitief “genereren”, hier gebruikt voor “opleveren” of “veroorzaken”. Na soler blijft het tweede werkwoord in de infinitief: suele generar. Voorbeeld: La medida suele generar dudas. — “De maatregel leidt meestal tot twijfels.” mejor betekent hier “beter”. Het is de vergelijkende vorm van bueno: bueno → mejor → el mejor (“goed” → “beter” → “de beste”). In una mejor respuesta vergelijkt het Spaans de reactie met een andere mogelijke reactie of met een eerdere standaard; mejor krijgt hier geen aparte vrouwelijke vorm. In het meervoud wordt het mejores, bijvoorbeeld mejores respuestas. respuesta betekent “reactie” of “antwoord”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la respuesta, una respuesta. In deze zin wordt het voorafgegaan door una, en mejor beschrijft dit zelfstandig naamwoord: una mejor respuesta = “een betere reactie”. Voorbeeld: Necesitamos una respuesta clara. — “We hebben een duidelijke reactie nodig.” Samen bestaat de zin uit Ese enfoque (“die aanpak”), suele generar (“leidt meestal tot”) en una mejor respuesta (“een betere reactie”). De volledige betekenis is: “Die aanpak leidt meestal tot een betere reactie.”

7. Si nadie las reclama, la administración puede decidir cuál será el siguiente paso.

   Als niemand ze opeist, kan het beheer bepalen wat de volgende stap is.

   Si nadie

   als niemand

   reclama

   opeist; claimt

   administración

   beheer; administratie

   puede

   kan; is in staat

   decidir

   beslissen

   cuál será

   wat ... zal zijn

   siguiente

   volgende

   paso

   stap

   Uitgebreide uitleg

   Si nadie opent een voorwaardelijke bijzin: “als niemand”. Si krijgt hier geen accent; het leidt een voorwaarde in. Nadie is een onbepaald voornaamwoord voor personen en betekent “niemand”. Het werkwoord blijft grammaticaal enkelvoud: nadie reclama, ook als de betekenis praktisch meerdere mogelijke personen kan omvatten. reclama is de derde persoon enkelvoud van reclamar in de tegenwoordige tijd. In deze zin betekent het “opeist” of “claimt”. Het onderwerp is grammaticaal nadie, niet las. Las staat vast in de tekst als een vrouwelijk meervoudig lijdendvoorwerpcliticum: “ze” of “hen”. De Nederlandse vertaling bevestigt dat het om iets gaat dat wordt opgeëist, maar identificeert niet welke concrete vrouwelijke meervoudige zaken bedoeld zijn. De vorm las past bij het vervangen zelfstandig naamwoord; bij een mannelijk enkelvoudig object zou bijvoorbeeld lo staan. Administración is een zelfstandig naamwoord voor het beheer of de administratie, hier opgevat als de instantie die de beslissing kan nemen. Het lidwoord la markeert het woord als vrouwelijk enkelvoud; dat zegt niets over een menselijke persoon. Puede is de derde persoon enkelvoud van poder. Samen met het daaropvolgende infinitief decidir drukt het mogelijkheid of bevoegdheid uit: “kan beslissen”. De persoonsvorm is puede; decidir verandert hier niet mee met de persoon. Decidir is het infinitief “beslissen”. Een herbruikbaar patroon is poder + infinitief: Puede esperar betekent bijvoorbeeld “Hij/zij kan wachten” of, afhankelijk van de context, “U kunt wachten”. Het onderwerp en de aanspreekvorm moeten uit de context komen; de vorm puede alleen bepaalt geen Nederlandse aanspreekvorm. Cuál será leidt een ingebedde vraag in: letterlijk ongeveer “welke zal zijn”, hier natuurlijk “wat de ... zal zijn”. Cuál vraagt naar een keuze of identificatie binnen een bepaalde reeks; het is niet hetzelfde als het vraagwoord qué in elke context. Será is de derde persoon enkelvoud van ser in de toekomende tijd: ser → será. Het verwijst hier naar de toekomstige identiteit of bepaling van de volgende stap. Siguiente is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “volgende”. Het beschrijft paso; de vorm is hier enkelvoud en mannelijk omdat paso enkelvoud en mannelijk is. Een kort voorbeeld: la siguiente página betekent “de volgende pagina”; daar staat de vorm bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord nog steeds siguiente. Paso is een zelfstandig naamwoord en betekent hier “stap” in een proces. Het kan in andere contexten ook een doorgang of manier van lopen aanduiden, maar in deze zin gaat het om de volgende handeling of fase. Het patroon el siguiente paso betekent “de volgende stap”. Samen betekent Si nadie las reclama “als niemand ze opeist”. Daarna geeft la administración puede decidir aan dat het beheer die beslissing kan nemen. De ingebedde vraag cuál será el siguiente paso specificeert wat er bepaald moet worden. De volledige betekenis is daarom: “Als niemand ze opeist, kan het beheer bepalen wat de volgende stap zal zijn.”

8. Así el proceso sigue siendo justo y queda documentado.

   Zo blijft het proces eerlijk en wordt het gedocumenteerd.

   Así

   zo

   proceso

   proces

   sigue siendo

   blijft zijn

   justo

   eerlijk

   queda documentado

   wordt gedocumenteerd

   Uitgebreide uitleg

   Así betekent hier zo of daarom: het verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat en geeft het gevolg of de manier aan. In andere contexten kan así ook letterlijk op die manier betekenen. proceso betekent hier proces. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is procesos. Het lidwoord en bijvoeglijk naamwoord die erbij horen, volgen dus de mannelijke enkelvoudsvorm. Sigue siendo drukt uit dat iets in een toestand blijft. Sigue is de derde persoon enkelvoud van seguir in de tegenwoordige tijd; siendo is de gerundiumvorm van ser. Het patroon seguir siendo + bijvoeglijk naamwoord is bruikbaar voor blijven ... zijn. Voorbeeld: La puerta sigue siendo útil. — De deur blijft nuttig. justo betekent hier eerlijk of rechtvaardig. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat overeenkomt met proceso: mannelijk enkelvoud. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is justa; meervoudsvormen zijn justos en justas. Queda documentado geeft hier het resultaat weer dat het proces gedocumenteerd is. Queda is de derde persoon enkelvoud van quedar; documentado is het voltooid deelwoord van documentar en stemt in geslacht en getal overeen met proceso: mannelijk enkelvoud. Deze combinatie kan in het Nederlands natuurlijk als wordt gedocumenteerd worden weergegeven, terwijl de Spaanse vorm ook nadruk legt op de toestand die als resultaat overblijft. Voorbeeld: El acuerdo queda documentado. — De overeenkomst wordt gedocumenteerd. Samen betekent Así el proceso sigue siendo justo y queda documentado: Zo blijft het proces eerlijk en wordt het gedocumenteerd. Así introduceert het verband; el proceso is het onderwerp van beide werkwoordelijke delen. Eerst wordt gezegd dat het proces eerlijk blijft, en daarna dat het gedocumenteerd is of als gedocumenteerd resultaat achterblijft.