Vragen over plaats en tijd | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Où est-ce ?

   Waar is het?

   Où

   waar

   est-ce

   is het

   Uitgebreide uitleg

   Où betekent hier “waar” en vraagt naar een plaats. Het is het Franse vraagwoord voor locatie. Vergelijk bijvoorbeeld: Où habites-tu ? — “Waar woon je?” est-ce vormt hier samen de vraagvorm voor “is het”. est is de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”): être → est. ce is een aanwijzend voornaamwoord dat hier “het” betekent. In deze vaste vraag staat est-ce na Où; het is dus niet dezelfde vorm als es-tu in Où es-tu ?, waar es bij tu hoort. Samen geeft Où + est-ce de betekenis “Waar is het?”. De vraag zoekt de locatie van “het”; de zin zegt niet wat dat bedoelde object precies is. De vorm is kort en alledaags en kan zelfstandig als vraag worden gebruikt.

2. Où es-tu ?

   Waar ben je?

   Où

   waar

   es-tu

   ben je

   Uitgebreide uitleg

   Où betekent hier “waar” en vraagt naar een plaats. Het is een vraagbijwoord; vergelijk où in Où est-ce ? (“Waar is het?”). Let op het verschil met ou zonder accent, dat “of” betekent. es-tu bestaat uit de werkwoordsvorm es en het onderwerp tu, met een koppelteken. es is de tegenwoordige tijd van être (“zijn”) bij de tweede persoon enkelvoud: tu es = “jij bent”. In deze vraag staat het werkwoord vóór het onderwerp; die inversie is een gebruikelijke, vaak verzorgde manier om in het Frans een directe vraag te vormen. Bijvoorbeeld: Es-tu prêt ? = “Ben je klaar?” Het onderwerp tu verwijst naar één aangesproken persoon; de vorm es hoort bij tu, niet bij je (je suis) of il/elle (il/elle est). Samen vormt Où es-tu ? een directe vraag naar de plaats waar de aangesproken persoon zich bevindt: “Waar ben je?”

3. Qu'est-ce qui s'est passé ici ?

   Wat is hier gebeurd?

   Qu'est-ce qui

   wat

   s'est passé

   is er gebeurd

   ici

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Qu'est-ce qui is een vaste Franse vraagconstructie voor “wat” wanneer het gevraagde element de handelende of ondervindende functie van het werkwoord heeft. qui markeert hier dus het onderwerp van de gebeurtenis; dit is niet dezelfde constructie als Qu'est-ce que ... ?, waarin que het lijdend voorwerp inleidt. Voorbeeld: Qu'est-ce qui tombe ? — “Wat valt er?” s'est passé komt van se passer, dat in deze betekenis “gebeuren” betekent. De vorm staat in de passé composé: s'est = se + est, en passé is het voltooid deelwoord van passer. Samen verwijst de vorm naar een gebeurtenis die al heeft plaatsgevonden. Voorbeeld: Tout s'est bien passé. — “Alles is goed verlopen.” ici is een bijwoord dat de plaats “hier” aanduidt. Het kan ook met andere werkwoordstijden worden gecombineerd, bijvoorbeeld Je reste ici. — “Ik blijf hier.” Samen vormt Qu'est-ce qui s'est passé ici ? de vraag “Wat is hier gebeurd?”: de vraagconstructie vraagt naar wat er is gebeurd, s'est passé plaatst de gebeurtenis in het verleden en ici beperkt de plaats tot hier.

4. Quelle heure est-il ?

   Hoe laat is het?

   Quelle

   welke

   heure

   uur

   est-il

   is het

   Uitgebreide uitleg

   Quelle betekent hier “hoe laat” in de vaste vraag naar de tijd. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm die bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord heure hoort. Vergelijk de vormen: quel (mannelijk enkelvoud), quelle (vrouwelijk enkelvoud), quels (mannelijk meervoud) en quelles (vrouwelijk meervoud). In deze zin is quelle dus niet zelfstandig het woord voor een bepaald aantal of een specifieke kloktijd; het bepaalt heure. Heure is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “uur” als tijdsaanduiding. In de combinatie quelle heure vormt het de gebruikelijke Franse vraag “hoe laat?”. Een bruikbaar voorbeeld is: À quelle heure commence le film ? — “Hoe laat begint de film?” Est-il bestaat uit est, de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”), en il, een grammaticaal onderwerp. In deze vraag staan werkwoord en onderwerp in de omgekeerde volgorde: est-il in plaats van il est. Dat is een formele en zeer gebruikelijke manier om in het Frans een vraag te vormen. In de tijdsvraag verwijst il niet naar een in de gegeven context genoemde persoon; het is onderdeel van de onpersoonlijke uitdrukking voor de tijd. Être heeft onder meer de vormen je suis, tu es, il/elle est. Samen vormen quelle heure en est-il de vaste vraag Quelle heure est-il ?, letterlijk ongeveer “Welke uur is het?”, maar natuurlijk vertaald als “Hoe laat is het?”. De vraag vraagt naar het huidige tijdstip. Een veelgebruikte minder formele variant is Quelle heure est-ce ?, met dezelfde betekenis.

5. Quand est-ce que tu viendras ?

   Wanneer kom je?

   Quand

   wanneer

   est-ce que

   vraagmarkering

   tu

   jij

   viendras

   zult komen

   Uitgebreide uitleg

   Quand betekent hier “wanneer” en vraagt naar het tijdstip van een gebeurtenis. Het is een vraagwoord; vergelijk Pourquoi voor “waarom”. Voorbeeld: Quand arrives-tu ? — “Wanneer kom je aan?” est-ce que is een vaste vraagconstructie die van de daaropvolgende mededeling een vraag maakt. De constructie draagt hier geen zelfstandige betekenis zoals “is het dat”; de vraag blijft natuurlijk Frans. Voorbeeld: Est-ce que tu comprends ? — “Begrijp je het?” tu is de informele tweede persoon enkelvoud: “jij”. Het verwijst hier naar de aangesprokene. In andere contexten staat voor formeel enkelvoud of meervoud vaak vous, maar tu zelf markeert geen meervoud. viendras is de vorm van venir (“komen”) in de futur simple, tweede persoon enkelvoud: tu viendras — “jij zult komen”. De stam van het werkwoord is hier viendr- en de uitgang voor tu is -as. In het Nederlands wordt deze Franse toekomst in deze vertaling natuurlijk weergegeven met de tegenwoordige tijd: “Wanneer kom je?” Voorbeeld: Tu viendras demain. — “Jij komt morgen.” Samen bestaat de vraag uit het vraagwoord Quand, de vraagmarkering est-ce que, het onderwerp tu en de toekomstige werkwoordsvorm viendras: “Wanneer zul je komen?” De vaste Nederlandse vertaling “Wanneer kom je?” geeft dezelfde bedoelde vraag naar het moment van komen weer.

6. Pourquoi es-tu en retard ?

   Waarom ben je laat?

   Pourquoi

   waarom

   es-tu

   ben je

   en retard

   te laat

   Uitgebreide uitleg

   Pourquoi vraagt naar de reden van iets: “waarom?”. Het staat hier aan het begin van de vraag. Een bruikbaar patroon is Pourquoi + vraagzin ?, bijvoorbeeld: Pourquoi ris-tu ? — “Waarom lach je?” es-tu bestaat uit de vorm es van être (“zijn”) en het onderwerp tu (“je”). In een gewone mededelende zin staat dit als tu es; bij deze vraag staan werkwoord en onderwerp omgekeerd: es-tu. Être heeft in de tegenwoordige tijd onder andere je suis, tu es en il/elle est. De vorm es hoort specifiek bij tu. en retard betekent hier dat iemand later is dan verwacht of afgesproken: “te laat”. Dit is een vaste, veelgebruikte uitdrukking. Retard is een zelfstandig naamwoord; het bijbehorende werkwoord is retarder (“vertragen” of “uitstellen”), maar in en retard gaat het om de toestand van te laat zijn. Bijvoorbeeld: Le train est en retard. — “De trein heeft vertraging.” Samen vormt Pourquoi de redenvraag, es-tu de vraagvorm van “ben je”, en en retard de toestand waarnaar gevraagd wordt. De volledige betekenis is dus: “Waarom ben je te laat?”