Basisstaten en voorbereiding | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Je me sens mieux.

   Ik voel me beter.

   Je

   ik

   me sens

   voel me

   mieux

   beter

   Uitgebreide uitleg

   Je betekent hier ‘ik’ en is het persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud als onderwerp. Het verwijst in de vaste vertaling naar de spreker. Een bruikbaar contrast is tu voor ‘jij’. me sens komt van se sentir, ‘zich voelen’. sens is de tegenwoordige tijd bij je; het werkwoord is onregelmatig: je me sens, maar bijvoorbeeld tu te sens. me is het wederkerend voornaamwoord dat bij de eerste persoon enkelvoud hoort. Samen geeft je me sens dus ‘ik voel me’, niet alleen ‘ik voel’. mieux betekent hier ‘beter’. Het is de vergrotende vorm van bien (‘goed’) en beschrijft hier hoe de spreker zich voelt. De vorm mieux is niet het bijvoeglijk naamwoord ‘beter’ bij een zelfstandig naamwoord; daarvoor wordt in het Frans doorgaans meilleur gebruikt, bijvoorbeeld un meilleur résultat — ‘een beter resultaat’. De onderdelen vormen samen Je me sens mieux.: ‘Ik voel me beter.’ De tegenwoordige tijd presenteert dit als de huidige toestand van de spreker; mieux geeft een verbetering aan ten opzichte van een eerder of verondersteld minder goed gevoel.

2. Je suis très occupé.

   Ik heb het erg druk.

   Je suis

   ik ben

   très

   erg

   occupé

   druk

   Uitgebreide uitleg

   Je suis betekent hier “ik ben”. je is het Franse persoonlijke voornaamwoord voor de spreker, en suis is de eerste persoon enkelvoud van être (“zijn”). De combinatie je suis is een veelgebruikte manier om een toestand of eigenschap van de spreker uit te drukken. Voorbeeld: Je suis prêt. — “Ik ben klaar.” très versterkt het daaropvolgende woord en betekent “erg” of “heel”. Het verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: très calme — “heel kalm”. occupé betekent hier “druk” in de betekenis dat de spreker veel te doen heeft. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijke naamwoord occupé; de vrouwelijke enkelvoudsvorm is occupée, en de meervoudsvormen zijn occupés en occupées. De vorm past hier bij de spreker zoals die in de zin wordt uitgedrukt. Dit woord betekent in andere contexten ook “bezet”, bijvoorbeeld over een stoel of telefoonlijn; in deze vaste zin geeft de Nederlandse vertaling de betekenis “druk” aan. Samen vormen de delen Je suis + très + occupé de betekenis “Ik heb het erg druk” of letterlijker “Ik ben erg druk”. De zin beschrijft de huidige toestand van de spreker; très maakt occupé sterker.

3. Je suis prêt maintenant.

   Ik ben nu klaar.

   Je suis

   ik ben

   prêt

   klaar

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Je suis betekent hier “ik ben”. suis is de eerste persoon enkelvoud van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd: je suis = ik ben. Het onderwerp Je bepaalt de persoon; bij een ander onderwerp verandert de vorm, bijvoorbeeld Tu es prêt = “Jij bent klaar.” prêt betekent hier “klaar” of “gereed”. Dit is de mannelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord; de vorm stemt af op de persoon of zaak die wordt beschreven. Vrouwelijk enkelvoud is prête, en meervoudsvormen zijn prêts (mannelijk of gemengd) en prêtes (vrouwelijk). Voorbeeld: Elle est prête. = “Zij is klaar.” maintenant betekent “nu” en geeft aan dat de toestand op het huidige moment geldt. Het is een bijwoord en verandert niet naar persoon of getal. Voorbeeld: Je travaille maintenant. = “Ik werk nu.” Samen vormen de delen Je suis prêt maintenant. de betekenis “Ik ben nu klaar.” Je suis prêt beschrijft de toestand, en maintenant plaatst die toestand in het heden.

4. Je ne suis pas prêt.

   Ik ben niet klaar.

   Je

   ik

   ne … pas

   niet

   suis

   ben

   prêt

   klaar

   Uitgebreide uitleg

   Je betekent hier “ik” en is het Franse persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud. Het staat bij de spreker zelf. Voorbeeld: Je suis ici. — “Ik ben hier.” ne ... pas vormt hier de Franse ontkenning rond de vervoegde werkwoordsvorm: “niet”. In deze zin staat ne vóór suis en pas erna. In informele gesproken taal valt ne soms weg, maar in de volledige standaardvorm blijven beide delen staan. Voorbeeld: Je ne comprends pas. — “Ik begrijp het niet.” Je suis: suis is de vorm van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd voor de eerste persoon enkelvoud. De vaste combinatie betekent dus “ik ben”; suis is niet de basisvorm. Voorbeeld: Je suis calme. — “Ik ben rustig.” prêt is hier een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “klaar” of “gereed”. De vorm prêt is de mannelijke enkelvoudsvorm; bij een vrouwelijk enkelvoudig onderwerp staat doorgaans prête. Het bijvoeglijk naamwoord past zich dus aan het beschreven onderwerp aan. Voorbeeld: Nous sommes prêts. — “Wij zijn klaar.” Samen vormen de delen Je + ne suis pas + prêt de betekenis: “Ik ben niet klaar.” De ontkenning heeft betrekking op de toestand “klaar zijn”, en prêt stemt grammaticaal af op de persoon die wordt beschreven.

5. J’ai besoin de plus de temps.

   Ik heb meer tijd nodig.

   J’ai besoin de

   ik heb nodig

   plus

   meer

   temps

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   J’ai besoin de is een vaste Franse constructie voor “nodig hebben”: avoir besoin de + iets/iemand. J’ai is de eerste persoon enkelvoud van avoir in de tegenwoordige tijd: j’ai = “ik heb”. Het voorzetsel de hoort bij deze constructie en leidt aan wat nodig is. Voorbeeld: J’ai besoin d’aide. — “Ik heb hulp nodig.” Voor een klinker wordt de vaak d’, zoals in d’aide. plus betekent hier “meer”. In plus de + zelfstandig naamwoord geeft het een grotere hoeveelheid aan. Het is dus niet het losse bijwoord “meer” zonder aanvulling, maar maakt samen met de temps de hoeveelheid “meer tijd”. Voorbeeld: Elle veut plus d’eau. — “Zij wil meer water.” temps betekent hier “tijd”. Het is een mannelijk Frans zelfstandig naamwoord; het meervoud heeft dezelfde geschreven vorm: un temps en des temps. In deze zin staat het na plus de, waardoor de uitdrukking geen bepaald lidwoord gebruikt: plus de temps = “meer tijd”. Samen vormen de delen J’ai besoin de plus de temps: “Ik heb meer tijd nodig.” De spreker gebruikt avoir besoin de om een behoefte uit te drukken, en plus de temps specificeert wat nodig is en dat de gewenste hoeveelheid groter is.

6. Tu as le temps ?

   Heb je tijd?

   Tu as

   je hebt

   le temps

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   Tu as betekent hier “je hebt”. tu is het informele enkelvoudige onderwerp “jij”, en as is de vorm van avoir (“hebben”) in de tegenwoordige tijd bij tu: j’ai, tu as, il/elle a. Het onderwerp staat in deze vraag vóór de persoonsvorm. Bijvoorbeeld: Tu as une voiture ? — “Heb je een auto?” le temps betekent hier “tijd”. temps is een mannelijk zelfstandig naamwoord. le is hier niet alleen door het grammaticale geslacht bepaald, maar door de combinatie van mannelijk, enkelvoud en bepaaldheid: het is het bepaalde lidwoord “de/het”. Een onbepaalde vorm is bijvoorbeeld un temps, met “een” in een andere betekenis of context. In J’ai besoin de plus de temps betekent temps ook “tijd”, maar staat het in een andere zinsbouw. De slotletters van temps worden hier niet als afzonderlijke medeklinkers uitgesproken. Samen vormen deze delen Tu as le temps ? — letterlijk “Heb je de tijd?” en volgens de vaste vertaling natuurlijk “Heb je tijd?”. De vraag behoudt hier de woordvolgorde van een mededeling en gebruikt vraagintonatie. Het patroon Tu as + zelfstandig naamwoord ? is herbruikbaar, bijvoorbeeld: Tu as le temps demain ? — “Heb je morgen tijd?”