Toestemming vragen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Est-ce que je peux utiliser ça ?

   Mag ik dit gebruiken?

   Est-ce que je peux

   kan ik ...?

   utiliser

   gebruiken

   ça

   dit

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que je peux opent een ja-neevraag: letterlijk wordt hiermee gevraagd of de spreker iets mag of kan doen. peux is de vorm van pouvoir voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: je peux = “ik kan/mag”. In deze zin ondersteunt de vaste vertaling de betekenis “mag ik”. Est-ce que is een vaste vraaginleiding; het volgende werkwoord blijft in de gewone zinsvolgorde staan. utiliser betekent hier “gebruiken”. Dit is de infinitief na je peux: je peux utiliser ... = “ik kan/mag ... gebruiken”. Na pouvoir volgt dus geen vervoegde vorm, maar een infinitief. Voorbeeld: Je peux utiliser ton stylo ? — “Mag ik je pen gebruiken?” ça betekent hier “dit” en verwijst naar iets dat in de situatie als bedoeld object herkenbaar is. Het is een aanwijzend voornaamwoord; het noemt het object niet opnieuw. Ça kan ook “dat” betekenen, afhankelijk van de context, maar de vaste vertaling geeft hier “dit”. Samen vormen de delen Est-ce que je peux + utiliser + ça de vraag “Mag ik dit gebruiken?”. De spreker vraagt toestemming om het bedoelde object te gebruiken. Dezelfde vraaginleiding kan met een andere infinitief worden hergebruikt, bijvoorbeeld Est-ce que je peux m’asseoir ici ? — “Mag ik hier zitten?”

2. Est-ce que je peux m’asseoir ici ?

   Mag ik hier zitten?

   Est-ce que

   vraagmarkeerder

   je peux

   mag ik / kan ik

   m’asseoir

   gaan zitten

   ici

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que staat aan het begin van een ja-neevraag. Het is een vaste vraagmarkeerder en verandert de betekenis van de daaropvolgende woorden niet. Het patroon Est-ce que + zin is breed herbruikbaar, bijvoorbeeld: Est-ce que tu viens ? — “Kom je?” je peux betekent hier dat de spreker toestemming vraagt. peux is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud van pouvoir in de tegenwoordige tijd; pouvoir betekent “kunnen” en kan zowel mogelijkheid als toestemming uitdrukken. In deze zin wordt de betekenis door de vaste vertaling als toestemming bepaald. Na pouvoir volgt doorgaans een infinitief: je peux entrer — “mag ik binnenkomen?” m’asseoir is de infinitief van het wederkerende werkwoord s’asseoir, “gaan zitten” of “zitten”. m’ is de verkorte vorm van me vóór een klinker en verwijst hier naar de spreker; samen markeert het dat de spreker zelf gaat zitten. De vorm is niet hetzelfde als asseoir zonder wederkerend voornaamwoord. Een voorbeeld is: Je vais m’asseoir. — “Ik ga zitten.” ici is een bijwoord en betekent “hier”, dus op de plaats die de spreker aanwijst of bedoelt. Het verandert niet naar persoon of aantal. Ter vergelijking: là betekent doorgaans “daar”. Samen vormt Est-ce que je peux m’asseoir ici ? het patroon Est-ce que + je peux + infinitief + plaatsaanduiding: “Mag ik hier gaan zitten?” De vraagmarkeerder maakt er een vraag van, je peux drukt de gevraagde toestemming uit, m’asseoir benoemt de handeling van zelf gaan zitten en ici geeft de plaats aan. De formulering is neutraal en geschikt voor een beleefde vraag.

3. Est-ce que je peux entrer ?

   Mag ik binnenkomen?

   Est-ce que je peux

   Mag ik ...?

   entrer

   binnenkomen

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que je peux is een vaste, neutrale vraagopening: est-ce que maakt van de zin een vraag, en je peux is de eerste persoon enkelvoud van pouvoir (“kunnen”, hier ook gebruikt om toestemming te vragen). Na pouvoir staat een infinitief. Het patroon Est-ce que je peux + infinitief ? is dus bruikbaar voor verzoeken zoals Est-ce que je peux m’asseoir ici ? — “Mag ik hier zitten?” entrer betekent hier “binnenkomen” of “naar binnen gaan”. Het is een infinitief; na peux verandert het niet mee met de persoon. Bijvoorbeeld: Je peux entrer ? — “Mag ik binnenkomen?” Samen vormt de zin Est-ce que je peux entrer ?: “Mag ik binnenkomen?” De spreker vraagt toestemming om naar binnen te gaan.

4. Est-ce que je peux voir ça ?

   Mag ik het zien?

   Est-ce que

   vraaginleiding

   je peux

   ik kan / ik mag

   voir

   zien

   ça

   dat / het

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que is een vaste manier om in het Frans een gewone zin in een vraag te veranderen. De woorden zelf betekenen hier niet afzonderlijk iets als ‘is het dat’; samen leiden ze de vraag in. Het patroon is: Est-ce que + zin. Bijvoorbeeld: Est-ce que tu peux venir ? — ‘Kun je komen?’ je peux betekent hier ‘ik mag’ in de betekenis van toestemming vragen. De vorm peux hoort bij het werkwoord pouvoir (‘kunnen/mogen’): je peux, tu peux, maar il/elle peut. In deze vraag helpt de context met toestemming om de betekenis ‘mag ik’ te kiezen, niet alleen de mogelijkheid ‘kan ik’. Bijvoorbeeld: Je peux entrer ? — ‘Mag ik binnenkomen?’ voir is de infinitief van ‘zien’. Na peux staat de infinitief: je peux voir — ‘ik kan/mag zien’. Het werkwoord voir heeft in andere tijden of personen andere vormen, bijvoorbeeld je vois — ‘ik zie’; dat is niet de vorm die hier na peux wordt gebruikt. ça is een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat als ‘dat’ of ‘het’ wordt aangeduid. Het verwijst hier naar iets waarvan de precieze identiteit niet in deze zin wordt genoemd. In de combinatie voir ça betekent het ‘dat/het zien’. Bijvoorbeeld: Je prends ça. — ‘Ik neem dat.’ Samen vormen de delen Est-ce que + je peux + voir + ça de vraag ‘Mag ik het zien?’. De vraag gebruikt de vraaginleiding Est-ce que, daarna het onderwerp je met de vorm peux van pouvoir, vervolgens de infinitief voir, en ten slotte het aanwijzende voornaamwoord ça als datgene wat de spreker wil zien.

5. Est-ce que je peux essayer ça ?

   Mag ik het proberen?

   Est-ce que je peux

   mag ik ...?

   essayer

   proberen

   ça

   dat / het

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que je peux is een vaste vraagconstructie: Est-ce que maakt van de mededeling een ja-neevraag, en je peux betekent hier “ik mag”. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij je; pouvoir betekent “kunnen” of, zoals hier, toestemming hebben. Het onderwerp staat dus expliciet in je. Vergelijk: Est-ce que je peux voir ça ? = “Mag ik dat zien?” essayer betekent hier “proberen”. Dit is een infinitief, dus de vorm verandert niet mee met de persoon. Na pouvoir volgt in het Frans een infinitief: je peux essayer = “ik mag proberen”. Dezelfde vorm kan ook in andere constructies voorkomen, bijvoorbeeld Je veux essayer. = “Ik wil het proberen.” ça is een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis “dat” of, afhankelijk van de Nederlandse formulering, “het”. Het verwijst hier naar iets dat de spreker wil proberen, maar de concrete zaak wordt in de gegeven zin niet genoemd. Ça staat vaak zelfstandig: het is dus niet noodzakelijk een woord dat vóór een zelfstandig naamwoord staat. Bijvoorbeeld: J’aime ça. = “Ik vind dat leuk.” Samen vormen de delen Est-ce que je peux + essayer + ça de vraag “Mag ik dat proberen?” De Franse vraag vraagt toestemming (je peux) om iets te proberen (essayer ça); het aanwijzende voornaamwoord ça houdt de bedoelde zaak algemeen.

6. Est-ce que je peux avoir ça ?

   Mag ik dit hebben?

   Est-ce que

   vraaginleiding

   je peux

   ik kan

   avoir

   hebben

   ça

   dit

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que is een vaste vraaginleiding. Ze maakt van de daaropvolgende mededeling een ja-neevraag; ze draagt hier niet zelf de betekenis ‘mag’. In een vraag blijft de woordvolgorde daarna herkenbaar: Est-ce que + onderwerp + werkwoord. In het eerdere voorbeeld uit de context staat dezelfde vraaginleiding voor een andere handeling. je peux betekent hier dat de spreker toestemming vraagt: ‘mag ik’. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij je; de vorm is onregelmatig. De nuttige reeks is pouvoir — je peux — je ne peux pas (‘kunnen/mogen’ — ‘ik kan/mag’ — ‘ik kan/mag niet’). In deze zin wordt de mogelijkheid als verzoek om toestemming geïnterpreteerd door de combinatie met avoir en de vaste vertaling. Voorbeeld: Je peux entrer ? — ‘Mag ik binnenkomen?’ avoir is het hele werkwoord ‘hebben’. Na peux staat het in de infinitief: je peux avoir betekent letterlijk ‘ik kan/mag hebben’. Na een vervoegd werkwoord dat een andere handeling of toestand uitdrukt, gebruikt het Frans hier dus de infinitief. Voorbeeld: Je peux avoir un café ? — ‘Mag ik een koffie?’ ça is een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis ‘dit’ in deze zin. Het verwijst naar iets dat in de situatie herkenbaar is, maar de aangeleverde zin benoemt niet zelfstandig wat dat precies is. Ça is een vaste, niet voor geslacht of getal verbogen vorm; het is de alledaagse vorm naast het formelere cela. Het is hier niet het zelfstandig naamwoord van wat gevraagd wordt, maar neemt die hele ongenoemde zaak als voorwerp van avoir. Samen vormen de delen Est-ce que + je peux + avoir + ça de vraag ‘Mag ik dit hebben?’. De spreker vraagt toestemming om het aangewezen object te krijgen of te houden; ça blijft daarbij het directe voorwerp van avoir. De formulering is een gewone, beleefde manier om zo’n verzoek als vraag te stellen.