De pauze en het toilet vinden | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Combien de temps dure la pause ?

   Hoe lang duurt de pauze?

   Combien de temps

   hoe lang

   dure

   duurt

   pause

   pauze

   Uitgebreide uitleg

   Combien de temps betekent hier “hoe lang” en vraagt naar een tijdsduur. Het is een vaste vraagconstructie: Combien de temps + werkwoord ... ? Bijvoorbeeld: Combien de temps reste-t-il ? — “Hoe lang blijft hij?” dure komt van het werkwoord durer (“duren”). Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: la pause dure — “de pauze duurt”. Het onderwerp is la pause, niet combien de temps. Andere vormen zijn bijvoorbeeld je dure en ils durent, al komen die minder vaak voor in alledaagse vragen. pause betekent “pauze”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin staat het met het bepaalde lidwoord la: la pause — “de pauze”. De context bevestigt dat het om een pauze gaat die tien minuten duurt. Samen vormt Combien de temps dure la pause ? de vraag “Hoe lang duurt de pauze?”. De vraagterm staat vooraan, daarna volgt dure, en vervolgens het onderwerp la pause. Het antwoord kan bijvoorbeeld zijn: La pause dure dix minutes. — “De pauze duurt tien minuten.”

2. La pause dure dix minutes.

   De pauze duurt tien minuten.

   pause

   pauze

   dure

   duurt

   dix

   tien

   minutes

   minuten

   Uitgebreide uitleg

   pause betekent hier “pauze”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord la ervoor laat hier de bepaalde vorm zien: “de pauze”. Voorbeeld: La pause commence. — “De pauze begint.” dure komt van durer (“duren”) en is hier de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud, omdat la pause het onderwerp is. De vorm verandert dus mee met het onderwerp: je dure, la pause dure. Voorbeeld: Le film dure deux heures. — “De film duurt twee uur.” dix is het telwoord voor “tien”. In deze zin bepaalt het samen met minutes de duur. Voorbeeld: dix secondes — “tien seconden”. minutes is het meervoud van minute, een zelfstandig naamwoord voor een tijdseenheid. Na dix staat het in het meervoud. Voorbeeld: une minute — “één minuut”; dix minutes — “tien minuten”. Samen vormen La pause en dure de kern “de pauze duurt”. dix minutes geeft aan hoelang: “tien minuten”. De volledige zin betekent dus: “De pauze duurt tien minuten.” Dit is een neutrale, alledaagse formulering.

3. Où sont les toilettes ?

   Waar is het toilet?

   Où

   waar

   sont

   zijn

   toilettes

   toilet

   Uitgebreide uitleg

   Où vraagt naar een plaats: “waar?”. Het is een vraagbijwoord en verandert niet voor persoon of aantal. Voorbeeld: Où est la gare ? — “Waar is het station?” Sont is de tegenwoordige tijd van être (“zijn”) voor de derde persoon meervoud: ils/elles sont. Hier hoort die vorm bij het meervoudige Franse woord toilettes. Voorbeeld: Où sont mes clés ? — “Waar zijn mijn sleutels?” Toilettes betekent hier “toilet” in de vaste uitdrukking voor een toiletvoorziening. De vorm is meervoud in het Frans, ook al gebruikt de vaste Nederlandse vertaling het enkelvoud het toilet. Dat verandert de Franse vorm niet. Samen vormen Où + sont + les toilettes de vraag Où sont les toilettes ?: “Waar is het toilet?” Letterlijker is dat “Waar zijn de toiletten?”. Les is hier het bepaalde lidwoord bij toilettes; het maakt van de woordgroep een bepaalde toiletvoorziening, maar zegt op zichzelf niet dat er meerdere afzonderlijke toiletten zijn.

4. Sors de la salle et tourne à droite.

   Ga de kamer uit en ga rechtsaf.

   Sors

   ga naar buiten

   salle

   kamer

   tourne

   sla af; draai

   à droite

   naar rechts

   Uitgebreide uitleg

   Sors is de gebiedende wijs van sortir (“naar buiten gaan”). Deze vorm is gericht aan één aangesproken persoon. In deze zin krijgt sors samen met de la salle de betekenis “ga de kamer uit”. Sortir is geen regelmatig werkwoord op -er; de vorm sors moet je als eigen werkwoordsvorm leren. Salle is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “kamer”. In de la salle bestaat la uit het vrouwelijke enkelvoudige lidwoord bij salle, terwijl de samen met sortir de plaats aangeeft die iemand verlaat. Vergelijk dans la salle (“in de kamer”) met sortir de la salle (“de kamer uit gaan”). Tourne is de gebiedende wijs van tourner (“draaien; afslaan”). Bij één aangesproken persoon valt bij dit regelmatige werkwoord op -er de slot-s van de gewone tu-vorm weg: tu tournes, maar tourne !. Met een richtingsaanduiding betekent het hier “sla af”. À droite is een vaste richtingsaanduiding met de betekenis “naar rechts” of “rechtsaf”. Het tegenovergestelde is à gauche (“naar links”). Voorbeeld: Tourne à gauche. — “Sla linksaf.” De twee bevelen zijn met et (“en”) verbonden. Sors de la salle geeft de eerste handeling en tourne à droite de daaropvolgende richting. Samen betekent de uiting: “Ga de kamer uit en ga rechtsaf.”

5. Je pense que je peux trouver les toilettes.

   Ik denk dat ik het kan vinden.

   Je pense

   ik denk

   je peux

   ik kan

   trouver

   vinden

   les toilettes

   het toilet; de wc

   Uitgebreide uitleg

   Je pense betekent hier “ik denk”. pense is de tegenwoordige tijd van penser in de eerste persoon enkelvoud: je pense = “ik denk”. Een veel bruikbaar patroon is Je pense que + zin: “Ik denk dat …”. Na que volgt hier een nieuwe zin met opnieuw het onderwerp je. je peux betekent hier “ik kan”. peux is de vorm van pouvoir voor je in de tegenwoordige tijd. Vergelijk je peux (“ik kan”) met il/elle peut (“hij/zij kan”); de uitspraak is in deze vormen hetzelfde, maar de spelling verschilt. Pouvoir wordt gevolgd door een infinitief: je peux venir = “ik kan komen”. trouver betekent hier “vinden”. Dit is de infinitief, dus de onverbogen basisvorm. Na peux blijft het werkwoord in die vorm: je peux trouver = “ik kan vinden”. Een voorbeeld is Je peux trouver la gare. — “Ik kan het station vinden.” les toilettes betekent hier “het toilet” of “de wc”. toilettes staat in het Frans in het meervoud en krijgt daarom les; het verwijst in deze vaste uiting naar de toiletruimte als geheel. Het Franse meervoud hoeft dus niet letterlijk als een Nederlandse meervoudsvorm te worden vertaald. Samen vormt Je pense que je peux trouver les toilettes de betekenis: “Ik denk dat ik het toilet kan vinden.” Je pense que introduceert de gedachte, en binnen die gedachte betekent je peux trouver les toilettes dat de spreker in staat is het toilet te vinden. De Franse zin noemt les toilettes expliciet; de vaste Nederlandse vertaling geeft dat object weer met het in het kan vinden.

6. Je vais attendre ici avant que le cours recommence.

   Ik zal hier wachten voordat de les weer begint.

   Je vais

   ik zal

   attendre

   wachten

   ici

   hier

   avant que

   voordat

   cours

   les

   recommence

   weer begint

   Uitgebreide uitleg

   Je vais betekent hier dat de spreker van plan is iets te doen of dat dit in de nabije toekomst zal gebeuren. vais is de eerste persoon enkelvoud van aller; samen met een infinitief vormt het de Franse futur proche: je vais attendre = “ik zal wachten” / “ik ga wachten”. Het is dus niet alleen de letterlijke betekenis “ik ga” als verplaatsing. attendre is de infinitief “wachten”. Na vais blijft het werkwoord in de infinitief staan. Een bruikbaar patroon is je vais + infinitief, bijvoorbeeld: Je vais partir. — “Ik ga vertrekken.” ici betekent “hier” en geeft de plaats van het wachten aan. Het verwijst in deze zin naar de plaats waar de spreker zich bevindt; het woord verandert niet naar persoon of getal. avant que betekent “voordat” en leidt een bijzin in. In standaardfrans volgt na avant que de subjonctif; die keuze wordt hier door deze voegwoordelijke constructie bepaald, niet simpelweg alleen doordat de gebeurtenis nog niet heeft plaatsgevonden. In recommence valt de vorm van de subjonctif présent bij de derde persoon enkelvoud samen met de vorm van de indicatif présent. De spelling is dus hetzelfde, maar de constructie maakt hier duidelijk dat het om de subjonctif gaat. cours betekent hier “les” of “lesuur”. Het is een zelfstandig naamwoord; in le cours is het mannelijk enkelvoud. De betekenis “les” volgt hier uit de vaste vertaling en de context van de zin. Het woord cours kan in andere contexten ook een cursus of een verloop betekenen, maar die betekenissen zijn hier niet bedoeld. recommence betekent hier “weer begint”. De basisvorm is recommencer (“opnieuw beginnen”). Deze vorm is de derde persoon enkelvoud van de subjonctif présent en verwijst in deze zin naar le cours; hij is in spelling gelijk aan de derde persoon enkelvoud van de indicatif présent. Het voorvoegsel re- drukt hier herhaling uit: commencer = “beginnen”, recommencer = “opnieuw beginnen”. Voorbeeld: Le film recommence. — “De film begint opnieuw.” Samen vormen de delen: Je vais attendre ici = “Ik zal hier wachten”, en avant que le cours recommence = “voordat de les weer begint”. De volledige betekenis is: “Ik zal hier wachten voordat de les weer begint.”