De hoogte van een nieuwe stoel veranderen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Cette chaise est trop basse.

   Deze stoel is te laag.

   Cette

   deze

   chaise

   stoel

   est

   is

   trop

   te

   basse

   laag

   Uitgebreide uitleg

   Cette betekent hier “deze” en staat vóór een zelfstandig naamwoord in het Frans. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord; bij een mannelijk enkelvoud staat ce (bijvoorbeeld: ce livre = “dit boek”). Het woord verwijst in deze zin naar de stoel die daarna wordt genoemd. chaise betekent “stoel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une chaise = “een stoel”, la chaise = “de stoel”. Het grammaticale geslacht hoort bij het Franse woord en hoeft niet uit de betekenis zelf te worden afgeleid. est is de vorm van être (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. De basisreeks is être — je suis — il/elle est; de vorm est gebruik je hier omdat cette chaise één onderwerp vormt. Voor een meervoudig onderwerp staat bijvoorbeeld les chaises sont (“de stoelen zijn”). trop betekent “te” in de betekenis “meer dan gewenst of nodig”. Het versterkt hier basse: de stoel heeft niet alleen een lage hoogte, maar is volgens de spreker te laag. Vergelijk très basse (“erg laag”), dat alleen de sterke mate beschrijft en niet noodzakelijk een probleem uitdrukt. basse betekent hier “laag” en beschrijft chaise. De basisvorm is het bijvoeglijk naamwoord bas; basse is de vrouwelijke enkelvoudsvorm die bij het vrouwelijke enkelvoud van chaise past. De mannelijke enkelvoudsvorm is bas, de vrouwelijke meervoudsvorm basses en de mannelijke meervoudsvorm bas. Bijvoorbeeld: Une table basse = “Een lage tafel.” Samen vormen de woorden Cette chaise (“deze stoel”), est (“is”), trop basse (“te laag”): “Deze stoel is te laag.” Het patroon is Ce/Cette + zelfstandig naamwoord + être + trop + bijvoeglijk naamwoord; zo kun je bijvoorbeeld zeggen: Cette table est trop grande. — “Deze tafel is te groot.”

2. Tu peux changer la hauteur.

   Je kunt de hoogte veranderen.

   Tu peux

   je kunt

   changer

   veranderen

   hauteur

   hoogte

   Uitgebreide uitleg

   Tu peux betekent hier dat de aangesprokene iets kan doen. tu is de onderwerpsvorm voor één informeel aangesproken persoon. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij tu; de reeks is pouvoir → tu peux. Dit werkwoord drukt mogelijkheid of vermogen uit, niet op zichzelf een verplichting. Voorbeeld: Tu peux entrer. — Je kunt binnenkomen. changer betekent hier veranderen. Dit is de infinitief, de vorm die volgt na peux: tu peux changer = je kunt veranderen. Na vormen van pouvoir staat het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Je peux attendre. — Ik kan wachten. hauteur is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hoogte. De vaste vorm in de zin is la hauteur: la markeert hier een bepaald, vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het woord verwijst in deze context naar de hoogte die veranderd kan worden; de zin zegt niet op zichzelf hoe groot die verandering is. Voorbeeld: La hauteur est bonne. — De hoogte is goed. Samen vormen de delen Tu peux changer la hauteur.: tu peux geeft de mogelijkheid aan, changer benoemt de handeling en la hauteur wat er veranderd kan worden. De volledige betekenis is: Je kunt de hoogte veranderen. In combinatie met de voorafgaande context kan dit bijvoorbeeld over de hoogte van de stoel gaan, zonder dat die context in deze zin zelf wordt herhaald.

3. Comment je fais ?

   Hoe doe ik dat?

   Comment

   hoe

   fais

   doe; maak

   Uitgebreide uitleg

   Comment vraagt naar de manier waarop iets gebeurt: “hoe?”. Het staat hier aan het begin van de vraag. Vergelijk: Comment tu fais ? — “Hoe doe je dat?”; Pourquoi tu fais ça ? — “Waarom doe je dat?” Comment vraagt dus naar de werkwijze, niet naar de reden. fais komt van faire, “doen” of “maken”. In deze zin betekent het “doe”: de spreker vraagt welke handelingen nodig zijn. fais is de tegenwoordige tijd bij je: je fais. Bij een ander onderwerp verandert de vorm, bijvoorbeeld tu fais — “jij doet” en il fait — “hij doet”. De spelling fais hoort dus bij je of tu; fait hoort bijvoorbeeld bij il, elle of on. Het patroon is Comment + je fais ?. je is het onderwerp en fais het werkwoord. In een volledige, explicietere formulering kan het voorwerp worden genoemd: Comment je fais ça ? — “Hoe doe ik dat?” In de vaste zin is dat voorwerp niet afzonderlijk uitgesproken, maar de Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de vraag over “dat” gaat. In de gegeven situatie gaat het om de manier waarop de beschreven handeling moet worden uitgevoerd. Samen betekent Comment je fais ?: “Hoe doe ik dat?” Het is een korte, alledaagse vraag om een werkwijze of instructie te vragen.

4. Appuie sur le bouton sous le siège.

   Druk op de knop onder de zitting.

   Appuie

   druk

   sur

   op

   bouton

   knop

   sous

   onder

   siège

   zitting

   Uitgebreide uitleg

   Appuie is hier de gebiedende wijs van appuyer (“drukken”) voor tu: appuyer → tu appuies → appuie!. In de uitdrukking appuyer sur krijgt het doelwit het voorzetsel sur; het betekent hier “op iets drukken”. Voorbeeld: Appuie sur ce bouton. — “Druk op deze knop.” sur betekent hier “op” en hoort bij appuyer: appuyer sur + iets = “op iets drukken”. Het is dus niet zelfstandig de betekenis van de hele handeling; samen met het werkwoord vormt het de relevante constructie. bouton is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “knop”. Het is mannelijk: un bouton, le bouton. In deze zin staat le bouton, omdat het om de bedoelde knop gaat. Voorbeeld: Le bouton est rouge. — “De knop is rood.” sous betekent “onder” en geeft hier de plaats aan van het volgende naamwoord. Voorbeeld: Le sac est sous la table. — “De tas is onder de tafel.” siège betekent hier “zitting”. Het is mannelijk: un siège, le siège. De combinatie sous le siège betekent “onder de zitting”; le hoort bij het mannelijke naamwoord siège. Samen vormt Appuie sur le bouton sous le siège. de instructie: “Druk op de knop onder de zitting.” Appuie sur le bouton geeft de handeling en het doelwit; sous le siège specificeert welke knop wordt bedoeld door diens plaats aan te geven. De imperatief richt zich rechtstreeks tot één aangesproken persoon.

5. C'est mieux. Merci.

   Dat is beter. Dank je.

   C'est

   Dat is

   mieux

   beter

   Merci

   Dank je

   Uitgebreide uitleg

   C'est is een samentrekking van ce en est (être). In deze zin betekent het geheel “dat is”. Ce is hier een aanwijzend voornaamwoord; het verwijst naar de situatie of het resultaat dat in de context besproken wordt, zonder dat de zin zelf een zelfstandignaamwoord noemt. Est is de derde persoon enkelvoud van être in de tegenwoordige tijd. Een bruikbaar patroon is C'est + ...: C'est bon. — “Dat is goed.” mieux betekent hier “beter” en vergelijkt de huidige situatie met een eerdere toestand. Het is de vergelijkende vorm van het bijwoord bien: bien → mieux. Gebruik mieux vooral bij de manier waarop iets gaat of bij een toestand; bij een zelfstandig naamwoord staat vaak meilleur: Ce résultat est meilleur. — “Dit resultaat is beter.” Merci is een vaste beleefde uiting om iemand te bedanken en betekent hier “dank je”. Het kan zelfstandig staan, zoals in deze zin. Een iets explicietere vorm is Merci beaucoup — “Heel erg bedankt.” Samen vormen C'est mieux. en Merci. de betekenis: “Dat is beter. Dank je.” De eerste zin beoordeelt de situatie als verbeterd ten opzichte van eerder; de tweede zin drukt dank uit.

6. Dis-moi si ce n'est toujours pas bien.

   Laat het me weten als het nog niet goed is.

   Dis-moi

   laat het me weten

   si

   als

   ce n'est … pas

   het is niet

   toujours

   nog steeds

   bien

   goed

   Uitgebreide uitleg

   Dis-moi betekent hier: “laat het me weten” of “zeg het me”. Het is de bevestigende gebiedende wijs van dire (“zeggen”), met moi als meewerkend voornaamwoord: dis + moi. In een bevestigende gebiedende wijs staat dit voornaamwoord in het Frans achter het werkwoord en wordt het met een koppelteken verbonden. Voorbeeld: Dis-moi la vérité. — “Vertel me de waarheid.” si leidt hier de voorwaardelijke bijzin in en betekent “als”. Het kondigt de voorwaarde aan waaronder de hoofdzin geldt. In andere zinnen kan si ook een indirecte vraag inleiden en dan “of” betekenen, bijvoorbeeld: Dis-moi si tu viens. — “Laat me weten of je komt.” In de vaste zin ondersteunt de Nederlandse vertaling de lezing “als”. ce n'est bevat het onderwerp ce (“het/dat”) en est, de vorm van être (“zijn”). n' is de verkorte vorm van ne; vóór een klinker wordt ne tot n'. ce verwijst hier niet naar een specifiek benoemd zelfstandig naamwoord; de precieze referentie wordt niet verder vastgelegd. pas vormt samen met ne de Franse ontkenning. ce n'est pas betekent dus “het is niet”. In de spreektaal wordt ne vaak weggelaten, maar in deze vaste zin staat de volledige ontkenning. toujours betekent in deze zin “nog steeds”. Het geeft aan dat een toestand tot nu toe voortduurt. In andere contexten kan het ook “altijd” betekenen, maar dat is hier niet de bedoelde lezing. Ce n'est toujours pas bien. betekent “Het is nog steeds niet goed.” bien betekent hier “goed” en beschrijft de toestand of beoordeling na être. Het is een bijwoord en staat in deze betekenis tegenover mal (“slecht”). Voorbeeld: Ça va bien. — “Het gaat goed.” Samen bestaat de zin uit een verzoek (Dis-moi) en een voorwaarde (si ce n'est toujours pas bien): “Laat het me weten als het nog steeds niet goed is.” ne ... pas ontkent de beoordeling bien, terwijl toujours aangeeft dat de niet-goede toestand nog voortduurt.