Een nieuw shirt passen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. J'ai besoin d'une nouvelle chemise.

   Ik heb een nieuw shirt nodig.

   J'ai besoin d'

   ik heb ... nodig

   nouvelle

   nieuw

   chemise

   shirt

   Uitgebreide uitleg

   J'ai besoin d' betekent hier “ik heb … nodig”. Dit is de vaste Franse constructie avoir besoin de + zelfstandig naamwoord: letterlijk bevat ze avoir (“hebben”), maar als geheel drukt ze behoefte of noodzaak uit. Voor een klinker aan het begin van het volgende woord wordt de ingekort tot d'. Voorbeeld: J'ai besoin d'eau. — “Ik heb water nodig.” nouvelle betekent hier “nieuwe” en beschrijft chemise. De basisvorm van dit bijvoeglijk naamwoord is nouveau (“nieuw”). Het bijvoeglijk naamwoord past zich aan het zelfstandig naamwoord aan: nouvelle is de vrouwelijke enkelvoudsvorm; nouveau is mannelijk enkelvoud, nouveaux mannelijk meervoud en nouvelles vrouwelijk meervoud. Voorbeeld: une nouvelle voiture — “een nieuwe auto.” chemise is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor “shirt” of “overhemd”. Het grammaticale geslacht is vrouwelijk, ook wanneer het om een concreet kledingstuk gaat; daarom staat hier nouvelle en niet nouveau. Voorbeeld: La chemise est propre. — “Het shirt is schoon.” Samen vormen de delen J'ai besoin d' + une nouvelle chemise de betekenis: “Ik heb een nieuw shirt nodig.” une is hier het Franse onbepaalde lidwoord bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord chemise; het geeft hier geen zelfstandige numerieke telling aan.

2. Vous cherchez quelle couleur ?

   Welke kleur zoekt u?

   Vous

   u

   cherchez

   zoekt

   quelle

   welke

   couleur

   kleur

   Uitgebreide uitleg

   Vous betekent hier u in de vaste vertaling. In het Frans kan vous ook naar meerdere personen verwijzen; de vorm zelf maakt dat onderscheid niet. Als beleefde aanspreekvorm voor één persoon krijgt het werkwoord toch dezelfde vorm als bij meervoud. Voorbeeld: Vous parlez français. — U spreekt Frans. cherchez komt van chercher en betekent hier zoeken. Het is de tegenwoordige tijd van de indicatif bij vous: vous cherchez. De uitgang -ez is kenmerkend voor deze vorm bij veel werkwoorden op -er. Voorbeeld: Vous cherchez une adresse. — U zoekt een adres. quelle betekent hier welke en staat vóór het zelfstandig naamwoord waarover de vraag gaat. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van de vraagvormen quel: quel (mannelijk enkelvoud), quelle (vrouwelijk enkelvoud), quels (mannelijk meervoud), quelles (vrouwelijk meervoud). In deze zin is quelle vrouwelijk enkelvoud omdat het bij couleur hoort. couleur betekent kleur. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord maakt dat zichtbaar in bijvoorbeeld une couleur — een kleur. Het meervoud is couleurs. Voorbeeld: J'aime cette couleur. — Ik vind deze kleur mooi. Samen vormt quelle couleur de vraaguitdrukking welke kleur. Vous cherchez vraagt wat de aangesproken persoon zoekt, en quelle couleur specificeert dat het om de kleur gaat. De hele zin Vous cherchez quelle couleur ? betekent daarom: Welke kleur zoekt u?.

3. Quelque chose de bleu, si vous en avez.

   Iets blauws, als u dat heeft.

   Quelque chose

   iets

   bleu

   blauw

   si

   als

   en

   ervan / daarvan

   avez

   hebt

   Uitgebreide uitleg

   Quelque chose betekent hier “iets” en verwijst naar een niet nader genoemd ding. Het is een vaste onbepaalde uitdrukking; chose is het zelfstandige naamwoord, maar de hele uitdrukking wordt als één onbepaalde verwijzing gebruikt. Voorbeeld: Je cherche quelque chose. — “Ik zoek iets.” bleu betekent hier “blauw” en specificeert dat onbepaalde ding. Na quelque chose de staat in het Frans de bijvoeglijke bepaling in de vorm de + bijvoeglijk naamwoord: quelque chose de bleu = “iets blauws”. Bleu staat hier in het mannelijk enkelvoud; dat is de vorm die bij deze constructie met quelque chose wordt gebruikt. Voorbeeld: Elle veut quelque chose de simple. — “Ze wil iets eenvoudigs.” si leidt een voorwaarde in en betekent hier “als”. Het verbindt de gevraagde mogelijkheid met de voorwaarde vous en avez: “als u dat heeft”. In een gewone voorwaardelijke zin staat na si hier de tegenwoordige tijd: Si vous avez le temps, ... — “Als u tijd heeft, ...”. vous is de beleefde vorm voor één persoon of de meervoudsvorm voor meerdere personen. In deze zin is het de aangesproken persoon of groep; de vorm zelf maakt niet vast hoeveel personen dat zijn. Bij vous gebruikt het werkwoord de tweede persoon meervoudsvorm. en is hier een voornaamwoord dat terugverwijst naar het bedoelde voorwerp of aanbod, zonder het zelfstandig naamwoord opnieuw te noemen. In en avez betekent het dus ongeveer “dat/er een daarvan heeft”; het verwijst niet naar een expliciet genoemd woord binnen deze zin. Het staat vóór het vervoegde werkwoord: J’en ai. — “Ik heb er een / Ik heb daarvan.” Welke Nederlandse vertaling natuurlijk is, hangt af van het bedoelde soort voorwerp. avez is de vorm van avoir (“hebben”) voor vous in de tegenwoordige tijd: j’ai, tu as, il/elle a, vous avez. In deze zin betekent vous en avez letterlijk dat u het bedoelde artikel of een exemplaar daarvan heeft. Voorbeeld: Vous en avez ? — “Heeft u er?” Samen vormt Quelque chose de bleu het aanbod of de vraag naar “iets blauws”. si vous en avez voegt de voorwaarde toe: “als u dat heeft”. De volledige betekenis is daarom: “Iets blauws, als u dat heeft.”

4. En voilà une à votre taille.

   Hier is er een in uw maat.

   En voilà

   Hier is er

   une

   een

   à votre taille

   in uw maat

   Uitgebreide uitleg

   En voilà presenteert iets dat al uit de context bekend is: “hier is er één” of natuurlijker “hier is er een”. In deze zin verwijst en naar een kledingstuk of ander artikel van het eerder bedoelde soort; de exacte soort wordt hier niet door en zelf genoemd. Voilà is een vaste aanwijzende vorm waarmee je iets toont of aankondigt. Een vergelijkbaar patroon is En voilà deux = “Hier zijn er twee”. une betekent hier “een exemplaar” en verwijst naar één vrouwelijk item binnen de bedoelde soort. Het is hier een zelfstandig gebruikt onbepaald voornaamwoord, niet het lidwoord vóór een uitgedrukt zelfstandig naamwoord. Het onderscheid met un hangt af van het grammaticale geslacht van het bedoelde item of de bedoelde soort, niet alleen van het feit dat het om één item gaat. Bijvoorbeeld: J’en veux une. = “Ik wil er een.” à votre taille betekent letterlijk ongeveer “op uw maat” en geeft aan dat het item geschikt is qua maat. Taille is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het woord votre is de formele of meervoudige bezittelijke vorm voor “uw” en verandert niet naargelang de bezitter één of meer personen is. Het bijvoeglijke idee “passend qua maat” zit hier in de combinatie à votre taille, niet in taille afzonderlijk. Bijvoorbeeld: Cette veste est à votre taille. = “Deze jas is uw maat.” Samen betekent En voilà une à votre taille.: “Hier is er een in uw maat.” En voilà une kondigt één passend exemplaar aan van het eerder besproken soort, en à votre taille beperkt dat exemplaar tot een maat die voor de aangesprokene geschikt is.

5. Est-ce que je peux l'essayer ?

   Kan ik hem passen?

   Est-ce que

   vraaginleiding

   je peux

   ik kan

   l'essayer

   hem passen

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que staat aan het begin als vaste vraaginleiding. Het maakt van de mededelende volgorde Je peux ... een gewone vraag, zonder de woorden om te draaien. Het is een neutrale, zeer bruikbare manier om in het Frans een ja-neevraag te vormen. je peux komt van het werkwoord pouvoir (kunnen/mogen). peux is de tegenwoordige tijd voor je; het onderwerp je bepaalt dus deze vorm. In deze zin gaat het, gezien de vertaling en de context van kleding passen, om kunnen of toestemming vragen: “kan/mag ik ...?” Vergelijk: Je peux entrer ? — “Kan/mag ik binnenkomen?” l'essayer betekent hier “hem passen”. essayer is de infinitief “proberen”; in de context van kleding krijgt het de betekenis “passen” of “uitproberen”. l' is de weggelaten vorm van het objectpronomen le vóór een klinker: le essayer wordt niet gebruikt; de klanken worden samengevoegd tot l'essayer. Hier verwijst dat object volgens de vaste vertaling naar het kledingstuk dat men wil passen. De infinitief volgt op peux: na pouvoir staat het andere werkwoord in de infinitief. Samen vormt Est-ce que je peux l'essayer ? de vraag: “Kan/mag ik hem passen?” De structuur is herbruikbaar als Est-ce que je peux + infinitief + object?, bijvoorbeeld Est-ce que je peux l'acheter ? — “Kan/mag ik het kopen?”

6. La cabine d'essayage est juste ici.

   De paskamer is hier vlakbij.

   cabine d'essayage

   paskamer

   est

   is

   juste ici

   hier vlakbij

   Uitgebreide uitleg

   cabine d'essayage betekent hier “paskamer”. cabine is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; d'essayage specificeert het soort cabine: een ruimte om kleding te passen. Het woord essayage hangt samen met essayer (“passen” of “proberen”), maar in deze vaste woordgroep benoemt het de activiteit waarvoor de cabine dient. est is de vorm van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd voor een enkelvoudig onderwerp in de derde persoon: la cabine est = “de paskamer is”. Voorbeelden: Le magasin est ouvert. — “De winkel is open.” Les magasins sont ouverts. — “De winkels zijn open.” Bij het meervoud verandert est dus in sont. juste ici betekent hier “hier vlakbij” of “precies hier”. ici verwijst naar de plaats van de spreker; juste versterkt de plaatsaanduiding en maakt die concreter. Een bruikbaar contrast is ici (“hier”) tegenover là (“daar”). Voorbeeld: Le sac est juste ici. — “De tas is hier vlakbij.” Samen vormt de zin: La cabine d'essayage est juste ici. — “De paskamer is hier vlakbij.” Het onderwerp is la cabine d'essayage, est verbindt dat onderwerp met de plaats, en juste ici geeft die plaats aan.

7. Elle me va très bien.

   Hij zit echt goed.

   Elle

   zij; een vrouwelijk verwijswoord

   me va

   staat me goed; past bij me

   très bien

   heel goed

   Uitgebreide uitleg

   Elle is hier het onderwerp van va. In deze kledingcontext verwijst het naar het bedoelde kledingstuk of andere vrouwelijke zaak, niet noodzakelijk naar een vrouw. Het Franse vrouwelijke verwijswoord correspondeert niet automatisch met het Nederlandse hij; het Nederlandse woord voor het bedoelde kledingstuk kan een mannelijk grammaticaal geslacht hebben. me va komt van aller (‘gaan’). va is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: aller → elle va. me is een onbeklemtoond voornaamwoord vóór het werkwoord en betekent hier ‘aan mij’ of ‘voor mij’. Samen vormt me va de vaste gebruikswijze aller à quelqu’un voor iets dat iemand goed staat of goed past. Voorbeeld: Cette veste me va. — ‘Deze jas staat me goed.’ très bien betekent ‘heel goed’. très versterkt bien; zonder die versterking zegt Elle me va bien nog steeds dat het kledingstuk goed staat, maar très bien maakt het oordeel sterker. bien staat hier bij de uitdrukking met aller en betekent niet simpelweg dat iemand goed gaat. De volledige opbouw is Elle + me va + très bien: het bedoelde kledingstuk staat de spreker heel goed. Dat sluit aan bij de vaste Nederlandse vertaling ‘Hij zit echt goed’, waarbij hij de grammaticale vorm van het Nederlandse kledingwoord weerspiegelt, niet het Franse vrouwelijke elle. Het patroon is herbruikbaar met een ander voornaamwoord: Elle vous va bien. — ‘Het staat u goed.’

8. Elle vous va bien.

   Hij staat u goed.

   Elle

   zij/het (vrouwelijk)

   vous

   u

   va

   staat (hier)

   bien

   goed

   Uitgebreide uitleg

   Elle is een vrouwelijk enkelvoudig persoonlijk voornaamwoord. In deze zin verwijst het naar het kledingstuk of andere vrouwelijke zaak die met “hij” in de vertaling wordt weergegeven; de precieze referent wordt hier niet verder benoemd. De vorm zelf laat zien dat het antecedent grammaticaal vrouwelijk en enkelvoudig is. Vergelijk: il is de mannelijke enkelvoudsvorm. vous betekent hier “u” en is het aangesproken persoonselement. Het kan in het Frans ook “jullie” betekenen, maar de vaste vertaling ondersteunt hier de beleefde enkelvoudige lezing “u”. In deze constructie is de persoon degene aan wie iets goed staat of past. va is de vorm van aller (“gaan”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: aller → va. In combinatie met kleding of een uiterlijk betekent aller à quelqu’un niet letterlijk alleen “gaan”, maar “iemand goed staan” of “iemand passen”. Het onderwerp van va blijft Elle; vous is de persoon voor wie het kledingstuk geschikt of flatterend is. bien betekent hier “goed” en versterkt de beoordeling van hoe het kledingstuk staat. Het kan ook in andere contexten “goed” betekenen in de zin van “op een goede manier”, maar hier hoort het bij va in de vaste betekenis “goed staan/passen”. Samen vormen Elle vous va bien de bruikbare structuur quelque chose va bien à quelqu’un: “iets staat iemand goed”. Het Franse onderwerp is het kledingstuk of de zaak (Elle), terwijl de persoon met vous wordt genoemd. De hele zin betekent dus: “Hij staat u goed.” De vorm va is enkelvoud omdat Elle het grammaticale onderwerp is; de keuze voor vous bepaalt die werkwoordsvorm niet.