Schoenen passen in de winkel | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ces chaussures ont l'air confortables.

   Deze schoenen zien er comfortabel uit.

   Ces

   deze

   chaussures

   schoenen

   ont l'air

   zien eruit

   confortables

   comfortabel

   Uitgebreide uitleg

   Ces staat voor een meervoudig zelfstandig naamwoord en betekent hier “deze”. De vorm verandert niet volgens mannelijk of vrouwelijk geslacht: in het enkelvoud bestaan onder andere ce en cette, terwijl ces voor beide geslachten in het meervoud wordt gebruikt. Voorbeeld: Ces livres sont intéressants. = “Deze boeken zijn interessant.” chaussures is het zelfstandig naamwoord “schoenen”. De basisvorm is chaussure (“schoen”); chaussures is het vrouwelijk meervoud. Het meervoud wordt hier schriftelijk met -s gevormd. Voorbeeld: J’achète une chaussure. = “Ik koop een schoen.” ont l’air is de veelgebruikte constructie avoir l’air + een bijvoeglijk naamwoord, met de betekenis “er … uitzien” of “lijken”. In deze zin is ont de tegenwoordige tijd van avoir bij een derde persoon meervoud, omdat chaussures het onderwerp is. l’air blijft in deze constructie een enkelvoudig zelfstandig naamwoord; het geheel moet je als één herbruikbaar patroon leren. Voorbeeld: Ce manteau a l’air chaud. = “Deze jas ziet er warm uit.” confortables is het bijvoeglijk naamwoord “comfortabel”. De basisvorm is confortable; de uitgang -s markeert hier het meervoud en stemt overeen met chaussures. In het Frans is de geschreven vorm confortables voor mannelijk en vrouwelijk meervoud gelijk, zodat deze vorm zelf alleen het meervoud zichtbaar maakt. Voorbeeld: Ces chaises sont confortables. = “Deze stoelen zijn comfortabel.” Samen vormen Ces chaussures het onderwerp. ont l’air geeft de indruk of waarneming “zien eruit”, en confortables beschrijft hoe de schoenen eruitzien. De volledige betekenis is dus: “Deze schoenen zien er comfortabel uit.” De constructie avoir l’air drukt hier een indruk uit, niet noodzakelijk een rechtstreeks vastgestelde eigenschap.

2. Elles sont faites pour les longues promenades.

   Ze zijn gemaakt voor lange wandelingen.

   Elles

   ze

   sont faites

   zijn gemaakt

   pour

   voor

   longues

   lange

   promenades

   wandelingen

   Uitgebreide uitleg

   Elles betekent hier “ze” en verwijst in deze context naar de schoenen uit de vorige zin. Het is de vrouwelijke meervoudsvorm van het persoonlijk voornaamwoord; de vorm hangt dus af van het grammaticale geslacht en aantal van het bedoelde vrouwelijke meervoud, niet alleen van het feit dat er meerdere dingen zijn. Vergelijk: elle = “zij/ze” voor één vrouwelijk referent, elles = “zij/ze” voor meerdere vrouwelijke referenten. Sont faites betekent hier “zijn gemaakt”. Sont is de tegenwoordige tijd van être (“zijn”) in de derde persoon meervoud. Faites is het voltooid deelwoord van faire (“maken”); in deze lijdende constructie staat het samen met être. Het deelwoord krijgt hier de vrouwelijke meervoudsvorm faites, in overeenstemming met elles. Het patroon is être + voltooid deelwoord, bijvoorbeeld: Elles sont préparées. — “Ze zijn voorbereid.” Pour betekent “voor” en leidt hier het doel of de geschikte toepassing aan. Het verbindt de schoenen met de activiteit waarvoor ze bedoeld zijn. Bijvoorbeeld: C'est pour marcher. — “Het is om te wandelen.” Longues betekent hier “lange”. Het is de vrouwelijke meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord long (“lang”): long (mannelijk enkelvoud), longue (vrouwelijk enkelvoud), longs (mannelijk meervoud), longues (vrouwelijk meervoud). De vorm past bij promenades. Promenades betekent hier “wandelingen”. Het enkelvoud is promenade; de uitgang -s markeert hier het meervoud. Het woord kan in andere contexten ook een wandeling als activiteit of uitstapje aanduiden; hier gaat het om lange wandelingen waarvoor de schoenen geschikt zijn. Samen vormen de delen: Elles (“ze”) + sont faites (“zijn gemaakt”) + pour (“voor”) + les longues promenades (“de lange wandelingen”). De hele zin betekent dus: “Ze zijn gemaakt voor lange wandelingen.”

3. Est-ce que je peux les essayer ici ?

   Kan ik ze hier passen?

   Est-ce que

   kan ...?

   je

   ik

   peux

   kan

   les

   ze

   essayer

   passen; proberen

   ici

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que maakt van de mededelende zin een neutrale ja-neevraag. Het is een vaste vraagmarkeerder; de woorden erna behouden hun gewone volgorde. Bijvoorbeeld: Est-ce que vous venez ? — “Komt u?” je betekent hier “ik” en is het onderwerp. Voor een klinker wordt je vaak verkort tot j’, zoals in J’habite ici. — “Ik woon hier.” peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir (“kunnen”) in de eerste persoon enkelvoud: je peux — “ik kan”. Het drukt hier de mogelijkheid of toestemming uit om iets te doen. De vorm peux hoort bij je; bij vous staat bijvoorbeeld vous pouvez. In Je peux entrer ? betekent het “Kan ik binnenkomen?” les is een meervoudig persoonlijk voornaamwoord als lijdend voorwerp: “ze” of “hen”. In deze uitwisseling verwijst het naar dezelfde meervoudige zaken als elles in de vorige zin en als les in de volgende zin; de precieze zaken worden in deze zin zelf niet benoemd. Het voornaamwoord staat vóór het vervoegde werkwoord: Je les vois. — “Ik zie ze.” essayer is de infinitief “proberen” of, in deze context, “passen”. Na pouvoir volgt de infinitief: je peux essayer — “ik kan proberen/passen”. Essayer betekent niet altijd “passen”; bij kleding of andere draagbare zaken kan het “passen” betekenen. Bijvoorbeeld: Je peux essayer cette veste ? — “Kan ik deze jas passen?” ici betekent “hier” en geeft de plaats aan. Bijvoorbeeld: Vous pouvez attendre ici. — “U kunt hier wachten.” Samen vormen de delen: Est-ce que + je peux maakt “Kan ik …?”, les essayer betekent hier “ze passen”, en ici voegt de plaats “hier” toe. De volledige betekenis is dus: “Kan ik ze hier passen?” De vraag gebruikt een neutrale, alledaagse formulering.

4. Utilisez ce banc pendant que vous les mettez.

   Gebruik dit bankje terwijl u ze aantrekt.

   Utilisez

   gebruik

   ce

   dit/deze

   banc

   bankje

   pendant que

   terwijl

   vous

   u

   les

   ze

   mettez

   aantrekken

   Uitgebreide uitleg

   Utilisez betekent hier “gebruik” en is de gebiedende wijs van utiliser voor vous. De vorm spreekt dus één persoon beleefd aan of meerdere personen; het onderwerp vous wordt in een Franse gebiedende wijs vaak niet uitgedrukt. Vergelijk: Utilisez ce stylo. = “Gebruik deze pen.” ce is een aanwijzend woord bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het verwijst hier naar het bankje in ce banc. Voor een vrouwelijk enkelvoud staat vaak cette, en voor meervoud ces: cette chaise, ces bancs. banc betekent hier “bankje” of “bank”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un banc, le banc. Het verkleinende Nederlandse “bankje” is een vertaalkeuze; het Franse woord zelf bevat hier geen afzonderlijk verkleiningsachtervoegsel. pendant que betekent “terwijl” en verbindt twee handelingen die gelijktijdig plaatsvinden. Na deze verbinding volgt een volledige bijzin met een eigen onderwerp en werkwoord. Voorbeeld: Je lis pendant que tu cuisines. = “Ik lees terwijl jij kookt.” vous is hier het onderwerp van de bijzin: “u” (beleefd enkelvoud) of “jullie”. De vorm van het werkwoord na vous maakt het aantal niet zelfstandig duidelijk; de vertaling kiest hier de beleefde enkelvoudige lezing “u”. In Utilisez is dezelfde aanspreekvorm al in de werkwoordsvorm verwerkt, terwijl vous in de bijzin uitgeschreven staat. les is een meervoudig lijdend-voorwerpspronomen: “ze”. In deze zin staat het vóór het vervoegde werkwoord mettez. De vaste vertaling geeft hier de betekenis “ze aantrekken”; de voorafgaande en volgende zinnen ondersteunen dat het om eerder genoemde meervoudige dingen gaat, zonder dat hun zelfstandig naamwoord in deze zin herhaald wordt. In een andere context kan les ook naar andere meervoudige personen of dingen verwijzen. mettez komt van mettre (“doen”, “zetten”, “leggen” of, afhankelijk van de context, “aantrekken”). Hier is het de tegenwoordige tijd bij vous, niet de gebiedende wijs: vous mettez. De combinatie met les en de vaste vertaling geeft de betekenis “u trekt ze aan”. In de gebiedende wijs zou Mettez-les. betekenen: “Trek ze aan.” Bij een bevestigende gebiedende wijs staat het pronomen dan achter het werkwoord, met een koppelteken. Samen betekent Utilisez ce banc “Gebruik dit bankje”. pendant que voegt de gelijktijdige bijzin toe: vous les mettez, “u ze aantrekt”. De volledige uiting is dus: “Gebruik dit bankje terwijl u ze aantrekt.”

5. Elles me semblent un peu petites.

   Ze voelen een beetje klein aan.

   Elles

   zij (vrouwelijk meervoud)

   semblent

   lijken

   un peu

   een beetje

   petites

   klein (vrouwelijk meervoud)

   Uitgebreide uitleg

   Elles betekent hier “ze” en is een zelfstandig gebruikt persoonlijk voornaamwoord in het vrouwelijk meervoud. De vorm zegt iets over grammaticale vorm, maar de aangewezen personen of dingen worden in deze zin zelf niet nader benoemd. Vergelijk in een ander voorbeeld: Elles arrivent. — “Ze komen aan.” semblent komt van sembler (“lijken”). Het is de tegenwoordige tijd, derde persoon meervoud: elles semblent. De constructie sembler + bijvoeglijk naamwoord drukt uit hoe iets lijkt: Ils semblent fatigués. — “Ze lijken moe.” In deze zin maakt me duidelijk dat dit de indruk van de spreker is: elles me semblent betekent letterlijk ongeveer “ze lijken mij”. un peu verzacht de beoordeling en betekent “een beetje”. Het staat hier vóór het bijvoeglijk naamwoord: C’est un peu difficile. — “Het is een beetje moeilijk.” petites is de vrouwelijke meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord petit (“klein”). Het bijvoeglijk naamwoord past zich aan aan elles: petite is vrouwelijk enkelvoud en petites vrouwelijk meervoud. De uitgang -es hoort dus bij petites, niet bij een zelfstandig naamwoord. Een voorbeeld met enkelvoud is Elle est petite. — “Ze is klein.” Samen vormen de woorden Elles me semblent un peu petites: “Ze voelen een beetje klein aan.” De spreker geeft daarmee een indruk over de bedoelde vrouwelijke meervoudige referenten; me markeert vanuit wiens waarneming of oordeel ze klein lijken.

6. Essayez cette paire plus grande.

   Probeer dit grotere paar.

   Essayez

   probeer

   cette

   deze

   paire

   paar

   plus grande

   groter

   Uitgebreide uitleg

   Essayez is de gebiedende wijs van essayer (“proberen”) voor vous: dat kan één persoon beleefd aanspreken of meerdere personen. Vergelijk de gewone vormen j’essaie (“ik probeer”) en vous essayez (“u/jullie proberen”). Als opdracht betekent Essayez cette paire: “Probeer dit paar.” cette betekent hier “dit/deze” en staat vóór een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het woord krijgt dus zijn vorm door het geslacht en getal van paire; het is niet zelf een meervouds- of telwoord. Vergelijk ce vóór een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord en ces bij het meervoud. Voorbeeld: Cette veste est chaude. — “Deze jas is warm.” paire betekent “paar”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier cette en krijgt het bijvoeglijk naamwoord de vrouwelijke enkelvoudsvorm. In deze zin verwijst het volgens de vertaling naar het paar dat wordt geprobeerd. plus grande betekent hier “groter”. grande is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van grand (“groot”); de vrouwelijke vorm krijgt een extra -e. De vergelijking wordt gevormd met plus: plus grand bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord en plus grande bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Cette veste est plus grande. — “Deze jas is groter.” Samen vormen de delen Essayez cette paire plus grande. de opdracht: “Probeer dit grotere paar.” cette paire is “dit paar”, en plus grande beschrijft dat dit paar groter is dan het eerder bedoelde of vergeleken paar. De gebiedende wijs richt zich op vous.

7. Cette paire me va mieux.

   Dit paar zit beter.

   Cette

   dit/deze

   paire

   paar

   me va

   past bij mij

   mieux

   beter

   Uitgebreide uitleg

   Cette verwijst hier naar een enkelvoudig vrouwelijk woord: paire is vrouwelijk. De vorm is dus cette; bij een mannelijk enkelvoud staat bijvoorbeeld ce, en voor meervoud ces. In deze zin betekent het “dit/deze” en niet zelfstandig “deze” zonder zelfstandig naamwoord. paire betekent hier “paar”, in deze context een paar dat als één kleding- of schoenkeuze wordt beoordeeld. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une paire, cette paire. Een bruikbaar voorbeeld is: Cette paire est confortable. — “Dit paar is comfortabel.” me va bevat va, de derde persoon enkelvoud van aller (“gaan”), en het voornaamwoord me (“mij”). In de constructie aller à quelqu’un betekent aller bij kleding, schoenen of een maat dat iets iemand past of goed staat: Cette veste me va. — “Deze jas past bij mij.” Me is hier degene aan wie de pasvorm wordt gekoppeld; va stemt af op paire, niet op me. mieux is de vergelijkende vorm van bien: bien — mieux (“goed” — “beter”). Het vergelijkt de manier waarop iets past of staat. Hier wordt dus gezegd dat deze keuze beter past dan een andere optie; de zin noemt niet expliciet welke optie. Vergelijk Cette paire me va bien. — “Dit paar past goed bij mij” — met Cette paire me va mieux. — “Dit paar past beter bij mij.” Gebruik voor een zelfstandig naamwoord eerder meilleur/meilleure, maar mieux hoort bij de manier waarop iets gebeurt of uitpakt. Samen vormen de delen Cette paire (“dit paar”), me va (“past bij mij”) en mieux (“beter”) de betekenis: “Dit paar past beter bij mij.” De volgorde is onderwerp + aller-constructie met het voornaamwoord + vergelijkend bijwoord. De formulering is geschikt wanneer je verschillende opties, bijvoorbeeld maten of paren, met elkaar vergelijkt.

8. Cette pointure vous va bien.

   Die maat past goed bij u.

   Cette

   deze

   pointure

   maat (van schoenen)

   vous

   u

   va

   past

   bien

   goed

   Uitgebreide uitleg

   Cette betekent hier “deze” en verwijst naar een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord: pointure. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord; vergelijk ce bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord en ces bij een meervoud. pointure betekent hier een schoenmaat. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Voor kleding of andere maten kan het Frans vaak een ander woord gebruiken, zoals taille; pointure hoort specifiek bij de maat van schoenen. vous betekent hier “u” en is in deze zin de persoon voor wie de maat goed past. Vous kan in het Frans ook naar meerdere personen verwijzen; de vorm zelf maakt dat onderscheid niet. In de eerdere zin staat me voor “mij”; dat is een andere vorm van hetzelfde soort indirecte persoonsverwijzing. va is de vorm van aller (“gaan”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. In de constructie quelque chose va à quelqu’un betekent het niet letterlijk alleen “gaat”, maar dat iets iemand past of goed staat. Het onderwerp van va is hier Cette pointure, niet vous. Andere nuttige vormen zijn je vais, vous allez en de infinitief aller. bien is een bijwoord en betekent hier “goed”. Het beschrijft hoe de maat past. Het staat na va in de combinatie va bien; het bijvoeglijk naamwoord bon zou hier niet dezelfde grammaticale rol hebben. Voor een sterkere vergelijking gebruikt het Frans bijvoorbeeld mieux (“beter”), zoals in Cette paire me va mieux — “Dit paar zit beter bij mij.” Samen vormen Cette pointure en vous va de structuur Cette pointure vous va: “Deze maat past u.” Bien voegt daaraan toe dat dit goed het geval is. De volledige betekenis is dus: “Deze maat past goed bij u.”