Haasten naar het perron | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La route est vraiment très fréquentée aujourd'hui.

   De weg is vandaag echt druk.

   route

   weg

   est

   is

   vraiment

   echt

   très

   heel; erg

   fréquentée

   druk

   aujourd'hui

   vandaag

   Uitgebreide uitleg

   route betekent hier “weg”. Het is een zelfstandig naamwoord; het is vrouwelijk: la route. Het meervoud is les routes. Het lidwoord la laat zien dat dit woord vrouwelijk enkelvoud is. est is de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”). De basisreeks is être → est bij il, elle of een enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: La route est longue. = “De weg is lang.” vraiment betekent “echt” en versterkt de daaropvolgende beschrijving. Het verandert niet mee met route. très betekent “heel” of “erg” en maakt een bijvoeglijke beschrijving sterker. vraiment très stapelt twee versterkers: “echt heel/erg”. Voorbeeld: C'est très important. = “Dat is heel belangrijk.” fréquentée betekent hier “druk”, in de zin dat de weg door veel verkeer wordt gebruikt. De vorm komt van fréquenter (“regelmatig bezoeken of gebruiken”) en staat hier als voltooid deelwoord dat beschrijvend wordt gebruikt. -ée past zich aan la route aan: vrouwelijk enkelvoud. Bij een mannelijk enkelvoud zou je bijvoorbeeld un endroit fréquenté zien; bij vrouwelijk meervoud des rues fréquentées. aujourd'hui betekent “vandaag”. De apostrof hoort bij de vaste schrijfwijze en maakt van aujourd'hui één woord. Het is een tijdsbepaling en verandert niet mee met het onderwerp. Samen vormen La route est en vraiment très fréquentée de kern “De weg is echt heel druk”. aujourd'hui plaatst die toestand in de tijd: “vandaag”. De volledige betekenis is daarom: “De weg is vandaag echt druk.”

2. L'heure de pointe a commencé.

   Het spitsuur is begonnen.

   L'heure de pointe

   het spitsuur

   commencé

   begonnen

   Uitgebreide uitleg

   L'heure de pointe betekent hier “het spitsuur”: de periode waarin het verkeer doorgaans het drukst is. heure betekent “uur”, en pointe betekent in deze vaste uitdrukking “piek”. De apostrof in L'heure laat zien dat la vóór een klinker wordt verkort tot l'; dat verandert het vrouwelijke grammaticale geslacht van heure niet. Voorbeeld: aux heures de pointe = “tijdens de spitsuren”. commencé is het voltooid deelwoord van commencer (“beginnen”). In deze zin staat het met a, de derde persoon enkelvoud van avoir, in de passé composé: a commencé betekent “is begonnen”; de vorm is opgebouwd met het hulpwerkwoord en het voltooid deelwoord. Het voltooid deelwoord commencé zelf draagt hier niet de persoonsvorm; a geeft persoon en enkelvoud aan. Voorbeeld: Le film a commencé. = “De film is begonnen.” Samen vormen L'heure de pointe en a commencé de zin L'heure de pointe a commencé.: “Het spitsuur is begonnen.” De vervoegde werkwoordsvorm a commencé hoort bij het enkelvoudige onderwerp L'heure de pointe; de zin zegt dus dat het spitsuur begonnen is.

3. Est-ce qu'on peut encore prendre le prochain train ?

   Kunnen we de volgende trein nog halen?

   Est-ce qu'on

   vraaginleiding met ‘we’

   peut

   kan

   encore

   nog

   prendre

   nemen; (een trein) halen

   prochain

   volgende

   train

   trein

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu'on is een vaste manier om een ja-neevraag te vormen: Est-ce que leidt de vraag in en on is het onderwerp. Hier betekent on “we”, zoals de vertaling bevestigt. In alledaags Frans vervangt on vaak nous; het werkwoord blijft daarbij in de derde persoon enkelvoud. Voorbeeld: Est-ce qu'on part ? — “Gaan we weg?” peut is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, van pouvoir (“kunnen”). Het patroon on peut betekent “we kunnen”, omdat on grammaticaal als derde persoon enkelvoud wordt behandeld. Vergelijk: je peux, tu peux, il/elle/on peut, nous pouvons. Voorbeeld: On peut entrer. — “We kunnen naar binnen.” encore betekent hier “nog”: het geeft aan dat de mogelijkheid op dit moment nog bestaat. In een vraag als On peut encore attendre ? betekent het “Kunnen we nog wachten?” prendre is de infinitief van prendre (“nemen”). Bij vervoer kan het betekenen dat je een bepaalde trein neemt of haalt. In deze zin geeft de vaste vertaling de bedoelde betekenis “halen” weer. Na een vervoegd werkwoord van pouvoir volgt in het Frans een infinitief: On peut prendre le bus. — “We kunnen de bus nemen.” prochain betekent “volgende” in le prochain train: het beschrijft de eerstvolgende trein in de reeks. De vrouwelijke vorm is prochaine, bijvoorbeeld in la prochaine occasion. De mannelijke enkelvoudsvorm prochain stemt hier overeen met train. train betekent “trein”. De woordgroep le prochain train betekent “de volgende trein”; le is het bepaald lidwoord voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Le train arrive. — “De trein komt aan.” Samen vormt Est-ce qu'on peut ... ? de vraag “Kunnen we ...?”. encore voegt “nog” toe, en prendre le prochain train drukt uit dat je de volgende trein neemt of haalt. De hele uiting betekent: “Kunnen we de volgende trein nog halen?”

4. On devrait y arriver. La gare est juste devant nous.

   Dat moet lukken. Het station is vlak voor ons.

   On devrait

   dat zou moeten

   y arriver

   erin slagen; lukken

   La gare

   het station

   juste devant nous

   vlak voor ons

   Uitgebreide uitleg

   On devrait bestaat uit on en devrait. On is hier het grammaticale onderwerp; afhankelijk van de context kan het naar mensen in het algemeen of naar een groep zoals “we” verwijzen. De vertaling legt vooral de verwachting van slagen vast en identificeert geen specifieke persoon. Devrait is de conditionnel présent van devoir, met als basisvorm devoir; bij het grammaticale onderwerp on staat de derde persoon enkelvoud. In deze zin geeft het een voorzichtige verwachting weer: “zou moeten”. Vergelijk bijvoorbeeld: Ça devrait marcher. — “Dat zou moeten werken.” Y arriver is een vaste, herbruikbare constructie met de betekenis “erin slagen” of “lukken”. Arriver is de basisvorm van het werkwoord. Het woord y hoort in deze uitdrukking bij arriver en maakt van het geheel niet simpelweg “daar aankomen”; de combinatie y arriver betekent hier dat iets lukt. Voorbeeld: Tu vas y arriver. — “Het gaat je lukken.” La gare betekent “het station”. Gare is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud, daarom staat ervoor het bepaalde lidwoord la. Het lidwoord geeft hier een bepaald station aan, niet zomaar een station. Voorbeeld: La gare est loin. — “Het station is ver weg.” Juste devant nous beschrijft de plaats van het station. Devant betekent hier “voor”, in ruimtelijke zin; nous is de vorm die na een voorzetsel wordt gebruikt voor “ons”. Juste versterkt de plaatsaanduiding tot “vlak” of “precies”. In juste devant nous is de betekenis dus “vlak voor ons”, niet een tijdsbetekenis van “voor”. Voorbeeld: Le café est devant nous. — “Het café is voor ons.” Samen vormt On devrait y arriver de voorzichtige verwachting “Dat moet lukken”. Daarna lokaliseert La gare est juste devant nous wat bedoeld wordt: “Het station is vlak voor ons”. De volledige betekenis is: “Dat moet lukken. Het station is vlak voor ons.”

5. Je vois l'entrée maintenant.

   Ik kan de ingang nu zien.

   vois

   zie

   l'entrée

   de ingang

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   vois betekent hier “zie”. Het is de tegenwoordige tijd van voir (“zien”) in de eerste persoon enkelvoud: je vois. Dezelfde vorm komt ook voor bij tu vois; het onderwerp maakt daar het verschil. Voorbeeld: Je vois le quai. — “Ik zie het perron.” l'entrée betekent hier “de ingang”. entrée is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. l' is de vorm van het bepaalde lidwoord la vóór een klinker: la porte, maar l'entrée. De apostrof markeert elisie; het bepaalde lidwoord betekent hier niet “een ingang”. Voorbeeld: L'entrée est ici. — “De ingang is hier.” maintenant betekent “nu”. Het is een bijwoord dat het tijdstip aangeeft. Voorbeeld: Nous partons maintenant. — “We vertrekken nu.” Samen vormen Je vois en l'entrée de kern “ik zie de ingang”: Je is het onderwerp, vois het werkwoord en l'entrée het directe object. maintenant voegt toe dat dit op dit moment gebeurt. De volledige betekenis is: “Ik kan de ingang nu zien.” Het Frans gebruikt hier de tegenwoordige tijd van voir; de vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde situatie weer met “kan zien”.

6. Allons directement sur le quai.

   Laten we rechtstreeks naar het perron gaan.

   Allons

   laten we gaan

   directement

   rechtstreeks

   sur

   naar/op

   quai

   perron

   Uitgebreide uitleg

   Allons is de nous-vorm van de gebiedende wijs van aller (“gaan”). In deze zin betekent die vorm niet alleen een bevel aan anderen: samen met de spreker betekent hij “laten we gaan”. Vergelijk: Allons-y ! = “Laten we gaan!” of “Vooruit!”. directement betekent hier “rechtstreeks”: de beweging gaat zonder omweg naar de genoemde bestemming. Het is afgeleid van direct, maar directement is de bijwoordelijke vorm. Voorbeeld: Allez directement à gauche. = “Ga rechtstreeks naar links.” sur is hier een voorzetsel dat samen met le quai de bestemming aanduidt: naar het perron. De precieze Nederlandse keuze voor een Frans voorzetsel hangt van het werkwoord en de ruimtelijke relatie af; vertaal sur dus niet altijd automatisch met alleen “op”. quai is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “perron”. Het bepaalde lidwoord le staat ervoor: le quai = “het perron”. Voorbeeld: Le quai est à droite. = “Het perron is rechts.” Samen vormen sur le quai de bestemming van de beweging. De gebiedende wijs Allons geeft aan dat de spreker en de aangesproken persoon of personen samen moeten gaan; directement zegt dat dit rechtstreeks gebeurt. De volledige betekenis is daarom: “Laten we rechtstreeks naar het perron gaan.”

7. Le train entre déjà en gare.

   De trein komt nu al binnen.

   train

   trein

   entre

   komt binnen; rijdt naar binnen

   déjà

   al; nu al

   gare

   station

   Uitgebreide uitleg

   train betekent hier “trein”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor het bepaalde lidwoord le: le train = “de trein”. Het meervoud is les trains. entre is de vorm van entrer in de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: il/elle entre. In deze zin betekent het dat de trein het station binnenrijdt of binnenkomt. Het onderwerp is dus le train, en de enkelvoudsvorm van het werkwoord past daarbij. Voorbeeld: Le bus entre dans la rue. — “De bus rijdt de straat in.” déjà is een bijwoord met de betekenis “al”. In combinatie met de huidige situatie geeft déjà hier “nu al” weer: het binnenkomen gebeurt eerder dan men misschien verwachtte of op dit moment al. Het verandert niet mee met persoon of getal. gare betekent “station”. In en gare vormt het met en de gebruikelijke uitdrukking voor het binnenkomen in of zijn op een station; hier gaat het om de trein die het station binnenrijdt. Gare is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, maar in deze uitdrukking staat geen afzonderlijk lidwoord: en gare. Samen vormen de delen Le train + entre + déjà + en gare de betekenis: “De trein komt nu al binnen.” De zin beschrijft een trein die op dit moment al het station binnenrijdt.

8. Reste près de moi et on montera ensemble.

   Blijf dicht bij me, dan stappen we samen in.

   Reste

   blijf

   près de moi

   dicht bij me

   on montera

   we stappen in

   ensemble

   samen

   Uitgebreide uitleg

   Reste is de gebiedende wijs van rester voor één aangesproken persoon: “blijf”. De vorm richt de aansporing rechtstreeks tot de luisteraar. Rester betekent in andere contexten ook “blijven” of “verblijven”; hier gaat het om op dezelfde plaats blijven in de buurt van de spreker. Voorbeeld: Reste ici. — “Blijf hier.” près de moi betekent hier “dicht bij mij”. Près de is een vaste manier om nabijheid uit te drukken; moi is de beklemtoonde vorm van het persoonlijke voornaamwoord voor “mij”, zoals die na een voorzetsel wordt gebruikt. Voorbeeld: Assieds-toi près de moi. — “Ga naast me zitten.” on montera bestaat uit on en montera. In deze zin verwijst on, volgens de vertaling en de context van de trein, naar “we”. In spreektaal wordt on zeer vaak voor “wij” gebruikt, maar de persoonsvorm staat in de derde persoon enkelvoud. Montera is de futur simple van monter, met als basisvorm monter: “zal/zullen instappen” of letterlijk “zal/zullen omhooggaan”. In deze context betekent monter specifiek in een trein stappen. De uitgang -a maakt hier de derde persoon enkelvoud van de toekomende tijd zichtbaar; zij drukt niet zelfstandig het Nederlandse meervoud “we” uit. Voorbeeld: On montera dans le train. — “We stappen in de trein.” Ensemble betekent “samen”. Het beschrijft hier dat de handeling gezamenlijk gebeurt. Het woord verandert in deze betekenis niet mee met een mannelijk of vrouwelijk onderwerp. Voorbeeld: Nous travaillons ensemble. — “We werken samen.” De zin begint met een aansporing: Reste près de moi — “Blijf dicht bij me”. Daarna verbindt et die aansporing met de toekomstige handeling on montera ensemble: “en dan stappen we samen in”. Samen betekent de hele uiting: “Blijf dicht bij me, dan stappen we samen in.”