Zitplaatsen vinden in de trein | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Il fait frais dans le train.

   Binnen in de trein voelt het koel aan.

   Il fait frais

   het is koel

   frais

   koel, fris

   dans

   in

   train

   trein

   Uitgebreide uitleg

   Il fait frais is een vaste weers- en temperatuuruitdrukking: letterlijk staat er een onpersoonlijk il met faire, maar er is geen concrete handelende persoon. In deze zin betekent de constructie dat het koel aanvoelt. Vergelijkbare patronen zijn Il fait chaud = “Het is warm” en Il fait froid = “Het is koud”. frais betekent hier “koel” of “fris”. Het is de vorm die in deze uitdrukking bij het onpersoonlijke il staat; het woord beschrijft de temperatuur, niet de trein als zelfstandig naamwoord. Het gewone vergelijkingspatroon is frais – plus frais – le plus frais: koel – koeler – het koelst. dans is een voorzetsel met de betekenis “in” en geeft hier de plaats aan. Het verbindt de temperatuurwaarneming met de binnenruimte van de trein. Een herbruikbaar patroon is dans + plaats, bijvoorbeeld dans la maison = “in het huis”. train betekent “trein”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord en verschijnt hier met het bepaalde lidwoord le: le train. Het volledige voorzetselstuk dans le train betekent dus “in de trein”. Samen betekent Il fait frais dans le train: “Binnen in de trein voelt het koel aan.” De uitdrukking Il fait frais geeft de temperatuurindruk weer; dans le train beperkt die indruk tot de plaats in de trein.

2. Plus loin, il y a des places libres.

   Verderop zijn er vrije plaatsen.

   Plus loin

   verderop

   il y a

   er is / er zijn

   places

   plaatsen

   libres

   vrij

   Uitgebreide uitleg

   Plus loin betekent hier ‘verderop’, dus op een verder gelegen plek. loin betekent ‘ver weg’; plus loin is de vergelijkende vorm met de betekenis ‘verder weg/verderop’. Voorbeeld: La gare est plus loin. — ‘Het station is verderop.’ il y a is een vaste Franse bestaansconstructie: ‘er is’ of ‘er zijn’. De vorm blijft il y a, terwijl het enkelvoud of meervoud uit het zelfstandig naamwoord blijkt. Voorbeeld: Il y a une chaise. — ‘Er is een stoel.’ places is het meervoud van place, hier met de betekenis ‘plaatsen’ of ‘zitplaatsen’. Het meervoud wordt in deze vorm door -s aangegeven; het lidwoord des ervoor hoort ook bij het meervoud. Voorbeeld: Il y a des places. — ‘Er zijn plaatsen.’ libres betekent hier ‘vrij’ in de zin van ‘niet bezet’. Het bijvoeglijk naamwoord is libre in het enkelvoud en krijgt hier -s omdat het bij het meervoudige vrouwelijke zelfstandig naamwoord places hoort: une place libre, maar des places libres. Voorbeeld: Les sièges sont libres. — ‘De zitplaatsen zijn vrij.’ Samen vormt de zin: Plus loin + il y a + des places libres: ‘Verderop zijn er vrije plaatsen.’ De plaatsaanduiding staat vooraan; daarna noemt de bestaansconstructie wat daar aanwezig is. De zin zegt dus dat er verderop vrije plaatsen zijn.

3. Je veux m'asseoir après toute cette marche.

   Ik wil gaan zitten na al dat lopen.

   Je veux

   ik wil

   m'asseoir

   gaan zitten

   après

   na

   toute

   al / hele

   cette

   dat / deze

   marche

   lopen; wandeling

   Uitgebreide uitleg

   Je veux betekent hier: ik wil. veux is de vorm van vouloir in de tegenwoordige tijd voor je: je veux. Met een infinitief erna drukt vouloir de wens of bedoeling van de spreker uit. Vergelijk: Je veux partir. = Ik wil vertrekken. De vorm veux hoort bij je; bij nous staat bijvoorbeeld nous voulons. m'asseoir betekent hier: gaan zitten. Dit is de infinitief van het wederkerende werkwoord s'asseoir. Voor de eerste persoon wordt het wederkerende voornaamwoord me; vóór de klinker van asseoir wordt dat in deze spelling m'. De combinatie veux m'asseoir is dus wil gaan zitten, waarbij veux het vervoegde werkwoord is en m'asseoir de infinitief. Voorbeeld: Elle veut s'asseoir. = Zij wil gaan zitten. après betekent na en geeft aan dat iets later gebeurt dan wat erop volgt. Hier staat het vóór toute cette marche: het willen gaan zitten komt na het lopen. Het kan ook vóór een gebeurtenis staan, bijvoorbeeld après le repas = na de maaltijd. toute betekent hier al of hele. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van tout en stemt overeen met het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord marche. In toute cette marche versterkt het de omvang van de genoemde wandeling of het genoemde lopen; het is hier niet zelfstandig een telwoord. Andere vormen zijn bijvoorbeeld tout bij een mannelijk enkelvoudig woord en tous bij een mannelijk meervoudig woord. cette betekent hier deze of, in de Nederlandse vertaling, dat. Het is een aanwijzend woord voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; hier hoort het bij marche. De keuze voor deze vorm komt dus door het grammaticale geslacht en getal van marche, niet doordat het woord noodzakelijk letterlijk dichtbij staat. Een voorbeeld met een ander vrouwelijk enkelvoudig woord is cette chaise = deze stoel. marche is hier een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent in deze context het lopen of de wandeling. Dat blijkt ook uit toute en cette, die ermee overeenkomen. De vorm marche kan in andere zinnen een andere functie hebben, maar hier is de bedoelde betekenis het lopen/de wandeling na afloop waarvan de spreker wil gaan zitten. Voorbeeld: Après une longue marche, je veux m'asseoir. = Na een lange wandeling wil ik gaan zitten. Samen vormt Je veux m'asseoir de wens van de spreker om te gaan zitten. après toute cette marche bepaalt wanneer die handeling gewenst is: na al dit lopen of na deze hele wandeling. De volledige betekenis is daarom: Ik wil gaan zitten na al dat lopen.

4. Ces sièges sont confortables.

   Deze stoelen zijn comfortabel.

   Ces

   deze

   sièges

   stoelen

   sont

   zijn

   confortables

   comfortabel

   Uitgebreide uitleg

   Ces betekent hier “deze” en staat vóór een zelfstandig naamwoord in het meervoud. Het is een aanwijzende bepaler: in het enkelvoud bestaan onder meer ce en cette, maar ces wordt zowel bij mannelijke als vrouwelijke meervoudige zelfstandige naamwoorden gebruikt. Voorbeeld: ces maisons = “deze huizen”. sièges betekent hier “stoelen”. Het enkelvoud is siège; de vorm sièges heeft een meervoudsuitgang. In andere contexten kan siège ook een zitplaats of zetel betekenen, maar hier past “stoelen” bij de vaste vertaling. Voorbeeld: Un siège est libre. = “Een stoel is vrij.” sont is de vorm van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd voor de derde persoon meervoud: ils/elles sont. Het onderwerp is hier meervoud, namelijk ces sièges. Voorbeeld: Les portes sont ouvertes. = “De deuren zijn open.” confortables betekent “comfortabel” en beschrijft sièges. De basisvorm is confortable; confortables draagt de meervoudsuitgang. Bij dit bijvoeglijk naamwoord is er in de spelling geen afzonderlijk verschil tussen mannelijk en vrouwelijk meervoud. Voorbeeld: Ces chaises sont confortables. = “Deze stoelen zijn comfortabel.” Samen vormen Ces sièges het onderwerp: “deze stoelen”. sont confortables zegt dat ze comfortabel zijn. De volledige betekenis is dus: “Deze stoelen zijn comfortabel.”

5. Le trajet semble calme aussi.

   De rit voelt ook rustig aan.

   trajet

   rit; reis

   semble

   lijkt

   calme

   rustig

   aussi

   ook

   Uitgebreide uitleg

   trajet betekent hier ‘rit’ of ‘reis’: de verplaatsing zelf, niet bijvoorbeeld een voertuig. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor Le. Dat lidwoord maakt de rit bepaald, maar drukt op zichzelf geen aantal uit. semble komt van sembler (‘lijken’). Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, passend bij het enkelvoudige onderwerp Le trajet. Een bruikbaar patroon is X semble + bijvoeglijk naamwoord: ‘X lijkt …’. Voorbeeld: Le trajet semble long. — ‘De rit lijkt lang.’ calme betekent hier ‘rustig’. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat het traject beschrijft. In deze zin is het mannelijk enkelvoud en heeft het dezelfde vorm als de vrouwelijke enkelvoudsvorm; in het meervoud is de vorm calmes. Voorbeeld: La gare semble calme. — ‘Het station lijkt rustig.’ aussi betekent ‘ook’ en voegt deze rit toe aan iets dat eveneens zo wordt beschreven. Het verandert de vorm van de andere woorden niet. Voorbeeld: Le trajet est agréable aussi. — ‘De rit is ook aangenaam.’ Samen vormt Le trajet semble calme de betekenis ‘De rit lijkt rustig’. Aussi voegt ‘ook’ toe: Le trajet semble calme aussi. betekent dus ‘De rit voelt ook rustig aan’ of letterlijker ‘De rit lijkt ook rustig.’

6. Tu peux voir le panneau de la gare depuis là-bas ?

   Kun je vanaf daar het stationsbord zien?

   Tu peux

   je kunt

   voir

   zien

   panneau

   bord; paneel

   gare

   station

   depuis là-bas

   vanaf daar

   Uitgebreide uitleg

   Tu peux bestaat uit het onderwerp tu (“jij”) en peux, de vorm van pouvoir (“kunnen”) voor tu in de tegenwoordige tijd. Samen drukken ze hier mogelijkheid of vermogen uit: “je kunt”. Pouvoir wordt gevolgd door een infinitief: Tu peux voir... = “Je kunt ... zien”. Vergelijk: Je peux voir = “Ik kan zien”; Tu ne peux pas voir = “Je kunt niet zien”. voir betekent hier “zien”. Het is de infinitief van een onregelmatig werkwoord; na peux blijft het onveranderd. Andere tegenwoordige vormen zijn bijvoorbeeld je vois (“ik zie”) en tu vois (“jij ziet”). Voorbeeld: Je peux voir le train. — “Ik kan de trein zien.” panneau betekent hier “bord”, in de zin van een zichtbaar informatie- of aanduidingsbord. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: un panneau, meervoud des panneaux. Het meervoud wordt in de spelling geschreven met -x, terwijl de uitspraak doorgaans hetzelfde blijft. Voorbeeld: Je lis le panneau. — “Ik lees het bord.” gare betekent “station”, hier in de samenstelling la gare (“het station”). Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, dus het bepaalde lidwoord is la. Een nuttig contrast is la gare (“het station”) tegenover le panneau (“het bord”): het grammaticale geslacht hoort bij elk zelfstandig naamwoord afzonderlijk en volgt niet uit de betekenis alleen. depuis là-bas betekent “vanaf daar”. Depuis geeft hier het vertrekpunt aan; là-bas is een plaatsaanduiding voor een plek op enige afstand (“daar/ginds”). Samen bepaalt deze woordgroep vanuit welke plaats het zien mogelijk is. Voorbeeld: Depuis là-bas, je vois la gare. — “Vanaf daar zie ik het station.” De bezitsrelatie le panneau de la gare betekent “het stationsbord”, letterlijk “het bord van het station”. De verbindt het bezit of de bijbehorende relatie met la gare; het bord wordt dus aan het station gekoppeld. In de vraag staat eerst wat men kan zien (voir le panneau de la gare) en daarna waarvandaan (depuis là-bas). De volledige zin Tu peux voir le panneau de la gare depuis là-bas ? is daarom: “Kun je vanaf daar het stationsbord zien?” De vraagvorm ontstaat hier door de intonatie; er staat geen apart vraagwoord of omkering.

7. Il nous reste trois arrêts.

   We hebben nog drie haltes.

   Il nous reste

   we hebben nog over

   trois

   drie

   arrêts

   haltes

   Uitgebreide uitleg

   Il nous reste vormt hier een vaste manier om uit te drukken wat er nog over is: letterlijk blijft er iets aan ons over, natuurlijk vertaald als “we hebben nog … over”. Il is in deze constructie een onpersoonlijk onderwerp en verwijst niet naar een bepaalde persoon. reste is de tegenwoordige tijd van rester (“overblijven”, ook “blijven”), in de derde persoon enkelvoud; bij dit onpersoonlijke il blijft het werkwoord enkelvoudig. Nous betekent hier “aan/voor ons” en geeft aan voor wie de resterende hoeveelheid geldt. Voorbeeld: Il nous reste deux arrêts. — “We hebben nog twee haltes over.” trois is het hoofdtelwoord “drie”. Het verandert niet van vorm volgens het geslacht of getal van het zelfstandig naamwoord: trois arrêts betekent “drie haltes”, en bijvoorbeeld trois minutes “drie minuten”. Het is hier een concrete hoeveelheid, niet alleen een algemene aanduiding van wat er nog is. arrêts is het meervoud van het zelfstandig naamwoord arrêt, hier “halte” of “stop”. De uitgang -s markeert het meervoud; het enkelvoud is un arrêt. In deze reiscontext gaat het om haltes die nog komen. Voorbeeld: Nous descendons après quatre arrêts. — “We stappen na vier haltes uit.” Samen betekent Il nous reste trois arrêts.: “We hebben nog drie haltes.” De onpersoonlijke constructie il nous reste geeft aan dat er voor ons nog iets overblijft; trois bepaalt de hoeveelheid en arrêts benoemt wat er nog over is. De volgende handeling of bestemming wordt door deze zin op zichzelf niet verder gespecificeerd.

8. Ensuite, nous pouvons nous reposer un peu avant de descendre.

   Dan kunnen we even uitrusten voordat we uitstappen.

   Ensuite

   daarna

   nous pouvons

   we kunnen

   nous reposer

   uitrusten

   un peu

   even; een beetje

   avant de

   voordat

   descendre

   uitstappen

   Uitgebreide uitleg

   Ensuite betekent hier “daarna” en plaatst deze handeling na wat eerder is genoemd. Het is een bijwoord; vergelijk bijvoorbeeld Ensuite, je rentre. — “Daarna ga ik naar huis.” nous pouvons betekent “we kunnen”. pouvons is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij nous: nous pouvons. Deze vorm drukt hier mogelijkheid of gelegenheid uit. De combinatie nous pouvons krijgt daarna een infinitief: nous pouvons nous reposer — “we kunnen uitrusten”. nous reposer betekent hier “uitrusten”. Het werkwoord is se reposer, een pronominale vorm met de betekenis “rusten” of “uitrusten”; na pouvons staat het in de infinitief. Het voornaamwoord past bij nous: nous nous reposons betekent “we rusten uit”, terwijl na een ander onderwerp bijvoorbeeld je me repose staat. un peu betekent hier “even” of “een beetje” en beperkt de duur of mate van het uitrusten. Het is geen zelfstandig onderdeel van het werkwoord; samen met nous reposer geeft het aan dat de rust kort of beperkt is. Voorbeeld: Attends un peu. — “Wacht even.” avant de betekent “voordat” wanneer er daarna een infinitief komt. De vaste bruikbare structuur is avant de + infinitief: avant de partir — “voordat [iemand] vertrekt”. Hier leidt avant de het gebeuren in dat later plaatsvindt dan het uitrusten. descendre is de infinitief van “afdalen” of, in deze vervoerscontext, “uitstappen”. De vertaling en de voorafgaande context over haltes ondersteunen hier de betekenis “uitstappen”. Voorbeeld: Nous allons descendre à la prochaine station. — “We stappen bij de volgende halte uit.” Samen betekent Ensuite, nous pouvons nous reposer un peu avant de descendre: “Dan kunnen we even uitrusten voordat we uitstappen.” De betekenisvolle volgorde is: daarna kunnen we kort uitrusten, en vervolgens stappen we uit.