Voorbereiden op een vergadering | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Les notes de la réunion sont-elles prêtes ?

   Zijn de vergadernotities klaar?

   notes

   notities

   réunion

   vergadering

   sont-elles

   zijn ze?

   prêtes

   klaar

   Uitgebreide uitleg

   notes betekent hier “notities” en is het meervoud van note (“notitie”). Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud wordt hier met -s gevormd. Voorbeeld: Les notes sont utiles. — “De notities zijn nuttig.” réunion betekent “vergadering”. Het is een zelfstandig naamwoord; la réunion is de vorm met het bepaald lidwoord. In de la réunion betekent de la hier “van de”, zodat het om notities van de vergadering gaat. sont-elles is een vraagvorm met inversie: sont is de derde persoon meervoud van être (“zijn”), en elles is het vrouwelijke meervoudige persoonlijke voornaamwoord (“ze”). De omgekeerde volgorde maakt van de mededeling een vraag. In de gegeven context verwijst elles naar de notities, zoals ook blijkt uit het vervolg Elles sont sur mon bureau. — “Ze liggen op mijn bureau.” Voorbeeld: Sont-elles prêtes ? — “Zijn ze klaar?” prêtes betekent hier “klaar” en stemt overeen met het vrouwelijke meervoud van notes. De basisvorm is prêt (“klaar”); relevante vormen zijn prête voor vrouwelijk enkelvoud en prêtes voor vrouwelijk meervoud. Voorbeeld: La réponse est prête. — “Het antwoord is klaar.” Samen vormen Les notes de la réunion het onderwerp: “de notities van de vergadering”. sont-elles prêtes vraagt of die notities klaar zijn, waarbij elles het onderwerp in de vraag opnieuw opneemt. De volledige betekenis is: “Zijn de vergadernotities klaar?”

2. Elles sont sur mon bureau.

   Ze liggen op mijn bureau.

   Elles

   ze (vrouwelijk meervoud)

   sont

   zijn

   sur

   op

   mon

   mijn

   bureau

   bureau

   Uitgebreide uitleg

   Elles betekent hier “ze” en verwijst, in deze context, naar de vrouwelijke meervoudige vergadernotities. Het is het Franse onderwerpsvoornaamwoord voor vrouwelijke referenten in het meervoud. Het voornaamwoord zelf draagt dus vrouwelijk meervoud; het zegt niet dat er precies twee notities zijn. Voor een enkelvoudige vrouwelijke referent gebruik je elle. sont is de vorm van être (“zijn”) voor de derde persoon meervoud in de tegenwoordige tijd: elles sont. In deze zin vormt het met de plaatsbepaling sur mon bureau een locatie-uitdrukking. Het Nederlands gebruikt hier natuurlijk liggen, omdat het om notities op een oppervlak gaat; dat is een verschil in de gebruikelijke formulering, niet een andere Franse vorm. sur betekent hier “op” en geeft aan dat iets zich op een oppervlak bevindt. Een bruikbaar patroon is être sur + plaats: Le livre est sur la table. — “Het boek ligt op tafel.” mon betekent “mijn” en staat hier vóór het zelfstandig naamwoord bureau. Deze vorm is de bezittelijke vorm voor één mannelijk zelfstandig naamwoord: mon bureau. Vergelijk ma table (“mijn tafel”) en mes livres (“mijn boeken”). De keuze hangt dus af van het grammaticale geslacht en getal van het bezeten woord, niet van het geslacht van de bezitter. bureau betekent hier “bureau” in de betekenis van een schrijftafel of werktafel. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un bureau, meervoud des bureaux. In mon bureau is het de plaats waar de notities liggen. Samen vormen de delen Elles sont + sur mon bureau de betekenis: “Ze liggen op mijn bureau.” De Franse zin gebruikt letterlijk être (“zijn”) voor de locatie, terwijl de Nederlandse vertaling met liggen de positie van de notities op het bureau natuurlijk weergeeft.

3. Est-ce qu’il y a une copie pour moi ?

   Is er een kopie voor mij?

   Est-ce qu’il y a

   is er …?

   copie

   kopie

   pour moi

   voor mij

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu’il y a is een vaste manier om in het Frans een ja-neevraag te vormen met il y a, “er is/er zijn”. In deze uitdrukking is il onpersoonlijk: het verwijst niet naar een bepaalde persoon. Het werkwoord a is de vorm van avoir in de derde persoon enkelvoud. Het aantal van wat er aanwezig is verandert deze vorm niet: Il y a une copie en Il y a des copies. Zonder vraagmarkering betekent Il y a... gewoon “Er is/zijn ...”; met Est-ce que wordt het een vraag. copie betekent hier “kopie”. Het is een zelfstandig naamwoord en is vrouwelijk: une copie. Het meervoud is des copies, met een extra -s in de geschreven vorm. Voorbeelden: J’ai une copie. — “Ik heb een kopie.” Il y a deux copies. — “Er zijn twee kopieën.” pour moi betekent “voor mij”. pour drukt hier de bestemde persoon uit, en moi is de beklemtoonde vorm die na een voorzetsel wordt gebruikt. Vergelijk pour toi — “voor jou” en pour elle — “voor haar”. Dit is iets anders dan het onderwerppronomen je, zoals in Je lis — “Ik lees”. Samen vormen de delen Est-ce qu’il y a + une copie + pour moi ? de vraag: “Is er een kopie voor mij?” De vraag gaat dus over de aanwezigheid van een kopie die voor de spreker bestemd is.

4. En voici une.

   Hier is er één.

   En

   er / ervan

   voici

   hier is

   une

   één

   Uitgebreide uitleg

   En verwijst hier naar een eerder genoemde of begrepen hoeveelheid of zaak; in de gegeven context gaat het om een kopie. Het is een voornaamwoordelijk element en betekent hier ongeveer ‘er/ervan’. Het staat vóór voici. voici is een vaste aanwijzende vorm met de betekenis ‘hier is’ of ‘hier zijn’. Het introduceert wat nu wordt aangewezen of aangeboden. Een vergelijkbaar patroon is Voici le livre. — ‘Hier is het boek.’ une betekent hier ‘één’ in de zin van ‘een exemplaar’, waarbij het zelfstandig naamwoord niet opnieuw wordt uitgesproken. De vorm is vrouwelijk enkelvoud en sluit in deze context aan bij het weggelaten vrouwelijke zelfstandig naamwoord copie. Dat is niet hetzelfde als het gewone lidwoord in een zin als J’ai une copie (‘Ik heb een kopie’): hier staat une zelfstandig als vervanging van het bedoelde exemplaar. Samen vormt En voici une de herbruikbare structuur En voici une: ‘Hier is er één.’ In deze context wordt daarmee één kopie aangewezen of aangeboden, zonder het woord copie te herhalen.

5. De quoi est-ce qu’on parle aujourd’hui ?

   Wat bespreken we vandaag?

   De quoi

   waarover

   est-ce qu’on

   vraagpatroon met ‘we’

   parle

   bespreekt; praat

   aujourd’hui

   vandaag

   Uitgebreide uitleg

   De quoi betekent hier ‘waarover’. quoi is de vragende vorm voor ‘wat’ na een voorzetsel; de quoi vraagt dus naar het onderwerp waarover men spreekt. Vergelijk: avec quoi ? = ‘waarmee?’ en pour quoi ? = ‘waarvoor?’. est-ce qu’on is een vaste manier om in het Frans een ja-neevraag of een vraag met een vraagwoord te vormen: est-ce que + onderwerp. In qu’on is que vóór de klinker van on verkort tot qu’. on is grammaticaal een derde persoon enkelvoud, maar betekent in deze zin volgens de vertaling ‘we’. Daarom staat het werkwoord verderop in de enkelvoudsvorm. parle komt van parler, ‘spreken’ of ‘praten’. Hier betekent het ‘bespreken’ in combinatie met het onderwerp waarnaar de quoi vraagt. parle is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: on parle. Voorbeelden: Je parle français. = ‘Ik spreek Frans.’ Nous parlons du projet. = ‘We bespreken het project.’ aujourd’hui betekent ‘vandaag’. Het is een tijdsbepaling en zegt wanneer het spreken of bespreken plaatsvindt. De apostrof hoort bij de vaste spelling van dit woord. Samen vormt De quoi est-ce qu’on parle aujourd’hui ? de vraag ‘Wat bespreken we vandaag?’ Letterlijker is dat ‘Waarover praten we vandaag?’: de quoi vraagt naar het onderwerp, est-ce que maakt de vraagconstructie, on parle betekent hier ‘we praten/bespreken’, en aujourd’hui geeft het tijdstip aan.

6. Nous allons discuter du nouveau plan.

   We gaan het nieuwe plan bespreken.

   Nous allons

   wij gaan

   discuter

   bespreken

   nouveau

   nieuw

   plan

   plan

   Uitgebreide uitleg

   Nous allons betekent hier “wij gaan …”. allons is de vervoegde vorm van aller bij nous; samen met een infinitief vormt aller + infinitief een nabije toekomst: Nous allons commencer = “Wij gaan beginnen”. Het onderwerp is dus nous (“wij”), en allons draagt de persoons- en getalsinformatie. discuter is de infinitief “bespreken” of “bespreken/bespreking voeren”, afhankelijk van de context. Na allons blijft het werkwoord in de infinitief: Nous allons discuter = “Wij gaan bespreken”. In deze zin introduceert de met het samengevoegde lidwoord du het onderwerp van de bespreking: discuter de quelque chose betekent “iets bespreken”. nouveau betekent hier “nieuwe”. Het is een bijvoeglijk naamwoord bij plan en staat in deze woordgroep vóór het zelfstandig naamwoord. De vorm is mannelijk enkelvoud; de vrouwelijke vorm is nouvelle, en de meervoudsvormen zijn nouveaux (mannelijk) en nouvelles (vrouwelijk). Voorbeeld: un nouveau projet = “een nieuw project”. plan is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “plan”. Het meervoud is plans: les plans = “de plannen”. In du nouveau plan betekent du “van het nieuwe”; het is de samentrekking van de + le. Daardoor verwijst de woordgroep naar het onderwerp dat besproken zal worden. Samen vormen de delen Nous allons discuter du nouveau plan. de betekenis: “Wij gaan het nieuwe plan bespreken.” De constructie nous allons + infinitief geeft aan dat deze groep het bespreken op korte termijn zal doen; du nouveau plan specificeert wat zij zullen bespreken.

7. Laissez-moi lire les notes avant de commencer.

   Laat me de notities lezen voordat we beginnen.

   Laissez-moi

   laat me

   lire

   lezen

   notes

   notities

   avant de

   voordat …

   commencer

   beginnen

   Uitgebreide uitleg

   Laissez-moi betekent hier “laat me …”. Laissez is de gebiedende wijs van laisser (“laten”) voor vous: die vorm kan tegen meerdere personen of tegen één persoon in de beleefde aanspreekvorm worden gebruikt. moi is de beklemtoonde vorm van “ik/mij” en staat hier na het werkwoord als de persoon die de handeling uitvoert. Een bruikbaar patroon is Laissez-moi + infinitief: “Laat me …”. lire betekent hier “lezen”. Dit is de infinitief; na laissez-moi blijft het volgende werkwoord in de infinitief staan. Voorbeeld: Laissez-moi vérifier. — “Laat me het controleren.” les notes betekent “de notities”. notes is het meervoud van het zelfstandig naamwoord note; les is het bepaalde meervoudige lidwoord. Het enkelvoud is la note (“de notitie”) en het meervoud les notes (“de notities”). avant de betekent “voordat …” wanneer er een infinitief op volgt. Het is een vaste verbindingsvorm: avant de + infinitief. Vergelijk avant que met een daaropvolgende vervoegde bijzin, bijvoorbeeld avant qu’on commence — “voordat we beginnen”. commencer betekent “beginnen”. Hier staat het als infinitief na avant de. De infinitief zelf markeert geen persoon of getal; in deze zin maakt de vertaling duidelijk dat het bedoelde begin “we beginnen” is. Voorbeeld: Nous allons commencer. — “We gaan beginnen.” Samen betekent Laissez-moi lire les notes avant de commencer.: “Laat me de notities lezen voordat we beginnen.” Laissez-moi vraagt de aangesproken persoon of personen om de spreker iets te laten doen; lire les notes benoemt wat de spreker wil doen, en avant de commencer plaatst dat vóór het bedoelde gezamenlijke begin.

8. Prenez une minute avant qu’on commence.

   Neem even de tijd voordat we beginnen.

   Prenez

   neem

   une minute

   een minuutje

   avant

   voor; eerder dan

   qu’on

   dat we

   commence

   beginnen

   Uitgebreide uitleg

   Prenez is de gebiedende wijs van prendre (“nemen”), gericht aan vous: dat kan één persoon in een beleefde aanspreekvorm zijn of meerdere personen. De vorm is dus hier een bevel of verzoek, niet een gewone mededelende tegenwoordige tijd. Vergelijk: Prenez place. — “Neemt u plaats.” Bij een informele aanspreking van één persoon gebruik je Prends. une minute betekent hier een kort moment; samen met Prenez vormt het de herbruikbare uitdrukking prendre une minute (“even de tijd nemen”). Het onbepaalde lidwoord maakt op zichzelf geen exacte telclaim; in deze zin gaat het vooral om een korte pauze. Voorbeeld: Je prends une minute pour réfléchir. — “Ik neem even de tijd om na te denken.” avant betekent “voor” of “eerder dan”. In de combinatie avant que krijgt het geheel de betekenis “voordat” en volgt een volledige bijzin: avant que + onderwerp + werkwoord. Voor een infinitief staat avant de: avant de commencer — “voordat men begint” of, afhankelijk van de context, “voordat je begint”. De infinitief legt zelf niet vast wie het onderwerp is. qu’on is de samentrekking door elisie van que en on. On is hier, volgens de vaste vertaling, “we”; als grammaticaal onderwerp krijgt het een werkwoordsvorm in de derde persoon enkelvoud. De vorm que wordt vóór on tot qu’ verkort. commence komt van commencer (“beginnen”). Na avant que staat hier de tegenwoordige conjunctief; bij on ziet die vorm eruit als de derde persoon enkelvoud: on commence. Die vorm is qua spelling hetzelfde als de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige indicatief; de constructie avant que bepaalt hier de conjunctief. Dit verschilt van avant de commencer, waarin commencer een infinitief is. Voorbeeld: Attendez avant qu’il commence. — “Wacht voordat hij begint.” De zin bouwt dus op als Prenez + une minute (“neem even de tijd”), gevolgd door avant que + on commence (“voordat we beginnen”). Het geheel betekent: “Neem even de tijd voordat we beginnen.”