De voortgang van een taak bespreken | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Comment avance la tâche ?

   Hoe gaat het met de taak?

   Comment

   hoe

   avance

   gaat vooruit; verloopt

   tâche

   taak

   Uitgebreide uitleg

   Comment betekent hier “hoe” en vraagt naar de manier waarop iets verloopt. Een herbruikbaar patroon is Comment + werkwoord ... ? Bijvoorbeeld: Comment va le projet ? — “Hoe gaat het project?” avance komt van avancer en is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: la tâche avance. Het betekent hier “vooruitgaan” of “verlopen”, niet noodzakelijk letterlijk bewegen. Voorbeeld: Le travail avance. — “Het werk vordert.” De vorm avance past bij het enkelvoudige onderwerp la tâche. tâche betekent “taak”. Het is een zelfstandig naamwoord en is grammaticaal vrouwelijk; dat blijkt hier uit het lidwoord la, niet uit een aparte vrouwelijke vorm van tâche. Voorbeelden: une tâche — “een taak”; des tâches — “taken”. Samen vormen de delen de vraag Comment avance la tâche ?: “Hoe gaat het met de taak?” of “Hoe vordert de taak?” comment vraagt naar het verloop, avance drukt het vorderen uit en la tâche is het onderwerp. In deze formulering staat het werkwoord vóór het expliciete zelfstandignaamwoordelijke onderwerp: vraagwoord + werkwoord + onderwerp. Dat is een Franse vraagvolgorde met inversie van werkwoord en onderwerp; een andere gebruikelijke formulering is Comment est-ce que la tâche avance ?, met dezelfde kernbetekenis.

2. La plus grande partie est faite.

   Het meeste is klaar.

   plus grande

   groter; hier: grootste

   partie

   deel

   est faite

   is klaar / is gedaan

   Uitgebreide uitleg

   plus grande betekent hier “grootste”. De vorm komt van het bijvoeglijk naamwoord grand (“groot”): plus grand betekent “groter”, en met het bepaalde lidwoord krijg je de overtreffende trap: le plus grand of la plus grande (“de grootste”). grande heeft hier de vrouwelijke enkelvoudsvorm omdat het bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord partie hoort. partie betekent “deel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. In la plus grande partie staat daarom het vrouwelijke bepaalde lidwoord la; het bepaalde lidwoord is hier ook passend bij de overtreffende trap. De hele woordgroep betekent “het grootste deel”, wat in de vaste vertaling natuurlijk als “het meeste” wordt weergegeven. est faite betekent hier “is klaar” of “is gedaan”. faite is het vrouwelijke enkelvoud van het voltooid deelwoord fait, van faire (“doen/maken”). In deze passieve constructie stemt faite af op het onderwerp la plus grande partie: partie is vrouwelijk en enkelvoudig. De vorm est faite drukt uit dat het bedoelde deel voltooid is. Samen vormen de delen La plus grande partie est faite.: “Het meeste is klaar.” De zin zegt dat het grootste deel van de bedoelde taak voltooid is; hij beweert niet dat de hele taak voltooid is.

3. Qu’est-ce qu’il faut vérifier ?

   Wat moet er worden gecontroleerd?

   Qu’est-ce

   wat

   il faut

   moet; is nodig

   vérifier

   controleren

   Uitgebreide uitleg

   Qu’est-ce is hier de vaste vraaguitdrukking voor “wat”, letterlijk het begin van een vraag naar een zaak of handeling. De apostrof toont de elisie in qu’est-ce; leer deze vorm als geheel, niet als een los woord dat je naar believen vervangt. In deze zin vraagt de spreker welke handeling nodig is. il faut drukt een noodzaak of verplichting uit: “het is nodig” of, in deze vraag, “moet”. Het komt van het onpersoonlijke werkwoord falloir; de vaste vorm il faut wordt gebruikt zonder een benoemde handelende persoon. Vergelijk voor een benoemde persoon Je dois vérifier les chiffres — “Ik moet de cijfers controleren.” Devoir legt de verplichting bij je, terwijl il faut de noodzaak onpersoonlijk formuleert. vérifier betekent “controleren” en staat hier in de infinitief na il faut. De infinitief benoemt de handeling zonder persoon of tijd; de noodzaak wordt door il faut uitgedrukt. Een herbruikbaar patroon is Il faut + infinitief, bijvoorbeeld Il faut attendre — “Men moet wachten” of “Het is nodig om te wachten.” Samen vormt Qu’est-ce qu’il faut vérifier ? de vraag “Wat moet er worden gecontroleerd?” Qu’est-ce vraagt naar datgene wat gecontroleerd moet worden; il faut geeft de noodzaak aan; vérifier noemt de vereiste handeling. De Franse formulering laat de uitvoerder van de controle onbenoemd, zoals ook in de Nederlandse vertaling “er” geen specifieke uitvoerder noemt.

4. Je dois vérifier les chiffres.

   Ik moet de cijfers controleren.

   Je dois

   ik moet

   vérifier

   controleren

   chiffres

   cijfers

   Uitgebreide uitleg

   Je dois betekent hier dat de spreker verplicht is iets te doen: “ik moet”. Het is de eerste persoon enkelvoud van devoir in de tegenwoordige tijd. Devoir wordt gevolgd door een infinitief om een verplichting uit te drukken: Je dois partir = “Ik moet vertrekken”. De vorm dois hoort dus bij het onderwerp je, niet bij het werkwoord dat erop volgt. vérifier betekent “controleren” of “nakijken”. Dit is de infinitiefvorm. Na je dois blijft het volgende werkwoord in de infinitief: Je dois vérifier = “Ik moet controleren”. In Je dois vérifier les chiffres drukt dois de verplichting uit en geeft vérifier de handeling aan. chiffres betekent hier “cijfers”, in de betekenis van numerieke gegevens of getallen. Het is het meervoud van chiffre; het meervoud wordt hier zichtbaar aan de uitgang -s. Het bepaalde lidwoord les staat ervoor en maakt de volledige woordgroep les chiffres: “de cijfers”. Voor één exemplaar staat bijvoorbeeld un chiffre = “een cijfer”; voor meerdere exemplaren des chiffres = “cijfers” of “enkele cijfers”. Samen vormen de delen Je dois + vérifier + les chiffres de betekenis: “Ik moet de cijfers controleren.” De spreker noemt zichzelf als degene die de handeling moet uitvoeren, en les chiffres is wat gecontroleerd moet worden. De formulering is een gewone, neutrale manier om een verplichting uit te drukken.

5. Sommes-nous dans les temps ?

   Liggen we op schema?

   Sommes-nous

   zijn we?

   dans les temps

   op schema

   Uitgebreide uitleg

   Sommes-nous is een vraag met inversie: sommes is de vorm van être (‘zijn’) voor de eerste persoon meervoud in de tegenwoordige tijd, en nous is het onderwerp ‘wij’. In een gewone mededelende zin staat dit als nous sommes; bij inversie wordt dat sommes-nous. De betekenis van dit fragment is dus ‘zijn we?’, niet op zichzelf ‘liggen we?’. Voorbeeld: Sommes-nous prêts ? — ‘Zijn we klaar?’ dans les temps is hier een vaste uitdrukking met de betekenis ‘op schema’ of ‘binnen de geplande tijd’. Samen beschrijft de uitdrukking of een activiteit volgens de planning verloopt. À temps betekent meestal ‘op tijd’, in de zin van niet te laat. Voorbeeld: Le projet est dans les temps. — ‘Het project ligt op schema.’ Samen vormt Sommes-nous dans les temps ? de vraag ‘Liggen we op schema?’. De inversie sommes-nous vormt de vraag, en dans les temps geeft aan dat het om de voortgang volgens de planning gaat.

6. Nous pouvons finir cet après-midi.

   We kunnen dit vanmiddag afmaken.

   Nous pouvons

   wij kunnen

   finir

   afmaken

   cet

   deze

   après-midi

   middag

   Uitgebreide uitleg

   Nous pouvons betekent hier “wij kunnen”. pouvons is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij nous; het drukt mogelijkheid of vermogen uit. Na pouvoir staat een infinitief: Nous pouvons partir. = “Wij kunnen vertrekken.” De combinatie nous pouvons + infinitief is dus een bruikbaar patroon voor “wij kunnen …”. finir betekent hier “afmaken” of “beëindigen”. Dit is de infinitief, de vorm die na pouvons nodig is. Het werkwoord hoort bij de regelmatige werkwoorden op -ir; bijvoorbeeld Je finis = “Ik maak af” en nous finissons = “wij maken af”. In deze zin is finir niet vervoegd, omdat pouvons de persoons- en tijdsinformatie draagt. cet betekent hier “deze” en staat bij een enkelvoudig mannelijk zelfstandig naamwoord vóór een klinkerklank. De vorm is niet hetzelfde als ce vóór een medeklinkerklank: ce livre = “dit boek”, maar cet après-midi = “deze middag”. cette hoort bij een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord en ces bij het meervoud. après-midi betekent “middag”. Het is een zelfstandig naamwoord; in de vaste uitdrukking cet après-midi verwijst het naar de middag van vandaag of de bedoelde middag, zoals de Nederlandse vertaling “vanmiddag” aangeeft. Het koppelteken hoort bij de Franse schrijfwijze van dit woord. Samen vormen de delen Nous pouvons finir (“wij kunnen afmaken”) en cet après-midi (“deze middag”). De volledige betekenis is: “We kunnen dit vanmiddag afmaken.” Het Franse cet verwijst hier samen met après-midi naar de bedoelde middag; het woord cet betekent op zichzelf niet “dit” als zelfstandig object.

7. Devons-nous informer l’équipe ?

   Moeten we het team informeren?

   Devons-nous

   moeten we?

   informer

   informeren

   l’équipe

   het team

   Uitgebreide uitleg

   Devons-nous betekent hier “moeten we?”. Het is de vraagvorm van devoir (“moeten”) in de tegenwoordige tijd, eerste persoon meervoud: nous devons = “wij moeten”. Door inversie staat het werkwoord vóór het onderwerp: Devons-nous ... ? is een neutrale, vrij formele manier om “Moeten we ...?” te vragen. In een gewone mededelende zin staat de volgorde Nous devons .... informer is een infinitief en betekent “informeren” of “op de hoogte brengen”. Na devoir blijft het volgende werkwoord in de infinitief: Nous devons informer ... = “We moeten ... informeren”. De infinitief verandert hier niet mee met de persoon; alleen devons draagt de vervoeging van devoir. l’équipe betekent “het team”. équipe is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, maar het lidwoord verschijnt hier als l’, omdat équipe met een klinker begint. l’ is de elisie van het bepaalde lidwoord vóór een klinker; het betekent hier niet zelfstandig “de” voor een bepaald grammaticaal geslacht. Het meervoud is les équipes. Samen vormen de delen de vraag: Devons-nous informer l’équipe ? — “Moeten we het team informeren?” Devons-nous drukt de verplichting of noodzaak als vraag uit, informer noemt de handeling en l’équipe is degene die geïnformeerd moet worden. De hele formulering is geschikt voor een neutrale tot formele vraag.

8. Informons-les après avoir fini cette partie.

   Laten we hen informeren nadat we dit deel hebben afgemaakt.

   Informons

   laten we informeren

   les

   hen

   après avoir fini

   nadat we klaar zijn

   cette

   deze

   partie

   deel

   Uitgebreide uitleg

   Informons betekent hier “laten we informeren”. Het is de nous-vorm van de impératif présent van informer: informons = “laten we informeren”. Dezelfde vorm kan ook de gewone tegenwoordige tijd zijn in een andere zinsbouw, maar hier geeft de aansporende context de betekenis “laten we …”. Vergelijk als patroon: Parlons ! = “Laten we praten!” les is een voornaamwoordelijk object en betekent hier “hen”. Het staat met een koppelteken achter de gebiedende wijs: Informons-les = “Laten we hen informeren”. les verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk; het is de meervoudsvorm voor personen of zaken. Het Franse onderwerp is in informons vervat: -ons verwijst hier naar “wij”, terwijl les de personen aanduidt die geïnformeerd worden. après avoir fini betekent “nadat we hebben afgemaakt”. Dit is een constructie met après + een voltooide infinitief: avoir fini geeft aan dat het afmaken eerder voltooid is dan de hoofdhandeling. avoir is de infinitief van “hebben” en fini is het voltooid deelwoord van finir (“afmaken”). Omdat het onderwerp van deze infinitiefconstructie hier hetzelfde is als dat van informons, wordt het in het Frans niet opnieuw uitgesproken: “nadat wij dit deel hebben afgemaakt”. cette betekent “dit/deze” en is een aanwijzend bepalend woord voor een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Het stemt af op partie, niet op de personen uit les. De mannelijke enkelvoudige tegenhanger is ce voor een medeklinkerklank, bijvoorbeeld ce livre = “dit boek”; vóór een klinkerklank wordt cet gebruikt. partie betekent hier “deel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor cette: cette partie = “dit deel”. Het woord kan in andere contexten ook “partij”, “deelname” of “spelhelft” betekenen, maar in deze zin gaat het volgens de vaste vertaling om een deel. Samen vormen de delen: Informons-les (“laten we hen informeren”) + après avoir fini cette partie (“nadat we dit deel hebben afgemaakt”). De volledige betekenis is: “Laten we hen informeren nadat we dit deel hebben afgemaakt.”