Een deadline bespreken | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La date limite approche ?

   Komt de deadline eraan?

   date

   datum

   limite

   uiterste

   approche

   nadert

   Uitgebreide uitleg

   date is hier een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: “datum”. In date limite verwijst het geheel naar de datum waarop iets uiterlijk moet gebeuren: “deadline”. Het lidwoord la past bij het vrouwelijke enkelvoud van date; het is hier geen apart getalwoord. limite beschrijft date en betekent hier “uiterste” of “laatste toegestane”. De vorm is vrouwelijk enkelvoud, passend bij date; bij een mannelijk zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld délai limite (“uiterste termijn”). Samen vormen date limite een vaste, goed herbruikbare woordgroep. approche komt van het werkwoord approcher en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: “nadert” of “komt dichterbij”. Het onderwerp is la date limite, niet limite afzonderlijk. Vergelijk: La date limite approche. — “De deadline nadert.” De hele uiting is een vraag door de vragende intonatie, die in de geschreven vorm met ? wordt aangegeven. De volgorde is onderwerp La date limite gevolgd door het werkwoord approche: letterlijk ongeveer “Nadert de deadline?” In natuurlijk Nederlands: “Komt de deadline eraan?” De aansluitende zin La date limite est proche. bevestigt dezelfde betekenis met een andere constructie: “De deadline is dichtbij.”

2. La date limite est proche.

   De deadline is dichtbij.

   date

   datum

   limite

   uiterste

   proche

   dichtbij

   Uitgebreide uitleg

   date betekent hier “datum”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une date en met bepaald lidwoord la date. Voorbeeld: Quelle est la date ? — “Wat is de datum?” limite betekent hier “uiterste” en staat na date in de vaste, herbruikbare combinatie date limite: “deadline” of “uiterste datum”. Hier is limite een bijvoeglijk naamwoord dat overeenkomt met het vrouwelijke enkelvoud van date. Vergelijk un délai limité — “een beperkte termijn”; daar heeft het bijvoeglijk naamwoord limité de mannelijke enkelvoudsvorm bij délai. proche betekent “dichtbij” of “nabij”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na est het onderwerp beschrijft. Proche heeft hier dezelfde geschreven vorm voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud. Voorbeeld: La gare est proche. — “Het station is dichtbij.” Het tegengestelde is loin — “ver weg”, zoals in La gare est loin. — “Het station is ver weg.” De volledige opbouw is La date limite est proche.: la date limite betekent “de deadline”, est is de vorm van être (“zijn”) bij il/elle/on, en proche zegt dat de deadline nabij is. Samen betekent de zin: “De deadline is dichtbij.”

3. Alors, commençons par la partie principale.

   Dus laten we met het belangrijkste deel beginnen.

   Alors

   dus

   commençons

   laten we beginnen

   par

   met

   partie

   deel

   principale

   belangrijkste

   Uitgebreide uitleg

   Alors staat hier aan het begin als overgangswoord met de betekenis ‘dus’ of ‘dan’. Het verbindt deze uitspraak met wat eraan voorafging, zonder zelf een handeling te benoemen. commençons komt van commencer (‘beginnen’). De vorm is de eerste persoon meervoud in de aansporende gebiedende wijs: ‘laten we beginnen’. De uitgang verwijst naar ‘wij’, niet naar een enkelvoudige spreker. Voorbeeld: Commençons maintenant. — ‘Laten we nu beginnen.’ par hoort hier bij het patroon commencer par + zelfstandig naamwoord: beginnen met iets. Het is dus niet nodig om het los als alleen ‘door’ te vertalen. Voorbeeld: Je commence par le titre. — ‘Ik begin met de titel.’ partie is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier ‘deel’. Het basiswoord is partie; het lidwoord la markeert hier de bepaalde vorm: ‘het deel’. Voorbeeld: Cette partie est importante. — ‘Dit deel is belangrijk.’ principale is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord principal (‘belangrijkste’, ‘hoofd-’). De vorm past bij het vrouwelijke enkelvoud partie; de uitgang hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord, niet bij het zelfstandig naamwoord. De mannelijke vorm is principal, bijvoorbeeld in le point principal (‘het belangrijkste punt’). In deze zin betekent partie principale ‘het belangrijkste deel’ of ‘het hoofddeel’. Samen vormt commençons par la partie principale het patroon ‘laten we beginnen met het belangrijkste deel’. Met Alors ervoor wordt de volledige uitspraak: ‘Dus laten we met het belangrijkste deel beginnen.’

4. Tu veux t’en occuper maintenant ?

   Wil je dat nu oppakken?

   Tu

   jij

   veux

   wilt

   t’en occuper

   dat oppakken

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Tu is de informele tweede persoon enkelvoud: “jij”. Deze vorm gebruik je voor één aangesproken persoon; de formele of meervoudige vorm is vous. veux komt van vouloir (“willen”) en is hier de tegenwoordige tijd, tweede persoon enkelvoud: tu veux. De vraag Tu veux… ? betekent in deze context “Wil je…?”. Het werkwoord vouloir krijgt vóór een ander werkwoord een infinitief: Tu veux venir ? = “Wil je komen?” t’en occuper is een compacte constructie rond s’occuper de (“zich bezighouden met”, “iets behandelen/op zich nemen”). occuper staat hier in de infinitief, omdat het volgt op veux. Het voornaamwoordelijke deel verschijnt als t’ vóór een klinker: te wordt t’ in t’occuper. en vervangt het datgene waarop de betrekking heeft; de vaste vertaling geeft dat hier weer als “dat”. Samen vormt t’en occuper dus “dat oppakken”. Vergelijk: Je m’en occupe. = “Ik pak het op.” De vorm van het voornaamwoordelijke deel verandert met de persoon: je m’en occupe, tu t’en occupes, il/elle s’en occupe. maintenant betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het is een bijwoord en verandert niet mee met de persoon of het aantal. De delen worden in de bronvolgorde gecombineerd als Tu + veux + t’en occuper + maintenant: “Wil je dat nu oppakken?” De vraagvorm wordt hier gemaakt met dezelfde woordvolgorde als een mededelende zin, maar met vragende intonatie en een vraagteken. De volledige zin vraagt of de aangesprokene dat op dit moment wil oppakken.

5. Je peux commencer pendant que tu vérifies le fichier.

   Ik kan beginnen terwijl jij het bestand controleert.

   Je peux

   ik kan

   commencer

   beginnen

   pendant que

   terwijl

   vérifies

   controleert

   fichier

   bestand

   Uitgebreide uitleg

   Je peux betekent hier dat de spreker in staat is of toestemming heeft om iets te doen: “ik kan”. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij je; de infinitief na pouvoir benoemt de handeling die mogelijk is. Vergelijk: je peux aider = “ik kan helpen”. De vorm peux hoort bij je; bij tu is het ook peux, maar bij il/elle/on is het peut. commencer betekent “beginnen”. Dit is een infinitief en blijft na peux in die vorm staan: je peux commencer = “ik kan beginnen”. De constructie pouvoir + infinitief drukt mogelijkheid, vermogen of — afhankelijk van de context — toestemming uit. pendant que betekent “terwijl”. Deze voegwoordelijke constructie verbindt twee handelingen die gelijktijdig plaatsvinden. Het deel erna heeft een eigen onderwerp en een vervoegd werkwoord, zoals in pendant que tu travailles = “terwijl jij werkt”. vérifies betekent hier “controleert”. Het is de tegenwoordige tijd van vérifier bij tu: tu vérifies. De uitgang -es hoort hier bij de tweede persoon enkelvoud; de vorm drukt niet uit dat er meerdere personen zijn. Bijvoorbeeld: Tu vérifies la date. = “Jij controleert de datum.” fichier betekent “bestand”. Het is een zelfstandig naamwoord; in de vaste zin staat het met het bepaalde lidwoord le: le fichier = “het bestand”. Het lidwoord markeert hier een bepaald bestand, niet zomaar een willekeurig bestand. Een ander voorbeeld is un fichier = “een bestand”. Samen vormt Je peux commencer de hoofdzin “Ik kan beginnen”. pendant que tu vérifies le fichier voegt de gelijktijdige handeling toe: “terwijl jij het bestand controleert”. De volledige betekenis is dus: “Ik kan beginnen terwijl jij het bestand controleert.”

6. Qu’est-ce que je dois chercher en premier ?

   Waar moet ik eerst naar zoeken?

   Qu’est-ce que

   wat

   je dois

   ik moet

   chercher

   zoeken

   en premier

   eerst

   Uitgebreide uitleg

   Qu’est-ce que vraagt naar wat iemand moet doen of naar welke zaak het gaat. In deze zin betekent het “wat”. Het is een vaste vraagconstructie: Qu’est-ce que + onderwerp + werkwoord ... ? Bijvoorbeeld: Qu’est-ce que tu lis ? — “Wat lees je?” je dois komt van devoir; dois is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud. Hier drukt het uit dat de spreker iets moet of nodig heeft. De vorm verandert mee met het onderwerp: je dois, maar tu dois en il doit. Voorbeeld: Je dois partir. — “Ik moet vertrekken.” chercher is het hele werkwoord met de betekenis “zoeken”. Na devoir staat het volgende werkwoord in de infinitief: je dois chercher betekent “ik moet zoeken”. Het onderwerp van chercher blijft hier dezelfde persoon als bij je dois; er staat dus geen tweede onderwerp. en premier geeft de volgorde aan: “eerst” of “als eerste”. Het beschrijft hier dat het zoeken vóór andere handelingen komt. Voorbeeld: Elle répond en premier. — “Zij antwoordt als eerste.” Samen vormt de zin de vraag Qu’est-ce que je dois chercher en premier ?: “Waar moet ik eerst naar zoeken?” De vraag vraagt dus welk zoekdoel de spreker als eerste moet nemen; je dois chercher geeft de noodzakelijkheid aan en en premier bepaalt de volgorde.

7. Vérifie que les notes correspondent à la demande.

   Zorg dat de notities bij het verzoek passen.

   Vérifie

   controleer

   notes

   notities

   correspondent à

   overeenkomen met

   demande

   verzoek

   Uitgebreide uitleg

   Vérifie is hier de gebiedende wijs van vérifier (“controleren”) voor één aangesproken persoon. De vorm richt dus een instructie aan die persoon. Vergelijk bijvoorbeeld: Vérifie le document. — “Controleer het document.” notes betekent hier “notities”. Het is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord note; het enkelvoud is une note, het meervoud des notes. Het meervoud blijkt uit de uitgang -s, die in de uitspraak meestal niet hoorbaar is. correspondent à betekent “overeenkomen met” of “passen bij”. Het werkwoord is correspondre à; correspondent is de tegenwoordige tijd bij een meervoudig onderwerp, hier les notes. De uitgang -ent markeert deze derde persoon meervoud en wordt doorgaans niet uitgesproken. Het voorzetsel à hoort bij deze constructie: correspondre à quelque chose — “met iets overeenkomen”. Bijvoorbeeld: Ces chiffres correspondent aux résultats. — “Deze cijfers komen overeen met de resultaten.” demande betekent hier “verzoek”. Het is het vrouwelijke zelfstandig naamwoord demande, vaak gebruikt voor een verzoek of aanvraag. In à la demande staat het met het bepaalde lidwoord la; samen betekent dit “bij het verzoek” of “met het verzoek”. De volledige structuur is Vérifie que ...: “Controleer of/zorg dat ...”. Na que volgt de gecontroleerde inhoud: les notes correspondent à la demande — “de notities bij het verzoek passen”. Het meervoudige onderwerp les notes bepaalt de vorm correspondent; à la demande geeft aan waarmee de notities moeten overeenkomen. Samen betekent de zin: “Zorg dat de notities bij het verzoek passen.”

8. Ensuite, je vais écrire une courte mise à jour.

   Dan ga ik een korte update schrijven.

   Ensuite

   daarna

   je vais

   ik ga

   écrire

   schrijven

   courte

   kort

   mise à jour

   update

   Uitgebreide uitleg

   Ensuite betekent hier “daarna” en plaatst deze handeling na iets dat al eerder is genoemd. Het is een bijwoord; een vergelijkbaar woord voor een eerdere stap is avant (“daarvoor”), maar dat heeft de omgekeerde tijdsrichting. je vais bestaat uit het onderwerppronomen je (“ik”) en de vervoegde vorm vais van aller (“gaan”). Samen met een infinitief vormt dit in het Frans de futur proche: je vais écrire betekent “ik ga schrijven” of “ik zal binnenkort schrijven”. vais is hier dus niet het zelfstandige werkwoord “ga” met een plaats als bestemming; de combinatie kondigt een nabije of geplande toekomstige handeling aan. Bijvoorbeeld: Je vais répondre. — “Ik ga antwoorden.” écrire is de infinitief “schrijven”. Na vais blijft het werkwoord in de infinitief staan; alleen aller draagt hier de persoonsvorm. De stam- en persoonsvormen van écrire veranderen in andere tijden of personen, bijvoorbeeld j’écris (“ik schrijf”) en nous écrivons (“wij schrijven”), maar na je vais gebruik je écrire, niet een vervoegde vorm. courte betekent hier “korte” en beschrijft mise. De vorm is vrouwelijk enkelvoud, omdat mise vrouwelijk enkelvoud is; het bijvoeglijk naamwoord past zich daaraan aan. De basisvorm is court voor mannelijk enkelvoud, terwijl courte de vrouwelijke vorm is. Bijvoorbeeld: une courte réponse — “een kort antwoord”. mise à jour is een vaste Franse woordgroep voor “update” of “bijgewerkte stand van zaken”. Het zelfstandige naamwoord in deze groep is mise; à jour maakt de specifieke betekenis “bijgewerkt” duidelijk. In une courte mise à jour is het geheel het lijdend voorwerp van écrire; courte beschrijft de hele update als kort. Samen betekent je vais écrire une courte mise à jour: “ik ga een korte update schrijven”. Met Ensuite ervoor wordt de volledige betekenis: “Daarna ga ik een korte update schrijven.” De volgorde is dus: eerst de tijdsaanduiding, vervolgens de nabije-toekomstconstructie, daarna de schrijfhandeling en ten slotte wat er geschreven zal worden.

9. Quand elle est prête, on peut la partager.

   Als het klaar is, kunnen we het delen.

   Quand

   wanneer

   elle

   zij / het

   prête

   klaar

   on peut

   we kunnen

   partager

   delen

   Uitgebreide uitleg

   Quand betekent hier “wanneer/als” en leidt een tijdsvoorwaarde in. Het staat voor de bijzin Quand elle est prête; vergelijkbaar is quand tu arrives = “wanneer je aankomt”. elle is een vrouwelijk enkelvoudig persoonlijk voornaamwoord: “zij” of, afhankelijk van het bedoelde zelfstandige naamwoord, “het”. In deze zin geeft de vaste vertaling het de bedoelde verwijzing weer; de vorm zelf blijft vrouwelijk en enkelvoudig. Het voornaamwoord is hier het onderwerp van est prête. prête betekent hier “klaar”. Dit is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord prêt: prêt voor mannelijk enkelvoud, prête voor vrouwelijk enkelvoud, prêts voor mannelijk meervoud en prêtes voor vrouwelijk meervoud. De uitgang van prête stemt af op elle; est is de vorm van être die daarbij hoort. Voorbeeld: Ils sont prêts. = “Zij zijn klaar.” on peut vormt hier “we kunnen”. on is grammaticaal een derde-persoons enkelvoudig voornaamwoord, maar betekent in alledaags Frans vaak “we”; daarom staat peut in de derde persoon enkelvoud. peut is de tegenwoordige tijd van pouvoir (“kunnen”): je peux, tu peux, il/elle/on peut. Na peut volgt een infinitief. partager is de infinitief “delen”. Na peut geeft die infinitief aan wat mogelijk is: on peut partager = “we kunnen delen”. Voorbeeld: Je peux venir. = “Ik kan komen.” Het korte voornaamwoord la is het lijdend voorwerp van partager en betekent hier “het”; het verwijst naar hetzelfde bedoelde vrouwelijke enkelvoudige object als elle, zonder dat de zelfstandige naamwoordelijke referent in de aangeleverde zin wordt genoemd. In het Frans staat zo’n objectvoornaamwoord vóór de infinitief: la partager = “het delen”. De hele structuur is Quand + onderwerp + être + bijvoeglijk naamwoord, on peut + infinitief + objectvoornaamwoord: Quand elle est prête, on peut la partager. De eerste bijzin betekent “Als het klaar is”; daarna volgt de hoofdzin “kunnen we het delen”. Samen betekent de uiting dus: “Als het klaar is, kunnen we het delen.”