Een korte werknotitie verbeteren en delen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. J’ai écrit une courte note.

   Ik heb een korte notitie geschreven.

   J’ai

   ik heb

   écrit

   geschreven

   courte

   kort

   note

   notitie

   Uitgebreide uitleg

   J’ai bestaat uit het onderwerp je (“ik”) en de tegenwoordige vorm ai van avoir (“hebben”): j’ai = “ik heb”. In deze zin is avoir het hulpwerkwoord voor de voltooide tijd. Voor de ontkenning staat bijvoorbeeld je n’ai pas (“ik heb niet”); voor een andere persoon verandert de vorm, zoals tu as (“jij hebt”). écrit is het voltooid deelwoord van écrire (“schrijven”). Samen met j’ai vormt het j’ai écrit: “ik heb geschreven”. Het woord écrit betekent hier dus niet “schrijft”, maar drukt een voltooide handeling uit. Een bruikbaar contrast is j’écris (“ik schrijf”) tegenover j’ai écrit (“ik heb geschreven”). Met avoir krijgt dit voltooid deelwoord in deze zin geen zichtbare aanpassing aan note. courte betekent hier “kort”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord court, omdat het bij note hoort. De vormkeuze hangt dus niet alleen van enkelvoud af: note is in het Frans vrouwelijk en enkelvoud. Ter vergelijking: un court message (“een kort bericht”), maar une courte note (“een korte notitie”). note is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor een korte geschreven mededeling of notitie. De vorm is hier enkelvoud; het onbepaalde lidwoord une maakt dat zichtbaar in de volledige woordgroep une courte note. Een voorbeeld is Je lis une note. — “Ik lees een notitie.” Samen vormen de delen J’ai écrit + une courte note de betekenis: “Ik heb een korte notitie geschreven.” De spreker presenteert het schrijven als een afgeronde handeling en noemt wat er geschreven is. In de aansluitende vraag verwijst la naar deze notitie; dat bevestigt de samenhang van het gesprek, maar verandert de betekenis van de oorspronkelijke zin niet.

2. Est-ce que je peux la lire maintenant ?

   Kan ik die nu lezen?

   Est-ce que

   vraagmarkeerder

   je peux

   ik kan

   la

   die (de notitie)

   lire

   lezen

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que maakt van de mededeling die erop volgt een vraag. Het is een vaste Franse vraagmarkeerder; de woordvolgorde blijft hier die van een gewone zin. Voorbeeld: Est-ce que tu viens ? — Kom je? je peux komt van pouvoir en betekent hier dat de spreker iets kan doen. peux is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud, van pouvoir; je is het onderwerp. De vorm voor tu is ook peux, maar met je betekent de combinatie je peux “ik kan”. Voorbeeld: Je peux attendre. — Ik kan wachten. la is hier een zelfstandig naamwoord vervangend persoonlijk voornaamwoord: een vrouwelijk enkelvoudig direct object. Volgens de vaste vertaling en de context verwijst het naar de korte notitie uit de vorige zin. Het voornaamwoord staat vóór het infinitief lire. Het is hier dus niet het lidwoord vóór een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Je la comprends. — Ik begrijp die. lire betekent “lezen”. Dit is de infinitief, de basisvorm van het werkwoord. Na pouvoir staat het volgende werkwoord in de infinitief: je peux lire — ik kan lezen. Voorbeeld: Elle peut lire. — Zij kan lezen. maintenant betekent “nu” en geeft aan dat het lezen op het huidige moment wordt bedoeld. Het is een bijwoord en verandert niet van vorm. Samen vormen de delen Est-ce que + je peux + la lire + maintenant de vraag “Kan ik die nu lezen?” De notitie is het directe object van lire, en la neemt die plaats in: de spreker vraagt of die de notitie op dit moment kan lezen.

3. La voici.

   Hier is die.

   La

   die (vrouwelijk enkelvoud)

   voici

   hier is

   Uitgebreide uitleg

   La is hier een zelfstandig gebruikt persoonlijk voornaamwoord: het verwijst naar het vrouwelijke enkelvoudige voorwerp dat in de context bedoeld is, namelijk de notitie. De vorm la staat vóór het werkwoord in een Franse werkwoordgroep: la lire betekent “die lezen”. In andere zinnen kan la ook vóór een werkwoord naar een ander vrouwelijk enkelvoudig voorwerp verwijzen, maar de concrete verwijzing wordt door de context bepaald. Voici is een vaste Franse aanwijzende constructie om iets of iemand te presenteren, ongeveer “hier is” of “daar is”. Het kan bijvoorbeeld ook met een zelfstandig naamwoord voorkomen: Voici la note. — “Hier is de notitie.” In de gegeven zin staat het voornaamwoord la vóór voici, waardoor de al bedoelde notitie direct wordt aangewezen. Samen vormen la voici en de punt de korte presentatiemelding La voici.: “Hier is die.” De spreker presenteert daarmee de eerder bedoelde vrouwelijke enkelvoudige notitie; de zin zegt niet meer over wat er daarna met de notitie gebeurt.

4. La note se lit bien.

   De notitie leest goed.

   note

   notitie

   se lit

   leest

   bien

   goed

   Uitgebreide uitleg

   note betekent hier “notitie”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm is vrouwelijk enkelvoud, wat je ook ziet aan la in La note. Het basiswoord is note; een bruikbaar meervoud is notes, met les als bepaald lidwoord: les notes = “de notities”. se lit komt van lire (“lezen”). lit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, van lire; het onderwerp is hier La note. De combinatie se lire beschrijft hoe iets gelezen wordt of hoe leesbaar het is. In deze zin betekent se lit dus dat de notitie goed leest, niet dat een specifiek persoon zichzelf leest. Vergelijk: Je lis la note. = “Ik lees de notitie.” Daar is lis de gewone vorm van lire met je als lezer. bien is een bijwoord dat de manier of kwaliteit van het lezen aanduidt. Hier versterkt het se lit: de notitie leest goed. Het is niet het bijvoeglijk naamwoord bon/bonne; bij een zelfstandig naamwoord zeg je bijvoorbeeld une bonne note = “een goede notitie”, terwijl bien hier bij de werkwoordelijke uitdrukking hoort. Samen vormt La note se lit bien de structuur [onderwerp] se lit bien: “De notitie leest goed.” De Franse formulering presenteert de notitie als iets dat goed leesbaar is; de Nederlandse vertaling geeft dezelfde bedoelde betekenis weer.

5. Est-ce qu’un détail de plus aiderait ?

   Zou nog een detail helpen?

   Est-ce qu’un

   zou een …?

   détail

   detail

   de plus

   extra; meer

   aiderait

   zou helpen

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu’un is een vaste manier om in het Frans een ja-neevraag te beginnen. est-ce que maakt van de daaropvolgende zin een vraag; vóór een klinker wordt que verkort tot qu’. Het onbepaalde lidwoord un hoort bij het mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord détail; op zichzelf stelt het hier geen numerieke hoeveelheid als leerpunt vast. détail betekent hier een detail of bijkomend stukje informatie. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un détail, meervoud des détails. Voor een vrouwelijk zelfstandig naamwoord gebruik je bijvoorbeeld une question. de plus voegt de betekenis ‘extra’ of ‘nog meer’ toe. In deze zin staat het na détail en specificeert het dat het om een extra detail gaat. Een vergelijkbaar patroon is une ligne de plus — ‘nog een regel’. aiderait is de vorm van aider (‘helpen’) voor de derde persoon enkelvoud in de conditionnel présent. De uitgang -ait geeft hier een voorwaardelijke of voorzichtige mogelijkheid weer: ‘zou helpen’. Vergelijk: aider — ‘helpen’, il aide — ‘hij/het helpt’, il aiderait — ‘hij/het zou helpen’. Het onderwerp in de vaste zin is un détail de plus, niet Est-ce que. Samen vormt Est-ce qu’un détail de plus aiderait ? de vraag: ‘Zou nog een detail helpen?’ De vraagvorm est-ce que maakt de zin vragend, un détail de plus benoemt de mogelijke extra informatie en aiderait presenteert het mogelijke nut daarvan voorzichtig als ‘zou helpen’.

6. Une ligne de plus l’améliorerait.

   Nog één regel zou die verbeteren.

   ligne

   regel

   de plus

   extra; bijkomend

   l’

   het/die als direct object

   améliorerait

   zou verbeteren

   Uitgebreide uitleg

   ligne betekent hier «regel». Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is lignes. In une ligne staat het in het vrouwelijk enkelvoud, daarom gebruikt het Frans une. Het onbepaalde lidwoord geeft op zichzelf geen exact aantal aan; in deze zin geeft de plus samen met de vaste vertaling de betekenis «nog één extra regel». de plus betekent hier «extra» of «bijkomend». Het vormt na een zelfstandig naamwoord een bruikbaar patroon: un détail de plus = «een extra detail» en une ligne de plus = «een extra regel». l’ is de verkorte vorm van het directe objectpronomen le of la vóór een klinkerklank. De vorm zelf laat dus niet zien of het pronomen naar een mannelijk of vrouwelijk woord verwijst. Hier staat het vóór het werkwoord en vervult het de rol van het object dat verbeterd wordt; de precieze referent wordt in deze ene zin niet benoemd. améliorerait komt van améliorer, «verbeteren». Het is de conditionnel présent in de derde persoon enkelvoud: «zou verbeteren». Het onderwerp is Une ligne de plus, niet ligne afzonderlijk. Vergelijk il améliorerait = «hij zou verbeteren» en elles amélioreraient = «zij zouden verbeteren»; het werkwoord draagt daar de persoon- en getalsuitgang. Samen vormen l’ en améliorerait l’améliorerait: «zou het/die verbeteren». Une ligne de plus is het onderwerp en betekent «nog één extra regel». De volledige betekenis is dus: «Nog één regel zou die verbeteren.»

7. Je vais l’ajouter maintenant.

   Ik voeg die nu toe.

   Je vais

   ik ga

   l’ajouter

   het toevoegen

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Je vais betekent hier “ik ga …” en vormt samen met een infinitief de Franse nabije toekomst: aller in de tegenwoordige tijd + infinitief. vais is de vorm van aller voor je; het daaropvolgende werkwoord blijft in de infinitief. Voorbeeld: Je vais répondre. — “Ik ga antwoorden.” l’ajouter bevat het werkwoord ajouter (“toevoegen”) met het voornaamwoordelijke object l’ ervoor. ajouter is de infinitief; de vervoegde vorm hangt in deze constructie bij vais, niet bij ajouter. l’ is de verkorte vorm van le of la vóór een klinkerklank. In deze zin verwijst het naar het object dat in de vertaling met “die” wordt aangeduid; de vorm zelf toont niet of dat object mannelijk of vrouwelijk is. De apostrof hoort bij de Franse spelling en wordt niet als een afzonderlijk woord uitgesproken. maintenant betekent “nu” en geeft aan dat de voorgenomen toevoeging op dit moment plaatsvindt of wordt uitgevoerd. Het is een bijwoord en verandert niet van vorm. Samen vormt Je vais + l’ajouter de constructie “ik ga het/die toevoegen”; maintenant bepaalt het tijdstip: “Ik voeg die nu toe.”

8. Alors, nous devrions être prêts à la partager.

   Dan zouden we klaar moeten zijn om die te delen.

   Alors

   dan, dus

   nous devrions

   we zouden moeten

   être

   zijn

   prêts

   klaar

   la

   die

   partager

   delen

   Uitgebreide uitleg

   Alors staat hier aan het begin als overgang naar een gevolgtrekking: “dan” of “dus”. Het verbindt deze uitspraak met wat eraan voorafging. nous devrions bestaat uit het onderwerp nous (“we”) en de voorwaardelijke vorm van devoir (“moeten”). devrions betekent hier “zouden moeten” en drukt een verwachte of passende toestand uit, niet een vaststaand feit. De relevante vormreeks is devoir → nous devons (we moeten) → nous devrions (we zouden moeten). Voorbeeld: Nous devrions partir. — “We zouden moeten vertrekken.” être is de infinitief van “zijn”. Na devrions staat de infinitief: nous devrions être betekent “we zouden moeten zijn”. Voorbeeld: Ils devraient être prêts. — “Ze zouden klaar moeten zijn.” prêts betekent hier “klaar”. Deze vorm is het meervoud van prêt; de uitgang -s past bij nous, dat meervoud is. prêts is de mannelijke meervoudsvorm; bij een uitsluitend vrouwelijke groep staat prêtes. De vorm zegt dus iets over de Franse overeenkomst van het bijvoeglijk naamwoord, niet zelfstandig over het aantal personen buiten het grammaticale meervoud. la is hier een vrouwelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpvoornaamwoord: “die” of “haar”, afhankelijk van wat het bedoelde object is. Het staat vóór het werkwoord partager, dus het is hier geen lidwoord bij een zelfstandig naamwoord. In de gegeven vertaling verwijst het naar het eerder genoemde object dat toegevoegd zou worden. Het Franse voornaamwoord markeert vrouwelijk enkelvoud, terwijl het Nederlandse “die” dat onderscheid niet noodzakelijk zichtbaar maakt. partager is de infinitief van “delen”. Na à vormt het met de voorafgaande uitdrukking de constructie être prêt à + infinitief: “klaar zijn om ... te”. Voorbeeld: Je suis prêt à commencer. — “Ik ben klaar om te beginnen.” Samen betekent être prêts à la partager: “klaar zijn om die te delen”. Met nous devrions ervoor wordt dat “we zouden klaar moeten zijn om die te delen”. Alors maakt daar de volledige betekenis van: “Dan zouden we klaar moeten zijn om die te delen.”