De afspraak naar binnen verplaatsen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Je dois changer le plan.

   Ik moet het plan veranderen.

   Je dois

   ik moet

   changer

   veranderen

   plan

   plan

   Uitgebreide uitleg

   Je dois betekent hier dat de spreker verplicht is iets te doen: “ik moet”. dois is de vorm van het werkwoord devoir in de eerste persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd. De vorm wordt gebruikt met je; bij een andere persoon verandert de vorm, bijvoorbeeld il doit = “hij moet”. changer betekent “veranderen”. Dit is een infinitief. Na devoir staat het werkwoord dat de verplichte handeling uitdrukt in de infinitief: Je dois changer = “ik moet veranderen”. Een herbruikbaar patroon is Je dois + infinitief, bijvoorbeeld Je dois partir = “Ik moet vertrekken.” plan betekent hier “plan”. Het zelfstandig naamwoord staat met het bepaalde lidwoord le: le plan = “het plan”. Plan is in het Frans een mannelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord laat hier bovendien zien dat naar een bepaald plan wordt verwezen. Het meervoud is les plans = “de plannen”. Samen vormen de delen Je dois changer le plan: “Ik moet het plan veranderen.” De spreker stelt dus een noodzakelijke handeling vast, namelijk het plan veranderen.

2. Quelle partie ne marche pas ?

   Welk deel werkt niet?

   Quelle

   welke

   partie

   deel

   marche

   werkt; functioneert

   ne … pas

   niet

   Uitgebreide uitleg

   Quelle staat hier vóór partie en vraagt naar één vrouwelijke enkelvoudige zaak: “welke?”. De vorm stemt af op het zelfstandig naamwoord dat erbij hoort. Vergelijk de basisreeks: quel (mannelijk enkelvoud), quelle (vrouwelijk enkelvoud), quels (mannelijk meervoud), quelles (vrouwelijk meervoud). Voorbeeld: Quelle solution choisis-tu ? = “Welke oplossing kies je?” partie betekent hier “deel” of “onderdeel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat de begeleidende vorm op quelle. Voorbeeld: Cette partie est importante. = “Dit deel is belangrijk.” marche is de tegenwoordige tijd van marcher (“werken”, “functioneren” of letterlijk “lopen”, afhankelijk van de context). Hier gaat het om functioneren. In ne ... pas is marche de derde persoon enkelvoud: het onderwerp is het gevraagde onderdeel, niet de spreker. Voorbeeld: La machine marche. = “De machine werkt.” ne en pas vormen samen de gewone Franse ontkenning rond het vervoegde werkwoord. ne staat vóór marche en pas erna: ne marche pas = “werkt niet”. In informele gesproken taal wordt ne soms weggelaten, maar de volledige vorm in deze zin is ne ... pas. Samen vormt Quelle partie ne marche pas ? een vraag naar welk onderdeel niet functioneert: “Welk deel werkt niet?” De vraagvorm quelle + zelfstandig naamwoord is herbruikbaar, bijvoorbeeld Quelle partie manque ? = “Welk deel ontbreekt?”

3. Le lieu de rendez-vous est trop bruyant.

   De ontmoetingsplek is te lawaaierig.

   lieu

   plaats

   rendez-vous

   afspraak

   trop

   te

   bruyant

   lawaaiig

   Uitgebreide uitleg

   lieu betekent hier “plaats”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vaste combinatie lieu de rendez-vous betekent “afspreekplek” of “ontmoetingsplek”. Het voorzetsel de verbindt het hoofdwoord met het soort plaats. Voorbeeld: un lieu calme — “een rustige plek”. rendez-vous betekent hier “afspraak” in de betekenis van een afgesproken ontmoeting. Als zelfstandig naamwoord kan het in het Frans ook naar de afspraak zelf verwijzen; in lieu de rendez-vous specificeert het welk soort plaats bedoeld wordt. Voorbeeld: J’ai un rendez-vous demain. — “Ik heb morgen een afspraak.” trop betekent “te” in de betekenis van “meer dan wenselijk”. Het staat hier vóór het bijvoeglijk naamwoord bruyant en versterkt dat woord. Dit verschilt van très (“erg/heel”), dat alleen een hoge graad uitdrukt: très bruyant is “erg lawaaierig”, terwijl trop bruyant “te lawaaierig” is. bruyant betekent “lawaaiig”. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord, passend bij le lieu: un lieu bruyant. De vrouwelijke vorm is bruyante, bijvoorbeeld in une rue bruyante — “een lawaaierige straat”. Een bruikbare vergrotende vorm is plus bruyant — “lawaaieriger”. Samen vormt le lieu de rendez-vous het onderwerp: “de ontmoetingsplek”. est is de tegenwoordige tijd van être (“zijn”) in de derde persoon enkelvoud. trop bruyant is het naamwoordelijk deel en zegt dat die plek boven de gewenste geluidsgrens uitkomt. De volledige betekenis is daarom: “De ontmoetingsplek is te lawaaierig.”

4. Allons à l’intérieur, dans un endroit plus calme.

   Laten we binnen naar een rustigere plek gaan.

   Allons

   laten we gaan

   à l’intérieur

   naar binnen

   endroit

   plek

   plus calme

   rustiger

   Uitgebreide uitleg

   Allons is de vorm van aller voor de eerste persoon meervoud in de gebiedende wijs. Hier betekent het laten we gaan; het is dus een voorstel waarbij de spreker zichzelf en minstens één ander omvat. Voorbeeld: Allons-y ! — Laten we gaan! à l’intérieur geeft hier de richting of bestemming naar binnen aan. à drukt de bestemming uit. In l’intérieur is le vóór een klinker verkort tot l’; die apostrof hoort dus bij de elisie van het lidwoord, niet bij à. Voorbeeld: Entrez à l’intérieur. — Kom naar binnen. endroit is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier plek of plaats. De volledige nominale groep is un endroit: un is het onbepaalde lidwoord bij dit mannelijke zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: C’est un bon endroit. — Dit is een goede plek. plus calme is een vergelijkende uitdrukking: calme betekent rustig, en plus calme betekent rustiger. Het bijvoeglijk naamwoord is calme; plus maakt de vergelijking. Hier wordt de plek als rustiger voorgesteld dan de huidige situatie, die in de context als te lawaaierig wordt beschreven. Voorbeeld: Cette salle est plus calme. — Deze zaal is rustiger. In dans un endroit plus calme betekent dans in en verbindt het de beweging met de bestemming: naar binnen gaan, in een rustigere plek. Samen vormen Allons à l’intérieur en dans un endroit plus calme de uitnodiging: Laten we naar binnen gaan, naar een rustigere plek.

5. On peut se retrouver juste après l’entrée ?

   Kunnen we net na de ingang afspreken?

   On peut

   Kunnen we

   se retrouver

   afspreken

   juste après

   net na

   l’entrée

   de ingang

   Uitgebreide uitleg

   On peut betekent hier “kunnen we”. On is grammaticaal een derde-persoonsvorm, maar betekent in deze zin volgens de vertaling “we”. Het werkwoord peut is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij on; daarna volgt een infinitief. Het patroon On peut + infinitief ... ? is een gebruikelijke manier om een mogelijkheid voor te stellen of ernaar te vragen. Voorbeeld: On peut commencer ? — “Kunnen we beginnen?” se retrouver betekent hier “afspreken” of “elkaar ontmoeten”. Dit is een wederkerende constructie met het infinitief retrouver; de vorm se retrouver hoort bij het onderwerp on. In andere contexten kan dezelfde constructie ook betekenen dat mensen elkaar terugvinden of opnieuw ontmoeten, maar hier ondersteunt de vaste vertaling de betekenis “afspreken”. Voorbeeld: On va se retrouver demain. — “We spreken morgen af.” juste après betekent hier “net na”. Après kan afhankelijk van de context een volgorde in de tijd of in de ruimte aangeven; hier gaat het om een plek die direct na een ingang ligt. Juste versterkt de nabijheid en betekent hier “net” of “vlak”. l’entrée betekent “de ingang”. De vorm bevat de elisie van het bepaalde lidwoord la vóór een klinker: la entrée wordt l’entrée. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk; dat zie je hier aan het oorspronkelijke lidwoord la, niet aan een aparte verbuiging van entrée. Samen vormt On peut se retrouver juste après l’entrée ? de vraag: “Kunnen we net na de ingang afspreken?” De vraag stelt voor om elkaar op die plaats te ontmoeten; juste après l’entrée specificeert de locatie van die afspraak.

6. Ça marche pour moi.

   Dat werkt voor mij.

   Ça marche

   Dat werkt

   pour moi

   voor mij

   Uitgebreide uitleg

   Ça marche betekent hier dat iets werkt of voor de spreker in orde is. Ça is de zelfstandige aanwijzende vorm met de betekenis ‘dat’ of ‘het’; in deze zin verwijst de vaste vertaling naar iets dat als voorstel of afspraak wordt besproken, zonder dat de zin zelf precies benoemt wat dat is. Marche is de tegenwoordige tijd van marcher in de derde persoon enkelvoud: je marche, tu marches, il/elle/on marche, ça marche. Het werkwoord betekent letterlijk ‘lopen’, maar in deze uitdrukking ‘werken’ of ‘functioneren’. Voorbeeld: Le plan marche. — ‘Het plan werkt.’ pour moi bestaat uit pour (‘voor’) en de beklemtoonde voornaamwoordsvorm moi (‘mij’). Na een voorzetsel gebruikt het Frans deze beklemtoonde vorm: pour moi, maar bijvoorbeeld il me voit (‘hij ziet mij’), waar me geen beklemtoonde vorm is. Dezelfde constructie kan met een andere persoon worden gebruikt, bijvoorbeeld pour toi — ‘voor jou’. Samen vormt Ça marche pour moi de betekenis ‘Dat werkt voor mij’ of natuurlijker ‘Dat komt mij goed uit’. De uitdrukking bevestigt dus dat de besproken mogelijkheid voor deze spreker geschikt is; pour moi beperkt die beoordeling tot diens eigen perspectief.

7. J’attendrai là-bas quand j’arriverai.

   Ik wacht daar als ik aankom.

   J’attendrai

   ik zal wachten

   là-bas

   daar, ginds

   quand

   wanneer, als

   j’arriverai

   ik zal aankomen

   Uitgebreide uitleg

   J’attendrai betekent hier “ik zal wachten”. De vorm attendrai is de futur simple van attendre (“wachten”): j’attends = “ik wacht”, j’attendrai = “ik zal wachten”. De apostrof in J’attendrai komt doordat je voor een klinker wordt verkort tot j’; de vorm attendrai zelf draagt de eerste persoon enkelvoud. là-bas betekent “daar” of “ginds”, dus op een plaats die als niet-hier wordt aangewezen. Het is een plaatsbepaling en verandert niet mee met het onderwerp. quand leidt hier een tijdsbepaling in met de betekenis “wanneer” of “als”. In het Frans kan na quand een toekomstige gebeurtenis met de futur simple staan: quand j’arriverai = “wanneer ik aankom”. Dit verschilt dus van een patroon waarin een tegenwoordige tijd automatisch verplicht zou zijn. j’arriverai betekent hier “ik zal aankomen”. De infinitief is arriver (“aankomen”); arriverai is de futur simple in de eerste persoon enkelvoud. Ook hier is je voor de klinker van arriverai verkort tot j’. Vergelijk: j’arrive = “ik kom aan”, j’arriverai = “ik zal aankomen”. Samen vormt de zin J’attendrai là-bas quand j’arriverai. de betekenis: “Ik wacht daar als ik aankom.” Letterlijker met behoud van de Franse toekomende tijden: “Ik zal daar wachten wanneer ik zal aankomen.” J’attendrai là-bas geeft de toekomstige handeling en plaats aan; quand j’arriverai bepaalt het tijdstip waarop die handeling plaatsvindt.

8. Alors, on peut trouver ensemble un endroit calme.

   Dan kunnen we samen een rustige plek vinden.

   Alors

   dan

   on peut

   we kunnen

   trouver

   vinden

   ensemble

   samen

   endroit

   plek

   calme

   rustig

   Uitgebreide uitleg

   Alors betekent hier “dan” en verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat. Als herbruikbaar patroon staat het vaak aan het begin: Alors, .... on peut betekent hier “we kunnen”. on is een onbepaald persoonlijk voornaamwoord dat in deze zin de groep van de spreker aanduidt; het werkwoord blijft in de derde persoon enkelvoud: on peut. peut is de vervoegde vorm van pouvoir in de tegenwoordige tijd. Na pouvoir volgt een infinitief: on peut trouver = “we kunnen vinden”. Vergelijk: On peut attendre. = “We kunnen wachten.” trouver is de infinitief “vinden”. Na een vorm van pouvoir blijft het werkwoord in de infinitief. De vorm verandert dus niet mee met de groep die door on wordt aangeduid. Voorbeeld: Je peux trouver une solution. = “Ik kan een oplossing vinden.” ensemble betekent “samen”. Het geeft aan dat de handeling gezamenlijk gebeurt en staat hier na trouver: trouver ensemble = “samen vinden”. Voorbeeld: Nous travaillons ensemble. = “Wij werken samen.” endroit betekent “plek” of “plaats”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier het onbepaalde lidwoord un: un endroit. Het zelfstandig naamwoord is het hoofd van de woordgroep, niet calme. calme betekent hier “rustig” en beschrijft endroit. Omdat endroit mannelijk enkelvoud is, staat het bijvoeglijk naamwoord hier in de vorm calme; die vorm heeft in het mannelijk enkelvoud geen extra uitgang. De vrouwelijke vorm is bijvoorbeeld calme in une rue calme, terwijl het geslacht door het zelfstandig naamwoord en het lidwoord wordt aangegeven. Samen vormen de delen: Alors (“dan”) + on peut trouver (“we kunnen vinden”) + ensemble (“samen”) + un endroit calme (“een rustige plek”). De volledige betekenis is: “Dan kunnen we samen een rustige plek vinden.”