Een korte pauze | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Je suis fatigué.

   Ik ben moe.

   Je suis

   ik ben

   fatigué

   moe

   Uitgebreide uitleg

   Je suis betekent hier ‘ik ben’. Het is de eerste persoon enkelvoud van être (‘zijn’) in de tegenwoordige tijd: je suis = ‘ik ben’. Deze combinatie gebruik je om een toestand of kenmerk van de spreker uit te drukken. Voorbeeld: Je suis prêt. — ‘Ik ben klaar.’ fatigué betekent hier ‘moe’ en beschrijft de toestand van de spreker. Dit is de mannelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord fatigué; bij een vrouwelijke spreker is de overeenkomstige vorm fatiguée. Voorbeeld: Elle est fatiguée. — ‘Zij is moe.’ Samen vormen Je suis en fatigué de zin Je suis fatigué.: ‘Ik ben moe.’ Suis komt van être, en fatigué stemt hier in geslacht en getal overeen met de spreker: mannelijk enkelvoud.

2. Faisons une courte pause.

   Laten we een korte pauze nemen.

   Faisons

   laten we doen/maken

   une

   een

   courte

   korte

   pause

   pauze

   Uitgebreide uitleg

   Faisons is hier de gebiedende wijs van faire voor nous: faire betekent “doen/maken”, en faisons betekent in deze constructie “laten we doen”. Het onderwerp nous staat niet als los woord in de zin; de werkwoordsvorm draagt de persoons- en getalsinformatie. Herbruikbaar patroon: Faisons ... = “Laten we ...”. Voorbeeld: Faisons un exercice. — “Laten we een oefening doen.” une is het onbepaalde lidwoord bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Het kondigt hier pause aan. In deze zin betekent het “een”, maar op zichzelf stelt het geen specifiek numeriek aantal vast. courte betekent hier “kort”. De vorm hoort bij het bijvoeglijk naamwoord court; courte is de vrouwelijke enkelvoudsvorm die overeenkomt met pause. De vergelijkingsvorm moet die overeenkomst behouden: court — “kort”, plus court — “korter” bij een mannelijk woord, en courte, plus courte bij een vrouwelijk woord. Voorbeeld: une pause plus courte — “een kortere pauze”. pause is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor een onderbreking of rustmoment: “pauze”. Het meervoud is pauses. Voorbeeld: La pause est courte. — “De pauze is kort.” Samen vormen Faisons en une courte pause de uitnodiging “Laten we een korte pauze nemen.” De Franse formulering gebruikt faire (“doen/maken”) met une courte pause; de vaste Nederlandse vertaling geeft dit natuurlijk weer als “een pauze nemen”.

3. Cette chaise est libre ?

   Is deze stoel vrij?

   Cette

   deze

   chaise

   stoel

   est

   is

   libre

   vrij

   Uitgebreide uitleg

   Cette betekent hier “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende bijvoeglijke woord; het past hier bij chaise. Andere vormen zijn bijvoorbeeld ce voor mannelijk enkelvoud en ces voor meervoud. Voorbeeld: Cette porte est ouverte. — “Deze deur is open.” chaise betekent “stoel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une chaise, “een stoel”. Het meervoud is des chaises; de slot-s wordt in deze vorm niet uitgesproken. est is de vorm van être (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Dezelfde vorm verschijnt bij een enkelvoudig onderwerp, ongeacht of dat onderwerp mannelijk of vrouwelijk is. Voorbeeld: La porte est ouverte. — “De deur is open.” libre betekent hier “vrij”, in de zin dat de stoel beschikbaar is. Als bijvoeglijk naamwoord staat het bij chaise en is het vrouwelijk enkelvoud; de vorm blijft hier hetzelfde als in het mannelijk enkelvoud. In het meervoud wordt het libres. Voorbeeld: La place est libre. — “De plaats is vrij.” Samen vormen de delen Cette chaise est libre de mededeling “Deze stoel is vrij”. Het vraagteken maakt er de vraag “Is deze stoel vrij?” van; in het Frans blijft de woordvolgorde hier gelijk aan die van de mededeling, met een vragende intonatie.

4. Tu peux t'asseoir ici.

   Je kunt hier zitten.

   Tu peux

   je kunt

   t'asseoir

   gaan zitten

   ici

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Tu peux betekent hier “je kunt”. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir in de tweede persoon enkelvoud: tu peux. Het is de gebruikelijke constructie tu peux + infinitief om mogelijkheid of toestemming voor de aangesprokene uit te drukken. Bijvoorbeeld: Tu peux entrer. — “Je kunt binnenkomen.” t'asseoir betekent hier “gaan zitten”. De infinitief is s'asseoir; t' is de verkorte wederkerende vorm die bij tu hoort. Na peux blijft het werkwoord in de infinitief: tu peux t'asseoir. De apostrof vóór asseoir komt doordat te vóór een klinker wordt verkort tot t'. Bijvoorbeeld: Je vais m'asseoir. — “Ik ga zitten.” ici betekent “hier” en geeft de plaats aan. Het is een bijwoord en verandert niet naar persoon of aantal. Bijvoorbeeld: Reste ici. — “Blijf hier.” Samen vormen de delen Tu peux t'asseoir ici.: “Je kunt hier zitten.” De spreker zegt tegen één aangesproken persoon dat die op deze plaats kan gaan zitten. Ici staat aan het einde en bepaalt waar het zitten plaatsvindt. De zin is een gewone, directe formulering.

5. J'ai apporté un petit encas pour la pause.

   Ik heb een kleine snack voor de pauze meegenomen.

   J'ai

   ik heb

   apporté

   meegenomen; gebracht

   petit

   klein

   encas

   snack; tussendoortje

   pause

   pauze

   Uitgebreide uitleg

   J'ai betekent hier “ik heb”. Het is de eerste persoon enkelvoud van avoir (“hebben”) en vormt samen met apporté de passé composé. Een bruikbaar patroon is j'ai + voltooid deelwoord voor iets dat ik heb gedaan of meegenomen. Voorbeeld: J'ai acheté du pain. — “Ik heb brood gekocht.” apporté komt van het werkwoord apporter (“brengen, meenemen naar een plaats of persoon”). In deze zin staat het als voltooid deelwoord bij j'ai: j'ai apporté betekent “ik heb meegenomen/gebracht”. Met avoir past het voltooid deelwoord hier niet aan het onderwerp aan. Voorbeeld: Elle a apporté un livre. — “Zij heeft een boek meegenomen.” petit betekent hier “klein”. Het is een bijvoeglijk naamwoord en staat vóór het zelfstandig naamwoord encas. Het heeft hier de vorm mannelijk enkelvoud omdat encas mannelijk enkelvoud is: un petit encas. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is petite, bijvoorbeeld in une petite pause — “een korte/kleine pauze”. encas betekent “snack” of “tussendoortje”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un encas; het woord heeft in het meervoud dezelfde geschreven vorm: des encas. Voorbeeld: Je prends un encas. — “Ik neem een tussendoortje.” pause betekent “pauze”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, daarom staat er la pause. Het kan ook in een algemene tijdsaanduiding voorkomen, bijvoorbeeld pendant la pause — “tijdens de pauze”. Samen vormen de delen J'ai apporté (“ik heb meegenomen”), un petit encas (“een kleine snack”) en pour la pause (“voor de pauze”) de volledige betekenis: “Ik heb een kleine snack voor de pauze meegenomen.”

6. Je vais chercher de l'eau.

   Ik ga wat water halen.

   Je vais

   ik ga

   chercher

   halen

   eau

   water

   Uitgebreide uitleg

   Je vais betekent hier samen met een infinitief: “ik ga … doen” of “ik zal binnenkort … doen”. vais is de vorm van aller bij je; het patroon is je vais + infinitief. Voorbeeld: Je vais dormir. — “Ik ga slapen.” chercher is de infinitief van chercher en betekent hier “halen”. In andere contexten kan het ook “zoeken” betekenen. Na je vais blijft het werkwoord in de infinitief; het krijgt dus niet de persoonsvorm voor je. Voorbeeld: Je vais chercher mon sac. — “Ik ga mijn tas halen.” eau is het zelfstandig naamwoord “water”. In de l'eau geeft de l' hier een niet nader bepaalde hoeveelheid aan: “water” of “wat water”, zonder een exacte hoeveelheid vast te leggen. De l' is de weggevallen vorm van het bepaalde lidwoord vóór een klinker; bij eau maakt die vorm het grammaticale geslacht niet zichtbaar. Eau is wel een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Je bois de l'eau. — “Ik drink water.” Samen vormen Je vais + chercher + de l'eau de betekenis: “Ik ga wat water halen.” De spreker kondigt een handeling in de nabije toekomst aan, en de l'eau benoemt wat er gehaald wordt.

7. C'est calme ici.

   Het is hier rustig.

   C'est

   het is

   calme

   rustig

   ici

   hier

   Uitgebreide uitleg

   C'est is de vaste combinatie van ce en est (être, “zijn”). In deze zin verwijst ce niet naar een expliciet genoemd zelfstandig naamwoord; samen vormt c'est de neutrale manier om een toestand te benoemen: “het is”. Vergelijk: C'est simple. — “Het is eenvoudig.” calme betekent hier dat er weinig drukte of lawaai is. Het is een bijvoeglijk naamwoord. De vorm is enkelvoud en verandert in het Frans niet tussen mannelijk en vrouwelijk: un endroit calme en une rue calme; in het meervoud wordt het calmes. Het basiswoord is ook calme. ici is een bijwoord van plaats met de betekenis “hier”. Het bepaalt de plaats van de beschreven toestand. Het is niet hetzelfde als là, dat meestal “daar” betekent. Samen vormen de delen C'est calme ici.: c'est benoemt de toestand, calme beschrijft die toestand en ici geeft aan waar die geldt. De volledige betekenis is: “Het is hier rustig.”

8. Alors, nous pouvons nous reposer ici un peu.

   Dan kunnen we hier even rusten.

   Alors

   dan

   nous pouvons

   we kunnen

   nous reposer

   rusten

   ici

   hier

   un peu

   even; een beetje

   Uitgebreide uitleg

   Alors betekent hier “dan” en verbindt deze zin met de voorafgaande situatie. Het kan in andere contexten ook “dus” of “toen” betekenen; hier past de gevolgtrekkende betekenis. nous pouvons betekent “we kunnen”. pouvons is de tegenwoordige tijd van pouvoir in de eerste persoon meervoud: nous pouvons. Het onderwerp nous bepaalt hier de meervoudsvorm. Pouvoir wordt gevolgd door een infinitief: Nous pouvons attendre = “We kunnen wachten.” nous reposer betekent “rusten”. Het komt van het wederkerende werkwoord se reposer (“rusten”); bij nous wordt se nous: nous nous reposons = “we rusten”, maar na pouvons blijft de infinitief staan: nous pouvons nous reposer = “we kunnen rusten”. De eerste nous is het onderwerp van pouvons, de tweede nous hoort bij het wederkerende werkwoord. ici betekent “hier” en geeft de plaats aan. Bijvoorbeeld: Nous restons ici = “We blijven hier.” un peu betekent hier “even” of letterlijker “een beetje”. In deze zin verzacht het de duur of mate van het rusten; het stelt niet op zichzelf een concreet aantal vast. Bijvoorbeeld: Attendez un peu = “Wacht even.” Samen vormen de delen: Alors (“dan”) + nous pouvons (“we kunnen”) + nous reposer (“rusten”) + ici (“hier”) + un peu (“even”). De volledige betekenis is: “Dan kunnen we hier even rusten.”