Een korte pauze | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. J'ai besoin d'une courte pause.

   Ik heb een korte pauze nodig.

   J'ai besoin … d'une

   nodig hebben

   courte

   kort

   pause

   pauze

   Uitgebreide uitleg

   J'ai besoin d'une is de Franse constructie avoir besoin de + zelfstandig naamwoord: “iets nodig hebben”. J'ai is de eerste persoon enkelvoud van het presens van avoir (“hebben”); een bruikbaar patroon is j'ai besoin de.... Voor une valt de eind-e van de weg vóór de klinker: de une wordt d'une. Dat is elisie en voegt geen extra betekenis toe. Voorbeeld: J'ai besoin d'un stylo. — “Ik heb een pen nodig.” courte betekent hier “kort” en beschrijft pause. Het grondwoord is court; courte is de vrouwelijke enkelvoudsvorm, afgestemd op het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord pause. Andere vormen zijn courts (mannelijk meervoud) en courtes (vrouwelijk meervoud). Voorbeeld: Nous faisons une courte pause. — “We nemen een korte pauze.” pause is het vrouwelijke zelfstandig naamwoord “pauze”. In d'une is une het vrouwelijke enkelvoudige onbepaalde lidwoord dat bij pause past. Hier introduceert het lidwoord een niet nader bepaalde pauze; het stelt op zichzelf geen expliciete numerieke telling vast. Samen betekent J'ai besoin d'une courte pause. “Ik heb een korte pauze nodig.” De structuur is een herbruikbaar Frans patroon: j'ai besoin de + wat men nodig heeft. courte specificeert het soort pause. De zin is een neutrale manier om te zeggen dat de spreker een korte pauze nodig heeft.

2. Asseyons-nous sur le canapé.

   Laten we op de bank gaan zitten.

   Asseyons-nous

   Laten we gaan zitten

   canapé

   bank

   Uitgebreide uitleg

   Asseyons-nous betekent hier: laten we gaan zitten. Dit is de eerste persoon meervoud van de gebiedende wijs van s’asseoir (“gaan zitten” / “zitten”), met nous als wederkerend voornaamwoord. De vorm spreekt meerdere mensen aan en omvat de spreker: “laten we …”. In de gebiedende wijs staat het voornaamwoord hier achter het werkwoord en wordt het met een koppelteken geschreven. Vergelijk: Asseyons-nous. — “Laten we gaan zitten.” canapé is een zelfstandig naamwoord voor een bank of sofa. Het meervoud is canapés; het grammaticale geslacht is mannelijk, zoals zichtbaar in le canapé. In deze zin verwijst le canapé naar de bank als plaats waar men gaat zitten. Voorbeeld: Le canapé est confortable. — “De bank is comfortabel.” Samen vormt Asseyons-nous sur le canapé een aansporing waarin de spreker zichzelf samen met anderen insluit: “Laten we op de bank gaan zitten.” sur le canapé geeft de plaats aan; sur betekent hier “op” en le canapé is de bepaalde naamwoordgroep. De voorafgaande zin noemt een korte pauze, maar de Franse zin zelf blijft een eenvoudige uitnodiging om op de bank te gaan zitten.

3. Je peux avoir un peu de café ?

   Kan ik wat koffie krijgen?

   Je peux

   ik kan

   avoir

   hebben; krijgen

   un peu de

   wat; een beetje

   café

   koffie

   Uitgebreide uitleg

   Je peux betekent hier dat de spreker vraagt of die koffie mag of kan krijgen. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij je; de vorm drukt hier mogelijkheid of toestemming uit. Na pouvoir staat een infinitief: Je peux venir. = ‘Ik kan komen.’ avoir betekent hier ‘krijgen’ of letterlijk ‘hebben’, afhankelijk van de context. Het is de infinitief van avoir en staat na peux, dus niet in een vervoegde vorm. Vergelijk: Je peux avoir de l’eau ? = ‘Kan ik water krijgen?’ un peu de geeft een kleine hoeveelheid aan: ‘wat’ of ‘een beetje’. Na deze hoeveelheidsuitdrukking staat de vóór het zelfstandig naamwoord: un peu de lait = ‘een beetje melk’. Dit is iets anders dan du café in de contextzin, waar du een andere manier is om een niet-afgebakende hoeveelheid koffie uit te drukken. café is het zelfstandig naamwoord voor ‘koffie’. In deze zin gaat het om koffie als niet-afgebakende stof of drank; un peu de café maakt de bedoelde hoeveelheid klein. Een voorbeeld is: Je bois du café. = ‘Ik drink koffie.’ Samen vormen de delen Je peux + avoir + un peu de café de beleefde vraag: ‘Kan ik wat koffie krijgen?’ De vraag gaat over het verkrijgen van een kleine hoeveelheid koffie; de vraagvorm en het vraagteken maken van de mededeling een verzoek.

4. Il y a du café dans la cuisine.

   Er is koffie in de keuken.

   Il y a

   er is

   café

   koffie

   dans

   in

   cuisine

   keuken

   Uitgebreide uitleg

   Il y a is een vaste Franse bestaansconstructie: hier betekent ze dat er koffie aanwezig is. Ze wordt gebruikt voor “er is/er zijn” en verandert niet volgens het grammaticale geslacht of het aantal van wat daarna komt. Bijvoorbeeld: Il y a deux chaises. — “Er zijn twee stoelen.” café betekent hier “koffie”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het geslacht zie je in deze zin ook aan du: du café is de partitieve combinatie van de + le, die een niet-afgebakende hoeveelheid aanduidt. Het betekent dus niet noodzakelijk één kop of een bepaalde hoeveelheid. Voor een bepaalde hoeveelheid gebruik je bijvoorbeeld une tasse de café — “een kop koffie”. dans betekent “in” en introduceert hier de plaats waar de koffie zich bevindt. Het is een voorzetsel; het verandert niet volgens het zelfstandig naamwoord dat erop volgt. Bijvoorbeeld: Le livre est dans le sac. — “Het boek zit in de tas.” cuisine betekent “keuken”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, zoals blijkt uit la cuisine. De vorm cuisine blijft hier gelijk; het lidwoord draagt de informatie over het geslacht. Bijvoorbeeld: La cuisine est grande. — “De keuken is groot.” Samen vormen de delen Il y a + du café + dans la cuisine de betekenis: “Er is koffie in de keuken.” De zin stelt het bestaan of de aanwezigheid van een niet nader bepaalde hoeveelheid koffie op die plaats vast.

5. Je vais en chercher après m'être un peu étiré.

   Ik haal wat nadat ik me een beetje heb uitgerekt.

   Je vais

   ik ga

   en

   ervan; een hoeveelheid ervan

   chercher

   halen; zoeken

   après

   nadat; daarna

   m'être … étiré

   me hebben uitgerekt

   un peu

   een beetje

   Uitgebreide uitleg

   Je vais bestaat uit je (“ik”) en de vorm vais van aller (“gaan”). Met een infinitief erna vormt aller vaak de nabije toekomst: Je vais partir = “Ik ga vertrekken”. Hier maakt vais dus samen met chercher duidelijk dat het halen nog moet gebeuren; Je vais alleen betekent niet “ik haal”. en is hier een voornaamwoord dat een hoeveelheid of iets met de vervangt. In deze context verwijst het, passend bij de vertaling en de vorige zin, naar koffie: Je vais en chercher betekent “Ik ga er wat van halen”. Het vervangt niet het werkwoord chercher en betekent hier niet letterlijk “ervan” als afzonderlijk zelfstandig woord. chercher is de infinitief van het werkwoord “zoeken”. In en chercher krijgt het in deze context de betekenis “halen”: iets gaan halen of ophalen. Het onderscheid is contextafhankelijk: Je cherche mes clés betekent “Ik zoek mijn sleutels”, terwijl Je vais chercher du café betekent “Ik ga koffie halen”. après betekent “na” en verbindt hier de hoofdhandeling met een handeling die eerst voltooid is. Voor een werkwoord gebruikt het Frans in deze betekenis après + een voltooid infinitief: après avoir mangé = “nadat ik gegeten heb”. m'être is het begin van de voltooid-reflexieve infinitief van s'étirer. m' is de vorm van het reflexieve voornaamwoord bij je vóór een klinker; être hoort bij de voltooide infinitief. De constructie après m'être ... betekent dus “nadat ik me ... heb”. Bij een ander onderwerp verandert het voornaamwoord, bijvoorbeeld après t'être reposé = “nadat je hebt gerust”. étiré komt van s'étirer, “zich uitrekken”. In de vaste zin staat het als voltooid deelwoord in m'être étiré, niet als een gewone tegenwoordige vorm. Omdat de voltooide reflexieve infinitief hier met être is gevormd, kan het deelwoord volgens het onderwerp overeenkomen; de waargenomen mannelijke vorm is étiré, en bij een vrouwelijk onderwerp verschijnt doorgaans étirée. un peu betekent “een beetje” en beperkt hier de mate van het uitrekken: niet volledig of langdurig, maar in geringe mate. Het hoort bij étiré, niet bij chercher; Je vais en chercher un peu zou daarentegen betekenen “Ik ga er een beetje van halen”. Samen betekent Je vais en chercher après m'être un peu étiré.: “Ik ga wat halen nadat ik me een beetje heb uitgerekt.” De structuur is aller + infinitief voor de nabije toekomstige handeling, gevolgd door après + voltooide reflexieve infinitief voor de handeling die eerst klaar is. en verwijst daarbij naar een hoeveelheid van iets dat uit de context bekend is, hier koffie.

6. S'étirer aide quand tu es fatigué.

   Rekken helpt als je moe bent.

   S'étirer

   rekken

   aide

   helpt

   quand

   wanneer; als

   tu es

   je bent

   fatigué

   moe

   Uitgebreide uitleg

   S'étirer is de infinitief van het wederkerende werkwoord s'étirer: zich uitrekken. Hier staat de infinitief als onderwerp van de zin; het betekent dus letterlijk “zich uitrekken”. De apostrof hoort bij de vorm vóór de klinker: se wordt s'. Een bruikbaar voorbeeld is: S'étirer avant le sport aide. — “Je uitrekken vóór het sporten helpt.” aide komt van aider (“helpen”) en is hier de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. Het onderwerp is S'étirer, dat als één handeling wordt behandeld. Vergelijk: J'aide — “Ik help”; ils aident — “zij helpen”. quand betekent hier “als/wanneer” en leidt de tijds- of omstandigheidsbijzin in. Het verbindt de hoofdzin met de situatie waarin die geldt. Voorbeeld: Je me repose quand je suis fatigué. — “Ik rust wanneer ik moe ben.” tu es bestaat uit het enkelvoudige persoonlijk voornaamwoord tu en de vorm es van être (“zijn”). es is de tegenwoordige tijd voor tu; de andere veelgebruikte vormen zijn bijvoorbeeld je suis (“ik ben”) en il est (“hij/het is”). Tu verwijst naar één aangesproken persoon. In deze zin vormt tu es samen “je bent”. fatigué is het bijvoeglijk naamwoord “moe” en staat hier in de mannelijke enkelvoudsvorm. Het past zich in het Frans aan het grammaticale geslacht en getal van de persoon of zaak waarop het betrekking heeft: de vrouwelijke enkelvoudsvorm is fatiguée, en het meervoud is fatigués of fatiguées, afhankelijk van het geslacht. In deze vaste zin is alleen de vorm fatigué gegeven; de vertaling maakt de betekenis “moe” duidelijk. Samen betekent S'étirer aide “Zich uitrekken helpt”. quand tu es fatigué voegt de omstandigheid toe: “als je moe bent”. De volledige zin is dus: “Zich uitrekken helpt als je moe bent.”

7. Cette pièce est calme.

   Deze kamer is rustig.

   Cette

   deze

   pièce

   kamer

   est

   is

   calme

   rustig

   Uitgebreide uitleg

   Cette betekent hier “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzend woord: ce voor mannelijk enkelvoud, cette voor vrouwelijk enkelvoud en ces voor het meervoud. Voorbeeld: Cette chaise est libre. — “Deze stoel is vrij.” pièce betekent hier “kamer”. Het woord is vrouwelijk: une pièce. Het kan ook andere betekenissen hebben, afhankelijk van de context, zoals “stuk” of “munt”, maar in deze zin gaat het om een kamer. Voorbeeld: La pièce est grande. — “De kamer is groot.” est is de vorm van être (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. De reeks is: je suis, tu es, il/elle est, nous sommes, vous êtes, ils/elles sont. Voorbeeld: La porte est ouverte. — “De deur is open.” calme betekent hier “rustig” of “stil”. Het is een bijvoeglijk naamwoord. Bij vrouwelijke en mannelijke enkelvoudige zelfstandige naamwoorden heeft deze vorm dezelfde spelling; in het meervoud komt doorgaans calmes. Voorbeeld: Les rues sont calmes. — “De straten zijn rustig.” Samen vormen de delen Cette pièce (“Deze kamer”), est (“is”) en calme (“rustig”) de volledige betekenis: “Deze kamer is rustig.” Het bijvoeglijk naamwoord calme beschrijft de kamer en staat hier na être.

8. Nous pouvons nous reposer ici pendant un moment.

   We kunnen hier een tijdje rusten.

   Nous

   wij

   pouvons

   kunnen

   nous reposer

   rusten

   ici

   hier

   pendant

   gedurende

   un moment

   een moment

   Uitgebreide uitleg

   Nous betekent hier ‘wij’ en is het onderwerp van de zin: de spreker rekent zichzelf tot de groep. De vorm nous is zowel een zelfstandige onderwerpsvorm als een vorm die in een wederkerend werkwoord kan voorkomen; verderop heeft nous reposer die tweede functie. pouvons komt van pouvoir (‘kunnen’). Dit is de tegenwoordige tijd, eerste persoon meervoud: je peux, nous pouvons. In nous pouvons ... drukt het uit dat de groep de mogelijkheid heeft om iets te doen. Na pouvoir volgt een infinitief, dus niet een tweede vervoegde werkwoordsvorm. Voorbeeld: Nous pouvons partir. — ‘We kunnen vertrekken.’ nous reposer is het wederkerende werkwoord se reposer (‘rusten’). reposer staat hier als infinitief na pouvons; nous is het wederkerende voornaamwoord dat bij het onderwerp nous hoort. De combinatie betekent dus dat de groep zelf rust. Vergelijk: Je peux me reposer. — ‘Ik kan rusten.’ Bij een ander onderwerp verandert het voornaamwoord: Ils peuvent se reposer. — ‘Zij kunnen rusten.’ ici betekent ‘hier’ en duidt de plaats aan waar de handeling kan plaatsvinden. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of aantal. Voorbeeld: Nous travaillons ici. — ‘Wij werken hier.’ pendant leidt een tijdsduur in: ‘gedurende’ of, in deze zin, natuurlijker ‘een tijdje’. Het geeft aan hoe lang het rusten kan duren. Voorbeeld: Je lis pendant une heure. — ‘Ik lees een uur lang.’ un moment betekent hier ‘een moment’ in de gebruikelijke uitdrukking pendant un moment: ‘een tijdje’. un is hier het onbepaalde lidwoord bij het mannelijke zelfstandig naamwoord moment; het stelt op zichzelf geen exact aantal vast. Voorbeeld: Attendez un moment. — ‘Wacht een moment.’ Samen vormen Nous pouvons en de infinitiefgroep nous reposer de betekenis ‘wij kunnen rusten’. ici voegt de plaats ‘hier’ toe en pendant un moment de beperkte tijdsduur ‘een tijdje’. De volledige zin betekent daarom: ‘We kunnen hier een tijdje rusten.’