Pauze voor vermoeide ogen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Mes yeux sont fatigués.

   Mijn ogen zijn moe.

   Mes

   mijn

   yeux

   ogen

   fatigués

   moe

   Uitgebreide uitleg

   Mes betekent hier “mijn” en staat vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het is de eerste-persoons bezittelijke vorm voor het meervoud; bij een meervoudig zelfstandig naamwoord verandert mes niet volgens grammaticaal geslacht. yeux betekent “ogen”. Dit is het meervoud van œil (“oog”); het meervoud is dus onregelmatig gevormd. Voorbeeld: un œil — “een oog”, deux yeux — “twee ogen”. fatigués betekent hier “moe” en beschrijft yeux. Het bijvoeglijk naamwoord is fatigué in de basisvorm en krijgt hier de mannelijke meervoudsvorm fatigués, omdat het overeenkomt met het mannelijke meervoud yeux. De vrouwelijke meervoudsvorm is fatiguées, bijvoorbeeld in des personnes fatiguées — “vermoeide mensen”. Het niet afzonderlijk geselecteerde werkwoord sont is de tegenwoordige tijd van être (“zijn”) in de derde persoon meervoud. Het patroon Mes yeux sont + bijvoeglijk naamwoord betekent “Mijn ogen zijn + beschrijving”. Samen vormen Mes yeux sont fatigués de volledige betekenis: “Mijn ogen zijn moe.”

2. Fais une courte pause loin de l'écran.

   Neem een korte pauze van het scherm.

   Fais

   neem

   courte

   kort

   pause

   pauze

   loin de

   ver van

   l'écran

   het scherm

   Uitgebreide uitleg

   Fais betekent hier “neem” en is de gebiedende wijs van faire voor één aangesproken persoon. Het onderwerp tu wordt in deze vorm niet uitgesproken. Dezelfde basisvorm verschijnt bijvoorbeeld in Fais attention ! — “Let op!” courte betekent hier “korte” en hoort bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord pause. Het bijvoeglijk naamwoord is de vrouwelijke vorm van court (“kort”): court bij een mannelijk woord, courte bij een vrouwelijk woord. Voorbeeld: une longue pause — “een lange pauze”. pause betekent “pauze” of “onderbreking”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, zoals ook blijkt uit une pause. Voorbeeld: Je prends une pause. — “Ik neem een pauze.” loin de betekent “ver van” of, in deze zin natuurlijker, “weg van”. loin beschrijft afstand; de verbindt die afstand met datgene waarvan men weggaat. Voorbeeld: Reste loin du feu. — “Blijf ver van het vuur vandaan.” l'écran betekent hier “het scherm”. Dit is le plus écran, samengevoegd tot l'écran vóór een klinker. écran is een mannelijk zelfstandig naamwoord; de apostrof verandert het geslacht niet. Voorbeeld: L'écran est allumé. — “Het scherm staat aan.” Samen vormt Fais une courte pause de aansporing “Neem een korte pauze”. loin de l'écran bepaalt waarvan men afstand moet nemen: “weg van het scherm”. De volledige zin betekent dus: “Neem een korte pauze van het scherm.”

3. Combien de temps dois-je regarder ailleurs ?

   Hoe lang moet ik wegkijken?

   Combien de temps

   hoe lang

   dois-je

   moet ik

   regarder

   kijken

   ailleurs

   ergens anders; weg

   Uitgebreide uitleg

   Combien de temps vraagt naar een duur: “hoe lang”. Het is een vaste, herbruikbare vraaguitdrukking vóór een werkwoordelijke zin. Bijvoorbeeld: Combien de temps restes-tu ici ? — “Hoe lang blijf je hier?” dois-je bestaat uit de vervoegde vorm dois van devoir plus het voornaamwoord je. dois is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud; je dois betekent “ik moet”. In deze vraag wordt de omgekeerde vraagvolgorde gebruikt: dois-je ... ? in plaats van je dois ... ?. Devoir krijgt met andere personen andere vormen, bijvoorbeeld tu dois — “jij moet” en il doit — “hij/zij moet”. regarder is de infinitief “kijken”. Na devoir staat de volgende werkwoordsvorm in de infinitief: je dois regarder — “ik moet kijken”. Het onderwerp van regarder blijft hier dezelfde persoon als bij dois-je, namelijk je. Voorbeeld: Je dois regarder la route. — “Ik moet naar de weg kijken.” ailleurs is een bijwoord dat “ergens anders” of, zoals hier, “weg” betekent. Het beschrijft dat het kijken niet naar de huidige kijkrichting gaat. Het verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Regarde ailleurs. — “Kijk weg.” Samen vormen de delen de vraag Combien de temps dois-je regarder ailleurs ?: “Hoe lang moet ik wegkijken?” Combien de temps bepaalt de gevraagde duur, dois-je regarder drukt de noodzakelijkheid van het kijken uit, en ailleurs geeft aan dat de blik ergens anders heen moet.

4. Regarde ailleurs pendant une minute.

   Kijk een minuut weg.

   Regarde

   kijk

   ailleurs

   ergens anders; weg

   pendant

   gedurende; tijdens

   minute

   minuut

   Uitgebreide uitleg

   Regarde betekent hier “kijk”. Het is de gebiedende wijs van regarder (“kijken”) voor één aangesproken persoon. Bij regelmatige werkwoorden op -er valt in deze vorm de uitgangs-s weg: tu regardes → regarde. Voorbeeld: Regarde ici. = “Kijk hier.” ailleurs is een bijwoord en betekent “ergens anders” of, in deze zin, natuurlijk “weg”. Het bepaalt de richting van het kijken, zonder zelf een voorzetsel te zijn. Voorbeeld: Regarde ailleurs. = “Kijk ergens anders.” pendant betekent “gedurende” of “tijdens”. Voor een tijdsduur staat het vóór de tijdsuitdrukking: pendant une minute = “een minuut lang”. Het is hier geen onderdeel van het werkwoord regarder, maar geeft aan hoelang de opdracht duurt. minute betekent “minuut” en is een zelfstandig naamwoord. Het is vrouwelijk: une minute; het meervoud is des minutes. In une minute geeft une de onbepaalde enkelvoudsvorm aan; de volledige uitdrukking duidt hier op een korte tijdsduur van één minuut. Samen vormen de delen de gebiedende zin Regarde ailleurs pendant une minute.: de aangesproken persoon moet gedurende één minuut wegkijken. De volgorde is: opdracht (Regarde), richting (ailleurs) en duur (pendant une minute).

5. Je peux boire un peu d'eau pendant que je me repose.

   Ik kan wat water drinken terwijl ik rust.

   Je peux

   ik kan

   boire

   drinken

   un peu d'

   een beetje van

   eau

   water

   pendant que

   terwijl

   me repose

   rust

   Uitgebreide uitleg

   Je peux betekent hier ‘ik kan’ en vormt met een infinitief een patroon voor mogelijkheid of vermogen: je peux + werkwoord. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij je; het volgende werkwoord blijft in de infinitief. Voorbeeld: Je peux lire. — ‘Ik kan lezen.’ boire betekent ‘drinken’. Dit is de infinitief die na peux staat. Andere persoonsvormen van hetzelfde werkwoord zijn bijvoorbeeld je bois — ‘ik drink’ — en nous buvons — ‘wij drinken’. In deze zin wordt niet bois gebruikt, omdat pouvoir het volgende werkwoord aanstuurt. un peu d' drukt een kleine hoeveelheid uit: ‘een beetje’. De apostrof in d' is de verkorte vorm van de vóór een klinkerklank. Het is hier geen zelfstandige teluitdrukking; de zin zegt dat er een kleine hoeveelheid water wordt gedronken. eau betekent ‘water’. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: l'eau betekent ‘het water’. In un peu d'eau staat de in de vaste hoeveelheidsconstructie un peu de vóór het zelfstandig naamwoord; vóór eau wordt dat d'eau. pendant que betekent ‘terwijl’ en verbindt twee handelingen die gelijktijdig plaatsvinden. Na deze voegwoordelijke uitdrukking volgt een volledige bijzin met een eigen onderwerp en werkwoord. Voorbeeld: Je lis pendant que tu écris. — ‘Ik lees terwijl jij schrijft.’ me repose betekent hier ‘rust’. Het komt van het wederkerende werkwoord se reposer — ‘rusten’. me verwijst naar de spreker en is de wederkerende vorm bij je; repose is de tegenwoordige tijd bij je. Het wederkerende karakter hoort bij het werkwoord als geheel: Je me repose — ‘Ik rust.’ Samen betekent Je peux boire un peu d'eau ‘Ik kan wat water drinken’. pendant que je me repose voegt de gelijktijdige handeling toe: ‘terwijl ik rust’. De volledige zin betekent dus: ‘Ik kan wat water drinken terwijl ik rust.’

6. Ça devrait faire du bien à tes yeux.

   Dat zou je ogen goed moeten doen.

   Ça

   dat

   devrait

   zou moeten

   faire du bien

   goeddoen

   tes

   jouw

   yeux

   ogen

   Uitgebreide uitleg

   Ça betekent hier ‘dat’ en is een aanwijzend voornaamwoord als onderwerp. Het verwijst naar iets dat uit de context duidelijk is, zonder dat de zin zelf precies benoemt waarnaar. Een vergelijkbaar contrast is ça ‘dat’ tegenover cela, een formelere variant. devrait is de derde persoon enkelvoud van de conditionnel présent van devoir; de basisvorm is devoir. Hier drukt het uit dat iets naar verwachting een bepaald effect zal hebben: ‘zou moeten’. Vergelijk doit ‘moet’ (présent, sterker of directer) met devrait ‘zou moeten’ (voorzichtiger of gebaseerd op verwachting). Voorbeeld: Ça devrait marcher. — ‘Dat zou moeten werken.’ faire du bien is een vaste constructie met faire ‘doen/maken’ en du bien ‘goed’. Samen betekent ze ‘goeddoen’ of ‘een gunstig effect hebben’. Met een persoon of lichaamsdeel gebruikt het Frans vaak faire du bien à ...: Le repos fait du bien à mes yeux. — ‘Rust doet mijn ogen goed.’ De vorm faire blijft hier een infinitief na devrait. tes is een bezittelijke vorm voor iets dat aan ‘jou’ toebehoort en vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord staat. Het verwijst dus naar de aangesproken persoon, maar geeft zelf geen aantal personen aan. Vergelijk ton vóór een mannelijk enkelvoudig woord en ta vóór een vrouwelijk enkelvoudig woord; vóór meervoud staat tes. yeux betekent ‘ogen’ en is het meervoud van œil ‘oog’. Dit is een onregelmatig meervoud; je maakt het niet door alleen een gewone meervoudsuitgang aan œil toe te voegen. In tes yeux bepaalt yeux dat het bedoelde lichaamsdeel meervoudig is. Samen vormt Ça devrait faire du bien à tes yeux de betekenis: ‘Dat zou je ogen goed moeten doen.’ Ça is het onderwerp, devrait geeft de verwachting of voorzichtige inschatting weer, en faire du bien à tes yeux benoemt het verwachte gunstige effect op de ogen van de aangesproken persoon. Dit patroon is bruikbaar om een verwachte positieve werking op een persoon of lichaamsdeel uit te drukken.

7. Alors, je peux finir la tâche.

   Dan kan ik de taak afmaken.

   Alors

   dan

   je peux

   ik kan

   finir

   afmaken

   tâche

   taak

   Uitgebreide uitleg

   Alors betekent hier “dan” en legt een verband met wat eraan voorafgaat: onder die voorwaarde of na die eerdere stap kan de spreker verder. Het kan in andere contexten ook “dus” of “nou” betekenen, maar hier past de tijds- of gevolgrelatie “dan”. je peux is een korte, herbruikbare combinatie van het onderwerp je (“ik”) en de vervoegde vorm peux van pouvoir (“kunnen”). peux hoort bij je; de vorm drukt hier mogelijkheid of vermogen in het heden uit. Na pouvoir staat de volgende werkwoordsvorm in het infinitief: je peux finir = “ik kan afmaken”. Vergelijk: je peux attendre = “ik kan wachten”. finir betekent hier “afmaken”. Dit is de infinitief, de vorm die na peux nodig is. Het werkwoord behoort tot de regelmatige werkwoorden op -ir; bijvoorbeeld je finis betekent “ik maak af” wanneer het werkwoord zelfstandig vervoegd wordt. In deze zin blijft finir echter onveranderd omdat peux de vervoegde vorm draagt. la tâche betekent “de taak”; in de geselecteerde woordlaag staat tâche als het zelfstandige naamwoord. Tâche is een vrouwelijk Frans zelfstandig naamwoord, waardoor het bepaalde lidwoord la erbij staat. Het meervoud is les tâches. De uitspraak en spelling van tâche onderscheiden het van tache zonder accent, dat een andere betekenis heeft. Samen vormen de delen Alors, je peux finir la tâche. de betekenis: “Dan kan ik de taak afmaken.” Alors verbindt de zin met de voorafgaande voorwaarde of stap, je peux geeft aan dat de spreker daartoe in staat is of die mogelijkheid heeft, en finir la tâche benoemt de handeling: de taak afmaken.

8. Fais d'abord une pause, puis finis la tâche.

   Neem eerst een pauze en maak daarna de taak af.

   Fais

   doe / maak

   d'abord

   eerst

   une pause

   een pauze

   puis

   daarna

   finis

   maak af / voltooi

   la tâche

   de taak

   Uitgebreide uitleg

   Fais is hier de gebiedende wijs van faire (“doen/maken”) voor één aangesproken persoon. Het is dus een opdracht: “doe”. In een bevestigende opdracht staat het onderwerp meestal niet apart. Vergelijk: Fais attention. — “Let op.” d'abord betekent “eerst” en geeft de eerste stap in de volgorde aan. Een bruikbaar patroon is d'abord ..., puis ... — “eerst ..., daarna ...”. une pause betekent “een pauze”. Pause is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier het onbepaalde lidwoord une. In faire une pause vormt het zelfstandig naamwoord samen met faire de vaste, veelgebruikte combinatie “een pauze nemen/houden”. puis betekent “daarna” of “vervolgens” en verbindt de tweede stap met de eerste. Het geeft hier volgorde aan, niet de manier waarop de handeling gebeurt. finis is opnieuw een gebiedende wijs voor één aangesproken persoon, nu van finir (“afmaken/voltooien”). De vorm finis kan ook de tegenwoordige tijd zijn bij je of tu, maar in deze zin is het door de opdrachtstructuur de imperatief. Finir is het infinitief: Je peux finir la tâche. — “Ik kan de taak afmaken.” la tâche betekent “de taak”. Tâche is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; la is hier het bepaald lidwoord. In combinatie met finir betekent finir la tâche “de taak afmaken/voltooien”. Samen vormen de delen twee opeenvolgende opdrachten: Fais d'abord une pause betekent “Neem eerst een pauze”, en puis finis la tâche betekent “maak daarna de taak af”. De gebiedende wijs richt beide opdrachten aan dezelfde aangesproken persoon. De volledige zin is daarom: “Neem eerst een pauze en maak daarna de taak af.”