Een rustige plek voor een pauze | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Où pouvons-nous faire une pause ?

   Waar kunnen we pauze houden?

   Où

   waar

   pouvons-nous

   kunnen we

   faire

   doen / maken

   pause

   pauze

   Uitgebreide uitleg

   Où betekent hier “waar” en vraagt naar een plaats. Het is een vraagbijwoord; vergelijk quand (“wanneer”) voor tijd en comment (“hoe”) voor wijze. pouvons-nous komt van pouvoir (“kunnen”). pouvons is de tegenwoordige tijd voor nous (eerste persoon meervoud). In deze vraag staat het onderwerp nous achter het werkwoord: pouvons-nous ... ? betekent “kunnen we ...?”. Na pouvoir volgt een infinitief, zoals in Nous pouvons entrer (“We kunnen binnengaan”). faire is de infinitief van “doen/maken”. In de vaste combinatie faire une pause betekent het niet letterlijk alleen “doen”, maar “pauze nemen”. De infinitief blijft na pouvoir staan: Nous pouvons faire ... (“We kunnen ... doen”). pause is een zelfstandig naamwoord dat “pauze” betekent. In het Frans is het vrouwelijk; daarom staat in de volledige combinatie une pause het lidwoord une. Het meervoud is des pauses. Samen vormen faire une pause en de vraagstructuur Où pouvons-nous ... ? de volledige betekenis: “Waar kunnen we pauze houden?” De vraag zoekt dus naar de plaats waar de groep een pauze kan nemen.

2. Il y a un endroit calme dans le couloir.

   Er is een rustige plek in de gang.

   Il y a

   er is / er zijn

   endroit

   plek

   calme

   rustig

   dans

   in

   couloir

   gang

   Uitgebreide uitleg

   Il y a is een vaste Franse constructie voor het aangeven van bestaan of aanwezigheid: “er is” of “er zijn”. Het werkwoord staat hier in de derde persoon enkelvoud (a), ook als het genoemde zelfstandig naamwoord meervoudig is: Il y a deux chaises = “Er zijn twee stoelen”. Dit is niet hetzelfde als een gewone verwijzing naar een persoon met il. endroit betekent hier “plek”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is endroits. Een bruikbaar contrast is un endroit calme = “een rustige plek” tegenover un endroit bruyant = “een lawaaierige plek”. calme betekent hier “rustig”. Het bijvoeglijk naamwoord staat bij endroit en is daarom mannelijk enkelvoud. De vorm is in het enkelvoud hetzelfde bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; in het meervoud wordt het calmes: des rues calmes = “rustige straten”. dans betekent “in” wanneer iets zich binnen een ruimte of gebied bevindt. Bijvoorbeeld: Le livre est dans le sac = “Het boek zit in de tas.” couloir betekent “gang” of “corridor”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is couloirs. In le couloir verwijst le naar dit mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord. Samen bouwen de delen de betekenis op: Il y a geeft aan dat er iets aanwezig is; un endroit calme benoemt dat als een rustige plek; en dans le couloir plaatst die plek in de gang. De volledige zin betekent dus: “Er is een rustige plek in de gang.”

3. Est-ce qu'il y a un banc là-bas ?

   Staat daar een bank?

   Est-ce qu'

   is het zo dat …?

   il y a

   er is / er staat

   banc

   bank

   là-bas

   daar

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu' maakt van de daaropvolgende mededeling een ja-neevraag. Het is hier een vaste vraaginleiding; de apostrof komt doordat que vóór il verkort wordt tot qu'. Vergelijk als patroon: Est-ce que ... ? — “Is het zo dat ...?”; vóór een klinker kan dat Est-ce qu'... ? worden. il y a is de Franse existentiële constructie voor “er is”, “er staat” of “er bevindt zich”. In deze zin introduceert ze het bestaan of de aanwezigheid van iets op een plaats. Il is hier geen verwijzing naar een eerder genoemde man of ander zelfstandig naamwoord: binnen deze constructie is het een vast grammaticaal onderdeel. De vorm y a hoort bij het werkwoord avoir (“hebben”); in de tegenwoordige tijd blijft de hele uitdrukking il y a. Voor een ontkenning staat bijvoorbeeld Il n'y a pas de banc — “Er is geen bank/bankje.” banc betekent hier een bank of bankje om op te zitten. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: daarom staat er un banc, niet une banc. Het bepaalde lidwoord is le banc (“de bank/het bankje”) en het meervoud is des bancs (“banken/bankjes”). De slotmedeklinker van banc wordt in deze vorm niet uitgesproken. là-bas betekent “daar”, op een plaats die als verder weg of daar ginds wordt aangewezen. Het is een plaatsbepaling en verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord. Een nabije plaats kan bijvoorbeeld ici (“hier”) zijn: Le banc est ici — “De bank staat hier.” Samen vormt de zin het patroon Est-ce qu'il y a + [zelfstandig naamwoord] + [plaatsbepaling] ?. Est-ce qu'il y a un banc là-bas ? vraagt dus of er daar een bank of bankje staat: “Staat daar een bank?”

4. Il y en a un près du mur.

   Er staat er een bij de muur.

   Il y en a

   er is / er zijn

   un

   één exemplaar

   près du

   bij

   mur

   muur

   Uitgebreide uitleg

   Il y en a is de Franse bestaansconstructie il y a met en. Hier verwijst en naar een exemplaar van het soort waarnaar in de vorige vraag wordt gevraagd. Il y en a un betekent dus ongeveer: “er is er één van”. Het onpersoonlijke il verwijst hier niet naar een bepaalde persoon. un betekent hier “één exemplaar”. De vorm un is de mannelijke enkelvoudsvorm; als het weggelaten zelfstandig naamwoord vrouwelijk is, staat bijvoorbeeld une: Il y en a une. — “Er is er één.” In deze constructie staat un zelfstandig en is het dus niet alleen een voorafgaand onbepaald lidwoord. près du geeft aan dat iets dichtbij iets anders is. près de betekent “dicht bij”. du is de samentrekking van de en le; het volgende zelfstandig naamwoord noemt datgene waarbij iets zich bevindt. Oefenvoorbeeld: Le banc est près du mur. — “De bank staat bij de muur.” mur betekent “muur”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: le mur. Na de ontstaat daarom du mur, niet de la mur. Samen zegt Il y en a un près du mur dat er één exemplaar van het bedoelde soort bij de muur staat. Dat sluit aan bij de vaste vertaling: “Er staat er een bij de muur.”

5. Je veux m'asseoir et me reposer.

   Ik wil zitten en uitrusten.

   Je veux

   ik wil

   m'asseoir

   zitten

   me reposer

   uitrusten

   Uitgebreide uitleg

   Je veux betekent hier: ik wil. veux is de tegenwoordige tijd van vouloir (willen) bij je: je veux. Na vouloir staat een infinitief: Je veux partir = Ik wil vertrekken. Deze vorm drukt hier een wens of voornemen uit; de volgende handeling wordt door dezelfde persoon uitgevoerd. m'asseoir betekent zitten gaan of gaan zitten. Het is de infinitief van s'asseoir, een wederkerig werkwoord: m' verwijst hier naar de spreker zelf. De apostrof is een verkorte vorm van me voor een klinker. Na Je veux blijft het werkwoord in de infinitief: Je veux m'asseoir = Ik wil gaan zitten. In Asseyons-nous uit de context staat hetzelfde werkwoord in een andere vorm, namelijk als aansporing aan een groep inclusief de spreker. me reposer betekent uitrusten. Het is de infinitief van se reposer; ook hier verwijst me naar de spreker zelf. Na et volgt een tweede infinitief die bij Je veux hoort: Je veux me reposer = Ik wil uitrusten. Het wederkerige voornaamwoord past bij de persoon: se reposer in de woordenboekvorm, maar me reposer bij je. De combinatie Je veux + infinitief geeft het patroon ‘ik wil + handeling’. De twee handelingen zijn verbonden door et: eerst of daarnaast wil de spreker gaan zitten en uitrusten. Samen betekent de zin: ‘Ik wil gaan zitten en uitrusten.’

6. Asseyons-nous là ensemble.

   Laten we daar samen zitten.

   Asseyons-nous

   Laten we zitten

   là

   daar

   ensemble

   samen

   Uitgebreide uitleg

   Asseyons-nous is een uitnodiging aan de spreker en minstens één andere persoon: “laten we gaan zitten”. Het is de impératif présent in de eerste persoon meervoud van s’asseoir; nous is hier het wederkerende voornaamwoord bij het werkwoord. Een bruikbaar patroon is Verbe-nous ! voor een voorstel om iets samen te doen. Voorbeeld: Promenons-nous. — “Laten we wandelen.” là is een bijwoord met de betekenis “daar”, dus het wijst hier een plaats aan. Het zegt zelf niet welke specifieke plek bedoeld wordt; die wordt door de context bepaald. Voorbeeld: Attendez là. — “Wacht daar.” ensemble betekent “samen” en maakt duidelijk dat de handeling gezamenlijk gebeurt. Het is geen vorm van het werkwoord en verandert hier niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Nous travaillons ensemble. — “Wij werken samen.” Samen vormen de delen de uitnodiging: Asseyons-nous geeft de voorgestelde handeling, là de plaats en ensemble het gezamenlijke karakter. De volledige betekenis is daarom: “Laten we daar samen zitten.”

7. Cet endroit semble calme.

   Deze plek voelt rustig aan.

   Cet

   deze

   endroit

   plek

   semble

   lijkt

   calme

   rustig

   Uitgebreide uitleg

   Cet staat hier vóór het mannelijke enkelvoud endroit: cet endroit betekent “deze plek”. Het is een aanwijzend woord; vóór een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord gebruik je ce, maar cet vóór een klinker- of stomme-h-klank, zoals in endroit. Voorbeelden: ce livre = “dit boek”, maar cet hôtel = “dit hotel”. endroit is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “plek”. Het meervoud is endroits; het lidwoord verandert dan bijvoorbeeld in des: des endroits calmes = “rustige plekken”. semble is de vorm van sembler (“lijken”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. sembler verbindt vaak een onderwerp met een beschrijving: Il semble fatigué = “Hij lijkt moe.” De vorm semble zegt op zichzelf niet dat iets zeker zo is; ze geeft een indruk of beoordeling weer. calme beschrijft endroit en betekent hier “rustig”. Het is een bijvoeglijk naamwoord. In het enkelvoud luidt het voor zowel mannelijk als vrouwelijk calme; in het meervoud wordt het calmes: des rues calmes = “rustige straten”. Samen vormen Cet endroit semble calme de betekenis “Deze plek voelt rustig aan.” Letterlijker is het: “Deze plek lijkt rustig.” Cet endroit is het onderwerp, semble drukt de indruk uit, en calme beschrijft de plek.

8. C'est un bon endroit pour une courte pause.

   Dit is een goede plek voor een korte pauze.

   C'est

   Dit is

   bon

   goed

   endroit

   plek

   pour

   voor

   courte

   kort

   pause

   pauze

   Uitgebreide uitleg

   C’est is de samentrekking van ce en est. Hier betekent het “dit is”. Ce is een aanwijzend voornaamwoord; est is de tegenwoordige tijd van être (“zijn”) in de derde persoon enkelvoud. Een nuttig patroon is C’est + zelfstandig naamwoord: C’est un livre. — “Dit is een boek.” bon betekent hier “goed” en beschrijft endroit. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van bon; vóór een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat bonne, zoals in une bonne idée — “een goed idee”. De vorm wordt dus bepaald door het beschreven zelfstandig naamwoord, niet door C’est. endroit is een zelfstandig naamwoord voor een plek of locatie. Het is hier mannelijk: un endroit. In combinatie met bon krijg je un bon endroit — “een goede plek”. pour betekent hier “voor” en leidt aan wat het doel of de bestemming van de plek is. Het patroon un endroit pour + zelfstandig naamwoord kan een plek voor een bepaalde activiteit of behoefte aanduiden. courte betekent hier “kort” en beschrijft pause. Dit is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van court; de mannelijke vorm is court, zoals in un court trajet — “een korte rit”. pause is een zelfstandig naamwoord voor een pauze of onderbreking. Het is vrouwelijk: une pause. Daarom staat het bijvoeglijk naamwoord hier in de vorm courte. Samen vormen C’est en un bon endroit de kern “Dit is een goede plek”. pour une courte pause geeft aan waarvoor die plek geschikt is: “voor een korte pauze”. De volledige betekenis is dus: “Dit is een goede plek voor een korte pauze.”