Een computer en printer gebruiken in de bibliotheek | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Est-ce que je peux utiliser cet ordinateur ?

   Kan ik deze computer gebruiken?

   Est-ce que

   maakt van de zin een vraag

   je peux

   ik kan

   utiliser

   gebruiken

   cet

   deze

   ordinateur

   computer

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que maakt van de mededelende structuur een directe vraag. Het is een vaste Franse vraagconstructie die vóór de rest van de zin staat; de woordvolgorde van de mededeling blijft daarbij behouden. Bijvoorbeeld: Est-ce que tu viens ? = “Kom je?” je peux betekent hier dat de spreker kan of mag handelen. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij je: je peux. Na pouvoir volgt doorgaans een infinitief: je peux utiliser = “ik kan/mag gebruiken”. De vorm peux hoort bij je; bij tu is het tu peux, terwijl bij il/elle/on de vorm peut is. utiliser is de infinitief “gebruiken”. Na peux blijft dit werkwoord in de infinitief en krijgt het niet de persoonsuitgang van de spreker. Bijvoorbeeld: Je peux attendre. = “Ik kan wachten.” cet is het enkelvoudige mannelijke aanwijzende woord bij een zelfstandig naamwoord dat met een klinker- of stille h-klank begint. Het betekent hier “deze”. Het vrouwelijke enkelvoud is cette, bijvoorbeeld cette table = “deze tafel”; voor meervoud is het ces. ordinateur is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent “computer”. Daarom staat hier het mannelijke enkelvoudige aanwijzende cet ervoor. De combinatie cet ordinateur betekent “deze computer”. Samen vormen de delen Est-ce que + je peux utiliser + cet ordinateur ? de vraag “Kan ik deze computer gebruiken?” De contextzin bevestigt dat cet ordinateur naar een beschikbare computer verwijst. De formulering is een neutrale, gebruikelijke manier om in het Frans naar kunnen of toestemming te vragen.

2. Cet ordinateur est libre.

   Die computer is vrij.

   Cet

   deze

   ordinateur

   computer

   est

   is

   libre

   vrij

   Uitgebreide uitleg

   Cet betekent hier “deze” en is een aanwijzend woord voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het verwijst in deze zin naar de computer die in de voorafgaande vraag wordt genoemd. Voor een mannelijk enkelvoud dat met een klinkerklank begint, staat cet; vergelijk ce livre (“dit boek”) en cette table (“deze tafel”). ordinateur betekent “computer”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un ordinateur (“een computer”), l’ordinateur (“de computer”). Het aanwijzende woord ervoor is daarom cet. est is de vorm van être (“zijn”) in de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd: il/elle est. Een herbruikbaar voorbeeld is Le téléphone est libre. — “De telefoon is vrij.” libre betekent hier “vrij” of “beschikbaar”. Het beschrijft de toestand van ordinateur: de computer is beschikbaar om te gebruiken. Als bijvoeglijk naamwoord heeft libre in het enkelvoud dezelfde spelling bij mannelijk en vrouwelijk: un ordinateur libre, une salle libre. Samen vormen de delen Cet ordinateur (“deze computer”), est (“is”) en libre (“vrij/beschikbaar”) de mededelende zin: “Deze computer is vrij.”

3. L'écran est très lumineux.

   Het scherm is erg helder.

   L'écran

   het scherm

   est

   is

   très

   erg

   lumineux

   helder

   Uitgebreide uitleg

   L'écran betekent hier “het scherm”. Het zelfstandig naamwoord is écran; het apostrofdeel l' is de verkorte vorm van het bepaalde lidwoord le vóór een klinkerklank. Het lidwoord drukt bepaaldheid uit, niet op zichzelf een aantal. est betekent hier “is”. Dit is de vorm van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd bij de derde persoon enkelvoud. Vergelijk: je suis = “ik ben”, tu es = “jij bent”, il est = “hij is”. très versterkt het bijvoeglijk naamwoord: “erg” of “heel”. Het verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: très calme = “erg rustig”. lumineux betekent hier “helder”, in de zin dat het scherm veel licht geeft. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm lumineux; bij een vrouwelijk enkelvoud is de vorm lumineuse, bijvoorbeeld une pièce lumineuse = “een heldere kamer”. In deze zin beschrijft lumineux het mannelijke woord écran; de uitgang hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord, niet bij écran. Samen vormen de delen L'écran est très lumineux. de betekenis: “Het scherm is erg helder.”

4. Tu peux baisser la luminosité ici.

   Je kunt de helderheid hier lager zetten.

   Tu peux

   je kunt

   baisser

   verlagen

   la luminosité

   de helderheid

   ici

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Tu peux betekent hier: “je kunt”. tu is de informele tweede persoon enkelvoud; peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij tu. pouvoir wordt gevolgd door een infinitief: Tu peux baisser... betekent “Je kunt ... verlagen”. Bij je is de vorm je peux; bij il/elle/on is dat peut. Voorbeeld: Tu peux attendre. — “Je kunt wachten.” baisser betekent hier “lager zetten” of “verlagen”. Het is de infinitief van een regelmatig werkwoord op -er. Na peux blijft het in de infinitief staan. In deze zin heeft het een lijdend voorwerp: wat lager wordt gezet, is de helderheid. Voorbeeld: Je baisse le son. — “Ik zet het geluid zachter.” la luminosité betekent “de helderheid”. In deze context gaat het, mede door de verwijzing naar het heldere scherm, om de helderheid van het scherm. luminosité is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor het bepaalde lidwoord la. Het woord benoemt de mate van lichtsterkte, niet het scherm zelf. Voorbeeld: La luminosité est faible. — “De helderheid is laag.” ici is een bijwoord van plaats en betekent “hier”. Het lokaliseert de bedoelde handeling bij de plaats of context die als “hier” geldt; de vorm zelf zegt niet precies welk apparaat of welke plek daarmee wordt bedoeld. Een bruikbaar contrast is ici (“hier”) tegenover là-bas (“daar ginds”). Samen vormen Tu peux + baisser + la luminosité + ici de mededeling: “Je kunt hier de helderheid lager zetten.” peux drukt mogelijkheid uit, baisser benoemt de handeling, la luminosité is wat wordt verlaagd en ici geeft de plaats aan. De zin is gericht aan één persoon in de informele aanspreekvorm.

5. Est-ce que je peux aussi utiliser l'imprimante ?

   Kan ik de printer ook gebruiken?

   Est-ce que

   vraagconstructie

   je peux

   ik kan

   aussi

   ook

   utiliser

   gebruiken

   l'imprimante

   de printer

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que maakt van de daaropvolgende mededeling een ja-neevraag. Het is een vaste vraagconstructie; de woordvolgorde van de mededeling blijft behouden. Voorbeeld: Est-ce que tu peux venir ? = “Kun je komen?” je peux komt van het werkwoord pouvoir (“kunnen”). peux is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud: je peux = “ik kan”. In deze zin gaat het, volgens de vaste vertaling, om kunnen of toestemming vragen om iets te gebruiken. Voorbeeld: Je peux entrer ? = “Kan ik binnenkomen?” aussi betekent hier “ook”. Het voegt deze mogelijkheid toe aan een andere mogelijkheid of handeling; het zegt niet op zichzelf wanneer of waarom die mogelijkheid geldt. utiliser is een regelmatig werkwoord met de betekenis “gebruiken”. Na pouvoir staat het in de infinitief: je peux utiliser = “ik kan gebruiken”. Voorbeeld: Nous pouvons utiliser cette table. = “Wij kunnen deze tafel gebruiken.” l'imprimante betekent hier “de printer”. l' is de verkorte vorm van la vóór een klinkerklank; het zelfstandig naamwoord imprimante is vrouwelijk. De apostrof hoort bij de Franse schrijfwijze en maakt van la imprimante de vorm l'imprimante. Samen vormen de delen, in hun volgorde, Est-ce que + je peux + aussi + utiliser + l'imprimante: “Kan ik de printer ook gebruiken?” De vraag gaat over de mogelijkheid of toestemming voor de spreker om de printer eveneens te gebruiken.

6. Tu peux utiliser l'imprimante près du bureau.

   Je kunt de printer bij het bureau gebruiken.

   Tu peux

   je kunt

   utiliser

   gebruiken

   imprimante

   printer

   près du

   bij

   bureau

   bureau

   Uitgebreide uitleg

   Tu peux betekent hier dat de aangesprokene iets kan of mag doen. peux is de vorm van pouvoir voor tu; de tegenwoordige tijd is je peux, tu peux, il/elle peut. Na pouvoir staat een infinitief: Tu peux utiliser... betekent dus letterlijk dat je iets kunt gebruiken. Voor een andere persoon verandert de vorm, bijvoorbeeld Vous pouvez utiliser... — “U/jullie kunnen gebruiken.” utiliser is de infinitief “gebruiken”. Na peux blijft dit werkwoord in de infinitief en krijgt het geen persoonsuitgang. Hetzelfde patroon zie je in Je peux utiliser l'imprimante — “Ik kan de printer gebruiken.” imprimante betekent hier “printer”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une imprimante, l'imprimante. Het lidwoord l' is de vorm van le of la voor een klinker; hier staat het voor imprimante en laat het geslacht daarom niet aan de oppervlakte zien. Een bruikbaar contrast is un bureau — “een bureau”, met het mannelijke lidwoord un. près du geeft hier de plaatsrelatie “bij/in de buurt van”. du is de samentrekking van de + le: près de la porte — “bij de deur”, maar près du bureau — “bij het bureau”. Na près de kies je dus het lidwoord dat bij het volgende zelfstandig naamwoord hoort. bureau betekent “bureau” en is hier mannelijk: le bureau, un bureau. In deze zin staat het na du, omdat du de + le bevat. Het woord kan in andere contexten ook naar een kantoor of dienst verwijzen; hier gaat het volgens de vaste vertaling om het bureau. Samen vormt de zin: Tu peux + utiliser = “je kunt gebruiken”; l'imprimante is het voorwerp; près du bureau zegt waar de printer zich bevindt. De volledige betekenis is: “Je kunt de printer bij het bureau gebruiken.”

7. J'utiliserai un casque si je mets du son.

   Ik zal een koptelefoon gebruiken als ik geluid afspeel.

   J'utiliserai

   zal gebruiken

   casque

   koptelefoon

   si

   als

   mets du son

   geluid afspelen

   Uitgebreide uitleg

   J'utiliserai betekent hier ‘ik zal gebruiken’. Het is de futur simple van utiliser in de eerste persoon enkelvoud: j'utiliserai = ‘ik zal gebruiken’. De apostrof in j' komt doordat je voor een klinker wordt verkort. Vergelijk: j'utilise = ‘ik gebruik’ (heden), j'utiliserai = ‘ik zal gebruiken’ (toekomst). Voorbeeld: J'utiliserai ce livre demain. — ‘Ik zal dit boek morgen gebruiken.’ casque betekent hier ‘koptelefoon’ of ‘hoofdtelefoon’. Het zelfstandig naamwoord staat na het onbepaalde lidwoord un: un casque = ‘een koptelefoon’. Het lidwoord geeft hier niet op zichzelf een numerieke telling weer; het introduceert een niet nader bepaalde koptelefoon. Voorbeeld: J'ai un casque. — ‘Ik heb een koptelefoon.’ si betekent hier ‘als’ en leidt de voorwaarde in. In deze zin staat na si een werkwoord in de tegenwoordige tijd, terwijl de hoofdzin de futur simple heeft: si + tegenwoordige tijd, ... + futur simple. Voorbeeld: Je viendrai si tu m'appelles. — ‘Ik zal komen als je me belt.’ mets du son betekent hier ‘geluid afspeel’. Het werkwoord mets is de eerste persoon enkelvoud van mettre in de tegenwoordige tijd: je mets = ‘ik zet/doe’ en in deze context ‘ik speel af’. du son betekent letterlijk ‘geluid’ met het partitieve lidwoord du; het gaat hier om geluid als niet-afgebakende hoeveelheid, niet om één specifiek geluid. Voorbeeld: Je mets de la musique. — ‘Ik zet muziek op.’ Samen bestaat de zin uit de hoofdzin J'utiliserai un casque (‘Ik zal een koptelefoon gebruiken’) en de voorwaardelijke bijzin si je mets du son (‘als ik geluid afspeel’). De volledige betekenis is: ‘Ik zal een koptelefoon gebruiken als ik geluid afspeel.’

8. Comme ça, la salle restera silencieuse.

   Zo blijft het stil in de ruimte.

   Comme ça

   zo / op die manier

   la salle

   de ruimte / zaal

   restera

   zal blijven

   silencieuse

   stil

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier “zo” of “op die manier”: het verwijst naar een manier of maatregel die uit de context begrijpelijk is. Het is een herbruikbare manier om een gevolg in te leiden. Voorbeeld: Fais comme ça. — “Doe het zo.” la salle betekent hier “de ruimte” of “de zaal”. Salle is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het lidwoord als la. Voorbeeld: La salle est grande. — “De ruimte is groot.” restera is de futur simple van rester (“blijven”): je resterai, tu resteras, il/elle restera. De vorm restera past bij een derde persoon enkelvoud; het onderwerp is hier la salle. Voorbeeld: La porte restera ouverte. — “De deur zal open blijven.” silencieuse betekent hier “stil”. Dit is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van silencieux; de uitgang past bij het vrouwelijke enkelvoud van la salle. Het bijvoeglijk naamwoord beschrijft dus de toestand waarin de ruimte zal blijven. Voorbeeld: La bibliothèque est silencieuse. — “De bibliotheek is stil.” Samen betekent Comme ça, la salle restera silencieuse.: “Zo blijft het stil in de ruimte.” Comme ça geeft de manier aan, la salle is degene die in de zin als onderwerp optreedt, en restera silencieuse drukt uit dat die ruimte stil zal blijven.