Een vastzittende deur openen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La porte est bloquée.

   De deur zit vast.

   porte

   deur

   bloquée

   geblokkeerd; vast

   Uitgebreide uitleg

   porte betekent hier “deur”. Het is een zelfstandig naamwoord en is vrouwelijk: daarom staat ervoor la (“de”). Het meervoud is les portes (“de deuren”). bloquée betekent hier dat de deur vastzit of geblokkeerd is. De basisvorm is bloquer (“blokkeren”); bloquée is de vrouwelijke enkelvoudsvorm. De uitgang -ée stemt hier af op porte. Vergelijk: un passage bloqué (“een geblokkeerde doorgang”), met de mannelijke vorm bloqué. In La porte est bloquée vormt est bloquée een toestand met être (“zijn”) en bloquée. est is de derde persoon enkelvoud van être; de combinatie kan in het Nederlands natuurlijk worden weergegeven als “zit vast” en hoeft niet letterlijk “is geblokkeerd” te zijn. Een herbruikbaar patroon is Le/La + zelfstandig naamwoord + est + bijvoeglijk naamwoord of voltooid deelwoord, bijvoorbeeld: La fenêtre est ouverte. — “Het raam staat open.” Samen betekent La porte est bloquée.: “De deur zit vast.”

2. Essaie de tirer sur la poignée.

   Probeer aan de klink te trekken.

   Essaie

   probeer!

   tirer sur

   trekken aan

   poignée

   klink

   Uitgebreide uitleg

   Essaie is hier de gebiedende wijs voor de informele tweede persoon enkelvoud van essayer (“proberen”). De vorm essaie richt zich dus tot één persoon. Een veel bruikbaar patroon is essaie de + infinitief: Essaie de venir. = “Probeer te komen.” De variant essaye komt ook voor, maar in de vaste zin staat Essaie. tirer betekent hier “trekken”. Het is de infinitief na essaie de; na de blijft het werkwoord in deze constructie dus in de infinitief. De vorm in de zin beschrijft geen voltooide handeling. Bijvoorbeeld: Ne tire pas. = “Trek niet.” tirer sur is de combinatie voor “aan iets trekken” of “ergens aan trekken”. Het voorzetsel sur maakt duidelijk waarop de trekkracht wordt uitgeoefend; het hoort hier bij tirer en niet bij poignée als losstaande betekenis. Een herbruikbaar voorbeeld is Tire sur la corde. = “Trek aan het touw.” poignée is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “klink” of “handgreep”. la poignée is de bepaalde enkelvoudsvorm; une poignée is de onbepaalde vorm. In deze zin gaat het volgens de vaste vertaling om de klink waaraan getrokken moet worden. Samen vormen de delen Essaie de + tirer sur + la poignée de aansporing: “Probeer aan de klink te trekken.” De gebiedende wijs geeft de opdracht, de tirer benoemt de uit te voeren handeling, en sur la poignée specificeert waaraan getrokken wordt.

3. J'ai tiré dessus, mais la porte reste fermée.

   Ik heb eraan getrokken, maar de deur blijft dicht.

   J'ai

   ik heb

   tiré dessus

   eraan getrokken

   porte

   deur

   reste

   blijft

   fermée

   dicht

   Uitgebreide uitleg

   J’ai is de samentrekking van je (ik) en ai (heb), de eerste persoon enkelvoud van avoir. Samen met het voltooid deelwoord tiré vormt dit de passé composé: j’ai tiré = ik heb getrokken. Het onderwerp is hier dus degene die aan iets heeft getrokken. tiré dessus betekent hier eraan getrokken. Tirer is de infinitief (trekken); tiré is het voltooid deelwoord. In de vaste combinatie tirer dessus verwijst dessus naar iets waaraan of waarop men trekt. Voorbeeld: Il tire dessus. = Hij trekt eraan. porte betekent deur. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une porte = een deur, la porte = de deur. In deze zin is la porte het onderwerp van het tweede deel. reste is de derde persoon enkelvoud van rester (blijven). Rester krijgt hier de betekenis blijven verkeren in een toestand: de deur blijft in dezelfde toestand. Voorbeeld: La fenêtre reste ouverte. = Het raam blijft open. fermée betekent hier dicht of gesloten. Het is het vrouwelijk enkelvoud van fermé, omdat het bij la porte hoort. De uitgang -e markeert hier de vrouwelijke vorm; fermé is de mannelijke enkelvoudsvorm. Voorbeeld: La fenêtre est fermée. = Het raam is dicht. De volledige zin bestaat uit twee delen die met mais (maar) verbonden zijn. J’ai tiré dessus zegt dat de spreker eraan heeft getrokken; mais la porte reste fermée zegt dat de deur desondanks dicht blijft. Samen betekent de zin: Ik heb eraan getrokken, maar de deur blijft dicht.

4. Pousse lentement près du bord.

   Duw langzaam bij de rand.

   Pousse

   duw

   lentement

   langzaam

   près du

   dicht bij

   bord

   rand

   Uitgebreide uitleg

   Pousse betekent hier “duw”. Het is de gebiedende wijs van pousser (“duwen”) voor tu: tu pousses wordt in de imperatief pousse. De zin geeft dus een instructie aan één aangesproken persoon. Voorbeeld: Pousse la porte. — “Duw de deur.” lentement betekent “langzaam”. Dit bijwoord zegt hoe de handeling wordt uitgevoerd en verandert niet mee met de persoon of het aantal. Het komt van het bijvoeglijk naamwoord lent (“langzaam”); de vrouwelijke vorm is lente, maar lentement is de bijwoordelijke vorm. Voorbeeld: Avance lentement. — “Ga langzaam vooruit.” près du betekent “dicht bij”. Dit is de vaste combinatie près de (“dicht bij”) met het bepaalde lidwoord le: de + le wordt du. Het zelfstandig naamwoord na deze combinatie wordt dus als een bepaalde mannelijke enkelvoudsvorm ingeleid. Voorbeeld: Reste près du mur. — “Blijf dicht bij de muur.” bord betekent hier “rand”, in de context de rand van iets waarnaar de instructie verwijst. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: le bord. In andere contexten kan bord ook een boord, kant of rand aanduiden; hier ondersteunt de vertaling de betekenis “rand”. Voorbeeld: Ne t'approche pas du bord. — “Kom niet bij de rand.” Samen vormt de zin de instructie: Pousse geeft de handeling en de aangesproken persoon aan, lentement geeft het tempo aan, en près du bord bepaalt de plaats: “Duw langzaam bij de rand.”

5. La porte s'est un peu ouverte.

   De deur ging een beetje open.

   porte

   deur

   s'est … ouverte

   ging open

   un peu

   een beetje

   Uitgebreide uitleg

   porte betekent hier “deur”. Het zelfstandig naamwoord porte is vrouwelijk; daarom staat ervoor het bepaalde lidwoord la in het enkelvoud. Het meervoud is portes, bijvoorbeeld: Les portes sont ouvertes. — “De deuren zijn open.” s'est ... ouverte vormt hier het werkwoord s'ouvrir (“opengaan”) in de passé composé. s'est bestaat uit het wederkerend voornaamwoord se en de vorm est van être; ouverte is het voltooid deelwoord van ouvrir. Bij deze betekenis gebruikt s'ouvrir être als hulpwerkwoord. Omdat het onderwerp la porte vrouwelijk enkelvoud is, krijgt het deelwoord de vorm ouverte; bij een mannelijk enkelvoudig onderwerp staat bijvoorbeeld Le portail s'est ouvert. — “De poort ging open.” Het relevante werkwoord is dus ouvrir, niet porte. un peu betekent “een beetje” en beperkt hier de mate waarin de deur openging. Het is een vaste, veelgebruikte kwantiteitsuitdrukking, bijvoorbeeld: La fenêtre s'ouvre un peu. — “Het raam gaat een beetje open.” Samen bestaat de zin uit La porte (“de deur”), s'est ouverte (“ging open”) en un peu (“een beetje”). De passé composé geeft de gebeurtenis als voltooid weer: de deur is een beetje opengegaan. Daarmee betekent de volledige zin: “De deur ging een beetje open.”

6. La poignée semble desserrée.

   De deurklink voelt los aan.

   poignée

   deurklink

   semble

   lijkt

   desserrée

   losgeraakt; niet strak bevestigd

   Uitgebreide uitleg

   poignée betekent hier ‘deurklink’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une poignée, meervoud des poignées. In deze zin verwijst het, volgens de vaste vertaling, naar de klink van de deur. semble komt van sembler (‘lijken’). Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: elle semble. Een bruikbaar patroon is sembler + bijvoeglijk naamwoord: La poignée semble lourde. — ‘De deurklink lijkt zwaar.’ Semble drukt hier een indruk of beoordeling uit, niet een vastgestelde zekerheid. desserrée betekent hier dat iets niet meer stevig of strak bevestigd is. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van desserré, omdat het bij poignée hoort: une poignée desserrée; bij een mannelijk enkelvoudig woord staat bijvoorbeeld un boulon desserré. Het woord hangt samen met desserrer (‘losser maken’), maar in deze zin beschrijft desserrée de toestand van de klink. Samen vormen de delen La poignée semble desserrée.: ‘De deurklink lijkt los te zitten’ — in de vaste vertaling weergegeven als ‘De deurklink voelt los aan.’ La maakt van poignée het bepaalde onderwerp; semble verbindt dat onderwerp met de waargenomen toestand desserrée.

7. Est-ce qu'on doit arrêter d'utiliser cette porte ?

   Moeten we deze deur niet meer gebruiken?

   Est-ce qu'on doit

   moeten we …?

   arrêter

   stoppen

   d'utiliser

   te gebruiken

   cette

   deze

   porte

   deur

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu'on doit is een vraagpatroon: Est-ce que maakt van een mededeling een ja-neevraag, en on betekent hier volgens de vertaling we. Doit is de vorm van devoir bij on (derde persoon enkelvoud). Devoir drukt hier verplichting of noodzaak uit: On doit partir. — We moeten vertrekken. In een vraag krijg je dus: Moeten we vertrekken?. arrêter betekent hier stoppen. Met een handeling volgt vaak het patroon arrêter de + infinitief: arrêter de parler betekent stoppen met praten. In deze zin draagt arrêter bij aan de betekenis niet meer gebruiken. d'utiliser bestaat uit de vóór de infinitief utiliser; de e van de valt weg vóór de klinker van utiliser, waardoor d'utiliser ontstaat. Utiliser betekent gebruiken. Vergelijk: Il utilise cette clé. — Hij gebruikt deze sleutel. Hier staat utiliser als infinitief omdat het volgt op arrêter de. cette is een aanwijzend woord voor een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord. In cette porte past het bij porte. Voor een mannelijk enkelvoud staat doorgaans ce, zoals in ce bouton — deze knop. Bijvoorbeeld: cette clé — deze sleutel. porte betekent deur en is vrouwelijk: une porte. Daarom staat ervoor cette, niet ce. In deze uiting gaat cette porte, overeenkomstig de vertaling, over de bedoelde deur. Samen vormen de delen: Est-ce qu'on doit + arrêter d'utiliser + cette porte? De volledige betekenis is: Moeten we deze deur niet meer gebruiken? De vraag gaat over de noodzaak om het gebruik van deze deur te beëindigen.

8. On peut réparer la poignée avant que quelqu'un se retrouve encore coincé.

   We kunnen de klink repareren voordat iemand weer vast komt te zitten.

   On peut

   we kunnen

   réparer

   repareren

   la poignée

   de klink

   avant que

   voordat

   quelqu'un

   iemand

   se retrouve

   terechtkomt

   encore

   weer

   coincé

   vast

   Uitgebreide uitleg

   On peut betekent hier “we kunnen”. On is het onderwerp en verwijst hier, zoals in de vertaling, naar “we”; het werkwoord staat bij on in de derde persoon enkelvoud. Peut is de tegenwoordige tijd van pouvoir: on peut = “we kunnen”. Na pouvoir volgt een infinitief: On peut réparer = “We kunnen repareren”. réparer betekent “repareren” en is de infinitief. Na pouvoir blijft het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Je peux réparer. = “Ik kan repareren.” la poignée betekent hier “de klink”. Poignée is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor het vrouwelijke bepaalde lidwoord la. In een andere context kan poignée bijvoorbeeld ook “handgreep” of “handvol” betekenen, maar hier geeft de vertaling de betekenis “klink” aan. avant que betekent “voordat” en leidt een bijzin in. Deze voegwoordelijke uitdrukking wordt in het Frans normaal met de subjonctif gebruikt. In se retrouve is die vorm zichtbaar niet anders dan de overeenkomstige vorm van de indicatif présent: beide kunnen se retrouve luiden. De constructie avant que quelqu’un ... betekent hier “voordat iemand ...”. quelqu’un betekent “iemand”. Het is een onbepaald voornaamwoord en noemt geen specifieke persoon. Het is grammaticaal enkelvoud, dus het werkwoord staat in de derde persoon enkelvoud. se retrouve hoort bij se retrouver. Hier betekent se retrouver niet letterlijk “zich terugvinden”, maar “terechtkomen” of “in een toestand belanden”. Het voornaamwoord se hoort bij dit werkwoord en verwijst grammaticaal naar hetzelfde onderwerp als quelqu’un. encore betekent hier “weer” of “opnieuw”. Het geeft aan dat de toestand opnieuw kan optreden; het verandert de persoon of werkwoordstijd niet. coincé betekent hier “vast” in de constructie se retrouver coincé: “vast komen te zitten” of “in een vastzittende toestand belanden”. De vorm is het voltooid deelwoord van coincer, hier adjectivisch gebruikt na se retrouver. Hij staat in het mannelijk enkelvoud, passend bij het grammaticale geslacht en getal van quelqu’un. Bij een vrouwelijk enkelvoudig onderwerp kan de vorm bijvoorbeeld coincée zijn. Samen vormen de delen On peut réparer la poignée = “We kunnen de klink repareren” en avant que quelqu’un se retrouve encore coincé = “voordat iemand weer vast komt te zitten”. De volledige betekenis is: “We kunnen de klink repareren voordat iemand weer vast komt te zitten.”