Een kapotte lamp | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La lumière ne marche pas.

   Het licht werkt niet.

   lumière

   licht

   ne … pas

   niet

   marche

   werkt; functioneert

   Uitgebreide uitleg

   lumière betekent hier “licht”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. In la lumière is la het bepaalde lidwoord voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; het drukt hier samen met de context uit dat het om het licht gaat. Het meervoud is les lumières. Voorbeeld: La lumière est forte. = “Het licht is sterk.” ne ... pas vormt de gewone Franse ontkenning rond een vervoegd werkwoord. ne staat vóór het werkwoord en pas erna. Hier ontkent de combinatie dus dat het licht werkt of functioneert. marche komt van marcher. Dat werkwoord kan naast “lopen” ook “werken” of “functioneren” betekenen wanneer het over een apparaat of een ander functionerend ding gaat. In deze zin is marche de tegenwoordige vorm bij het onderwerp la lumière, dus derde persoon enkelvoud. Dezelfde geschreven vorm kan bij je voorkomen, maar het onderwerp bepaalt hier de interpretatie. Voorbeeld: La machine marche. = “De machine werkt.” Samen vormen La lumière en ne marche pas de betekenis: “Het licht werkt niet.”

2. Tu as vérifié l'interrupteur ?

   Heb je de schakelaar gecontroleerd?

   Tu as

   je hebt

   vérifié

   gecontroleerd

   l'interrupteur

   de schakelaar

   Uitgebreide uitleg

   Tu as betekent hier je hebt en vormt samen met het volgende werkwoord de passé composé, een Franse verleden tijd. Tu is de informele tweede persoon enkelvoud. As is de vorm van avoir bij tu; hier is het een hulpwerkwoord en niet het zelfstandige werkwoord hebben in de betekenis van bezit. Voorbeeld: Tu as compris. — Je hebt het begrepen. vérifié betekent hier gecontroleerd. Het is het voltooid deelwoord van vérifier. Samen met tu as vormt het tu as vérifié: je hebt gecontroleerd. In deze constructie verandert het deelwoord niet naar het geslacht van het onderwerp tu; bij avoir is er in deze zin geen overeenkomst met het onderwerp. Voorbeeld: J’ai vérifié le message. — Ik heb het bericht gecontroleerd. l'interrupteur betekent de schakelaar. Interrupteur is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. L' is vóór een klinkerklank de verkorte vorm van het bepaalde lidwoord; voor dit woord staat dus l'interrupteur, niet le interrupteur. Het apostrof markeert de elisie van le. In deze zin is l'interrupteur het lijdend voorwerp: het is de schakelaar die gecontroleerd is. Samen vormen de delen Tu as vérifié l'interrupteur ? de vraag Heb je de schakelaar gecontroleerd? De Franse zin gebruikt hier de gewone woordvolgorde en maakt met vraagintonatie en het vraagteken een vraag. De vraag gaat over een afgeronde controle van de schakelaar.

3. Je l'ai vérifié, mais la lumière ne marche toujours pas.

   Ik heb hem gecontroleerd, maar het licht werkt nog steeds niet.

   vérifié

   gecontroleerd

   mais

   maar

   lumière

   licht

   marche

   werkt

   toujours pas

   nog steeds niet

   Uitgebreide uitleg

   vérifié komt van vérifier (controleren, nakijken). In Je l'ai vérifié staat het in de samengestelde verleden tijd: je + ai + voltooid deelwoord. l' is het voornaamwoord voor het eerder genoemde directe object; in deze context verwijst het naar de schakelaar. Voorbeelden: J'ai vérifié la porte. — Ik heb de deur gecontroleerd. Nous avons vérifié le câble. — Wij hebben de kabel gecontroleerd. mais verbindt twee delen met een tegenstelling: het eerste feit is waar, maar het tweede blijft een probleem. Voorbeeld: J'ai changé la pile, mais ça ne marche pas. — Ik heb de batterij vervangen, maar het werkt niet. lumière betekent hier ‘licht’ en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la lumière. Het bijbehorende lidwoord hoort bij het woord, niet bij een specifieke hoeveelheid. Voorbeeld: La lumière est forte. — Het licht is fel. marche komt van marcher. Hier betekent het niet ‘lopen’, maar ‘werken’ of ‘functioneren’. marche is de tegenwoordige tijd bij een enkelvoudig onderwerp zoals la lumière: la lumière marche. Voorbeeld: Mon téléphone marche. — Mijn telefoon werkt. toujours pas betekent samen ‘nog steeds niet’. toujours alleen betekent meestal ‘altijd’ of ‘nog steeds’, terwijl pas de ontkenning vormt; samen geven ze aan dat een verwachte verandering tot nu toe niet is opgetreden. Voorbeeld: La porte ne s'ouvre toujours pas. — De deur gaat nog steeds niet open. Samen betekent Je l'ai vérifié, mais la lumière ne marche toujours pas.: ‘Ik heb hem gecontroleerd, maar het licht werkt nog steeds niet.’ Je l'ai vérifié meldt de eerdere controle. mais zet daar het blijvende resultaat tegenover, en la lumière ne marche toujours pas zegt dat het licht ondanks die controle nog altijd niet functioneert.

4. Peut-être que l'ampoule est vieille.

   Misschien is de gloeilamp oud.

   Peut-être que

   misschien dat

   l'ampoule

   de gloeilamp

   est

   is

   vieille

   oud

   Uitgebreide uitleg

   Peut-être que betekent hier “misschien dat”. Het is een vaste manier om onzekerheid uit te drukken vóór een volledige bijzin: Peut-être que + onderwerp + werkwoord. Bijvoorbeeld: Peut-être qu'il vient. = “Misschien komt hij.” Voor een klinker wordt que in deze vaste combinatie vaak qu': Peut-être qu'elle est prête. = “Misschien is ze klaar.” l'ampoule betekent hier “de gloeilamp”. Ampoule is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het bepaalde lidwoord is daarom normaal la. Voor een klinker wordt la elideerd tot l', dus la ampoule wordt l'ampoule. Het zelfstandig naamwoord staat hier in het enkelvoud. Een bruikbaar contrast is une ampoule = “een gloeilamp” tegenover les ampoules = “de gloeilampen”. est is de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd. De vorm être is de basisvorm; de volledige relevante reeks is bijvoorbeeld je suis, tu es, il/elle est. In deze zin past est bij het enkelvoudige onderwerp l'ampoule. vieille betekent hier “oud” en beschrijft de gloeilamp. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord vieux: vieux bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, vieille bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: La lampe est vieille. = “De lamp is oud.” De vorm vieille stemt hier dus af op het vrouwelijke woord ampoule; het is niet de vorm van het zelfstandig naamwoord. Samen vormt Peut-être que l'ampoule est vieille de structuur “misschien dat + de gloeilamp + is + oud”. De volledige betekenis is: “Misschien is de gloeilamp oud.”

5. La pièce est trop sombre maintenant.

   De kamer is nu te donker.

   La pièce

   de kamer

   est

   is

   trop

   te

   sombre

   donker

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   La pièce betekent hier “de kamer”. pièce is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het bepaalde lidwoord la markeert hier enkelvoud en bepaaldheid. Het woord kan in andere contexten ook bijvoorbeeld “stuk” of “ruimte” betekenen, maar in deze zin ondersteunt de vertaling de betekenis “kamer”. Voorbeeld: La pièce est grande. — “De kamer is groot.” est is de vorm van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: je suis, tu es, il/elle est. Hier vormt het een koppelwerkwoord tussen La pièce en het bijvoeglijk naamwoord sombre. trop betekent hier “te”, in de betekenis “meer dan gewenst”. Het versterkt dus niet alleen de graad, maar drukt uit dat de duisternis problematisch of ongewenst is. Voorbeeld: Il fait trop froid. — “Het is te koud.” sombre betekent hier “donker”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat de toestand van La pièce beschrijft. De basisvorm is sombre; in het enkelvoud heeft deze vorm dezelfde spelling bij een mannelijk en vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Une rue sombre. — “Een donkere straat.” maintenant betekent “nu” en plaatst de beschreven toestand in het huidige moment. Het is een bijwoord en verandert daarom niet mee met het onderwerp. Samen vormen de delen: La pièce + est + trop sombre + maintenant → “De kamer is nu te donker.” De structuur is dus: onderwerp + vorm van “zijn” + trop + bijvoeglijk naamwoord + tijdsbepaling. De zin beschrijft de kamer als op dit moment te donker.

6. Je peux apporter une petite lampe.

   Ik kan een kleine lamp brengen.

   Je peux

   ik kan

   apporter

   brengen

   petite

   kleine

   lampe

   lamp

   Uitgebreide uitleg

   Je peux betekent hier “ik kan”. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir (“kunnen”) bij je; het drukt hier de mogelijkheid of bereidheid uit om iets te brengen. Dezelfde vorm peux wordt ook gebruikt bij tu, maar het onderwerp maakt hier duidelijk dat het om je gaat. Een bruikbaar patroon is Je peux + infinitief: “Ik kan …”. apporter betekent hier “brengen”. Het is een infinitief, dus deze vorm verandert niet door je; peux draagt de persoons- en tijdsinformatie. Na pouvoir staat in het Frans de infinitief: Je peux apporter ... = “Ik kan ... brengen”. petite betekent hier “kleine”. Dit is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord petit, omdat het bij lampe hoort. Vergelijk petit bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord en petite bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: un petit sac = “een kleine tas”; une petite boîte = “een klein doosje”. lampe betekent “lamp”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Daarom krijgt het bijvoeglijk naamwoord in deze combinatie de vorm petite, en staat er het vrouwelijke enkelvoudige onbepaalde lidwoord une voor. Het meervoud is lampes: des lampes = “lampen”. Samen vormen Je peux + apporter + une petite lampe de zin “Ik kan een kleine lamp brengen.” une petite lampe is het voorwerp van apporter. une markeert hier een enkelvoudige, niet nader bepaalde lamp; het lidwoord alleen stelt niet noodzakelijk een expliciete telwaarde “één” vast. De voorafgaande context maakt de praktische situatie begrijpelijk, maar verandert de grammaticale betekenis van deze zin niet.

7. Nous devrions changer l'ampoule plus tard.

   We zouden de gloeilamp later moeten vervangen.

   Nous devrions

   wij zouden moeten

   changer

   veranderen; vervangen

   l'ampoule

   de gloeilamp

   plus tard

   later

   Uitgebreide uitleg

   Nous devrions betekent hier «wij zouden moeten». Nous is het onderwerp in de eerste persoon meervoud. Devrions is de conditionnel présent van devoir; de vorm drukt hier een aanbeveling of gepaste noodzaak uit, niet een vaststaand bevel. Het patroon nous devrions + infinitief is herbruikbaar: Nous devrions partir. — «We zouden moeten vertrekken.» Changer staat in de infinitief na devrions. In deze zin betekent het «vervangen»: het gaat om de oude gloeilamp vervangen door een andere. Het werkwoord kan ook «veranderen» betekenen, afhankelijk van het object. De infinitief blijft na devoir onvervoegd; de persoon en het getal worden door devrions aangegeven. L'ampoule betekent «de gloeilamp». Ampoule is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het bepaalde lidwoord la wordt vóór een klinker verkort tot l', vandaar l'ampoule. In het volgende contextzinnetje verschijnt hetzelfde zelfstandig naamwoord opnieuw in l'ampoule. Plus tard betekent «later» en plaatst de handeling op een later tijdstip. Het is een vaste bijwoordelijke uitdrukking; het verandert niet mee met het onderwerp of het werkwoord. Samen vormt de zin: Nous devrions («wij zouden moeten») + changer l'ampoule («de gloeilamp vervangen») + plus tard («later»): «We zouden de gloeilamp later moeten vervangen.»

8. Utilise la lampe jusqu'à ce que nous changions l'ampoule.

   Gebruik de lamp totdat we de gloeilamp vervangen.

   Utilise

   gebruik

   la lampe

   de lamp

   jusqu'à ce que

   totdat

   nous changions

   we vervangen

   l'ampoule

   de gloeilamp

   Uitgebreide uitleg

   Utilise is de gebiedende wijs van utiliser voor tu: “gebruik”. De vorm richt zich dus tot één aangesproken persoon. In een gewone mededelende zin staat bijvoorbeeld Tu utilises la lampe — “Je gebruikt de lamp”. la lampe betekent hier “de lamp”. Lampe is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord la hoort daarbij. Het meervoud is les lampes — “de lampen”. jusqu'à ce que betekent “totdat” en leidt een bijzin in die de grens van de handeling aangeeft. Na deze uitdrukking gebruikt het Frans normaal de subjonctif, omdat het eindpunt nog niet als een vaststaand feit wordt gepresenteerd. nous changions is hier de nous-vorm van de tegenwoordige subjonctif van changer: “wij vervangen”. Vergelijk nous changeons in de tegenwoordige indicatief met il faut que nous changions — “we moeten vervangen”. Bij changer blijft in changions de stam chang- staan; de g vóór i heeft daar al de zachte uitspraak. De spelling met e zie je bijvoorbeeld in nous changeons, waar die e de zachte uitspraak vóór o helpt behouden. l'ampoule betekent “de gloeilamp”. ampoule is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; vóór de klinker van ampoule wordt la door elisie l'. Het meervoud is les ampoules — “de gloeilampen”. Samen geeft de zin de opdracht: gebruik de lamp totdat wij de gloeilamp vervangen. De aangesproken persoon gebruikt de lamp; nous verwijst naar de groep die volgens de zin de gloeilamp vervangt. De combinatie jusqu'à ce que + subjonctif is een herbruikbaar patroon: Attends jusqu'à ce que nous arrivions — “Wacht totdat wij aankomen”.