Een klein schroefje vinden | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. J'ai perdu une petite vis.

   Ik ben een klein schroefje kwijt.

   J'ai

   ik heb

   perdu

   kwijtgeraakt

   petite

   klein

   vis

   schroefje

   Uitgebreide uitleg

   J’ai is de samentrekking van je (“ik”) en ai, de tegenwoordige tijd van avoir in de eerste persoon enkelvoud. In deze zin is ai het hulpwerkwoord van het passé composé; het betekent hier dus niet op zichzelf “hebben”. Een herbruikbaar patroon is j’ai + voltooid deelwoord, bijvoorbeeld: J’ai fini. — “Ik ben klaar.” perdu is het voltooid deelwoord van perdre (“verliezen”). Samen met ai vormt het j’ai perdu: “ik ben kwijtgeraakt” of natuurlijker “ik ben … kwijt”. Het gaat hier om iets dat niet meer bij de spreker is. In het passé composé met avoir verandert perdu hier niet mee met de spreker: J’ai perdu blijft dezelfde vorm bij een mannelijke of vrouwelijke spreker. petite betekent hier “klein”. De basisvorm is petit; petite is de vrouwelijke enkelvoudsvorm, omdat vis in het Frans vrouwelijk enkelvoud is. Vergelijk: un petit livre — “een klein boek” en une petite vis — “een klein schroefje”. De uitgang van het bijvoeglijk naamwoord volgt dus het zelfstandig naamwoord, niet de spreker. vis betekent hier “schroef”. Met une is het een enkelvoudige, vrouwelijke naamwoordgroep: une petite vis, “een klein schroefje”. De vorm vis kan ook als meervoud voorkomen; het lidwoord of de context maakt dan het verschil duidelijk, bijvoorbeeld une vis — “een schroef” tegenover des vis — “schroeven”. Samen vormen de delen J’ai perdu + une petite vis de betekenis: “Ik ben een klein schroefje kwijt.” Het onbepaalde lidwoord une introduceert het voorwerp als een schroef, maar drukt op zichzelf geen specifiek aantal uit buiten het enkelvoud van de naamwoordgroep.

2. Vérifie sous la chaise.

   Kijk onder de stoel.

   Vérifie

   controleer; kijk na

   sous

   onder

   chaise

   stoel

   Uitgebreide uitleg

   Vérifie betekent hier “controleer” of “kijk na”. Het is de gebiedende wijs van vérifier (“controleren”), gericht aan één persoon; het onderwerp “jij” staat niet apart in dit Franse bevel. De vorm voor meerdere personen of een formele enkelvoudige aanspreking is vérifiez. Bijvoorbeeld: Vérifie la porte. — “Controleer de deur.” sous betekent “onder” en geeft hier de plaats aan waar gecontroleerd moet worden. Het is een voorzetsel: sous la table betekent “onder de tafel”. chaise betekent “stoel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. la is hier het vrouwelijke enkelvoud van het bepaalde lidwoord: het verwijst naar een specifieke stoel, terwijl het geslacht van chaise bepaalt waarom de vorm la en niet le is. Het meervoud is les chaises — “de stoelen”. Bijvoorbeeld: une chaise — “een stoel”; des chaises — “stoelen”. Samen vormen sous la chaise de plaatsbepaling “onder de stoel”. De volledige zin Vérifie sous la chaise. betekent daarom: “Kijk onder de stoel.” De gebiedende wijs vraagt de aangesprokene om daar te controleren; de zin zegt niet op zichzelf wat er precies gevonden zal worden.

3. Elle était près du pied de la chaise.

   Het lag bij de poot van de stoel.

   Elle

   het

   était

   was

   près du

   bij de; in de buurt van

   pied

   poot

   chaise

   stoel

   Uitgebreide uitleg

   Elle betekent hier “het” volgens de vaste vertaling. De vorm is een enkelvoudig vrouwelijk persoonlijk voornaamwoord; de grammaticale vorm vertelt niet op zichzelf welk voorwerp ermee wordt bedoeld. In deze context verwijst het naar het bedoelde voorwerp uit de omliggende situatie, zonder dat de gegevens een specifiek zelfstandig naamwoord als referent vastleggen. était is de imparfait van être (“zijn”): était = “was”. De imparfait beschrijft hier een toestand of plaatsing in het verleden. Bijvoorbeeld: La boîte était près de la porte. = “De doos stond bij de deur.” près du bestaat uit près de (“vlak bij; in de buurt van”) plus du, de samentrekking van de en le. Na près de volgt dus de plaats of het voorwerp waarbij iets zich bevindt. Bijvoorbeeld: Il est près du mur. = “Hij is vlak bij de muur.” pied betekent in het algemeen “voet”, maar in pied de la chaise betekent het “poot” of “ondersteldeel” van de stoel. Het zelfstandig naamwoord blijft hier pied; de betekenis wordt door de combinatie bepaald. Bijvoorbeeld: Le pied de la table est cassé. = “De tafelpoot is kapot.” chaise betekent “stoel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une chaise, la chaise. In de la chaise staat de voor “van” en la is het bepaalde lidwoord bij dit woord. Vergelijk: le pied de la chaise = “de poot van de stoel”. Samen vormt Elle était près du pied de la chaise de betekenis: “Het was bij de poot van de stoel.” De plaatsbepaling près du pied de la chaise specificeert waar het bedoelde voorwerp zich bevond; était presenteert dat als een vroegere toestand.

4. Ramasse-la avec précaution.

   Pak het voorzichtig op.

   Ramasse

   pak op

   la

   het

   avec précaution

   voorzichtig

   Uitgebreide uitleg

   Ramasse is de gebiedende wijs van ramasser voor één aangesproken persoon: “raap op”. In een bevestigende Franse imperatief staat het objectvoornaamwoord erachter en wordt het met een koppelteken verbonden. De basisvorm is ramasser; bijvoorbeeld: Ramasse le livre. — “Raap het boek op.” la is hier een lijdend voornaamwoord in de vrouwelijke enkelvoudsvorm. Het verwijst, in overeenstemming met de vaste context, naar hetzelfde vrouwelijke enkelvoudige voorwerp als elle; de vertaling gebruikt daarvoor “het”. In een bevestigende imperatief komt dit voornaamwoord na het werkwoord: Ramasse-la. Vergelijk voor een mannelijk enkelvoudig object Ramasse-le — “Raap het op.” avec précaution betekent “voorzichtig”. Letterlijk drukt avec hier de manier uit met het zelfstandig naamwoord précaution; de hele woordgroep functioneert als een bijwoordelijke bepaling. précaution is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Een vergelijkbare voorbeeldzin is Ouvre la porte avec précaution. — “Open de deur voorzichtig.” Samen vormen Ramasse-la en avec précaution de betekenis: “Raap het voorzichtig op.” De gebiedende wijs geeft de opdracht, -la geeft het bedoelde vrouwelijke enkelvoudige object aan, en avec précaution beschrijft hoe de handeling moet gebeuren.

5. Elle est minuscule.

   Het is heel klein.

   Elle

   zij; het (vrouwelijk)

   est

   is

   minuscule

   piepklein; heel klein

   Uitgebreide uitleg

   Elle is hier het Franse persoonlijk voornaamwoord voor een vrouwelijk enkelvoudig onderwerp. In deze context verwijst het naar hetzelfde voorwerp als la in de omliggende zinnen; de Nederlandse vertaling geeft daarom het, niet noodzakelijk een persoon. Frans gebruikt voorwerpen met een grammaticaal vrouwelijk geslacht ook elle. Vergelijk: Il est petit. = Hij/het is klein voor een mannelijk enkelvoudig onderwerp; Elle est petite. = Zij/het is klein voor een vrouwelijk enkelvoudig onderwerp. est is de derde persoon enkelvoud van être (zijn) in de tegenwoordige tijd. De nuttige reeks is: je suis, tu es, il/elle est. Het onderwerp bepaalt hier de persoonsvorm: Elle est... betekent Zij/het is...; Elles sont... betekent Zij zijn.... minuscule is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis piepklein of uiterst klein. Het is de basisvorm; in deze zin beschrijft het een enkelvoudig vrouwelijk onderwerp. De vorm minuscule ziet er bij mannelijk en vrouwelijk enkelvoud hetzelfde uit: un objet minuscule = een piepklein voorwerp, une bille minuscule = een piepkleine knikker. Het meervoud is minuscules. Samen vormen de drie delen Elle est minuscule.: Elle geeft het onderwerp aan, est verbindt dat onderwerp met een eigenschap, en minuscule benoemt die eigenschap. De volledige betekenis is: Het is heel klein.

6. Tiens-la dans ta paume pour qu'elle ne roule pas encore une fois.

   Houd het in je handpalm, zodat het niet weer wegrolt.

   Tiens-la

   Houd het vast

   paume

   handpalm

   roule

   rolt

   encore une fois

   opnieuw

   Uitgebreide uitleg

   Tiens-la komt van tenir en staat hier in de gebiedende wijs voor één aangesproken persoon. tiens is dus geen tegenwoordige tijd in een gewone mededeling, maar een bevel: “houd vast”. la is een vrouwelijk enkelvoudig lijdend voornaamwoord en verwijst hier naar hetzelfde voorwerp als elle in de vorige zin; de Nederlandse vertaling gebruikt daarvoor “het”. In een ander voorbeeld: Tiens-le bien. — “Houd het goed vast.” Daar is le de mannelijke vorm van het voornaamwoord; de vorm hangt af van het grammaticale geslacht van het bedoelde Franse zelfstandig naamwoord. paume betekent hier “handpalm”. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: la paume. In ta paume betekent ta “jouw” en past het bij het vrouwelijke enkelvoud van paume; het gaat hier om de handpalm van de aangesproken persoon. Voorbeeld: Mets-le dans ta paume. — “Leg het in je handpalm.” roule komt van rouler, “rollen”. In pour qu'elle ne roule pas staat het als derde persoon enkelvoud na pour que; die combinatie leidt hier een doelgevolgzin in en gebruikt de subjonctif. Bij dit regelmatige werkwoord ziet die vorm er hetzelfde uit als de overeenkomstige tegenwoordige tijd: elle roule kan dus zonder verdere context “zij/het rolt” betekenen, terwijl pour qu'elle roule “zodat zij/het rolt” betekent. ne ... pas maakt de zin ontkennend: ne roule pas betekent “niet rolt”. encore une fois betekent “opnieuw” of “weer een keer”. Het maakt duidelijk dat het rollen nogmaals wordt voorkomen, niet alleen dat rollen in het algemeen ongewenst is. Voorbeeld: Ne fais pas ça encore une fois. — “Doe dat niet nog een keer.” De volledige structuur is Tiens-la dans ta paume — “Houd het in je handpalm” — gevolgd door pour qu'elle ne roule pas encore une fois — “zodat het niet weer wegrolt”. pour que verbindt de handeling met het beoogde doel, en ne ... pas plus encore une fois geeft aan dat het voorwerp niet opnieuw moet gaan rollen. Samen betekent de uiting: “Houd het in je handpalm, zodat het niet weer wegrolt.”

7. Nous en avons besoin pour réparer l'étagère.

   We hebben het nodig om de plank te repareren.

   Nous

   wij

   en

   het / ervan

   avons besoin

   nodig hebben

   réparer

   repareren

   l'étagère

   de plank

   Uitgebreide uitleg

   Nous betekent hier “wij”: het is het onderwerp en verwijst volgens de vaste vertaling naar de sprekers als groep. De vorm verandert volgens de persoon: je betekent bijvoorbeeld “ik” en ils “zij” (mannelijk of gemengd). en vervangt hier een eerder genoemde zaak na de; in deze zin wordt dat in het Nederlands weergegeven als “het”. In avoir besoin de quelque chose (“iets nodig hebben”) kan en dus “ervan/het” betekenen. Het voornaamwoord staat vóór het vervoegde werkwoord: Nous en avons besoin = “Wij hebben het nodig”. avons besoin hoort bij de vaste uitdrukking avoir besoin de = “nodig hebben”. avons is de vorm van avoir (“hebben”) bij nous; besoin is het zelfstandig naamwoord “behoefte”. Vergelijk j’ai besoin de... = “ik heb ... nodig” en nous avons besoin de... = “wij hebben ... nodig”. réparer is de infinitief “repareren”. Na pour staat hier de infinitief: pour réparer = “om te repareren”. De infinitief heeft hier dezelfde vorm ongeacht de persoon. Voorbeeld: Je viens pour aider. = “Ik kom om te helpen.” l'étagère wordt in de vaste vertaling weergegeven als “de plank”. Het Franse zelfstandig naamwoord étagère verwijst doorgaans naar een plank of schap waarop je dingen zet. Het is vrouwelijk; l' is de verkorte vorm van het bepaalde lidwoord vóór een klinker. Voor een vrouwelijk woord dat met een medeklinker begint, staat bijvoorbeeld la table = “de tafel”. Samen vormt Nous en avons besoin de mededeling “Wij hebben het nodig”. pour réparer geeft het doel aan: “om te repareren”. l'étagère benoemt wat gerepareerd wordt. De volledige betekenis is daarom: “Wij hebben het nodig om de plank te repareren.”

8. Alors, nous pouvons finir de la réparer.

   Dan kunnen we het repareren afmaken.

   Alors

   dan

   nous pouvons

   we kunnen

   finir de

   iets afmaken

   la

   het

   réparer

   repareren

   Uitgebreide uitleg

   Alors betekent hier ‘dan’ en verbindt de uitspraak met wat eraan voorafgaat. In andere contexten kan het ook ‘dus’ betekenen, bijvoorbeeld wanneer het een gevolgtrekking inleidt. nous pouvons bestaat uit nous (‘wij’) en pouvons, de tegenwoordige tijd van pouvoir (‘kunnen’) in de eerste persoon meervoud: ‘wij kunnen’. Na pouvoir volgt een infinitief. Voorbeeld: Nous pouvons commencer. — ‘We kunnen beginnen.’ finir de betekent hier ‘iets afmaken’. De constructie is finir de + infinitief: de handeling die na de staat, wordt voltooid. Voorbeeld: Elle finit de lire. — ‘Zij maakt het lezen af.’ la is hier een enkelvoudig vrouwelijk lijdendvoorwerpsvoornaamwoord. In de gegeven context verwijst het naar l'étagère uit de vorige zin; de Nederlandse vertaling geeft dat weer als ‘het’. Franse objectvoornaamwoorden staan vóór de infinitief: la réparer betekent ‘het repareren’ of natuurlijker ‘het repareren/het herstellen’. La kan in andere zinnen ook een vrouwelijk enkelvoudig lidwoord zijn, maar dat is hier niet de functie. réparer is de infinitief ‘repareren’ of ‘herstellen’. Na pouvons blijft het een infinitief, en in finir de réparer benoemt het de handeling die wordt afgemaakt. Voorbeeld: Nous pouvons réparer la chaise. — ‘We kunnen de stoel repareren.’ Samen betekenen Alors, nous pouvons ‘Dan kunnen we’. Daarna maakt finir de duidelijk dat het repareren wordt voltooid, terwijl la vóór réparer het object van die handeling aanduidt. De volledige betekenis is: ‘Dan kunnen we het repareren afmaken.’