Klaar voor koud weer | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Il fait froid dehors.

   Buiten voelt het koud aan.

   Il fait froid

   het is koud

   dehors

   buiten

   Uitgebreide uitleg

   Il fait froid is een vaste Franse weersuitdrukking voor “het is koud”. Il is hier een onpersoonlijk onderwerp: het verwijst niet naar een geïdentificeerde persoon of zaak. fait is de vorm van faire in de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd; in deze uitdrukking betekent de combinatie niet letterlijk “hij doet”. froid is het bijvoeglijk naamwoord “koud”. Vergelijk: Il fait chaud. — “Het is warm.” dehors betekent “buiten” en werkt hier als bijwoord: het geeft aan waar de beschreven kou wordt ervaren. Het verandert niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: Les enfants jouent dehors. — “De kinderen spelen buiten.” Samen vormen de delen Il fait froid dehors.: “Buiten voelt het koud aan.” De weersuitdrukking staat voorop en dehors voegt de plaatsbepaling “buiten” toe.

2. Mets ton écharpe.

   Doe je sjaal om.

   Mets

   doe om

   ton

   je

   écharpe

   sjaal

   Uitgebreide uitleg

   Mets is de gebiedende wijs van mettre (“zetten, doen, aantrekken”). Hier betekent het, samen met ton écharpe, “doe je sjaal om”. De vorm mets hoort bij de aangesproken persoon tu; het onderwerp wordt in een Franse bevestigende gebiedende zin meestal niet uitgesproken. Vergelijk: Mets ton manteau. — “Doe je jas aan.” ton betekent hier “je/jouw” bij één aangesproken bezitter. Het verwijst dus naar de persoon tegen wie men spreekt; het woord zegt niet op zichzelf hoeveel sjaals er zijn. ton staat vóór écharpe, een vrouwelijk woord dat met een klinkerklank begint. Frans gebruikt in dat geval ton in plaats van het vrouwelijke ta, om twee klinkerklanken naast elkaar te vermijden. Bij een medeklinkerklank is het: ta veste — “je jas”. écharpe betekent “sjaal”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une écharpe. Het meervoud is des écharpes — “sjaals”. Het accent aigu in é hoort bij de spelling van het woord. Samen vormen de woorden de directe instructie Mets ton écharpe.: de aangesproken persoon moet de eigen sjaal omdoen. De punt sluit de korte bevestigende opdracht af.

3. Est-ce que j'ai aussi besoin de gants ?

   Heb ik ook handschoenen nodig?

   Est-ce que

   vraaginleiding

   j'ai

   ik heb

   aussi

   ook

   besoin de

   behoefte aan

   gants

   handschoenen

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que is een vaste manier om in het Frans een ja-neevraag in te leiden. Het verandert de betekenis van de mededeling niet; het markeert alleen dat de hele zin een vraag is. Voorbeeld: Est-ce que tu viens ? — Kom je? j'ai betekent hier “ik heb” en is de vorm van avoir bij je in de tegenwoordige tijd: j'ai, tu as, il/elle a. Voor een klinkerklank wordt je verkort tot j'; de apostrof hoort bij de schrijfwijze van die elisie. aussi betekent “ook”. Het voegt deze behoefte toe aan iets anders dat al genoemd of verondersteld is. Voorbeeld: J'ai aussi froid. — Ik heb het ook koud. besoin de bevat het zelfstandig naamwoord besoin, dat hier “behoefte” betekent, en de, dat die behoefte met het benodigde verbindt. De volledige herbruikbare constructie avoir besoin de betekent “nodig hebben”. Voorbeeld: J'ai besoin d'un manteau. — Ik heb een jas nodig. Voor een klinkerklank wordt de hier d'. gants betekent “handschoenen”. Dit is het meervoud van gant (“handschoen”): un gant / des gants. De vorm gants verwijst hier naar handschoenen als het benodigde kledingstuk; het meervoud zegt niet op zichzelf hoeveel exemplaren er precies bedoeld zijn. Samen vormt j'ai besoin de gants de mededeling “ik heb handschoenen nodig”. aussi voegt “ook” toe, en Est-ce que maakt daarvan de vraag Est-ce que j'ai aussi besoin de gants ? — “Heb ik ook handschoenen nodig?”

4. Ils garderont tes mains au chaud.

   Ze houden je handen warm.

   Ils

   zij

   garderont

   zullen houden

   tes

   je

   mains

   handen

   au chaud

   warm

   Uitgebreide uitleg

   Ils betekent hier “zij” en is het Franse persoonlijk voornaamwoord van de derde persoon meervoud. De vorm drukt zelf geen geslacht uit in deze zin; wie ermee bedoeld wordt, wordt door de gegeven zin niet nader benoemd. garderont komt van garder (“houden” of “bewaren”). Dit is de futur simple van de derde persoon meervoud: ils garderont = “zij zullen houden”. De uitgang -ont markeert hier de derde persoon meervoud in de toekomende tijd. Bijvoorbeeld: Ils garderont la porte. — “Zij zullen de deur bewaken.” tes is de bezittelijke bepaler bij een enkelvoudige bezitter: “jouw/je”. Voor een meervoudig zelfstandig naamwoord gebruikt het Frans tes, ongeacht het grammaticale geslacht van dat zelfstandig naamwoord. Vergelijk: ton livre (“je boek”, enkelvoud) en tes livres (“je boeken”, meervoud). mains is het meervoud van main (“hand”). Het meervoud wordt hier gevormd met -s; die -s wordt in het Frans doorgaans niet uitgesproken. tes mains betekent dus “je handen”. au chaud is een vaste constructie met de betekenis “warm” of letterlijk “in de warmte”. au is de samentrekking van à + le; chaud staat hier in de vaste mannelijke enkelvoudsvorm van de uitdrukking. Het is dus niet een gewone vrouwelijke-meervoudige vorm die rechtstreeks met mains overeenkomt. Een bruikbaar patroon is garder quelque chose au chaud: “iets warm houden”. Samen vormen de delen Ils + garderont de toekomstige handeling, tes mains wat warmgehouden wordt en au chaud de toestand waarin die handen blijven. De volledige betekenis is: “Zij zullen je handen warm houden.” In deze context sluit dat aan bij de vraag over de nood aan handschoenen; de zin zegt zelf alleen dat de handen warm gehouden zullen worden.

5. Où sont mes gants ?

   Waar zijn mijn handschoenen?

   Où

   waar

   sont

   zijn

   mes

   mijn

   gants

   handschoenen

   Uitgebreide uitleg

   Où betekent hier ‘waar’ en vraagt naar een plaats. In een herbruikbaar patroon staat het vaak aan het begin: Où est ... ? voor één ding en Où sont ... ? voor meerdere dingen. Voorbeeld: Où est mon sac ? — ‘Waar is mijn tas?’ Sont is de tegenwoordige tijd van être (‘zijn’) voor de derde persoon meervoud: ils/elles sont. Hier hoort het bij mes gants, dat meervoud is. De enkelvoudsvorm is est: Le gant est ici. — ‘De handschoen is hier.’ Mes betekent ‘mijn’ vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het blijft mes bij zowel mannelijke als vrouwelijke meervoudige zelfstandige naamwoorden; in het enkelvoud gebruikt het Frans mon of ma, afhankelijk van het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: mes chaussures — ‘mijn schoenen’. Gants betekent hier ‘handschoenen’. Het enkelvoud is gant (‘handschoen’), en de uitgang -s markeert hier het meervoud in de geschreven vorm. Voorbeeld: J’ai deux gants. — ‘Ik heb twee handschoenen.’ Samen vormen Où sont de vraag ‘Waar zijn’, mes geeft bezit aan en gants benoemt wat gezocht wordt. De volledige betekenis is dus: ‘Waar zijn mijn handschoenen?’

6. Ils sont à côté de ton manteau.

   Ze liggen naast je jas.

   Ils sont

   ze zijn

   à côté de

   naast

   ton

   je

   manteau

   jas

   Uitgebreide uitleg

   Ils sont betekent hier “ze zijn” en vormt de Franse locatie-uitdrukking met être (“zijn”). ils is een meervoudig persoonlijk voornaamwoord; in deze context verwijst het naar de handschoenen uit de vorige zin, omdat gants mannelijk meervoud is. sont is de vorm van être bij ils/elles: je suis, ils sont. Voorbeeld: Ils sont ici. — “Ze zijn hier.” à côté de betekent “naast” en geeft een plaatsrelatie aan. Deze vaste combinatie wordt gevolgd door datgene waar iets naast ligt of staat. Voorbeeld: Le sac est à côté de la porte. — “De tas staat naast de deur.” ton betekent hier “je” in de bezitsuitdrukking “je jas”. Het is de bezittelijke vorm voor één bezeten mannelijk zelfstandig naamwoord: ton manteau. De vorm hangt hier af van het zelfstandig naamwoord, niet van het geslacht van de eigenaar. Vergelijk ta veste — “je jas/jasje” — met tes chaussures — “je schoenen”. manteau betekent “jas” en is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Daarom staat ervoor ton, niet ta; het lidwoord is bijvoorbeeld un manteau. Samen betekent Ils sont à côté de ton manteau letterlijk dat “ze” zich naast jouw jas bevinden. In de vaste Nederlandse vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als “Ze liggen naast je jas”; het Franse sont zelf is echter de vorm “zijn” van être. De zin zegt waar de eerder genoemde handschoenen zich bevinden, zonder een andere handeling of beweging uit te drukken.

7. Je vais les mettre avant de partir.

   Ik doe ze aan voordat ik ga.

   Je vais

   ik ga

   les

   ze

   mettre

   aandoen

   avant de partir

   voordat ik ga

   Uitgebreide uitleg

   Je vais bestaat uit het onderwerp je en de vorm vais van aller (gaan). In deze combinatie staat aller vóór een infinitief: je vais + infinitief drukt de nabije toekomst uit, vergelijkbaar met “ik ga …”. Het is dus niet alleen een verplaatsing naar een plaats. Voorbeeld: Je vais dormir. — “Ik ga slapen.” les is een meervoudig lijdend voornaamwoord: “ze” of “hen” voor meerdere personen of dingen. Het staat vóór het werkwoord waarvan het lijdend voorwerp is. Hier verwijst het, in overeenstemming met de vaste vertaling en de context, naar de bedoelde dingen die naast de jas liggen. Het voornaamwoord zelf geeft niet aan welke dingen dat precies zijn. Vergelijk enkelvoud: Je les prends. — “Ik pak ze.” mettre is de infinitief van “aandoen”, “plaatsen” of “leggen”, afhankelijk van wat het lijdend voorwerp is. In deze zin betekent les mettre “ze aandoen”; bij kleding kan mettre dus “aandoen” betekenen. De infinitief blijft hier onveranderd na vais. Voorbeeld: Je vais mettre mon manteau. — “Ik ga mijn jas aandoen.” avant de partir betekent “voordat ik vertrek” of “voordat ik ga”. avant de wordt gevolgd door een infinitief. partir is de infinitief “vertrekken”; het niet-uitgedrukte onderwerp daarvan is hier hetzelfde als bij je, namelijk de spreker. Voorbeeld: Avant de partir, je ferme la porte. — “Voordat ik vertrek, doe ik de deur dicht.” Samen vormen de delen Je vais les mettre en avant de partir de betekenis: “Ik ga ze aandoen voordat ik ga.” De eerste groep gebruikt de nabije toekomst en maakt les tot het lijdend voorwerp van mettre; de laatste groep geeft aan wanneer dat zal gebeuren: vóór het vertrek van de spreker. De formulering is alledaags en bruikbaar voor kleding of andere dingen die je aantrekt.

8. Alors, tu seras prêt pour le froid.

   Dan ben je klaar voor de kou.

   Alors

   dan

   tu seras

   je zult zijn

   prêt

   klaar

   pour

   voor

   froid

   kou

   Uitgebreide uitleg

   Alors betekent hier “dan” en verbindt deze uitspraak met de voorafgaande context: “Dan …”. Het kan in andere zinnen ook “dus” of “nou” betekenen; de precieze keuze hangt van de context af. tu seras komt van être (“zijn”). seras is de futur simple voor de tweede persoon enkelvoud: tu seras = “je zult zijn”. Vergelijk: je serai = “ik zal zijn” en vous serez = “u/jullie zullen zijn”. Het onderwerp tu verwijst naar één aangesproken persoon. prêt is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “klaar”. De waargenomen vorm is mannelijk enkelvoud en stemt in het Frans af op het bedoelde referent; uit deze zin blijkt niet wie dat referent precies is of welk geslacht die persoon heeft. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is prête; het meervoud is prêts voor mannelijk of gemengd meervoud en prêtes voor vrouwelijk meervoud. pour betekent “voor” en leidt hier aan waarvoor iemand klaar is. In een ander verband kan het bijvoorbeeld een doel aangeven: C’est pour apprendre. = “Dat is om te leren.” froid betekent hier “kou”. In le froid is het een zelfstandig naamwoord met het bepaalde lidwoord le; samen betekent dit “de kou”. Hetzelfde woord kan ook een bijvoeglijk naamwoord zijn, bijvoorbeeld un jour froid = “een koude dag”. In dat gebruik beschrijft froid een zelfstandig naamwoord, terwijl le froid naar het verschijnsel zelf verwijst. De combinatie prêt pour + zelfstandig naamwoord betekent “klaar voor + zelfstandig naamwoord”. In deze zin vormen prêt en pour le froid samen de betekenis “klaar voor de kou”. De hele uiting betekent dus: “Dan ben je klaar voor de kou.” De toekomstige vorm seras plaatst die toestand in de toekomst.