Praten over harde wind buiten | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Il y a du vent dehors.

   Het waait buiten.

   Il y a

   er is; er zijn

   vent

   wind

   dehors

   buiten

   Uitgebreide uitleg

   Il y a is een vaste Franse constructie om het bestaan of de aanwezigheid van iets uit te drukken: meestal “er is” of “er zijn”. In deze zin gaat het om de tegenwoordige tijd. De constructie verandert niet mee met het aantal van wat erop volgt. Vergelijk: Il y a un problème. — “Er is een probleem.” en Il y a des problèmes. — “Er zijn problemen.” vent betekent hier “wind”. Het is een zelfstandig naamwoord; het lidwoord in du vent geeft een niet-afgebakende hoeveelheid of aanwezigheid van wind aan. In het Frans is vent mannelijk: un vent fort betekent “een sterke wind”. In deze vaste zin wordt niet eenvoudig een telbare hoeveelheid bedoeld, maar de aanwezigheid van wind. dehors is een bijwoord en betekent “buiten”. Het geeft hier aan waar de beschreven weersomstandigheid geldt. Een bruikbaar contrast is dedans, “binnen”. Voorbeeld: Il fait chaud dehors. — “Het is buiten warm.” Samen vormt Il y a du vent dehors letterlijk ongeveer “Er is wind buiten”. In natuurlijk Nederlands wordt die aanwezigheid van wind weergegeven als “Het waait buiten.” De Franse zin zegt dus dat er buiten wind is; hij specificeert niet hoe sterk de wind is.

2. Tiens ton chapeau d'une main.

   Houd je hoed met één hand vast.

   Tiens

   houd vast

   ton

   jouw

   chapeau

   hoed

   d'une

   met een

   main

   hand

   Uitgebreide uitleg

   Tiens betekent hier “houd vast” en is de gebiedende wijs voor tu van tenir (“vasthouden”). De vormen zijn: tenir (infinitief), tu tiens (tegenwoordige tijd) en tiens (gebiedende wijs). Voorbeeld: Tiens la porte. — “Houd de deur vast.” ton betekent hier “je/jouw” en staat vóór chapeau. Het is de bezittelijke vorm bij een enkelvoudig mannelijk zelfstandig naamwoord; de vorm verwijst dus naar het grammaticale geslacht en getal van het bezeten woord, niet naar het geslacht van de bezitter. Vergelijk ton chapeau met ta main (“je hand”), waarbij main vrouwelijk is. chapeau betekent “hoed”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un chapeau (“een hoed”), des chapeaux (“hoeden”). In ton chapeau is het enkelvoud. d'une is de samentrekking van de en une. In deze zin leidt het de manier of het middel in: “met één”. De apostrof ontstaat vóór de klinker van une; de spelling wordt dus d'une, niet de une. main betekent “hand”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une main. In de vaste zin staat het enkelvoud, omdat de vertaling expliciet één hand noemt. Voorbeeld: Il écrit de la main gauche. — “Hij schrijft met zijn linkerhand.” Samen vormt Tiens ton chapeau de opdracht “Houd je hoed vast”. d'une main geeft aan waarmee of op welke manier dat gebeurt: “met één hand”. De volledige betekenis is daarom: “Houd je hoed met één hand vast.”

3. Les arbres bougent beaucoup.

   De bomen bewegen veel.

   arbres

   bomen

   bougent

   bewegen

   beaucoup

   veel

   Uitgebreide uitleg

   arbres betekent hier “bomen”. Het is het meervoud van arbre (“boom”): un arbre → des arbres. Het lidwoord Les laat hier zien dat het om meerdere bepaalde bomen gaat; het meervoud zit ook aan arbres zelf, met de geschreven uitgang -s. bougent betekent hier “bewegen”. De basisvorm is bouger. bougent is de tegenwoordige tijd bij ils/elles: ils bougent = “zij bewegen”. Vergelijk: je bouge = “ik beweeg”, nous bougeons = “wij bewegen”. De vorm bougent past dus bij het meervoudige onderwerp Les arbres. beaucoup betekent “veel”. Het is een bijwoord en versterkt hier bougent: de bomen bewegen in grote mate. Vergelijk peu (“weinig”): Les arbres bougent peu. = “De bomen bewegen weinig.” Samen vormen de delen Les arbres + bougent + beaucoup de volledige betekenis: “De bomen bewegen veel.” De tegenwoordige tijd presenteert dit als wat de bomen doen; de zin zegt niet waardoor ze bewegen. In de aangrenzende context wordt wind genoemd, maar de vaste zin zelf noemt die oorzaak niet.

4. Le vent est plus fort près de la rue.

   De wind is sterker bij de straat.

   vent

   wind

   est

   is

   plus fort

   stronger

   près de

   near / by

   rue

   street

   Uitgebreide uitleg

   vent betekent hier “wind”. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: le vent = “de wind” en les vents = “de winden”. In deze zin is Le het bepaalde lidwoord bij vent. est is de vorm van être (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: il/elle est. Voorbeelden: Le ciel est clair. — “De lucht is helder.” Sont is de meervoudsvorm, bijvoorbeeld in Les arbres sont hauts. — “De bomen zijn hoog.” plus fort betekent hier “sterker”. Fort is het bijvoeglijk naamwoord met de basisbetekenis “sterk”; plus fort is de vergelijkende trap, letterlijk “meer sterk”. Het bijvoeglijk naamwoord past zich in het Frans aan het zelfstandig naamwoord aan: fort bij een mannelijk enkelvoudig woord, forte bij een vrouwelijk enkelvoudig woord, forts bij een mannelijk meervoud en fortes bij een vrouwelijk meervoud. Voorbeeld: Cette voix est plus forte. — “Deze stem is sterker.” près de is een vaste voorzetseluitdrukking voor nabijheid: “dicht bij” of “bij”. Na de staat hier la voor het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord rue, waardoor de reeks de la ontstaat. Près du parc gebruikt daarentegen du, de samentrekking van de en le. rue betekent “straat”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la rue = “de straat”, les rues = “de straten”. Het woord verandert in het meervoud van spelling door de uitgang -s, hoewel die uitgang in deze vorm doorgaans niet hoorbaar is. Samen vormen de delen de mededeling Le vent est plus fort près de la rue.: “De wind is sterker bij de straat.” Le vent is wat met elkaar wordt vergeleken, est plus fort zegt dat de wind sterker is, en près de la rue geeft de plaats van die vergelijking aan.

5. On devrait marcher plus lentement ?

   Zullen we langzamer lopen?

   On devrait

   zouden we moeten

   marcher

   lopen

   plus lentement

   langzamer

   Uitgebreide uitleg

   On devrait bevat on, een onbepaald persoonlijk voornaamwoord dat hier volgens de vaste vertaling het gezamenlijke onderwerp “we” aanduidt. Devrait is de conditionnel présent van devoir (“moeten”): devoir – devrait. In deze vraag maakt die vorm een voorstel of voorzichtige suggestie, niet een vast bevel. Voorbeeld: On devrait partir. — “We zouden moeten vertrekken.” marcher is het infinitief “lopen”. Na devrait staat het volgende werkwoord in de infinitief: on devrait marcher betekent hier “zullen we lopen?” of letterlijker “zouden we moeten lopen?”. De infinitief verandert hier niet mee met de persoon; de persoons- en tijdinformatie zit in devrait. plus lentement betekent “langzamer”. Lentement is het bijwoord “langzaam”, gevormd bij lent (“langzaam” als beschrijving); plus maakt er een vergelijking van: lentement → plus lentement. Het bijwoord beschrijft hier hoe er gelopen wordt. Voorbeeld: Elle marche plus lentement. — “Zij loopt langzamer.” Samen vormen de delen On devrait marcher plus lentement ? een vraag die als voorstel wordt gebruikt: “Zullen we langzamer lopen?” De vraagvorm en de conditionnel van devoir maken de suggestie voorzichtig, terwijl plus lentement de gewenste verandering in de manier van lopen aangeeft.

6. Marchons plus lentement près de la rue.

   Laten we bij de straat langzamer lopen.

   Marchons

   laten we lopen

   plus lentement

   langzamer

   près de

   bij / vlak bij

   rue

   straat

   Uitgebreide uitleg

   Marchons is de eerste persoon meervoud van marcher (“lopen”). Hier is het een aansporing: “laten we lopen”. De gebiedende wijs in deze vorm verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon. Vergelijk: Marchons ! — “Laten we lopen!” In de voorafgaande vraag komt dezelfde infinitief marcher voor; Marchons maakt daar een directe aansporing van. plus lentement betekent hier “langzamer”. Lentement is een bijwoord bij de manier van lopen; plus maakt de vergelijking. Het bijvoeglijk naamwoord lent (“langzaam”) heeft als bijwoord de vorm lentement. Voorbeeld: Elle parle plus lentement. — “Zij praat langzamer.” près de drukt nabijheid uit: “bij” of “vlak bij”. Het is een vaste voorzetselconstructie die gevolgd wordt door wat zich in de buurt bevindt. Voorbeeld: Nous marchons près de la gare. — “We lopen bij het station.” In de vaste zin staat daarna la rue: de en het lidwoord la blijven hier samen de la. rue betekent “straat”. Het is een zelfstandig naamwoord; in de zin wordt het voorafgegaan door het bepaalde lidwoord la, dus la rue betekent “de straat”. Voorbeeld: La rue est calme. — “De straat is rustig.” Samen vormen de delen Marchons + plus lentement + près de la rue de betekenis: “Laten we bij de straat langzamer lopen.” Marchons geeft de gezamenlijke aansporing, plus lentement zegt dat het lopen langzamer moet gebeuren, en près de la rue geeft de plaats aan.

7. Je tiendrai aussi mon sac près de moi.

   Ik houd mijn tas ook dicht bij me.

   tiendrai

   zal houden / zal vasthouden

   aussi

   ook

   mon

   mijn

   sac

   tas

   près de moi

   dicht bij me

   Uitgebreide uitleg

   tiendrai is de vorm van tenir voor de eerste persoon enkelvoud in de futur simple: je tiendrai = “ik zal houden/vasthouden”. In deze zin gaat het om het vasthouden of bij zich houden van de tas. Vergelijk bijvoorbeeld: Je tiendrai la porte. — “Ik zal de deur vasthouden.” aussi betekent hier “ook”. Het voegt deze toekomstige handeling toe aan iets anders dat de spreker zal doen; het verandert niet wie de handeling uitvoert. mon betekent “mijn” en staat hier bij sac. Deze vorm hoort bij een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud: mon sac. Het bezit zelf is niet mannelijk of vrouwelijk bepalend voor mon; de vorm wordt hier gekozen door het grammaticale geslacht en getal van sac. Bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud staat vaak ma, bijvoorbeeld ma valise — “mijn koffer”. sac betekent “tas”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un sac, mon sac. Het meervoud is des sacs of, met dit bezittelijk woord, mes sacs — “mijn tassen”. près de moi betekent “dicht bij me” of “bij mij in de buurt”. près de is een vaste voorzetselverbinding voor nabijheid. Na een voorzetsel gebruikt het Frans de beklemtoonde vorm moi, niet het onderwerppronomen je: avec moi = “met mij”, terwijl je bijvoorbeeld onderwerp is in Je tiens le sac — “Ik houd de tas vast.” Samen betekent Je tiendrai aussi mon sac près de moi.: “Ik zal mijn tas ook dicht bij me houden.” De volgorde bouwt dit op als onderwerp Je, toekomstige vorm tiendrai, toevoeging aussi, lijdend voorwerp mon sac en daarna de plaatsbepaling près de moi.

8. Ça devrait empêcher mon sac de s'ouvrir avec le vent.

   Dat zou moeten voorkomen dat mijn tas door de wind opengaat.

   Ça devrait

   dat zou moeten

   empêcher

   voorkomen

   mon

   mijn

   sac

   tas

   s'ouvrir

   opengaan

   vent

   wind

   Uitgebreide uitleg

   Ça devrait staat aan het begin: ça is hier een voornaamwoord met de betekenis “dat”, terwijl devrait de conditionnel présent van devoir is in de derde persoon enkelvoud. Samen betekent dit hier “dat zou moeten” en drukt het een verwachte uitkomst uit. Voorbeeld: Ça devrait marcher. — “Dat zou moeten werken.” Empêcher betekent hier “voorkomen”. Het staat als infinitief na devrait. Een bruikbaar patroon is empêcher X de + infinitif: voorkomen dat X iets doet of ondergaat. Voorbeeld: La fermeture empêche le sac de tomber. — “De sluiting voorkomt dat de tas valt.” Mon betekent “mijn” en hoort bij sac. Het bezittelijk woord geeft de bezitter aan; het drukt op zichzelf geen numerieke hoeveelheid uit. De vorm mon staat hier bij het mannelijke enkelvoud sac. Sac betekent “tas”. Het is hier een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, wat onder meer zichtbaar is in de combinatie mon sac. Voorbeeld: mon livre — “mijn boek”. S'ouvrir is de infinitief van de wederkerende vorm s'ouvrir, hier met mon sac als onderwerp: de tas gaat zelf open. De niet-wederkerende vorm ouvrir betekent dat iemand iets opent: J'ouvre la porte. — “Ik open de deur.” Vergelijk: La porte s'ouvre. — “De deur gaat open.” Vent betekent “wind”. In de volledige woordgroep avec le vent geeft het aan dat de wind met het opengaan samenhangt; in de vaste Nederlandse vertaling wordt dat “door de wind”. Het zelfstandig naamwoord staat daar met het bepaalde lidwoord le. Samen vormen de delen Ça devrait empêcher — “Dat zou moeten voorkomen”, mon sac de s'ouvrir — “dat mijn tas opengaat”, en avec le vent — “door de wind”. De volledige betekenis is: “Dat zou moeten voorkomen dat mijn tas door de wind opengaat.”