Tekenen in je vrije tijd | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Que fais-tu pendant ton temps libre?

   Wat doe je in je vrije tijd?

   Que

   wat

   fais-tu

   doe je

   pendant

   tijdens

   ton

   jouw

   temps

   tijd

   libre

   vrije

   Uitgebreide uitleg

   Que betekent hier “wat” en vraagt naar de activiteit die iemand doet. In deze vraag staat het vóór de werkwoordgroep. Vergelijk Que lis-tu ? — “Wat lees je?” — met Qui vois-tu ? — “Wie zie je?”; que vraagt naar een zaak of activiteit, qui naar een persoon. fais-tu bestaat uit de vorm fais van faire (“doen/maken”) en het onderwerp tu (“je”). Door inversie staat het werkwoord vóór het onderwerp: fais-tu betekent “doe je”. faire is onregelmatig: je fais, tu fais, il/elle fait. Voorbeeld: Que fais-tu demain ? — “Wat doe je morgen?” pendant betekent “tijdens” en introduceert de periode waarin iets gebeurt. Het kan ook een volledige tijdsaanduiding verbinden, bijvoorbeeld pendant les vacances — “tijdens de vakantie”. ton is een bezittelijk bepalend woord met de betekenis “jouw”. Het staat hier vóór temps, dat grammaticaal mannelijk en enkelvoudig is: ton temps. Bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat doorgaans ta, zoals in ta maison — “jouw huis”; bij meervoud staat tes. Deze vormen stemmen af op het bezeten zelfstandig naamwoord, niet op de persoon die bezit. temps betekent hier “tijd”. Het is een zelfstandig naamwoord en heeft in deze betekenis dezelfde schrijfwijze in het enkelvoud en meervoud; het lidwoord of de bepaler maakt het verschil zichtbaar: le temps — “de tijd”, les temps — “de tijden”. In ton temps gaat het om iemands beschikbare tijd. libre betekent hier “vrij” en beschrijft temps: vrije tijd, dus tijd waarin men niet door werk of andere verplichtingen bezet is. Het bijvoeglijk naamwoord staat na het zelfstandig naamwoord. libre heeft in het enkelvoud dezelfde vorm bij mannelijk en vrouwelijk: un homme libre en une personne libre; in het meervoud wordt het libres. Samen vormen Que fais-tu de vraag “Wat doe je?”, en pendant ton temps libre specificeert de periode: “in je vrije tijd”. De volledige zin betekent dus: “Wat doe je in je vrije tijd?”

2. J'aime dessiner à la maison.

   Ik teken graag thuis.

   J'aime

   ik doe graag

   dessiner

   tekenen

   maison

   huis

   à la maison

   thuis

   Uitgebreide uitleg

   J'aime betekent hier dat de spreker iets graag doet. aimer is de basisvorm; in de tegenwoordige tijd wordt dat met je j'aime, waarbij de klinker van je wegvalt voor de klinker van aime. Voorbeelden: J'aime lire. = Ik lees graag. Je n'aime pas attendre. = Ik wacht niet graag. dessiner betekent tekenen. Dit is de infinitief, de vorm die na aimer staat: aimer + infinitief betekent iets graag doen. Voorbeeld: Elle aime chanter. = Zij zingt graag. De infinitief zelf geeft hier niet aan wie tekent of wanneer; die informatie komt uit J'aime. maison betekent huis en is een zelfstandig naamwoord. Het is vrouwelijk, zoals te zien is aan la in de vaste combinatie à la maison; het woord zelf verandert daardoor niet. Een nuttig contrast is une maison = een huis en la maison = het huis. à la maison betekent hier thuis. Deze vaste plaatsaanduiding gebruikt à plus la maison; ze verwijst naar thuis zijn of iets thuis doen. Voorbeeld: Je travaille à la maison. = Ik werk thuis. De losse vermelding maison betekent alleen ‘huis’, terwijl de volledige combinatie de plaatsbetekenis ‘thuis’ geeft. Samen vormen de delen J'aime dessiner en à la maison de betekenis: ‘Ik teken graag thuis.’ De spreker zegt dus dat tekenen prettig wordt gevonden en dat dit volgens deze zin thuis gebeurt.

3. Ça a l'air d'être un passe-temps relaxant.

   Dat klinkt als een ontspannende hobby.

   Ça

   dat

   a l'air d'être

   lijkt te zijn

   un passe-temps

   een hobby

   relaxant

   ontspannend

   Uitgebreide uitleg

   Ça betekent hier “dat” en verwijst naar iets dat in de situatie als onderwerp wordt opgevat; de vertaling ondersteunt die betekenis. Het is een verkorte, alledaagse vorm van cela. Het verandert niet mee met een mannelijk of vrouwelijk zelfstandig naamwoord. a l'air d'être is een vaste constructie met de betekenis “lijkt te zijn” of “komt over als”. a is de vorm van avoir bij il/elle/on en l'air betekent letterlijk “de indruk/de aanblik”; samen drukt de constructie een indruk uit, niet een zekerheid. Na avoir l'air de volgt een infinitief, zoals hier être (“zijn”). Een herbruikbaar patroon is: Ça a l'air de + infinitief — “Dat lijkt te …”. un passe-temps betekent “een hobby” of “een vrijetijdsbesteding”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord, wat je ziet aan het lidwoord un. Het meervoud is des passe-temps; de spelling van passe-temps blijft daarbij hetzelfde. Voorbeeld: La lecture est un passe-temps agréable. — “Lezen is een aangename hobby.” relaxant betekent hier “ontspannend”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat passe-temps nader beschrijft. De vorm is hier mannelijk enkelvoud, passend bij het mannelijke enkelvoud un passe-temps; bij een vrouwelijk enkelvoud staat doorgaans relaxante. Het woord hangt samen met het werkwoord relaxer (“ontspannen”), maar relaxant beschrijft hier het effect van de hobby, niet iemand die zelf ontspant. Samen betekent Ça + a l'air d'être + un passe-temps relaxant: “Dat lijkt een ontspannende hobby te zijn.” De vaste Nederlandse vertaling “Dat klinkt als een ontspannende hobby” geeft dezelfde bedoelde indruk weer. De formulering is alledaags en bruikbaar wanneer je op basis van wat je hoort of waarneemt een voorzichtige beoordeling geeft.

4. Je dessine généralement de petites choses dans mon carnet.

   Ik schets meestal kleine dingen in mijn notitieboek.

   dessine

   schets

   généralement

   meestal

   petites

   kleine

   choses

   dingen

   carnet

   notitieboek

   Uitgebreide uitleg

   dessine komt van dessiner (“tekenen; schetsen”). Hier is het de tegenwoordige tijd bij je: je dessine = “ik teken/schets”. De uitgang in dessine maakt deze vorm niet op zichzelf mannelijk of vrouwelijk; de combinatie met je bepaalt de persoon. Voorbeelden: Je dessine un arbre. = “Ik teken een boom.” Tu dessines un arbre. = “Jij tekent een boom.” généralement betekent hier “meestal” en geeft aan dat iets in het algemeen zo gebeurt, zonder te zeggen dat het altijd gebeurt. Het is een bijwoord en verandert niet mee. Bijvoorbeeld: Je lis généralement le soir. = “Ik lees meestal ’s avonds.” petites is de vrouwelijke meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord petit (“klein”). Het krijgt hier zowel het vrouwelijke als het meervoud over van choses: petite bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, petites bij een vrouwelijk meervoudig zelfstandig naamwoord. Ter vergelijking: un petit carnet = “een klein notitieboek” en de petites choses = “kleine dingen”. choses is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord chose (“ding” of “zaak”). Het meervoud wordt gevormd met -s, die in deze vorm normaal niet hoorbaar is. une chose betekent “een ding”, terwijl des choses “dingen” betekent. carnet is een mannelijk zelfstandig naamwoord voor een notitieboekje of notitieboek. In mon carnet betekent mon “mijn” en staat het in de vorm die bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord hoort. Het bezit wordt dus uitgedrukt door mon, niet door een extra meervouds- of telbetekenis. Bijvoorbeeld: dans mon carnet = “in mijn notitieboek”. Samen betekenen de delen: Je dessine (“ik schets/teken”) + généralement (“meestal”) + de petites choses (“kleine dingen”) + dans mon carnet (“in mijn notitieboek”). De volledige uiting betekent: “Ik schets meestal kleine dingen in mijn notitieboek.”

5. Tu t'entraînes souvent?

   Oefen je vaak?

   Tu

   je (enkelvoud)

   t'entraînes

   oefent / traint

   souvent

   vaak

   Uitgebreide uitleg

   Tu betekent hier je en verwijst naar één aangesproken persoon. Het is het informele onderwerp voor de tweede persoon enkelvoud. In een voorbeeld als Tu travailles ici ? betekent het: Werk je hier?. Bij t'entraînes hoort het werkwoord s'entraîner: oefenen of trainen. De vorm bevat t', het wederkerend voornaamwoord bij tu; voor een klinker wordt te verkort tot t'. entraînes is de tegenwoordige tijd bij tu van s'entraîner; de uitgang -es hoort hier bij die persoonsvorm. De apostrof is dus geen los woord. In Je m'entraîne betekent m' dat de spreker zelf oefent, terwijl Tu t'entraînes betekent dat de aangesprokene oefent. Souvent betekent vaak. Het is een bijwoord van frequentie en zegt hoe regelmatig de handeling plaatsvindt. Bijvoorbeeld: Elle lit souvent. — Zij leest vaak. Het bijwoord verandert niet mee met de persoon of het aantal. Samen vormen Tu t'entraînes souvent? het patroon Tu + wederkerige persoonsvorm + bijwoord: Oefen je vaak? De vraag gaat over de gewoonte of frequentie van het oefenen van de aangesprokene. In deze zin staat de vraagvolgorde gelijk aan de gewone woordvolgorde; de vraag blijkt uit de context en de vraagintonatie, hier weergegeven door het vraagteken.

6. Un peu, surtout quand j'ai le temps.

   Een beetje, vooral als ik tijd heb.

   Un peu

   een beetje

   surtout

   vooral

   quand

   als; wanneer

   j'ai

   ik heb

   le temps

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   Un peu betekent hier «een beetje»: het geeft een kleine mate of hoeveelheid aan. Un is in deze uitdrukking geen expliciete teluitdrukking «één», maar een onbepaald lidwoord in de vaste combinatie un peu. Voorbeeld: Je comprends un peu. — «Ik begrijp het een beetje.» Surtout betekent «vooral» en legt de nadruk op wat daarna komt. Het verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: J'aime surtout le thé. — «Ik houd vooral van thee.» Quand leidt hier een tijdsbepalende bijzin in: «als» of «wanneer». Het verbindt de omstandigheid met de hoofdzin; de precieze vertaling hangt af van de context. Voorbeeld: Je lis quand j'ai le temps. — «Ik lees als ik tijd heb.» J'ai is de vorm van avoir («hebben») voor de eerste persoon enkelvoud: j'ai = «ik heb». De vorm ontstaat uit je + ai; vóór een klinker wordt je verkort tot j'. Voorbeeld: J'ai une idée. — «Ik heb een idee.» Le temps betekent hier «tijd», niet bijvoorbeeld «het weer». Le is het bepaald lidwoord bij het mannelijke zelfstandige naamwoord temps. In de uitdrukking avoir le temps betekent het geheel «tijd hebben». Voorbeeld: Nous avons le temps. — «Wij hebben tijd.» Samen vormen quand j'ai le temps en un peu, surtout de betekenis: «een beetje, vooral als ik tijd heb». De spreker geeft dus een beperkte mate aan en zegt dat die vooral geldt onder de voorwaarde dat de spreker tijd heeft. De volledige Franse uiting is daarmee: «Een beetje, vooral als ik tijd heb.»

7. Peut-être que je peux essayer aussi.

   Misschien kan ik het ook proberen.

   Peut-être que

   misschien

   je peux

   ik kan

   essayer

   proberen

   aussi

   ook

   Uitgebreide uitleg

   Peut-être que betekent hier “misschien”. Peut-être drukt onzekerheid uit; que leidt de daaropvolgende inhoud in. Een herbruikbaar patroon is Peut-être que + onderwerp + werkwoord, bijvoorbeeld: Peut-être qu'il vient. — “Misschien komt hij.” Voor een klinker valt de eind-e van que weg en ontstaat qu', zoals in qu'elle vient. je peux betekent hier “ik kan”. Peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij je; de vorm peux wordt ook bij tu gebruikt. Na pouvoir staat het volgende werkwoord in de infinitief: Je peux venir. — “Ik kan komen.” Bij andere onderwerpen verandert de vorm, bijvoorbeeld il peut — “hij kan”. essayer betekent “proberen”. Dit is de infinitief na peux. Het patroon pouvoir + infinitief drukt uit dat iemand iets kan of mogelijk iets doet: Je peux essayer. — “Ik kan proberen.” In deze zin wordt niet gezegd wat er geprobeerd wordt. De Nederlandse vertaling maakt dat met “het” expliciet; in het Frans blijft het object hier ongenoemd. aussi betekent hier “ook”. Het voegt de handeling uit de zin toe aan een andere mogelijkheid of handeling, zonder dat deze zin zelf precies benoemt welke dat is. In essayer aussi hoort het bij de handeling “ook proberen”. Voorbeeld: Je veux aussi venir. — “Ik wil ook komen.” Samen vormt Peut-être que een kader van mogelijkheid, je peux geeft de mogelijkheid vanuit de spreker aan, essayer benoemt de handeling en aussi voegt die handeling toe. De volledige betekenis is: “Misschien kan ik het ook proberen.”

8. Tu peux utiliser mon vieux crayon.

   Je kunt mijn oude potlood gebruiken.

   Tu peux

   je kunt

   utiliser

   gebruiken

   mon

   mijn

   vieux

   oud

   crayon

   potlood

   Uitgebreide uitleg

   Tu peux betekent hier “je kunt”. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij tu; het onderwerp is dus één aangesproken persoon. Vergelijk: Je peux venir. = “Ik kan komen.” In de vorige zin stond je peux, omdat daar de spreker zelf het onderwerp is. utiliser is het hele werkwoord “gebruiken”. Na peux staat het in de infinitief: Tu peux utiliser... = “Je kunt ... gebruiken.” Hetzelfde patroon werkt bijvoorbeeld in Tu peux attendre. = “Je kunt wachten.” mon betekent hier “mijn” en hoort bij het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Het is de bezittelijke vorm bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; de vorm drukt hier bezit uit, niet een bepaald aantal. Voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat vaak ma, en voor meervoud mes. vieux betekent hier “oud”. Het beschrijft crayon en staat ervoor. De vorm vieux is de mannelijke vorm van het bijvoeglijk naamwoord; bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord is de vorm vieille, bijvoorbeeld in une vieille maison = “een oud huis”. crayon betekent “potlood”. Het is hier een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, wat ook de keuze van mon en de vorm vieux ondersteunt. Een nieuw voorbeeld is J’ai un crayon. = “Ik heb een potlood.” Samen vormen Tu peux + de infinitief utiliser de mogelijkheid “je kunt gebruiken”. Daarna specificeert mon vieux crayon welk voorwerp bedoeld is: “mijn oude potlood”. De hele zin betekent dus: “Je kunt mijn oude potlood gebruiken.”