In de juiste rij staan | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. C'est la bonne file ?

   Is dit de juiste rij?

   C'est

   dit is

   bonne

   juiste

   file

   rij

   Uitgebreide uitleg

   C'est is de samentrekking van ce en est: letterlijk ongeveer “dit/dat is”. Ce is hier het aanwijzende onderwerp; est is de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”). In een korte vraag met stijgende intonatie blijft de woordvolgorde dezelfde als in een mededeling: C'est ... ? = “Is dit ...?” bonne betekent hier “juiste” of “de geschikte”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord bon (“goed”). De vorm bonne staat hier omdat ze overeenkomt met het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord file; het is dus niet bon in deze combinatie. Handige vormen zijn bon (mannelijk enkelvoud), bonne (vrouwelijk enkelvoud), bons (mannelijk meervoud) en bonnes (vrouwelijk meervoud). In deze betekenis kan meilleure (“betere”) een vergelijkende vorm zijn, maar dat zou een vergelijking uitdrukken die deze vraag niet bevat. file betekent hier “rij”, in de betekenis van een rij mensen of een wachtrij. Het woord is vrouwelijk: une file, la file. Een bruikbaar voorbeeld is La file est longue. — “De rij is lang.” Samen vormen de delen C'est la bonne file ?: la bonne file betekent “de juiste rij”, en C'est ... ? maakt daarvan de vraag “Is dit ...?” De volledige betekenis is dus: “Is dit de juiste rij?”

2. La file va jusqu'à l'accueil.

   De rij gaat naar de balie.

   file

   rij

   va

   gaat

   jusqu'à

   tot aan

   l'accueil

   de balie

   Uitgebreide uitleg

   file betekent hier “rij”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la file. Een bruikbaar onderscheid is file (rij mensen of dingen) tegenover ligne (bijvoorbeeld een lijn of een wachtrij in sommige contexten). Voorbeeld: La file avance. — “De rij schuift op.” va is de vorm van aller voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: il/elle va. In deze zin betekent va niet simpelweg “gaat” als verplaatsing van een persoon, maar geeft het aan hoe ver de rij loopt of reikt. Voorbeeld: La route va jusqu'au village. — “De weg loopt tot aan het dorp.” jusqu'à geeft het eindpunt aan: “tot aan” of “tot”. Het is jusque vóór à; de twee klinkers worden samengevoegd tot jusqu'à. Voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord verschijnt vaak jusqu'au, bijvoorbeeld jusqu'au village — “tot aan het dorp”. l'accueil betekent hier “de balie” of “de receptie”. accueil is een mannelijk zelfstandig naamwoord, maar het bepaalde lidwoord wordt vóór een klinker verkort tot l': l'accueil, niet le accueil. In andere contexten kan accueil ook “ontvangst” betekenen; hier maakt de vaste vertaling duidelijk dat het om de balie gaat. Samen vormt La file va jusqu'à l'accueil de structuur [onderwerp] + [aller in de tegenwoordige tijd] + [jusqu'à + eindpunt]: “De rij gaat tot aan de balie.” De rij is dus het onderwerp en l'accueil is het punt waar de rij eindigt of tot waar zij reikt. De formulering is geschikt voor een gewone, neutrale vraag naar de plaats van een rij.

3. L'accueil est devant nous ?

   Is de balie daar vooraan?

   L'accueil

   de balie

   est

   is

   devant nous

   voor ons; daar vooraan

   Uitgebreide uitleg

   L'accueil betekent hier de balie of receptie, zoals blijkt uit de vaste vertaling en de context. Het Franse woord accueil is een zelfstandig naamwoord; de vorm l' is de weergave van het bepaalde lidwoord vóór een klinker. Vergelijk un accueil — een receptie/ontvangst — en l'accueil — de receptie/de balie. De betekenis van het zelfstandig naamwoord hangt van de context af; hier gaat het om de balie. est is de vorm van être (zijn) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: il/elle est. Voor een meervoudig onderwerp staat bijvoorbeeld ils sont of elles sont; est zelf markeert dus geen meervoud. Voorbeeld: La porte est ouverte. — De deur is open. devant nous vormt samen de plaatsaanduiding voor ons; in deze vraag wordt dat natuurlijk weergegeven als daar vooraan. Devant geeft de positie aan, en nous is het persoonlijke voornaamwoord voor ons in deze combinatie. Het voornaamwoord benoemt hier de groep die als oriëntatiepunt dient; de precieze samenstelling van die groep wordt niet verder gespecificeerd. Vergelijk devant elle — voor haar — met devant eux — voor hen. De vraagintonatie maakt van de mededeling een controle van de plaats: L'accueil est devant nous ? De onderdelen vormen samen: de balie + is + voor ons/daar vooraan → Is de balie daar vooraan?

4. Nous pouvons le voir d'ici.

   We kunnen het vanaf hier zien.

   Nous pouvons

   wij kunnen

   le

   het

   voir

   zien

   d'ici

   vanaf hier

   Uitgebreide uitleg

   Nous pouvons: nous is het onderwerp in de eerste persoon meervoud: “wij”. pouvons is de tegenwoordige tijd van pouvoir (“kunnen”) bij nous. Samen betekent nous pouvons “wij kunnen”. Na pouvoir volgt voor de mogelijke handeling gewoonlijk een infinitief: Nous pouvons partir = “Wij kunnen vertrekken.” le: dit is hier een lijdendvoorwerpsvoornaamwoord met de betekenis “het”. De vorm is mannelijk enkelvoud, maar de aangeleverde zin en vertaling bepalen niet precies waarnaar le verwijst. In het Frans staat zo’n voornaamwoord vóór het vervoegde werkwoord: Je le vois = “Ik zie het.” voir: dit is de infinitief met de betekenis “zien”. Na pouvoir blijft het werkwoord in de infinitief: pouvoir voir = “kunnen zien”. Vois is bijvoorbeeld een tegenwoordige vorm bij je of tu in andere constructies; die vorm staat hier niet. d'ici: dit betekent “vanaf hier”. Het is de vorm die ontstaat uit de (“vanuit/vanaf”) en ici (“hier”): de klinker van de valt weg voor ici. Een vergelijkbaar voorbeeld is Je travaille d'ici = “Ik werk vanaf hier.” Samen vormen nous pouvons + le voir + d'ici de betekenis “Wij kunnen het vanaf hier zien.” De zin zegt dat de sprekers het bedoelde object vanaf hun huidige positie kunnen zien; het object zelf wordt in de aangeleverde zin niet nader genoemd.

5. Je dois me mettre derrière toi ?

   Moet ik achter je gaan staan?

   Je dois

   ik moet

   me mettre

   me opstellen / gaan staan

   derrière

   achter

   toi

   jou / je

   Uitgebreide uitleg

   Je dois betekent hier dat de spreker vraagt of die zich achter iemand moet plaatsen. dois is de vorm van devoir in de tegenwoordige tijd voor je: je dois = ik moet. In een vraag kan dit, zoals in de vertaling, ook weergeven dat iemand wil weten of die iets moet doen. Vergelijk: Je dois partir ? = Moet ik vertrekken? me mettre betekent hier me opstellen of gaan staan. mettre is het werkwoord in de infinitief; me is het wederkerende voornaamwoord dat naar de spreker verwijst. Samen met een plaatsbepaling betekent se mettre dat iemand zichzelf op een bepaalde plaats positioneert. De vorm verandert mee met het onderwerp: je me mets, maar il se met. Voorbeeld: Je me mets près de la porte. = Ik ga bij de deur staan. derrière geeft de positie aan: achter. Het kan als voorzetsel vóór een persoon of zaak staan, bijvoorbeeld derrière la voiture = achter de auto. In deze zin bepaalt het samen met toi waar de spreker zich moet plaatsen. toi is de beklemtoonde vorm van het persoonlijk voornaamwoord voor de tweede persoon enkelvoud. Na het voorzetsel derrière gebruikt het Frans deze vorm: derrière toi = achter jou. De gewone onderwerpvorm is tu, zoals in Tu viens ? = Kom je? Samen vormt Je dois me mettre derrière toi ? een vraag met devoir + infinitief: de spreker vraagt of het nodig of gewenst is om zich achter de aangesprokene te positioneren. derrière toi specificeert de plaats. De volledige betekenis is dus: ‘Moet ik achter je gaan staan?’

6. Reste près de moi ; il n'y a pas beaucoup de place.

   Blijf dicht bij me; er is niet veel ruimte.

   Reste

   blijf

   près de moi

   dicht bij mij

   il n'y a pas

   er is niet

   beaucoup de

   veel

   place

   ruimte

   Uitgebreide uitleg

   Reste is de gebiedende wijs van rester (“blijven”). De vorm spreekt één persoon aan met tu; het onderwerp wordt in een Franse imperatief normaal niet uitgesproken. Vergelijk: Reste ici. — “Blijf hier.” De gebiedende wijs is hier een aansporing, geen beschrijving van wat er al gebeurt. près de moi betekent “dicht bij mij”. près de is een vaste manier om nabijheid uit te drukken; moi is de beklemtoonde vorm van “ik” na een voorzetsel. Vergelijk: Assieds-toi près de moi. — “Ga naast me zitten.” il n'y a pas is de ontkennende vorm van de vaste existentiële constructie il y a (“er is/zijn”). De ontkenning wordt gevormd met ne ... pas, hier samengetrokken tot n'y ... pas vóór de klinker van y. Il verwijst in deze constructie niet naar een concrete persoon; de hele constructie betekent dat iets niet aanwezig of beschikbaar is. Vergelijk: Il n'y a pas de problème. — “Er is geen probleem.” beaucoup de drukt een grote hoeveelheid uit: “veel”. Na beaucoup staat de, ook wanneer het daaropvolgende zelfstandig naamwoord meervoudig is: beaucoup de livres — “veel boeken”. In deze zin maakt de ontkenning samen met beaucoup de duidelijk dat de hoeveelheid ruimte niet groot is; beaucoup betekent zelf niet “niet veel”. place is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “ruimte” in de zin van beschikbare plaats. Het kan ook “plek” betekenen, afhankelijk van de context. Het onbepaalde lidwoord zou in het Frans in een ontkende existentiële constructie vaak tot de worden gereduceerd, maar hier staat beaucoup de place: dat is de hoeveelheidsconstructie, niet een telbare hoeveelheid. Samen vormt Reste près de moi de aansporing “Blijf dicht bij me”. Daarna zegt il n'y a pas beaucoup de place: “er is niet veel ruimte”. De puntkomma verbindt de aansporing met de reden of omstandigheid die haar begrijpelijk maakt. Het geheel betekent dus: “Blijf dicht bij me; er is niet veel ruimte.”

7. La file avance lentement.

   De rij gaat langzaam vooruit.

   file

   rij

   avance

   gaat vooruit

   lentement

   langzaam

   Uitgebreide uitleg

   file betekent hier “rij” of “wachtrij”: een reeks mensen of dingen die achter elkaar staan. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord la laat hier zien dat het om een bepaalde rij gaat. Voorbeeld: une file de voitures = “een rij auto’s”. avance komt van avancer (“vooruitgaan”, “opschuiven”). Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: il/elle avance. In deze zin beschrijft het werkwoord dat de rij zelf opschuift; het zegt niet dat een genoemde persoon de rij verplaatst. Voorbeeld: La voiture avance. = “De auto rijdt vooruit.” lentement betekent “langzaam”. Het is een bijwoord en geeft aan hoe het vooruitgaan gebeurt. Het hoort bij avance, niet bij file: de rij gaat dus op een laag tempo vooruit. Voorbeeld: Il marche lentement. = “Hij loopt langzaam.” Samen vormen La file avance lentement de betekenis: “De rij gaat langzaam vooruit.” La file is het onderwerp, avance zegt wat de rij doet, en lentement beschrijft de manier waarop dat gebeurt. In de gegeven situatie past dit bij een wachtrij waarin nog even gewacht kan worden.

8. Nous pouvons encore attendre un peu.

   We kunnen nog even wachten.

   Nous pouvons

   wij kunnen

   encore

   nog

   attendre

   wachten

   un peu

   een beetje; even

   Uitgebreide uitleg

   Nous pouvons betekent hier “wij kunnen”. Nous is het onderwerp en pouvons is de 1e persoon meervoud van pouvoir (“kunnen”) in de tegenwoordige tijd: je peux, nous pouvons. Na pouvoir volgt een infinitief, dus het werkwoord daarna blijft in zijn basisvorm. encore betekent in deze zin “nog”: de mogelijkheid om te wachten blijft bestaan. Het kan in andere contexten ook “opnieuw” betekenen, maar hier past “nog” bij de vaste vertaling. attendre betekent “wachten”. Dit is de infinitief na pouvons. Voorbeelden: J’attends. — “Ik wacht.” Nous attendons. — “Wij wachten.” De vorm verandert daar volgens het onderwerp; na pouvons staat juist de infinitief attendre. un peu betekent hier “een beetje” of natuurlijker in deze combinatie “even”. Het verzacht de duur of hoeveelheid: wachten hoeft niet lang te zijn. Voorbeeld: Attendez un peu. — “Wacht even.” Samen vormen de delen: Nous pouvons (“wij kunnen”) + encore attendre (“nog wachten”) + un peu (“even”). De volledige betekenis is daarom: “We kunnen nog even wachten.” De voorafgaande context over de langzaam vooruitgaande rij past bij die betekenis, zonder dat de zin zelf een verdere uitkomst vermeldt.