In de rij wachten | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Cette file est pour le guichet ?

   Is deze rij voor de balie?

   Cette

   deze

   file

   rij

   est

   is

   pour

   voor

   guichet

   balie

   Uitgebreide uitleg

   Cette verwijst hier naar één vrouwelijk zelfstandig naamwoord: file. De vorm is dus de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzend bijvoeglijk woord. De mannelijke enkelvoudsvorm is ce voor een medeklinkerklank, bijvoorbeeld ce guichet; voor een klinkerklank staat vaak cet, bijvoorbeeld cet arrêt. Het meervoud gebruikt ces, ongeacht het grammaticale geslacht. file betekent hier een rij mensen die ergens op wachten. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor cette. Een bruikbaar voorbeeld is: La file commence ici. — “De rij begint hier.” est is de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd. De relevante vormen zijn bijvoorbeeld je suis, tu es, il/elle est en nous sommes. In deze zin verbindt est het onderwerp cette file met de daaropvolgende bestemming of betrekking. pour betekent hier “voor”, in de zin van bestemd voor of bedoeld voor. Het kan bijvoorbeeld ook in C’est pour vous. staan: “Het is voor u.” De precieze betrekking komt hier uit pour le guichet. guichet betekent een balie, loket of servicevenster waar men geholpen wordt. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat er le, het bepaalde lidwoord voor een mannelijk enkelvoudig woord. Le drukt hier bepaaldheid uit en betekent niet op zichzelf “één”. Samen vormen Cette file (“deze rij”), est (“is”) en pour le guichet (“voor de balie”) de vraag Cette file est pour le guichet ? — “Is deze rij voor de balie?” De vraagvorm ontstaat hier door dezelfde woordvolgorde als in een mededeling met vragende intonatie; het vraagteken maakt de vraagfunctie schriftelijk duidelijk.

2. La file commence ici.

   Hier begint de rij.

   La file

   de rij

   commence

   begint

   ici

   hier

   Uitgebreide uitleg

   La file betekent hier “de rij”. file is een zelfstandig naamwoord; het vrouwelijke bepaalde lidwoord la hoort bij dit woord. La drukt hier geen aantal uit. Een bruikbaar contrast is une file (“een rij”), wanneer je niet naar een bepaalde rij verwijst. commence betekent hier “begint”. De basisvorm is commencer; commence is de tegenwoordige tijd bij een enkelvoudig onderwerp van de derde persoon, zoals la file. In deze vorm verdwijnt de infinitiefuitgang -er; de stam commenc- blijft behouden: commencer → commence. Voorbeeld: Le film commence. — “De film begint.” ici betekent “hier” en geeft de plaats aan. Het is een bijwoord en verandert niet mee met het onderwerp. Voorbeeld: Attendez ici. — “Wacht hier.” Samen vormen de delen La file commence ici. de betekenis “Hier begint de rij”. Het onderwerp La file staat voor het werkwoord commence; ici voegt de plaats toe waar het begin van de rij is. De tegenwoordige tijd beschrijft hier een huidige situatie.

3. Est-ce que j'ai besoin d'un ticket ?

   Heb ik een kaartje nodig?

   Est-ce que

   vraagconstructie: is het zo dat…?

   j'ai besoin

   ik heb nodig

   ticket

   kaartje

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que is een vaste vraagconstructie aan het begin van een Franse ja-neevraag. Ze maakt van de mededeling J'ai besoin d'un ticket een vraag, zonder de woordvolgorde van de mededeling te veranderen. Voorbeeld: Est-ce que vous avez un ticket ? = “Hebt u een kaartje?” j'ai besoin betekent hier “ik heb nodig”. De kern is avoir besoin de (“nodig hebben”): avoir is de basisvorm, en j'ai is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Het zelfstandig naamwoord besoin betekent in deze constructie “behoefte”, maar voor het bedoelde “nodig hebben” leert u het best de volledige combinatie avoir besoin de. Voorbeeld: J'ai besoin d'aide. = “Ik heb hulp nodig.” ticket is hier een zelfstandig naamwoord met de betekenis “kaartje”. Het Franse woord kan in andere contexten ook een ander soort ticket aanduiden, maar in deze zin gaat het om het kaartje dat men nodig heeft. Het meervoud is tickets: un ticket = “één kaartje/een kaartje”, des tickets = “kaartjes”. Voorbeeld: Le ticket est ici. = “Het kaartje is hier.” Na besoin komt het voorzetsel de. Voor een onbepaald mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord verschijnt de vóór un als d'un: besoin d'un ticket. un markeert hier een onbepaald enkelvoudig kaartje; op zichzelf zegt het niet noodzakelijk dat er precies één kaartje wordt geteld. Samen vormt de zin Est-ce que + j'ai besoin de + un ticket: “Heb ik een kaartje nodig?” De vraag gaat dus over de behoefte van de spreker aan een kaartje.

4. Prenez-en un dans cette boîte.

   Neem er een uit deze doos.

   Prenez-en

   neem er (van)

   un

   een

   dans

   in

   cette

   deze

   boîte

   doos

   Uitgebreide uitleg

   Prenez-en is de beleefde/meervoudige gebiedende vorm van prendre (“nemen”), met het voornaamwoord en eraan vast. prenez gebruik je wanneer je één persoon aanspreekt met vous of meerdere personen aanspreekt; bij één informeel aangesproken persoon is de gebiedende vorm prends. en verwijst hier naar één exemplaar uit een beschikbare groep of voorraad, zonder dat het specifieke voorwerp in deze zin wordt benoemd. In een bevestigende Franse gebiedende wijs staan zulke voornaamwoorden na het werkwoord en worden ze met een koppelteken verbonden: Prenez-en. = “Neem er wat van.” un betekent hier “één” en staat zelfstandig voor een niet nader benoemd voorwerp: Prenez-en un = “Neem er één.” Het is dus niet alleen het lidwoord vóór een genoemd zelfstandig naamwoord. De vorm is mannelijk enkelvoud; als het weggelaten voorwerp vrouwelijk is, verschijnt bijvoorbeeld une: Prenez-en une. = “Neem er één.” dans betekent “in”. Met een doos kan het een plaats binnen een recipiënt aangeven en in deze opdracht de bron van de keuze aanduiden. Voor een andere plaats kun je hetzelfde patroon gebruiken: Prenez-en un dans le panier. = “Neem er één uit de mand.” cette is het aanwijzende woord voor vrouwelijk enkelvoud (“deze” of, afhankelijk van de context, “die”). Het stemt hier af op boîte, niet op het voorwerp dat met un wordt bedoeld. Het mannelijke enkelvoud is ce vóór een medeklinker: ce panier = “deze mand”. boîte betekent “doos”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor cette en niet ce. Een bruikbare combinatie is une boîte (“een doos”) of la boîte (“de doos”). Samen bestaat de zin uit de gebiedende opdracht Prenez-en un (“Neem er één”) en de plaatsaanduiding dans cette boîte (“uit/in deze doos”). In de vaste vertaling wordt die plaatsaanduiding natuurlijk weergegeven als “uit deze doos”: de spreker zegt dat er één exemplaar uit de genoemde doos moet worden genomen. De zin spreekt de aangesprokene aan met de vous-vorm, maar vermeldt niet welk concreet voorwerp het is.

5. Quand est-ce que c'est mon tour ?

   Wanneer ben ik aan de beurt?

   Quand

   wanneer

   est-ce que

   vraagconstructie

   c'est

   het is

   mon

   mijn

   tour

   beurt

   Uitgebreide uitleg

   Quand betekent hier ‘wanneer’ en vraagt naar het tijdstip waarop iets gebeurt. Het kan vooraan in een vraag staan: Quand viens-tu ? betekent ‘Wanneer kom je?’. est-ce que is een vaste Franse vraagconstructie. Ze maakt van de daaropvolgende mededeling een vraag, zonder dat je de woordvolgorde van die mededeling hoeft om te keren. Bijvoorbeeld: Est-ce que vous venez ? — ‘Komt u?’. c'est is de vorm van ce plus est: letterlijk ‘dat/het is’. In deze zin vormt het samen met mon tour de uitdrukking ‘het is mijn beurt’. De apostrof in c'est geeft de samentrekking aan. mon betekent ‘mijn’ bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het stemt hier af op tour, niet op de persoon die spreekt. Bij een vrouwelijk enkelvoud staat meestal ma, bijvoorbeeld ma place — ‘mijn plaats’. tour betekent hier ‘beurt’, dus de gelegenheid om aan de beurt te komen. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un tour, mon tour. In andere contexten kan tour ook een ronde of een tocht betekenen; hier bepaalt mon plus de vaste betekenis van de uitdrukking dat het om een beurt gaat. Samen vormen de delen Quand est-ce que + c'est mon tour ? de vraag ‘Wanneer ben ik aan de beurt?’. De Franse zin vraagt dus wanneer de beurt van de spreker komt; hij stelt niet vast hoe lang die beurt duurt. Een herbruikbaar patroon is Quand est-ce que c'est ton tour ? — ‘Wanneer ben jij aan de beurt?’.

6. Vous êtes juste après cette personne.

   U bent na die persoon aan de beurt.

   Vous êtes

   u bent

   juste après

   direct na

   cette

   die

   personne

   persoon

   Uitgebreide uitleg

   Vous êtes betekent hier “u bent”. Vous is de onderwerpsvorm voor meervoud en ook voor een beleefde enkelvoudige aanspreking; êtes is de tegenwoordige tijd van être (“zijn”) bij vous. Vergelijk: Vous êtes prêt. — “U bent klaar.” De vorm êtes hoort dus bij être, niet bij het volgende zelfstandig naamwoord. juste après betekent “direct na”. Juste versterkt hier de tijds- of volgordeaanduiding après: het gaat om de positie onmiddellijk na iemand, niet om “na” in een vage volgorde. Herbruikbaar patroon: juste après + persoon of zaak — “direct na + persoon of zaak”. cette betekent hier “die/deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het aanwijst. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het Franse aanwijzend bepaald woord; de vorm past bij personne. Een voorbeeld: cette voiture — “die/deze auto”. De precieze keuze tussen “die” en “deze” hangt van de context af; in de vaste vertaling is de bedoelde betekenis “die”. personne betekent hier “persoon”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, ook wanneer de bedoelde persoon geen vrouw is. Daarom verschijnt hier de vorm cette: het grammaticale geslacht van personne is vrouwelijk en het aantal is enkelvoud. Een voorbeeld: une personne — “een persoon”. Samen vormt Vous êtes juste après cette personne de betekenis “U bent direct na die persoon”. In de gegeven context van de beurtvolgorde wordt dat natuurlijk weergegeven als: “U bent na die persoon aan de beurt.”

7. Je vais attendre ici.

   Ik wacht hier.

   Je vais

   ik ga

   attendre

   wachten

   ici

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Je vais betekent hier “ik ga” en bestaat uit het onderwerp je (“ik”) en de tegenwoordige vorm vais van aller (“gaan”). Samen met een infinitief vormt dit een veelgebruikte nabije-toekomstconstructie: je vais + infinitief = “ik ga …” of “ik ben van plan …”. Vais hoort dus bij aller, niet bij het werkwoord dat erop volgt. Bijvoorbeeld: Je vais partir. — “Ik ga vertrekken.” attendre betekent hier “wachten”. Dit is de infinitiefvorm; na vais blijft het werkwoord in de infinitief. De vervoegde vorm in een gewone tegenwoordige zin is bijvoorbeeld j’attends — “ik wacht”. Het werkwoord attendre kan ook “afwachten” betekenen, afhankelijk van de context, maar hier ondersteunt de vertaling de betekenis “wachten”. ici betekent “hier” en geeft de plaats aan. Het is een bijwoord en verandert niet mee met de persoon of het aantal. De zin wordt zo opgebouwd: Je vais (“ik ga”) + attendre (“wachten”) + ici (“hier”). Samen betekent Je vais attendre ici.: “Ik wacht hier.” In deze vertaling wordt de Franse nabije-toekomstconstructie natuurlijk weergegeven met de Nederlandse tegenwoordige tijd. De context ondersteunt dat de spreker op deze plaats wacht, maar legt niet vast hoe lang dat duurt.

8. La personne devant vous a presque fini.

   De persoon voor u is bijna klaar.

   personne

   persoon

   devant vous

   voor u

   presque

   bijna

   fini

   klaar

   Uitgebreide uitleg

   personne betekent hier “persoon”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une personne en met bepaald lidwoord la personne. Het grammaticale geslacht van personne volgt dus niet uit het geslacht van de bedoelde persoon. Voorbeeld: Cette personne attend. — “Deze persoon wacht.” devant vous betekent hier “voor u”, in de ruimtelijke zin van “vóór u/in uw nabijheid”. devant is een voorzetsel en vous is de vorm voor “u” (formeel enkelvoud) of “jullie/u” (meervoud); deze zin bepaalt niet welke van die twee aantallen bedoeld is. De woordgroep beschrijft de positie van de persoon. presque is een bijwoord dat “bijna” betekent: het maakt de daaropvolgende toestand of handeling nagenoeg, maar niet volledig, waar. Voorbeeld: Le travail est presque fini. — “Het werk is bijna klaar.” fini hoort bij het werkwoord finir, “eindigen” of “afmaken”. In a fini is fini het voltooid deelwoord en vormt het met a (een vorm van avoir) de passé composé: “heeft beëindigd/is klaar”. Hier gaat het om het einde van de handeling van de persoon. Omdat het passé composé met avoir wordt gevormd, krijgt fini in deze zin geen zichtbare aanpassing aan personne; personne is bovendien niet het grammaticale onderwerp van fini als bijvoeglijk naamwoord. De volledige structuur is La personne devant vous — “de persoon voor u” — gevolgd door a fini — “is klaar/heeft beëindigd”, met presque ertussen: a presque fini. Samen betekent de zin: “De persoon voor u is bijna klaar.”