De tafel controleren | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Regardons la liste.

   Laten we naar de lijst kijken.

   Regardons

   laten we kijken

   liste

   lijst

   Uitgebreide uitleg

   Regardons komt van regarder («kijken»). De vorm op -ons is hier de gebiedende wijs voor nous: de spreker stelt dus voor dat spreker en aangesprokene samen iets doen. Het is niet hetzelfde als het gewone tegenwoordige nous regardons («wij kijken»), hoewel de vorm identiek kan zijn; de context en de functie als aansporing geven hier de betekenis «laten we kijken». Vergelijk: Regardez ! = «Kijk!» tegen één of meer aangesproken personen, zonder de spreker in te sluiten. liste betekent «lijst» en is een zelfstandig naamwoord. Het lidwoord la ervoor is de bepaalde enkelvoudsvorm voor een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la liste = «de lijst». Het woord la drukt hier bepaaldheid uit, niet een hoeveelheid. Samen vormen Regardons la liste de herbruikbare structuur Regardons + [bepaald zelfstandig naamwoord]: «Laten we naar de [iets] kijken». In deze zin is la liste het object van regarder; in natuurlijk Nederlands wordt dat weergegeven als «naar de lijst kijken». De volledige betekenis is daarom: «Laten we naar de lijst kijken.»

2. Je l’ai ici.

   Ik heb hem hier.

   Je

   ik

   l’ai

   heb hem

   ici

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Je betekent hier “ik” en is het onderwerp: de spreker voert de handeling uit. Het is de eerste persoon enkelvoud. In een andere persoon verandert het onderwerp bijvoorbeeld: Tu l’as ici. = “Jij hebt hem hier.” l’ai bestaat uit twee grammaticale delen die door de apostrof aaneengeschreven zijn: l’ en ai. l’ is hier het directe objectpronomen le, “hem”, en verwijst volgens de vaste vertaling naar een mannelijk enkelvoudig object of persoon. le wordt vóór een klinker verkort tot l’; dat is elisie. ai is de eerste persoon enkelvoud van avoir (“hebben”): avoir → j’ai. Het is dus Je + l’ + ai, niet één enkel woord. In een bevestigende zin staat het objectpronomen vóór het vervoegde werkwoord. Vergelijk: Je le vois. = “Ik zie hem.” ici betekent “hier” en geeft de plaats aan. Het is een bijwoord en verandert niet naar persoon of getal. Een bruikbaar contrast is ici (“hier”) tegenover là (“daar”): Je l’ai là. = “Ik heb hem daar.” Samen vormen de delen Je l’ai ici. de betekenis: “Ik heb hem hier.” Je noemt de spreker als onderwerp, l’ het bedoelde mannelijke enkelvoudige object, ai drukt “heb” uit en ici plaatst dat object hier. De zin is een korte, neutrale mededeling.

3. Est-ce que les tasses sont prêtes ?

   Zijn de kopjes klaar?

   Est-ce que

   vraagmarkeerder aan het begin van een vraag

   tasses

   kopjes

   sont

   zijn

   prêtes

   klaar

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que staat aan het begin van een gewone ja-neevraag. Het markeert de vraag; de woorden erna behouden grotendeels hun normale volgorde. Voorbeeld: Est-ce que tu viens ? — Kom je? tasses betekent hier ‘kopjes’. Het is het meervoud van tasse, een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Het meervoud wordt hier zichtbaar gemaakt door de uitgang -s: une tasse — een kopje; des tasses — kopjes. sont is de vorm van être (‘zijn’) in de tegenwoordige tijd voor de derde persoon meervoud: ils/elles sont. Deze vorm past hier bij het meervoudige onderwerp les tasses. Voorbeeld: Les portes sont ouvertes. — De deuren zijn open. prêtes betekent hier ‘klaar’. Het is het bijvoeglijk naamwoord prêt in de vrouwelijke meervoudsvorm. De vorm stemt af op het vrouwelijke meervoud les tasses: prêt (mannelijk enkelvoud), prête (vrouwelijk enkelvoud), prêts (mannelijk meervoud), prêtes (vrouwelijk meervoud). Voorbeeld: Les valises sont prêtes. — De koffers zijn klaar. Samen vormt Est-ce que les tasses sont prêtes ? een vraag met de structuur Est-ce que + onderwerp + être + bijvoeglijk naamwoord: ‘Zijn de kopjes klaar?’

4. Je les ai toutes lavées.

   Ik heb ze allemaal gewassen.

   Je

   ik

   les

   ze

   ai

   heb

   toutes

   allemaal

   lavées

   gewassen

   Uitgebreide uitleg

   Je betekent hier “ik”: het is het onderwerp, dus degene die de handeling uitvoert. De vorm is hetzelfde voor mannelijk en vrouwelijk; in het meervoud wordt het nous (“wij”). les is hier het lijdend voorwerp: “ze” of “hen”. In deze context verwijst het, volgens de vaste vertaling en de vorige zin, naar de kopjes. Les is de meervoudsvorm; als het om één bepaald voorwerp ging, zou bijvoorbeeld le of la worden gebruikt, afhankelijk van het grammaticale geslacht. ai is de vorm van avoir (“hebben”) bij je. Samen met een voltooid deelwoord vormt het de passé composé, een veelgebruikte verleden tijd: j’ai parlé = “ik heb gesproken”. Het onderwerp bepaalt hier de vorm van avoir: j’ai, maar nous avons (“wij hebben”). toutes betekent hier “allemaal” en verwijst naar de vrouwelijke meervoudige groep die door les wordt aangeduid. De vrouwelijke meervoudsvorm is toutes; tous is de mannelijke of gemengde meervoudsvorm. Voorbeeld: Je les ai tous vus. = “Ik heb ze allemaal gezien.” Daar is tous mannelijk of gemengd, terwijl vus daarmee overeenkomt. lavées komt van het werkwoord laver (“wassen”) en betekent hier “gewassen”. De vorm is het voltooid deelwoord in het vrouwelijk meervoud: lavé (mannelijk enkelvoud), lavée (vrouwelijk enkelvoud), lavés (mannelijk meervoud), lavées (vrouwelijk meervoud). Omdat het lijdend voorwerp les vóór het voltooid deelwoord staat en naar de vrouwelijke meervoudige kopjes verwijst, krijgt lavées hier de uitgang -ées. Samen vormen de delen Je + les + ai + toutes + lavées: “Ik heb ze allemaal gewassen.” De volgorde is kenmerkend voor deze Franse zin: onderwerp + lijdend voorwerp + hulpwerkwoord + toutes + voltooid deelwoord. De voorafgaande context maakt duidelijk dat “ze allemaal” de kopjes zijn.

5. Est-ce qu’il manque quelque chose ?

   Ontbreekt er iets?

   Est-ce qu’il

   vraagpatroon: is het zo dat …?

   manque

   ontbreekt

   quelque chose

   iets

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu’il is een veelgebruikt Frans vraagpatroon: est-ce que maakt van de daaropvolgende mededeling een ja-neevraag. qu’il is de vaste samentrekking van que il; de apostrof hoort bij de spelling. il is hier het onderwerp in de constructie il manque ...; de zin identificeert niet zelfstandig wat er ontbreekt. manque komt van manquer en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. In deze zin betekent manquer niet dat iemand iemand anders mist, maar dat iets ontbreekt. In il manque quelque chose staat het ontbrekende element na het werkwoord. Voorbeeld: Il manque une assiette. — Er ontbreekt een bord. quelque chose is een onbepaald voornaamwoord met de betekenis ‘iets’. Het verwijst hier naar een niet nader genoemd ding; het stelt dus niet vast welk voorwerp bedoeld is. Vergelijk: Je cherche quelque chose. — Ik zoek iets. Samen vormen de delen de vraag Est-ce qu’il manque quelque chose ?: de spreker vraagt of er iets ontbreekt. De vaste vertaling is daarom: ‘Ontbreekt er iets?’

6. Nous avons encore besoin d’une cuillère.

   We hebben nog één lepel nodig.

   Nous

   wij

   avons … besoin d’

   nodig hebben

   encore

   nog

   cuillère

   lepel

   Uitgebreide uitleg

   Nous is het onderwerp: “wij”. Het is de eerste persoon meervoud. Het zegt hier dat de spreker samen met minstens één andere persoon handelt; wie die andere persoon is, wordt in deze zin niet verder gespecificeerd. avons besoin d’ bevat de vorm avons van avoir (“hebben”). Avons is de tegenwoordige tijd, eerste persoon meervoud: j’ai, tu as, il/elle a, nous avons. In de vaste constructie avoir besoin de betekent het geheel “nodig hebben”. Voor een klinker valt de slot-e van de weg: de une wordt d’une. Het volgende zelfstandige naamwoord hoort dus inhoudelijk bij deze constructie. encore betekent hier “nog”: er is aanvullend nog een lepel nodig. De betekenis is in deze zin niet “opnieuw” als herhaling van een handeling. cuillère betekent “lepel”. Het is een vrouwelijk Frans zelfstandig naamwoord; daarom staat er hier une in d’une cuillère. Une markeert een enkelvoudig, onbepaald zelfstandig naamwoord. In deze vaste vertaling wordt dat concreet weergegeven als “één lepel”. Samen vormen de delen: Nous avons besoin de + une cuillère → Nous avons besoin d’une cuillère. De hele zin betekent: “We hebben nog één lepel nodig.” Het patroon avoir besoin de + zelfstandig naamwoord is herbruikbaar, bijvoorbeeld: J’ai besoin d’un stylo. — “Ik heb een pen nodig.”

7. Je peux en chercher une autre.

   Ik kan er nog een halen.

   Je peux

   ik kan

   en

   er / ervan

   chercher

   zoeken

   une autre

   een andere

   Uitgebreide uitleg

   Je peux betekent hier dat de spreker in staat is of bereid is om iets te doen: “ik kan”. Peux is de vorm van pouvoir in de tegenwoordige tijd voor je; het werkwoord blijft vóór een infinitief staan: je peux + infinitief. Bijvoorbeeld: Je peux aider. — “Ik kan helpen.” En verwijst hier naar iets van de eerder besproken soort en voorkomt dat dat zelfstandig naamwoord opnieuw wordt genoemd. In de gegeven context gaat het om een lepel: de spreker kan er nog een zoeken. In andere zinnen kan en ook verwijzen naar iets dat met de wordt ingeleid, maar het vervangt niet zomaar elk willekeurig voornaamwoord. Chercher is de infinitief van “zoeken”. Na peux blijft deze vorm onveranderd: Je peux chercher ... — “Ik kan ... zoeken.” De vorm betekent hier niet “vinden”; zoeken beschrijft de handeling, zonder te beweren dat het voorwerp gevonden wordt. Bijvoorbeeld: Je cherche mes clés. — “Ik zoek mijn sleutels.” Une autre betekent “een andere” of, met een weggelaten zelfstandig naamwoord, “een andere”. Autre is hier de vorm van autre bij een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord; autre zelf verandert in het enkelvoud niet tussen mannelijk en vrouwelijk, terwijl het meervoud autres is. Het lidwoord une laat hier zien dat het weggelaten woord vrouwelijk enkelvoud is; het drukt in deze zin niet zelfstandig een specifiek aantal uit. Bijvoorbeeld: Je prends une autre cuillère. — “Ik neem een andere lepel.” Samen vormen de delen Je peux en chercher une autre: en verwijst terug naar de besproken soort, en une autre betekent dat het om een ander exemplaar daarvan gaat. De volledige betekenis is daarom: “Ik kan er nog een halen/zoeken.” Encore staat niet letterlijk in de Franse zin, maar “nog een” is een natuurlijke Nederlandse weergave van het idee van een ander exemplaar in deze context.

8. Alors, la table est mise.

   Dan is de tafel gedekt.

   Alors

   dan

   table

   tafel

   est mise

   is gedekt

   Uitgebreide uitleg

   Alors betekent hier “dan” en verbindt deze mededeling met wat eraan voorafgaat. Het kan in andere contexten ook “dus” of “toen” betekenen; hier past de overgangsbetekenis “dan”. table betekent “tafel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: daarom staat ervoor la en krijgt het voltooid deelwoord in mise de vrouwelijke enkelvoudsvorm. est mise bestaat uit est, de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”), en mise, het vrouwelijk enkelvoud van het voltooid deelwoord van mettre (“zetten”, “leggen”). In deze combinatie beschrijft het een resultaat: de tafel is gedekt of klaargezet. De vorm past bij la table; bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord zou het voltooid deelwoord bijvoorbeeld mis zijn. Het relevante patroon is être + voltooid deelwoord, waarmee een toestand of een passieve betekenis kan worden uitgedrukt. Voorbeeld: La table est mise. — “De tafel is gedekt.” Samen betekent Alors, la table est mise.: “Dan is de tafel gedekt.”