Alles controleren voor vertrek | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Est-ce qu'on a tout avant de partir ?

   Hebben we alles voordat we vertrekken?

   Est-ce qu'on

   vraagvorm met “we”

   a

   hebben

   tout

   alles

   avant de

   voordat

   partir

   vertrekken

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce qu'on is een vaste manier om in het Frans een ja-neevraag in te leiden. on is hier het onderwerp en betekent volgens de vertaling “we”. In informele taal kan on zo een groep aanduiden; het werkwoord staat daarbij in de derde persoon enkelvoud. a is de tegenwoordige tijd van avoir (“hebben”): on a = “we hebben”. Het is dus niet het werkwoord van on in een meervoudsvorm; on neemt hier de enkelvoudsvorm a. Voorbeeld: On a le temps. — “We hebben tijd.” tout betekent hier “alles” en staat zelfstandig als object van a. In andere contexten kan tout ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, maar hier verwijst het zelfstandig gebruik naar het geheel van wat nodig of bedoeld is. avant de betekent “voordat” wanneer er daarna een infinitief komt. De constructie is avant de + infinitief. partir is de infinitief “vertrekken”. Na avant de blijft het werkwoord in de infinitief: avant de partir = “voordat we vertrekken”. De vorm partir zelf geeft hier niet aan wie vertrekt; die persoon wordt door de context van de zin begrepen als dezelfde groep als bij on. Samen vormt Est-ce qu'on a tout avant de partir ? de vraag: “Hebben we alles voordat we vertrekken?” avant de partir geeft aan dat het hebben van alles vóór het vertrek wordt beoordeeld.

2. On vérifie maintenant.

   Laten we het nu controleren.

   On

   we (hier)

   vérifie

   controleert; kijkt na

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   On is hier het onderwerp en betekent volgens de vaste vertaling we: de spreker neemt zichzelf samen met anderen mee. Het Franse on is grammaticaal enkelvoudig, ook wanneer het naar meerdere mensen verwijst. Daarom staat er daarna de enkelvoudsvorm vérifie, niet een meervoudsvorm. Voorbeeld: On commence. — We beginnen. vérifie komt van het werkwoord vérifier en betekent hier controleren of nakijken. Het is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: je vérifie, tu vérifies, il/elle/on vérifie. De uitgang in vérifie hoort dus bij het werkwoord vérifier, niet bij on als zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: On vérifie la liste. — We controleren de lijst. maintenant betekent nu en geeft aan dat het controleren op dit moment gebeurt. Het verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Je le fais maintenant. — Ik doe het nu. Samen vormen On vérifie maintenant de betekenis Laten we het nu controleren. De Franse zin gebruikt daarvoor de combinatie on + een werkwoord in de tegenwoordige tijd; in deze vaste vertaling wordt die gezamenlijke, aansporende bedoeling weergegeven met laten we. Maintenant staat na de werkwoordsvorm en beperkt de handeling tot het huidige moment.

3. Tu as tes clés ?

   Heb je je sleutels?

   Tu

   je

   as

   hebt

   tes

   je

   clés

   sleutels

   Uitgebreide uitleg

   Tu betekent hier ‘je’ en is het onderwerp voor één aangesproken persoon in de informele aanspreekvorm. Het contrasteert met vous, dat onder andere voor meerdere personen of een formeel aangesproken persoon wordt gebruikt. as is de tegenwoordige tijd van avoir (‘hebben’) bij tu: tu as. De vorm as hoort dus bij de tweede persoon enkelvoud; bij je is het bijvoorbeeld j’ai. In deze vraag drukt avoir bezit of het bij zich hebben uit. tes betekent hier ‘je’ als bezitsbepaler bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het verwijst naar de aangesproken persoon, niet naar de spreker. De vorm is tes vóór meervoudige zelfstandige naamwoorden; bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld ton of ta, afhankelijk van het grammaticale geslacht van dat zelfstandig naamwoord. clés betekent ‘sleutels’. Het is het meervoud van clé (‘sleutel’). Het zelfstandig naamwoord clé is vrouwelijk, maar in clés is het meervoud vooral zichtbaar aan de uitgang -s; die -s wordt in deze uitspraak niet uitgesproken. Samen vormen Tu as tes clés ? de vraag ‘Heb je je sleutels?’. De combinatie tu as geeft ‘heb je’, en tes clés betekent ‘je sleutels’. In het Frans kan een gewone mededelende woordvolgorde met stijgende intonatie zo als vraag worden gebruikt; het vraagteken maakt die lezing hier expliciet.

4. Elles sont dans ma poche.

   Ze zitten in mijn zak.

   Elles

   ze (vrouwelijk meervoud)

   sont

   zijn

   dans

   in

   ma

   mijn

   poche

   zak

   Uitgebreide uitleg

   Elles betekent hier “ze” voor een meervoudige groep die grammaticaal vrouwelijk is. Het is de vrouwelijke meervoudsvorm van het persoonlijke voornaamwoord; de vorm voor één vrouwelijke persoon is elle. Voorbeeld: Elles arrivent. — “Ze komen aan.” Sont is de tegenwoordige tijd van être (“zijn”) in de derde persoon meervoud: elles sont = “ze zijn”. Dezelfde vorm hoort ook bij ils, dus sont zelf toont niet of de groep vrouwelijk of mannelijk is; dat blijkt hier uit elles. Voorbeeld: Elles sont prêtes. — “Ze zijn klaar.” Dans betekent “in” en geeft hier de plaats aan. Het staat vóór de plaatsaanduiding: dans + een plaats. Ma betekent “mijn” bij een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Het bezittelijk woord past zich hier aan poche aan, niet aan de bezitter. Vergelijk mon bij een enkelvoudig mannelijk zelfstandig naamwoord en mes bij meervoud. Voorbeeld: ma voiture — “mijn auto”. Poche betekent “zak” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une poche. Het kan bijvoorbeeld een zak in een kledingstuk of tas aanduiden; in deze zin wordt alleen de zak als plaats genoemd. Samen vormen de delen Elles sont (“ze zijn”) + dans ma poche (“in mijn zak”): “Ze zitten in mijn zak.” Het Nederlandse “zitten” vertaalt hier de Franse plaatsconstructie met être; het Franse werkwoord betekent letterlijk “zijn”, zonder dat daardoor een andere concrete handeling hoeft te worden toegevoegd.

5. Ton portefeuille est dans ton sac ?

   Zit je portemonnee in je tas?

   Ton

   jouw

   portefeuille

   portemonnee

   est

   is

   dans

   in

   sac

   tas

   Uitgebreide uitleg

   Ton betekent hier “jouw” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het is een bezittelijk woord dat zich in het Frans aanpast aan het bezeten zelfstandig naamwoord, niet aan de persoon die bezit. portefeuille is mannelijk enkelvoud, daarom staat hier ton. Hetzelfde patroon zie je later opnieuw in ton sac: “jouw tas”. Voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord is vaak ta gebruikelijk, bijvoorbeeld ta maison — “jouw huis”. portefeuille betekent hier “portemonnee”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is portefeuilles. De vorm blijft in het enkelvoud hetzelfde, ongeacht de bezitter: mon portefeuille, ton portefeuille — “mijn portemonnee”, “jouw portemonnee”. est is de vorm van être (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. In deze zin koppelt het de portemonnee aan zijn locatie: de portemonnee bevindt zich ergens. Vergelijk il est — “hij is” of “het is”, afhankelijk van de context — met ils sont — “zij zijn”. dans betekent “in” en geeft hier een plaats binnen iets aan. Het wordt gevolgd door het zelfstandig naamwoord of de naamwoordgroep die de plaats aanduidt. Voorbeeld: Le livre est dans le sac. — “Het boek zit in de tas.” ton sac betekent “jouw tas”. sac is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; het meervoud is sacs. Omdat sac mannelijk enkelvoud is, staat ervoor ton, net als bij ton portefeuille. De hele zin is een vraag: Ton portefeuille is het onderwerp, est betekent “is”, en dans ton sac geeft de plaats aan. Samen betekent Ton portefeuille est dans ton sac ?: “Zit je portemonnee in je tas?” In geschreven Frans kan een ja-neevraag zo met dezelfde woordvolgorde en een vraagteken worden gevormd.

6. Je l'ai mis dedans.

   Ik heb hem erin gedaan.

   Je

   ik

   l'

   hem

   ai

   heb

   mis

   gedaan; geplaatst

   dedans

   erin

   Uitgebreide uitleg

   Je betekent hier “ik” en is het onderwerpspronomen. Het hoort bij de eerste persoon enkelvoud. Bijvoorbeeld: Je comprends. — “Ik begrijp het.” l' is een verkorte vorm vóór een klinkerklank. Het is hier het lijdend voorwerp: volgens de vaste vertaling gaat het om “hem”, en in de gegeven context om de portefeuille. De spelling l' zelf laat niet zien of het voorwerp mannelijk of vrouwelijk is; vóór een medeklinker verschijnen de volledige vormen le en la. ai is de vorm van avoir (“hebben”) voor je: j'ai = “ik heb”. Samen met een voltooid deelwoord vormt dit de passé composé, een veelgebruikte verleden tijd: J'ai compris. — “Ik heb het begrepen.” mis is het voltooid deelwoord van mettre (“doen; plaatsen”), niet van avoir. De keten is mettre → mis; bijvoorbeeld: J'ai mis le livre sur la table. — “Ik heb het boek op tafel gelegd.” Hier staat mis in de mannelijke enkelvoudsvorm. Dat past bij het voorafgaande mannelijke enkelvoudige lijdend voorwerp in deze context; bij een vrouwelijk enkelvoudig voorwerp zou de voorafgaande vorm bijvoorbeeld mise kunnen zijn: Je l'ai mise dedans. dedans betekent hier “erin” of “daarbinnen”. Het is een bijwoord dat de plaats van het geplaatste voorwerp aanduidt. Het tegenovergestelde is dehors (“buiten; naar buiten”). Bijvoorbeeld: Mets-le dedans. — “Doe hem erin.” Samen vormen de delen Je + l'ai mis + dedans: “Ik heb hem erin gedaan.” Je l'ai mis betekent letterlijk dat de spreker het bedoelde voorwerp heeft geplaatst; dedans voegt de bestemming “erin” toe. De hele zin gebruikt dus de passé composé om een voltooide handeling in het verleden uit te drukken.

7. La porte est verrouillée ?

   Is de deur op slot?

   porte

   deur

   est

   is

   verrouillée

   op slot

   Uitgebreide uitleg

   porte betekent hier “deur”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. De vorm is hier enkelvoud; in het meervoud krijgt het een -s: portes (“deuren”). Het vrouwelijke geslacht wordt niet door het enkelvoud veroorzaakt, maar is een eigenschap van dit zelfstandig naamwoord; dat geslacht speelt wel een rol bij overeenstemming met andere woorden. est is de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd. Het past hier bij het onderwerp La porte en betekent “is”. Deze vorm draagt zelf geen zichtbare geslachtsmarkering. verrouillée betekent hier “op slot” of “vergrendeld”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van verrouillé, het voltooid deelwoord van verrouiller (“vergrendelen”). De uitgang -ée stemt hier overeen met het vrouwelijke enkelvoud van La porte. In deze zin beschrijft het woord de toestand van de deur; de zin zegt niet wanneer of door wie zij is vergrendeld. Samen vormen La porte est verrouillée de mededeling “De deur is op slot”. Door de vraagintonatie en het vraagteken wordt dit een ja-neevraag: “Is de deur op slot?”

8. Je viens de la vérifier.

   Ik heb het net gecontroleerd.

   Je viens de

   ik heb net ...

   la

   het

   vérifier

   controleren

   Uitgebreide uitleg

   Je viens de vormt hier samen met het volgende werkwoord de Franse constructie voor het recente verleden: venir de + infinitief betekent dat iets zojuist is gebeurd. Je is de vorm voor de spreker als onderwerp, en viens is de tegenwoordige tijd van venir bij je. De constructie drukt hier geen beweging uit; de betekenis komt uit het geheel viens de vérifier. Herbruikbaar patroon: Je viens de + infinitief = Ik heb net .... Voorbeeld: Je viens de partir. — Ik ben net vertrokken. la is een enkelvoudig vrouwelijk lijdend-voorwerpspronomen. Het betekent hier het en verwijst naar datgene wat gecontroleerd is; in de gegeven context gaat het om het onderwerp van de vraag over de deur. De vorm la staat vóór het werkwoord. Voor een mannelijk enkelvoudig lijdend voorwerp wordt in het Frans le gebruikt; vóór een klinker wordt la vaak verkort tot l’. vérifier is de infinitief met de betekenis controleren of nakijken. Na venir de blijft het werkwoord in de infinitief: Je viens de vérifier betekent Ik heb net gecontroleerd, niet een gewone tegenwoordige tijd. De vorm vérifier zelf markeert hier geen persoon of aantal; die informatie zit in viens. Samen geeft de volgorde onderwerp + recente-verledenconstructie + lijdend voorwerp + infinitief de betekenis: de spreker heeft het zojuist gecontroleerd. De vaste vertaling maakt duidelijk dat la hier als het wordt begrepen en dat de handeling net is uitgevoerd.