Een stoel kiezen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Quelle chaise devons-nous choisir ?

   Welke stoel zullen we kiezen?

   Quelle

   welke

   chaise

   stoel

   devons-nous

   moeten we

   choisir

   kiezen

   Uitgebreide uitleg

   Quelle betekent hier “welke” en staat vóór een zelfstandig naamwoord. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het vragend bepalend woord: quel (mannelijk enkelvoud), quelle (vrouwelijk enkelvoud), quels (mannelijk meervoud) en quelles (vrouwelijk meervoud). De vorm wordt dus gekozen op basis van chaise, niet op basis van de spreker. chaise betekent “stoel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une chaise, la chaise. In quelle chaise vraagt het woord naar één stoel uit een relevante keuze, zonder zelf een naam of verdere beschrijving van die stoel te geven. devons-nous bevat de vervoegde vorm devons van devoir (“moeten”) en het onderwerp nous (“we”). Devons is de tegenwoordige tijd, eerste persoon meervoud. In deze vraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: devons-nous. Dat is een gebruikelijke formele vraagvorm in het Frans. In een mededelende zin staat dezelfde combinatie als nous devons. Voorbeeld: Nous devons partir. — “We moeten vertrekken.” choisir betekent “kiezen”. Dit is de infinitief. Na devoir staat de volgende handeling in de infinitief: nous devons choisir betekent “we moeten kiezen”. De infinitief verandert hier niet mee met nous; de persoonsinformatie staat in devons. Samen vormt quelle chaise de vraag naar de stoel, devons-nous de vraagvorm met “moeten we”, en choisir de handeling. De volledige betekenis is daarom: “Welke stoel zullen we kiezen?” In deze context kan het antwoord bijvoorbeeld met een aanwijzend woord naar een bepaalde stoel verwijzen, maar de vraag zelf benoemt die stoel nog niet.

2. Celle-ci a l’air confortable.

   Deze ziet er comfortabel uit.

   Celle-ci

   deze

   a l’air

   ziet eruit / lijkt

   confortable

   comfortabel

   Uitgebreide uitleg

   Celle-ci verwijst hier naar de bedoelde vrouwelijke, enkelvoudige stoel uit de context: “deze”. Het is een zelfstandig gebruikt aanwijzend voornaamwoord; het vervangt dus een zelfstandig naamwoord. De vorm bestaat uit celle voor vrouwelijk enkelvoud en -ci voor iets dat als “deze” wordt aangewezen. Vergelijk celle-là voor “die”. Voorbeeld: Celle-ci est grande. — “Deze is groot.” a l’air is de vaste uitdrukking avoir l’air de + bijvoeglijk naamwoord, met de betekenis “er ... uitzien” of “... lijken”. In deze zin staat a, de derde persoon enkelvoud van avoir (“hebben”), maar de hele uitdrukking betekent niet letterlijk “heeft de lucht”. Voorbeeld: Il a l’air fatigué. — “Hij ziet er moe uit.” confortable betekent hier “comfortabel”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat de toestand of indruk van de aangeduide stoel beschrijft. De vorm confortable is zowel mannelijk als vrouwelijk enkelvoud; in het meervoud wordt dat confortables. Voorbeeld: Les chaises sont confortables. — “De stoelen zijn comfortabel.” Samen betekent Celle-ci a l’air confortable.: “Deze ziet er comfortabel uit.” Celle-ci wijst de stoel aan, en a l’air confortable beschrijft de indruk die deze stoel maakt.

3. L’autre chaise semble trop petite.

   De andere stoel lijkt te klein.

   L’autre

   de andere

   chaise

   stoel

   semble

   lijkt

   trop

   te

   petite

   klein

   Uitgebreide uitleg

   L’autre betekent hier “de andere”. Het is l’ plus autre; de apostrof is de Franse elisie vóór een klinker. Autre is een bijvoeglijk naamwoord en verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk: un autre choix, maar une autre chaise. Het bepaalde lidwoord past wel bij het zelfstandig naamwoord; in l’autre is het verkort weergegeven. chaise betekent “stoel” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Daarom krijgt het bijvoeglijk naamwoord later in de zin de vrouwelijke vorm petite. semble komt van sembler, “lijken”. Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: il/elle semble. Een veelgebruikt patroon is sembler + bijvoeglijk naamwoord, bijvoorbeeld: La pièce semble calme. — “De kamer lijkt rustig.” trop betekent “te” in de betekenis “meer dan wenselijk”. Het versterkt hier petite: de stoel is volgens de bedoelde beoordeling niet groot genoeg. Dit verschilt van très, dat alleen “erg/heel” betekent zonder noodzakelijk een ongewenste overschrijding: très petite = “heel klein”, trop petite = “te klein”. petite betekent hier “klein”. De basisvorm is petit; petite is de vrouwelijke enkelvoudsvorm die overeenkomt met chaise. In een voorbeeld met een mannelijk zelfstandig naamwoord staat de vorm petit: Le sac est petit. — “De tas is klein.” Samen vormt L’autre chaise semble trop petite. de betekenis “De andere stoel lijkt te klein.” De structuur is onderwerp + sembler + trop + bijvoeglijk naamwoord: de spreker beoordeelt de andere stoel als onvoldoende groot.

4. Alors, celle-ci devrait convenir.

   Dan zou deze moeten passen.

   Alors

   dan

   celle-ci

   deze

   devrait

   zou moeten

   convenir

   passen

   Uitgebreide uitleg

   Alors staat hier aan het begin als verbindend woord: “dan” of “dus”. Het koppelt deze uitspraak aan de voorafgaande situatie. Het is niet hetzelfde als een tijdsaanduiding in elke context; in deze zin geeft het een gevolgtrekking aan. celle-ci betekent hier “deze”. Dit is een zelfstandig gebruikt aanwijzend voornaamwoord: het vervangt een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, in plaats van het alleen te begeleiden. De vorm bestaat uit celle met -ci, dat de aangeduide keuze als “deze hier” markeert. Vergelijk: celui-ci voor een mannelijk enkelvoudig referent en celles-ci voor vrouwelijke meervoudige referenten. De vorm zegt iets over grammaticale vorm en aantal; ze geeft niet op zichzelf aan welk concreet object bedoeld is. devrait is de derde persoon enkelvoud van devoir in de conditionnel présent. De basisreeks is bijvoorbeeld devoir → il doit (tegenwoordige tijd) → il devrait (voorwaardelijke vorm). Hier drukt devrait een voorzichtige verwachting of geschiktheid uit: “zou moeten”. Het onderwerp is celle-ci, dus de enkelvoudige vorm past bij dat onderwerp. De conditionnel maakt de uitspraak minder absoluut dan doit (“moet”). convenir is een infinitief en betekent hier “passen” of “geschikt zijn”. Na devrait blijft het volgende werkwoord in de infinitief: devrait convenir. In een andere constructie kan convenir ook “bevallen” betekenen, maar de vaste vertaling ondersteunt hier de betekenis “passen”. Samen vormen de delen Alors + celle-ci + devrait convenir: “Dan zou deze moeten passen.” Alors geeft de gevolgtrekking aan, celle-ci is het aangeduide vrouwelijke enkelvoudige item, en devrait convenir zegt voorzichtig dat dit item geschikt zou moeten zijn.

5. Que penses-tu de la couleur vive ?

   Wat vind je van de felle kleur?

   Que

   wat

   penses-tu

   vind je

   couleur

   kleur

   vive

   fel

   Uitgebreide uitleg

   Que vraagt hier naar een beoordeling of mening: “wat”. In de vaste constructie Que penses-tu de ... ? betekent het niet “dat”, maar “wat denk je van ...?”. Een vergelijkbare vraag is Que fais-tu ? — “Wat doe je?” penses-tu komt van penser (“denken, vinden”). penses is de tegenwoordige tijd bij tu; bij inversie komt het onderwerp tu achter het werkwoord: tu penses → penses-tu. In deze vraag drukt penser de een mening over iets uit. Que penses-tu de ce livre ? betekent bijvoorbeeld: “Wat vind je van dit boek?” couleur is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: “kleur”. Het lidwoord in la couleur laat hier zien dat het om een bepaalde kleur gaat, niet om een onbepaalde hoeveelheid. Het meervoud is les couleurs. vive betekent hier “fel” of “levendig” en beschrijft couleur. Het bijvoeglijk naamwoord stemt af op het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord couleur. De basisvorm die je in woordenboeken vindt is vif; de vrouwelijke vorm is vive, en in het meervoud krijg je vifs (mannelijk) en vives (vrouwelijk). In deze context betekent vive niet “levend”. De combinatie de la couleur vive betekent “van de felle kleur”: de verbindt het onderwerp van de mening met penser, la hoort bij het vrouwelijke enkelvoud couleur, en vive specificeert die kleur. Samen vormt Que penses-tu de la couleur vive ? de vraag: “Wat vind je van de felle kleur?”

6. Grâce à sa couleur vive, on voit facilement la chaise.

   Door de felle kleur is de stoel makkelijk te zien.

   Grâce à

   dankzij

   sa

   zijn/haar/ervan

   couleur

   kleur

   vive

   fel

   on

   men

   voit

   ziet

   facilement

   gemakkelijk

   chaise

   stoel

   Uitgebreide uitleg

   Grâce à drukt een gunstige oorzaak uit: “dankzij”. Het wordt gevolgd door een zelfstandig naamwoord of een naamwoordgroep: Grâce à la lumière, on lit bien. — “Dankzij het licht leest men goed.” In deze zin introduceert het de reden waarom de stoel gemakkelijk zichtbaar is. sa is een bezittelijk woord vóór een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Het stemt hier af op couleur, niet op de bezitter: sa couleur betekent “zijn/haar kleur” of “de kleur ervan”. De precieze bezitter wordt in de vaste zin niet als afzonderlijk woord genoemd. Vergelijk: son livre — “zijn/haar boek”, omdat livre mannelijk is; sa chaise — “zijn/haar stoel”, omdat chaise vrouwelijk is. couleur betekent “kleur”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une couleur, la couleur. In sa couleur vive is het de kern van de naamwoordgroep; sa geeft bezit aan en vive beschrijft de kleur. vive betekent hier “fel” of “levendig” in de zin van een opvallende kleur. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord vif: vif (mannelijk enkelvoud), vive (vrouwelijk enkelvoud), vifs en vives (meervoud). De vorm vive past bij het vrouwelijke enkelvoud couleur. In deze context betekent het niet “levend”. Voorbeeld: une lumière vive — “een fel licht”. on is een Frans onderwerppronomen dat vaak “men” of “je” in algemene zin betekent. Het verwijst hier niet noodzakelijk naar een specifiek genoemde persoon. Het werkwoord na on staat in de derde persoon enkelvoud. Voorbeeld: On comprend facilement. — “Men begrijpt het gemakkelijk.” voit is de tegenwoordige tijd van voir (“zien”), in de derde persoon enkelvoud: on voit — “men ziet”. De vorm voit hoort bij het onderwerp on; het is niet de infinitief voir. Voorbeeld: On voit la mer. — “Men ziet de zee.” facilement is een bijwoord en betekent “gemakkelijk”. Het beschrijft hier de manier waarop men ziet: het zien gebeurt zonder moeite. Het hangt samen met facile (“gemakkelijk”), maar facilement beschrijft een werkwoord en niet rechtstreeks een zelfstandig naamwoord. chaise betekent “stoel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une chaise, la chaise. In de zin staat la chaise, dus “de stoel”; het lidwoord markeert hier bepaaldheid, niet een nieuw aantal. Samen vormt Grâce à sa couleur vive de reden: “dankzij zijn/haar felle kleur” of natuurlijker “dankzij de felle kleur ervan”. Daarna geeft on voit facilement la chaise weer wat door die reden mogelijk is: “men kan de stoel gemakkelijk zien”. De volledige betekenis is dus: “Door de felle kleur is de stoel makkelijk te zien.”

7. Choisissons cette chaise.

   Laten we deze stoel kiezen.

   Choisissons

   laten we kiezen

   cette

   deze

   chaise

   stoel

   Uitgebreide uitleg

   Choisissons betekent hier “laten we kiezen”. De vorm komt van choisir (“kiezen”) en is de nous-vorm van de gebiedende wijs: de spreker stelt voor dat de spreker en anderen samen iets doen. Voorbeeld: Choisissons une table. — “Laten we een tafel kiezen.” De vorm is aan de buitenkant gelijk aan de tegenwoordige-tijdsvorm nous choisissons (“wij kiezen”); de bedoeling en zinscontext maken hier het voorstel duidelijk. cette betekent “deze” en staat bij een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Het past hier bij chaise, dat vrouwelijk is. De vorm verandert volgens het geslacht en getal van het zelfstandig naamwoord: ce bij een mannelijk enkelvoud, cette bij een vrouwelijk enkelvoud en ces bij een meervoud. Voorbeeld: cette table — “deze tafel”. chaise betekent “stoel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor cette en niet ce. Het meervoud is chaises: des chaises betekent “stoelen”. Samen vormen de delen Choisissons cette chaise. de betekenis “Laten we deze stoel kiezen.” De eerste vorm drukt een gezamenlijk voorstel uit, en cette chaise benoemt het gekozen object.

8. Je vais la mettre ici.

   Ik zet hem hier neer.

   Je vais

   ik ga

   la

   hem, verwijzend naar de stoel

   mettre

   neerzetten

   ici

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Je vais betekent hier “ik ga” en vormt samen met het daaropvolgende hele werkwoord de nabije toekomst: je vais + infinitief. vais is de vorm van aller bij je; de infinitief daarna benoemt wat de spreker gaat doen. Voorbeeld: Je vais attendre. — “Ik ga wachten.” la is hier het vrouwelijke enkelvoudige lijdendvoorwerp; het verwijst volgens de vertaling en de voorafgaande zin naar cette chaise (“deze stoel”). Het voornaamwoord staat in het Frans vóór het infinitief: Je vais la mettre, niet na mettre. De vorm la past bij een vrouwelijk enkelvoudig referent; voor een mannelijk enkelvoudig referent staat in dezelfde functie le. mettre is de infinitief van “neerzetten” of algemener “plaatsen”. In deze zin krijgt het door la een direct object: de stoel wordt ergens geplaatst. Voorbeeld: Je vais mettre le livre ici. — “Ik ga het boek hier neerzetten.” ici betekent “hier” en geeft de plaats van het neerzetten aan. Het is een plaatsbijwoord en verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord. Samen betekent Je vais + la mettre + ici: “Ik ga hem hier neerzetten.” De Nederlandse vertaling gebruikt hem voor de stoel, maar in het Frans is het overeenkomstige objectvoornaamwoord la, omdat chaise vrouwelijk is.