Vermoeide ogen verzorgen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Mes yeux sont fatigués.

   Mijn ogen zijn moe.

   Mes

   mijn

   yeux

   ogen

   sont

   zijn

   fatigués

   moe

   Uitgebreide uitleg

   Mes betekent hier “mijn” en staat voor een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het verandert niet volgens het geslacht van dat zelfstandig naamwoord: mes yeux betekent “mijn ogen”, terwijl mon œil “mijn oog” betekent en ma main “mijn hand”. yeux betekent “ogen”. Dit is het meervoud van œil (“oog”); het meervoud is dus onregelmatig en niet gevormd door eenvoudig een uitgang aan œil toe te voegen. Voorbeelden: un œil — “een oog”; deux yeux — “twee ogen”. sont is de derde persoon meervoud van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd. De vorm past bij het meervoudige onderwerp mes yeux. De relevante vormen zijn bijvoorbeeld je suis — “ik ben”, il est — “hij is” en ils sont — “zij zijn”. fatigués betekent hier “moe” of “vermoeid”. Het is het bijvoeglijk naamwoord fatigué in het mannelijk meervoud, omdat yeux grammaticaal mannelijk meervoud is. Het bijvoeglijk naamwoord stemt dus in getal en geslacht af op yeux: un œil fatigué — “een vermoeid oog”; mes yeux sont fatigués — “mijn ogen zijn moe”. Samen vormen mes yeux het onderwerp, sont de vorm van “zijn”, en fatigués de toestand van de ogen. De volledige zin betekent daarom: “Mijn ogen zijn moe.”

2. L'écran est peut-être trop lumineux.

   Het scherm is misschien te helder.

   L'écran

   het scherm

   est

   is

   peut-être

   misschien

   trop

   te

   lumineux

   helder

   Uitgebreide uitleg

   L'écran betekent hier “het scherm”. Het zelfstandig naamwoord écran is mannelijk; le wordt vóór een klinker l'. Het meervoud is les écrans. Voorbeeld: L'écran est noir. — “Het scherm is zwart.” est is de vorm van être (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud. De vorm être is de infinitief; vergelijk je suis (“ik ben”) en ils sont (“zij zijn”). Hier verbindt est het scherm met de beschrijving die erop volgt. peut-être betekent “misschien” en drukt onzekerheid uit. Het is een vaste bijwoordelijke uitdrukking. Voorbeeld: Peut-être qu'il vient. — “Misschien komt hij.” trop betekent hier “te”, in de betekenis “overmatig”. Het geeft aan dat de helderheid boven het gewenste niveau ligt. Dat verschilt van très (“erg”): très lumineux betekent “erg helder”, zonder op zichzelf te zeggen dat het té helder is. lumineux betekent hier “helder” of “lichtgevend”. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord lumineux, passend bij het mannelijke enkelvoud écran. De vrouwelijke vorm is lumineuse, bijvoorbeeld in une pièce lumineuse — “een heldere kamer”. In deze zin beschrijft trop lumineux dus het scherm, niet peut-être. Samen vormen de delen L'écran est (“Het scherm is”), peut-être (“misschien”) en trop lumineux (“te helder”). De volledige betekenis is: “Het scherm is misschien te helder.” De zin presenteert dat als een mogelijkheid, niet als een zekere vaststelling.

3. Je peux le rendre plus sombre ?

   Kan ik het donkerder maken?

   Je peux

   ik kan

   le

   het; lijdend voorwerp als voornaamwoord

   rendre

   maken

   plus sombre

   donkerder

   Uitgebreide uitleg

   Je peux bevat je (“ik”) en de eerste persoon enkelvoud van pouvoir (“kunnen”): je peux. Het werkwoord pouvoir staat hier vóór een infinitief en drukt uit dat de spreker iets kan of mag doen. Voorbeelden: Je peux venir. — “Ik kan komen.” Tu peux attendre. — “Je kunt wachten.” le is een mannelijk enkelvoudig lijdend-voornaamwoord. In deze context verwijst het, overeenkomstig de vertaling en de voorafgaande zin, naar het scherm. Het staat vóór de infinitief: le rendre, niet na het werkwoord zoals in het Nederlands vaak gebeurt. Een voorbeeld is Je peux le voir. — “Ik kan het zien.” rendre is de infinitief van “maken” in de constructie rendre quelque chose + bijvoeglijk naamwoord: iets een bepaalde eigenschap geven. Het zelfstandig gebruikte werkwoord heeft onder andere de vormen je rends, tu rends en il/elle rend; in deze zin blijft het de infinitief omdat het na peux staat. Bijvoorbeeld: Je rends la pièce plus calme. — “Ik maak de kamer rustiger.” plus sombre betekent “donkerder”. sombre is het bijvoeglijk naamwoord “donker”; plus sombre is de vergrotende trap met plus (“meer”). Het bijvoeglijk naamwoord beschrijft hier het voorwerp dat door rendre wordt veranderd. Bijvoorbeeld: Cette couleur est plus sombre. — “Deze kleur is donkerder.” Samen vormen Je peux le rendre plus sombre ? de vraag of de spreker het bedoelde scherm donkerder kan maken: “Kan ik het donkerder maken?” De vraagintonatie maakt van de mededeling een vraag; de Franse woordvolgorde blijft hier geschikt voor een gewone gesproken vraag.

4. Essaie de baisser la luminosité.

   Probeer de helderheid lager te zetten.

   Essaie de

   probeer te

   baisser

   lager zetten

   la luminosité

   de helderheid

   Uitgebreide uitleg

   Essaie de komt van essayer de + infinitief en is hier de gebiedende wijs voor één aangesproken persoon: “probeer …”. De vorm essaie hoort bij essayer; het is niet de infinitief. Bijvoorbeeld: Essaie de fermer la porte. — “Probeer de deur te sluiten.” baisser betekent hier “lager zetten” of “verminderen”. Het staat als infinitief na de in de constructie essayer de + infinitief. Het werkwoord kan ook letterlijk “zakken” of “dalen” betekenen, maar in deze zin gaat het om het verlagen van een instelbare waarde. Bijvoorbeeld: Je vais baisser le son. — “Ik ga het geluid zachter zetten.” la luminosité betekent “de helderheid”. Luminosité is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; la is het daarbij passende bepaalde lidwoord. Het woord verwijst hier naar de helderheidsinstelling, niet naar een persoon of handeling. Bijvoorbeeld: La luminosité est trop forte. — “De helderheid is te hoog.” Samen vormt Essaie de baisser la luminosité de aansporing “Probeer de helderheid lager te zetten.” De structuur is Essaie de + infinitiefgroep: eerst de aansporing, daarna de handeling die geprobeerd moet worden.

5. Je devrais aussi reposer mes yeux.

   Ik moet mijn ogen ook laten rusten.

   Je devrais

   ik zou moeten

   aussi

   ook

   reposer

   rusten

   mes yeux

   mijn ogen

   Uitgebreide uitleg

   Je devrais betekent hier “ik zou moeten”. Devrais is de conditionnel présent van devoir bij je: je dois = “ik moet” en je devrais = “ik zou moeten / ik zou er goed aan doen”. De conditionnel maakt de aansporing minder direct dan de tegenwoordige tijd. Voorbeeld: Tu devrais dormir. — “Je zou moeten slapen.” aussi betekent “ook” en voegt deze handeling toe aan een andere relevante handeling. De plaatsing vóór het werkwoord reposer is hier natuurlijk: Je devrais aussi... = “Ik zou ook ... moeten”. reposer is een infinitief en betekent hier “laten rusten” in de uitdrukking reposer ses yeux: de ogen rust geven. Het is dus niet de betekenis “opnieuw neerleggen” die het woord in andere contexten kan hebben. Na een vervoegd werkwoord zoals devrais blijft het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Je devrais reposer mes jambes. — “Ik zou mijn benen moeten laten rusten.” mes yeux betekent “mijn ogen”. Mes is het bezittelijk woord voor “mijn” bij een meervoudig zelfstandig naamwoord; het verandert hier niet naar geslacht. Yeux is het meervoud van œil (“oog”); dit is een onregelmatige meervoudsvorm. In reposer mes yeux is mes yeux datgene wat rust krijgt, terwijl mes aangeeft dat de ogen bij de spreker horen. Samen vormt Je devrais aussi reposer mes yeux de betekenis: “Ik zou mijn ogen ook moeten laten rusten.” De structuur is onderwerp + conditionnel van devoir + aussi + infinitief + lijdend voorwerp: de spreker noemt het laten rusten van de eigen ogen als een extra handeling die volgens hem of haar verstandig zou zijn.

6. Regarde maintenant loin de l'écran.

   Kijk nu weg van het scherm.

   Regarde

   kijk

   maintenant

   nu

   loin de

   weg van

   l'écran

   het scherm

   Uitgebreide uitleg

   Regarde is hier de gebiedende wijs van regarder (“kijken”) voor één aangesproken persoon. De vorm betekent dus “kijk!”. In een beleefde of meervoudige aanspreking gebruikt het Frans regardez. maintenant betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Voorbeeld: Écoute maintenant. — “Luister nu.” loin de is een vaste combinatie met de betekenis “ver van” of, bij een beweging of richtingsinstructie zoals hier, “weg van”. loin drukt afstand uit en de verbindt die afstand met datgene waarvan men weggaat. Voorbeeld: Éloigne la chaise loin de la porte. — “Zet de stoel ver van de deur.” l'écran betekent hier “het scherm”. Dit is de vorm van le vóór een klinker: le écran wordt niet gebruikt; le wordt l'. Het zelfstandig naamwoord is écran, met het lidwoord un écran (“een scherm”) of l'écran (“het scherm”). Samen vormt Regarde maintenant loin de l'écran. een directe instructie: “Kijk nu weg van het scherm.” Regarde geeft de opdracht, maintenant zegt wanneer, en loin de l'écran geeft de richting of afstand aan: weg van het scherm. In de gegeven context past dit bij het laten rusten van de ogen.

7. Ça va mieux.

   Dat voelt beter.

   Ça va

   Het gaat / het voelt

   mieux

   beter

   Uitgebreide uitleg

   Ça va is een veelgebruikte uitdrukking met de betekenis ‘het gaat’; in deze zin past, volgens de vaste vertaling, ‘dat voelt’. va is de vorm van aller (‘gaan’) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. ça is een aanwijzend voornaamwoord; hier verwijst het naar datgene waarvan de toestand wordt beoordeeld, zonder dat het precies benoemd wordt. Voorbeeld: Ça va. — ‘Het gaat.’ mieux betekent hier ‘beter’. Het is de vergelijkende vorm van het bijwoord bien (‘goed’): bien → mieux. Als bijwoord beschrijft mieux hier hoe het gaat of aanvoelt, niet een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Je vais mieux. — ‘Het gaat beter met me.’ Samen vormen Ça va en mieux de betekenis ‘Dat voelt beter.’ mieux vergelijkt de huidige toestand met een eerdere toestand: die is nu beter. De volledige uitdrukking is dus Ça va mieux.

8. Fais encore une pause plus tard.

   Neem later nog een pauze.

   Fais

   neem

   encore

   nog

   une pause

   een pauze

   plus tard

   later

   Uitgebreide uitleg

   Fais is hier de gebiedende wijs van faire (“doen/maken”) voor één aangesproken persoon. In deze zin betekent het, samen met het volgende zelfstandig naamwoord, “neem”. De gebiedende wijs gebruikt vaak geen uitgesproken onderwerp: Fais une pause. = “Neem een pauze.” Encore betekent hier “nog”: de handeling of het nemen van een pauze wordt als een extra keer voorgesteld. De betekenis is niet automatisch “opnieuw”; de precieze lezing hangt van de context af. In Fais encore une pause past “neem nog een pauze”. Une pause betekent “een pauze”. Pause is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het onbepaalde lidwoord in deze vorm als une. Het lidwoord geeft hier geen specifieke numerieke nadruk: de uitdrukking noemt eenvoudig een pauze. Faire une pause is een veelgebruikte combinatie voor “een pauze nemen”. Plus tard betekent “later”, dus op een later moment dan het moment waarover wordt gesproken. Het is een tijdsbepaling en verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Je reviendrai plus tard. = “Ik kom later terug.” Samen vormt Fais encore une pause plus tard de gebiedende zin “Neem later nog een pauze.” Fais geeft de aansporing, encore une pause benoemt de extra pauze, en plus tard plaatst die handeling op een later moment.