De gedeelde keuken schoonhouden | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Est-ce que je peux laver ma tasse ici ?

   Kan ik mijn kopje hier afwassen?

   Est-ce que je peux

   kan ik …?

   laver

   afwassen

   ma tasse

   mijn kopje

   ici

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que je peux is een vaste manier om in het Frans een ja-neevraag te vormen: “kan/mag ik …?” peux is de vorm van pouvoir (“kunnen, mogen”) bij je in de tegenwoordige tijd. Na pouvoir staat het volgende werkwoord in de infinitief, dus laver, niet een vervoegde vorm. Voorbeeld: Est-ce que je peux entrer ? — “Kan/mag ik binnenkomen?” laver betekent hier “afwassen”: iets met water schoonmaken. Het is de infinitief van het werkwoord; vervoegde voorbeelden zijn je lave — “ik was af” en nous lavons — “wij wassen af”. De keuze van het concrete object bepaalt hier wat je afwast; in deze zin is dat een kopje. ma tasse betekent “mijn kopje”. tasse is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, en het bezittelijk woord ma stemt daarmee overeen. ma drukt bezit uit, niet op zichzelf een aantal uit. Vergelijk: mon verre — “mijn glas”, waarbij mon bij het mannelijke enkelvoudige verre hoort. Voorbeeld: Je lave ma tasse. — “Ik was mijn kopje af.” ici betekent “hier” en geeft de plaats aan van de handeling. Het verwijst in deze zin naar de plaats waar de spreker zich bevindt of waar de handeling kan plaatsvinden; het bepaalt niet wie de eigenaar van het kopje is. Voorbeeld: Je peux laver la tasse ici. — “Ik kan het kopje hier afwassen.” Samen vormen Est-ce que je peux plus de infinitief laver een vraag naar de mogelijkheid of toestemming om iets te doen. ma tasse is het object van laver, en ici geeft de plaats aan. De volledige betekenis is daarom: “Kan ik mijn kopje hier afwassen?”

2. Utilise l'évier à gauche.

   Gebruik de gootsteen aan de linkerkant.

   Utilise

   gebruik

   l'évier

   de gootsteen

   à gauche

   aan de linkerkant

   Uitgebreide uitleg

   Utilise is hier de gebiedende wijs van utiliser (“gebruiken”) voor tu. De vorm geeft een rechtstreeks verzoek of bevel aan één aangesproken persoon. In een neutrale mededeling staat bijvoorbeeld Tu utilises l'évier (“Je gebruikt de gootsteen”); voor een beleefde of meervoudige aanspreking wordt de passende vorm van vous gebruikt. l'évier betekent hier “de gootsteen”. Het basiswoord is évier, een mannelijk zelfstandig naamwoord; l' is de bepaalde enkelvoudige vorm vóór een klinker, waarbij le wordt ingekort tot l'. Bijvoorbeeld: un évier betekent “een gootsteen” en les éviers “de gootstenen”. à gauche betekent “aan de linkerkant” of kortweg “links”. Dit is een vaste plaatsaanduiding: à wordt hier gecombineerd met gauche om de locatie aan te geven. Het tegengestelde is à droite (“aan de rechterkant”). Bijvoorbeeld: La tasse est à gauche betekent “Het kopje staat links”. Samen vormt Utilise l'évier à gauche een bevel: “Gebruik de gootsteen aan de linkerkant.” à gauche specificeert welke gootsteen bedoeld wordt; het zegt waar die zich bevindt. De gebiedende wijs laat het onderwerp tu onuitgesproken, zoals vaak in Franse bevelzinnen.

3. Je veux garder l'espace propre.

   Ik wil de ruimte schoon houden.

   veux

   wil

   garder

   houden

   l'espace

   de ruimte

   propre

   schoon

   Uitgebreide uitleg

   veux komt van vouloir en is hier de vorm voor je in de tegenwoordige tijd: je veux = “ik wil”. Het is een werkwoord van willen; daarna staat de gewenste handeling in de infinitief. Voorbeeld: Je veux dormir. — “Ik wil slapen.” garder is de infinitief “houden” of “bewaren”. Na je veux blijft het werkwoord in de infinitief: je veux garder = “ik wil houden”. Voorbeeld: Nous voulons garder la porte ouverte. — “Wij willen de deur openhouden.” De vorm voulons hoort bij nous, maar garder verandert hier niet. l'espace betekent hier “de ruimte”. espace is een mannelijk zelfstandig naamwoord; l' is de elisie van het lidwoord le vóór een klinker. In deze zin verwijst de betekenis volgens de vertaling naar de ruimte die schoon moet blijven. Voorbeeld: L'espace est grand. — “De ruimte is groot.” propre betekent hier “schoon”. Het is een bijvoeglijk naamwoord. De enkelvoudsvorm propre is hetzelfde voor mannelijke en vrouwelijke zelfstandige naamwoorden; in het meervoud wordt dat propres. In garder l'espace propre staat het na het zelfstandig naamwoord en beschrijft het de toestand waarin de ruimte gehouden moet worden. Voorbeeld: Je garde la cuisine propre. — “Ik houd de keuken schoon.” Samen vormen Je veux garder l'espace propre de structuur je veux + infinitief + zelfstandig naamwoord + bijvoeglijk naamwoord: “Ik wil de ruimte schoon houden.” De spreker drukt dus een wens of bedoeling uit om de ruimte in een schone toestand te houden.

4. Essuie la table quand tu as fini, s'il te plaît.

   Veeg de tafel af als je klaar bent, alsjeblieft.

   Essuie

   veeg af

   la table

   de tafel

   quand

   wanneer; als

   tu as fini

   je bent klaar

   s'il te plaît

   alsjeblieft

   Uitgebreide uitleg

   Essuie betekent hier “veeg af” en is de gebiedende wijs van essuyer (“afvegen”). De vorm is gericht aan één persoon met tu; daarom staat er geen onderwerp vóór het werkwoord. Vergelijk in een herbruikbaar patroon: Essuie la table. — “Veeg de tafel af.” De gebiedende wijs voor meerdere personen of een beleefde vous-aanspreking is essuyez. la table betekent “de tafel”. table is een zelfstandig naamwoord met het bepaalde lidwoord la; het lidwoord hoort bij dit Franse woord en betekent hier niet “één”. Een nuttig contrast is la table tegenover une table — “de tafel” tegenover “een tafel”. quand verbindt hier de hoofdhandeling met een tijdsvoorwaarde en betekent “als” of “wanneer”: de tafel moet worden afgeveegd op het moment dat de andere handeling voltooid is. Het is hier dus geen vraagwoord. Voorbeeld: Quand tu arrives, appelle-moi. — “Als je aankomt, bel me.” tu as fini betekent hier “je bent klaar” of letterlijker “je hebt afgemaakt”. as is de tegenwoordige tijd van avoir bij tu, en fini is het voltooid deelwoord van finir. Samen vormen ze de passé composé, die hier een afgeronde handeling uitdrukt. Het onderwerp is tu, niet het voorafgaande zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Tu as fini le travail. — “Je hebt het werk afgemaakt.” s'il te plaît is een vaste beleefdheidsformule met de betekenis “alsjeblieft”. Ze verzacht het verzoek aan één aangesproken persoon. Bij vous is de overeenkomstige vorm s'il vous plaît. Samen bestaat de zin uit een bevel (Essuie la table), gevolgd door de tijdsbepaling (quand tu as fini) en de beleefdheidsformule (s'il te plaît). De volledige betekenis is: “Veeg de tafel af als je klaar bent, alsjeblieft.”

5. Est-ce que les déchets vont dans cette poubelle ?

   Hoort het afval in deze bak?

   Est-ce que

   vraaginleiding

   les déchets

   het afval

   vont

   gaan

   dans

   in

   cette

   deze

   poubelle

   afvalbak

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que staat aan het begin van een gewone Franse ja/nee-vraag. Het maakt van de mededeling Les déchets vont dans cette poubelle een vraag, zonder de woordvolgorde van die mededeling te veranderen. Een vergelijkbaar patroon is Est-ce que tu viens ? — “Kom je?” les déchets betekent hier “het afval”. déchet is een telbaar zelfstandig naamwoord; het meervoud is déchets, en les markeert hier het meervoud. Het werkwoord en het lidwoord sluiten daarbij aan: les déchets vont. vont is de vorm van aller (“gaan”) voor de derde persoon meervoud in de tegenwoordige tijd: je vais, tu vas, il/elle va, nous allons, vous allez, ils/elles vont. In deze zin beschrijft vont niet noodzakelijk een bewuste verplaatsing; samen met dans geeft het aan waar het afval terecht hoort te komen of naartoe gaat. dans betekent “in” wanneer iets zich binnenin een ruimte of houder bevindt of daarin terechtkomt. In vont dans verbindt het de beweging of bestemming met de bak. Voorbeeld: Mets le papier dans la boîte. — “Doe het papier in de doos.” cette betekent “deze” en staat bij een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Het verwijst hier naar poubelle; de vorm wordt dus bepaald door het grammaticale geslacht en getal van dat zelfstandig naamwoord, niet door de hoeveelheid afval. Vergelijk ce bac (“deze bak”, mannelijk) en ces bacs (“deze bakken”, meervoud). poubelle is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor “afvalbak” of “prullenbak”. Het meervoud is poubelles; daarom is cette poubelle enkelvoud en vrouwelijk, terwijl ces poubelles “deze afvalbakken” betekent. Samen vormen de delen: Est-ce que maakt de vraag, les déchets is datgene waarover gevraagd wordt, vont dans geeft de bestemming aan, en cette poubelle benoemt de aangewezen afvalbak. De volledige betekenis is: “Hoort het afval in deze bak?”

6. Mets-le dans la poubelle près de la porte.

   Doe het in de bak bij de deur.

   Mets-le

   Doe het

   dans

   in

   la poubelle

   de bak

   près de

   bij / dichtbij

   la porte

   de deur

   Uitgebreide uitleg

   Mets-le betekent hier: zet of leg het. Mets is de gebiedende wijs voor één aangesproken persoon van mettre (“zetten, leggen”): mettre → mets in de gebiedende wijs voor tu. Het korte voornaamwoord le is het lijdend voorwerp (“het”). In een bevestigende Franse gebiedende wijs staat zo’n voornaamwoord achter het werkwoord en wordt het met een koppelteken verbonden: Mets-le ! = “Zet het!” dans betekent “in” en geeft hier de plaats of bestemming aan waar iets moet komen. Een bruikbaar patroon is mettre quelque chose dans quelque chose (“iets in iets zetten of leggen”). Voorbeeld: Mets le livre dans le sac. = “Leg het boek in de tas.” la poubelle betekent hier “de afvalbak”. Poubelle is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het lidwoord la. Het woord kan in andere contexten ook naar een vuilniscontainer of afvalemmer verwijzen, maar hier past de betekenis “bak” bij de vaste vertaling. près de betekent “bij” of “dicht bij”. Het is een vaste voorzetseluitdrukking: près de + zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: La chaise est près de la fenêtre. = “De stoel staat bij het raam.” la porte betekent “de deur”. Ook porte is vrouwelijk, vandaar la. De woordgroep près de la porte specificeert de plaats: bij de deur. Samen vormt de zin de gebiedende opdracht: Mets-le + dans la poubelle + près de la porte = “Doe het in de bak bij de deur.” Dans la poubelle geeft aan waarheen of waarin iets moet worden geplaatst; près de la porte bepaalt de plaats van die bak.

7. Je m'en occupe maintenant.

   Ik regel het nu.

   Je

   ik

   m'en occupe

   regel het

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Je betekent hier ‘ik’ en is het onderwerp: de spreker voert de handeling uit. Het is de eerste persoon enkelvoud. Vergelijk in een ander voorbeeld: Je viens. = ‘Ik kom.’ m'en occupe hoort bij de vaste Franse constructie s'occuper de quelque chose: zich met iets bezighouden, voor iets zorgen of iets regelen. In deze zin is m'occupe de tegenwoordige tijd van s'occuper; m' is de verkorte vorm van het wederkerende voornaamwoord me voor een klinker. en vervangt hier de plus de bedoelde zaak of taak. De vertaling maakt de bedoeling concreet als ‘het’: m'en occupe betekent hier dus ‘het regel’ of ‘ervoor zorg’. Het werkwoord staat in de eerste persoon enkelvoud omdat het onderwerp Je is. Een herbruikbaar voorbeeld is Je m'occupe du courrier. = ‘Ik regel de post.’ Zonder en wordt de zaak zelf genoemd; met en wordt die vervangen door en. maintenant betekent ‘nu’ en plaatst de handeling in het huidige moment. Het verandert niet mee met persoon of getal. Bijvoorbeeld: Je commence maintenant. = ‘Ik begin nu.’ Samen vormen de delen Je + m'en occupe + maintenant de betekenis: ‘Ik regel het nu.’ De spreker stelt zichzelf aan als uitvoerder van het regelen en zegt dat dit op dit moment gebeurt. De formulering is alledaags en bruikbaar wanneer de zaak waarnaar en verwijst uit de situatie bekend is.

8. Comme ça, la cuisine reste prête pour tout le monde.

   Zo blijft de keuken klaar voor iedereen.

   Comme ça

   zo; op die manier

   cuisine

   keuken

   reste

   blijft

   prête

   klaar

   tout le monde

   iedereen

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier “zo” of “op die manier” en verwijst naar de manier waarop iets gebeurt. Het is een vaste, herbruikbare manier om een gevolg of werkwijze aan te geven. Voorbeeld: Fais comme ça. — “Doe het zo.” cuisine betekent hier “keuken”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une cuisine, la cuisine. Het lidwoord la en later prête passen bij dit vrouwelijke enkelvoud. Voorbeeld: La cuisine est grande. — “De keuken is groot.” reste is de vorm van het werkwoord rester (“blijven”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. De vorm drukt hier uit dat de keuken in een bepaalde toestand blijft. Voorbeeld: La porte reste ouverte. — “De deur blijft open.” prête is het bijvoeglijk naamwoord “klaar”, in de vrouwelijke enkelvoudsvorm. De basisvorm is prêt; de extra -e stemt af op het vrouwelijke zelfstandig naamwoord cuisine. Het bijvoeglijk naamwoord staat na reste, maar beschrijft nog steeds de toestand van de keuken. Voorbeeld: La table est prête. — “De tafel is klaar.” tout le monde is de vaste uitdrukking “iedereen”. Hoewel de betekenis naar meerdere personen verwijst, heeft de uitdrukking grammaticaal de vorm van een mannelijk enkelvoud: tout stemt af op monde, en het werkwoord bij deze uitdrukking staat normaal in het enkelvoud. Voorbeeld: Tout le monde arrive. — “Iedereen komt aan.” Samen betekent Comme ça, la cuisine reste prête pour tout le monde.: “Zo blijft de keuken klaar voor iedereen.” Comme ça geeft de manier aan; la cuisine is wat in beeld blijft; reste prête benoemt de blijvende toestand; en pour tout le monde geeft aan voor wie die toestand bedoeld is.