De gedeelde wasruimte gebruiken | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Est-ce que je peux utiliser la buanderie commune ?

   Mag ik de gedeelde wasruimte gebruiken?

   Est-ce que

   vraagmarkeerder

   je peux

   mag ik

   utiliser

   gebruiken

   la buanderie

   de wasruimte

   commune

   gedeeld

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que staat aan het begin als een vaste vraagmarkeerder. Het maakt van de daaropvolgende mededeling een gewone vraag, zonder zelf een afzonderlijk inhoudelijk vraagwoord te zijn. Voorbeeld: Est-ce que tu viens ? — “Kom je?” je peux komt van pouvoir (“kunnen; mogen”). peux is de tegenwoordige tijd bij je; in deze zin vraagt de spreker volgens de vertaling om toestemming: “mag ik”. Vergelijk je peux — “ik kan/mag” met il peut — “hij kan/mag”; de vorm van pouvoir verandert dus mee met het onderwerp. Voorbeeld: Je peux entrer ? — “Mag ik binnenkomen?” utiliser is de infinitief (“gebruiken”). Na pouvoir volgt in het Frans een infinitief: je peux utiliser betekent hier “mag ik gebruiken”. De infinitief blijft gelijk terwijl pouvoir de persoon en tijd aangeeft. la buanderie betekent hier “de wasruimte”. Buanderie is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het vrouwelijke bepaalde lidwoord la ervoor. Voorbeeld: La buanderie est ouverte. — “De wasruimte is open.” commune betekent hier “gedeeld” of “gemeenschappelijk” en beschrijft buanderie. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm die bij dit vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord past. De mannelijke enkelvoudsvorm is commun, zoals in un espace commun — “een gemeenschappelijke ruimte”. Samen vormen de delen de vraag Est-ce que je peux utiliser la buanderie commune ?: “Mag ik de gedeelde wasruimte gebruiken?” Est-ce que maakt de zin vragend, je peux vraagt hier om toestemming, en utiliser benoemt de handeling.

2. Elle est ouverte maintenant.

   Die is nu open.

   Elle

   zij

   est

   is

   ouverte

   open

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Elle betekent hier “zij/die” en is een Frans persoonlijk voornaamwoord voor een enkelvoudig vrouwelijk referent. De tekst en vertaling maken niet precies duidelijk waarnaar het verwijst; de vorm zelf geeft alleen deze grammaticale eigenschappen aan. Vergelijk il voor een enkelvoudig mannelijk referent en elles voor meerdere vrouwelijke referenten. est is de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd. De vorm past bij elle: elle est = “zij is”. Andere nuttige vormen zijn je suis (“ik ben”) en ils sont (“zij zijn”, meervoud). ouverte betekent hier “open”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord ouvert; de mannelijke enkelvoudsvorm is ouvert en het tegenovergestelde is fermé (“gesloten”). De uitgang in ouverte stemt af op het vrouwelijke enkelvoudige elle, niet op est. Voorbeeld: La porte est ouverte. = “De deur is open.” maintenant betekent “nu” en geeft aan dat de toestand op het huidige moment geldt. Voorbeeld: Je travaille maintenant. = “Ik werk nu.” Samen vormen elle est ouverte en maintenant de betekenis “Zij/die is nu open.” De volgorde is: onderwerp + vorm van “zijn” + beschrijving + tijdsbepaling. De Nederlandse vertaling gebruikt die, maar het Frans markeert hier met elle en ouverte een vrouwelijk enkelvoud.

3. Est-ce que cette machine est libre ?

   Is deze machine vrij?

   Est-ce que

   is ...?

   cette

   deze

   machine

   machine

   est

   is

   libre

   vrij

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que is een vaste Franse vraagconstructie die van een mededelende zin een ja/nee-vraag maakt. Ze staat vooraan: Est-ce que + zin? Bijvoorbeeld: Est-ce que la porte est ouverte ? — Is de deur open? De constructie draagt hier de vraagfunctie; de rest van de zin behoudt zijn gewone woordvolgorde. cette betekent hier “deze” en staat bij een enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord. De vorm stemt dus af op machine, niet op de spreker. Het mannelijke enkelvoudige equivalent is ce, bijvoorbeeld ce livre — dit boek. Andere vormen zijn onder meer cet voor een mannelijk enkelvoud vóór een klinkerklank en ces voor het meervoud. machine is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor “machine”. Het lidwoord of aanwijzend woord moet daarom in het Frans bij het vrouwelijke enkelvoud passen: cette machine. Het woord kan in andere contexten ook een andere soort machine aanduiden, maar hier gaat het om de machine waarnaar met cette wordt verwezen. est is de derde persoon enkelvoud van être, “zijn”, in de tegenwoordige tijd. De relevante keten is être → est; bij andere personen verschijnen bijvoorbeeld je suis — ik ben en ils sont — zij zijn. In deze zin verbindt est het onderwerp cette machine met de eigenschap libre. libre betekent hier “vrij” in de zin dat de machine beschikbaar of niet bezet is. Als bijvoeglijk naamwoord heeft het in deze vorm geen extra uitgang voor vrouwelijk enkelvoud; het kan dus ook bij een mannelijk enkelvoud staan, bijvoorbeeld un siège libre — een vrije/beschikbare stoel. Dat is een andere betekenis dan “vrij” in de zin van politieke vrijheid, die alleen door de context wordt bepaald. Samen vormen de delen Est-ce que + cette machine + est libre de ja/nee-vraag: “Is deze machine vrij?” De vraag gebruikt cette machine als onderwerp en vraagt of die machine op dat moment beschikbaar is.

4. Celle-ci est disponible.

   Deze is beschikbaar.

   Celle-ci

   deze

   disponible

   beschikbaar

   Uitgebreide uitleg

   Celle-ci betekent hier “deze” of “deze hier” en verwijst naar één vrouwelijk aangeduid zelfstandig naamwoord of naar één zaak die grammaticaal vrouwelijk is. Het is een zelfstandig gebruikt aanwijzend voornaamwoord: celle is de vrouwelijke enkelvoudsvorm en -ci markeert de nabije aangewezen optie. Vergelijk voor andere vormen: celui-ci (mannelijk enkelvoud), celles-ci (vrouwelijk meervoud) en ceux-ci (mannelijk meervoud). In deze context identificeert de vertaling “deze” de bedoelde machine; de vorm zegt niet zelfstandig welke concrete zaak dat is zonder die context. disponible betekent hier “beschikbaar”. Het is een bijvoeglijk naamwoord. De vorm is hetzelfde voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; in het meervoud wordt dat disponibles. Bijvoorbeeld: Les places sont disponibles. — “De plaatsen zijn beschikbaar.” In Celle-ci est disponible. is est de enkelvoudsvorm van être (“zijn”). Samen vormen Celle-ci est (“deze is”), waarna disponible de toestand van deze aangewezen zaak beschrijft. De hele zin betekent dus: “Deze is beschikbaar.”

5. Où est-ce que je dois mettre mon panier ?

   Waar moet ik mijn mand zetten?

   Où est-ce que

   waar ...?

   je dois

   ik moet

   mettre

   zetten

   mon

   mijn

   panier

   mand

   Uitgebreide uitleg

   Où est-ce que maakt hier een vraag naar een plaats: “waar …?” Het is een vaste Franse vraagconstructie vóór een volledige zin. Bijvoorbeeld: Où est-ce que tu travailles ? — “Waar werk je?” Het vraagwoord où betekent “waar”; est-ce que maakt van de daaropvolgende mededeling een vraag. je dois betekent hier “ik moet”. dois is de vorm van het werkwoord devoir bij je in de tegenwoordige tijd: je dois, tu dois, il/elle doit. Met een volgend werkwoord in de infinitief drukt devoir verplichting of noodzaak uit, zoals in Je dois partir. — “Ik moet vertrekken.” mettre is de infinitief en betekent hier “zetten” of “plaatsen”. Het is een onregelmatig werkwoord; de infinitief is mettre, terwijl de eerste persoon tegenwoordige tijd je mets is. Bijvoorbeeld: Je mets le livre sur la table. — “Ik zet het boek op tafel.” De precieze vertaling van mettre hangt af van wat er geplaatst wordt; bij panier past hier “zetten”. mon betekent “mijn” bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het bezittelijk woord stemt hier af op panier, niet op de persoon die bezit. Voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord is de gewone vorm ma, en voor meervoud mes: mon livre, ma table, mes livres. Voor een vrouwelijk woord dat met een klinkerklank begint, komt ook mon voor, bijvoorbeeld mon amie — “mijn vriendin”. panier is een mannelijk zelfstandig naamwoord voor “mand”. Het meervoud is paniers. In mon panier vormt het met het bezittelijk woord de woordgroep “mijn mand”. Samen betekent Où est-ce que je dois mettre mon panier ?: “Waar moet ik mijn mand zetten?” De vraagconstructie Où est-ce que vraagt naar de plaats; je dois mettre geeft aan dat de spreker de mand moet plaatsen; mon panier benoemt wat geplaatst moet worden.

6. Posez-le à côté du mur.

   Zet hem naast de muur.

   Posez

   zet neer; plaats

   le

   hem

   à côté du

   naast

   mur

   muur

   Uitgebreide uitleg

   Posez betekent hier “zet neer” of “plaats”. Het is de gebiedende wijs van poser voor vous: daarmee spreek je één persoon beleefd aan of meerdere personen. De vorm eindigt op -ez, net als de vous-vorm in de tegenwoordige tijd. Voorbeeld: Posez le livre ici. = “Zet het boek hier neer.” le verwijst hier, volgens de vaste vertaling, naar het te plaatsen mannelijke enkelvoudige voorwerp: “hem”. Het is een lijdendvoorwerpspronomen. In een bevestigende Franse gebiedende zin komt zo’n pronomen achter het werkwoord en wordt het met een koppelteken verbonden: Posez-le. Dit is anders dan in een gewone mededelende zin, waar het pronomen vóór het werkwoord staat: Vous le posez. = “U zet hem neer.” à côté du drukt de plaatsrelatie “naast” uit. De vaste verbinding is à côté de + een zelfstandig naamwoord. Hier is du de samentrekking van de en le; het betekent in deze zin niet “van het” als afzonderlijke Nederlandse constructie en duidt geen hoeveelheid aan. Voorbeeld: Le sac est à côté du lit. = “De tas staat naast het bed.” mur betekent “muur”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier le mur, en na à côté de wordt dat à côté du mur. Het meervoud is murs: à côté des murs = “naast de muren”. Samen vormen de delen de instructie Posez-le à côté du mur.: “Zet hem naast de muur.” De aangesprokene moet een eerder geïdentificeerd voorwerp plaatsen, en de gewenste plaats is naast de muur.

7. Je sortirai mes vêtements quand la lessive sera finie.

   Ik haal mijn kleren eruit als de was klaar is.

   sortirai

   zal eruit halen

   vêtements

   kleren

   quand

   wanneer; als

   lessive

   was

   finie

   klaar; beëindigd

   Uitgebreide uitleg

   sortirai komt hier van sortir en betekent door het lijdend voorwerp mes vêtements: “eruit halen”. Zonder lijdend voorwerp kan sortir ook “naar buiten gaan” betekenen. sortirai is de futur simple in de eerste persoon enkelvoud: je sortirai = “ik zal eruit halen/naar buiten gaan”. Voorbeeld: Je sortirai ce soir. — “Ik ga vanavond naar buiten.” vêtements betekent hier “kleren/kleding”. Het is het meervoud van vêtement; het meervoud is zichtbaar aan de uitgang -s. In mes vêtements geeft mes aan dat de kleding bij de spreker hoort; mes wordt gebruikt bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. quand leidt een tijdsbepaling in: “wanneer” of, bij een toekomstige gebeurtenis, natuurlijk “als”. Voorbeeld: Je partirai quand tu arriveras. — “Ik vertrek als je aankomt.” In het Frans kan na quand dus ook een toekomstige vorm staan wanneer de gebeurtenis nog moet plaatsvinden. lessive betekent hier “de was”. Het woord kan ook verwijzen naar het wassen zelf of naar wasmiddel, afhankelijk van de context; hier past de betekenis “de was” bij de vaste vertaling. La lessive is vrouwelijk enkelvoud. finie betekent hier “klaar” of letterlijk “beëindigd”. Het hoort bij lessive en is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van fini, het voltooid deelwoord of adjectief bij finir (“eindigen/beëindigen”). De uitgang -e stemt overeen met het vrouwelijke enkelvoudige lessive; het is niet vêtements dat deze vorm bepaalt. In sera finie staat sera, de futur simple van être, samen met finie: “zal klaar zijn”. Samen bestaat de zin uit Je sortirai mes vêtements (“ik haal mijn kleren eruit”) en quand la lessive sera finie (“als de was klaar is”). De volledige betekenis is: “Ik haal mijn kleren eruit als de was klaar is.”

8. S'il vous plaît, récupérez-les tout de suite.

   Haal ze meteen op, alsjeblieft.

   S'il vous plaît

   alsjeblieft

   récupérez-les

   haal ze op

   tout de suite

   meteen

   Uitgebreide uitleg

   S'il vous plaît is een vaste beleefde uitdrukking voor een verzoek: “alsjeblieft”. In deze zin verzacht ze de opdracht. De vorm bevat vous, maar hier is de hele uitdrukking belangrijker dan een letterlijke woord-voor-woordvertaling. récupérez-les betekent hier “haal ze op”. Het werkwoord is récupérer, “ophalen” of “terughalen”; récupérez is de gebiedende wijs voor vous, dus voor meerdere aangesproken personen of een formeel aangesproken persoon. les is het lijdendvoorwerpspronomen “ze” en verwijst in de vaste vertaling naar de eerder genoemde kleren. Bij een bevestigende Franse gebiedende wijs staat zo’n voornaamwoord achter het werkwoord en wordt het met een koppelteken verbonden: récupérez-les. Vergelijk bijvoorbeeld: Prenez-le. — “Neem het.” tout de suite is een vaste uitdrukking voor “meteen” of “onmiddellijk”. Ze bepaalt wanneer de opdracht moet worden uitgevoerd. Een vergelijkbaar voorbeeld is: Venez tout de suite. — “Kom meteen.” Samen betekent récupérez-les tout de suite dus “haal ze meteen op”: de aangesprokene(n) moeten de bedoelde kleren ophalen, en wel onmiddellijk. Met S'il vous plaît erbij wordt de volledige uiting: “Haal ze meteen op, alsjeblieft.”