Beleefd praten over lawaai van de buren | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Le voisin était assez bruyant hier soir.

   De buur was gisteravond best luidruchtig.

   voisin

   buur

   était

   was

   assez

   best; tamelijk

   bruyant

   luidruchtig

   hier soir

   gisteravond

   Uitgebreide uitleg

   voisin betekent hier “buur”. Het is een zelfstandig naamwoord; de basisvorm is voisin, met vrouwelijk voisine en meervoud voisins/voisines. In Le voisin staat Le als bepaald lidwoord voor mannelijk enkelvoud. Het lidwoord stemt dus met het grammaticale geslacht en getal van voisin overeen en maakt de verwijzing bepaald. Voorbeeld: Ma voisine est calme. — “Mijn buurvrouw is rustig.” était is de vorm van être (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud in het imparfait. Het imparfait beschrijft hier een toestand in het verleden: de buur was gisteravond luidruchtig. Vergelijk met a été, de passé composé, die een meer als afgerond voorgestelde gebeurtenis kan weergeven. Voorbeeld: Il était fatigué. — “Hij was moe.” assez is een bijwoord dat het daaropvolgende bijvoeglijk naamwoord afzwakt of gradueert. In deze zin betekent het “best” of “tamelijk”, dus niet noodzakelijk “zeer”. Het verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: C'est assez difficile. — “Dat is best moeilijk.” bruyant betekent hier “luidruchtig”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat bij voisin hoort en daarom in het mannelijk enkelvoud staat. De vrouwelijke vorm is bruyante; de meervoudsvormen zijn bruyants en bruyantes. Voorbeeld: La rue est bruyante. — “De straat is luidruchtig.” hier soir is een vaste tijdsaanduiding: “gisteravond”. hier betekent “gisteren” en soir betekent “avond”; samen verwijzen ze naar de avond van de vorige dag. Voorbeeld: Nous avons travaillé hier soir. — “We hebben gisteravond gewerkt.” Samen vormen de delen Le voisin (“de buur”), était assez bruyant (“was best luidruchtig”) en hier soir (“gisteravond”) de betekenis: “De buur was gisteravond best luidruchtig.”

2. J'ai entendu de la musique forte pendant que nous essayions de dormir.

   Ik hoorde luide muziek terwijl we probeerden te slapen.

   J'ai

   ik heb

   entendu

   gehoord

   musique

   muziek

   forte

   luid

   pendant que

   terwijl

   nous

   wij

   essayions

   probeerden

   dormir

   slapen

   Uitgebreide uitleg

   J'ai bevat j', de verkorte vorm van je vóór een klinker, en ai, de tegenwoordige tijd van avoir in de eerste persoon enkelvoud. Hier is avoir het hulpwerkwoord voor de passé composé; op zichzelf betekent j'ai dus letterlijk “ik heb”, maar de volledige werkwoordsvorm ontstaat samen met entendu. entendu is het voltooid deelwoord van entendre (“horen”). Samen met j'ai vormt het j'ai entendu: “ik heb gehoord” of, zoals natuurlijk in deze Nederlandse vertaling, “ik hoorde”. De passé composé plaatst het horen als een afgeronde gebeurtenis in het verleden. Bijvoorbeeld: J'ai entendu un bruit. — “Ik hoorde een geluid.” musique is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la musique. In de la musique geeft de la een niet nader bepaalde hoeveelheid of massa aan; het betekent hier “muziek”, niet noodzakelijk één afzonderlijk muziekstuk. Bijvoorbeeld: J'écoute de la musique. — “Ik luister naar muziek.” forte beschrijft hier musique en betekent “luid”. Het bijvoeglijk naamwoord staat in de vrouwelijke enkelvoudsvorm, passend bij musique: fort is de mannelijke vorm, forte de vrouwelijke vorm. De betekenis van fort hangt van het beschreven woord af; bij muziek kan het “luid” betekenen, terwijl het in andere contexten bijvoorbeeld “sterk” kan betekenen. pendant que is een voegwoordelijke constructie met de betekenis “terwijl”. Het verbindt twee gebeurtenissen die zich gelijktijdig voordoen. Het patroon is pendant que + onderwerp + werkwoord, zoals in Je lis pendant qu'il cuisine. — “Ik lees terwijl hij kookt.” nous is het persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud: “wij”. Het is hier het onderwerp van essayions; het verwijst dus naar de groep die in de vertaling met “we” wordt aangeduid. Het voornaamwoord zelf verandert niet naar geslacht. essayions is de imparfait van essayer (“proberen”) in de eerste persoon meervoud. De vorm betekent hier “probeerden” en beschrijft de lopende of gelijktijdige achtergrondhandeling tijdens het horen. Een veelgebruikt patroon is essayer de + infinitief: Nous essayions de comprendre. — “We probeerden het te begrijpen.” dormir is de infinitief van “slapen”. Na essayer de blijft het werkwoord in de infinitief: essayer de dormir betekent “proberen te slapen”. In de zin staat het na de als het doel van het proberen. Samen vormen j'ai entendu de la musique forte en pendant que nous essayions de dormir de betekenis: “Ik hoorde luide muziek terwijl we probeerden te slapen.” De eerste gebeurtenis is het horen; de bijzin met pendant que geeft aan wat er op datzelfde moment aan de gang was.

3. Est-ce que nous devrions laisser un message poli ?

   Zullen we een beleefd bericht achterlaten?

   Est-ce que

   vraagmarkeerder

   nous devrions

   zouden we moeten

   laisser

   achterlaten

   message

   bericht

   poli

   beleefd

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que staat aan het begin en markeert hier een gewone ja-neevraag. Het verandert de inhoud van de zin niet; de daaropvolgende woordvolgorde blijft die van een mededelende zin. nous devrions komt van devoir en is de vorm voor de eerste persoon meervoud in de conditionnel présent: nous devrions. In deze zin drukt die vorm een voorzichtige suggestie uit: “zouden we moeten...?” De vorm is dus niet de tegenwoordige tijd nous devons, die in de volgende contextzin een directere noodzaak uitdrukt. Vergelijk: Nous devrions partir. — “We zouden moeten vertrekken.” laisser is de infinitief van het werkwoord “achterlaten” of “laten”. Na devoir staat de infinitief: nous devrions laisser. Het patroon is bruikbaar in andere zinnen: Nous devrions attendre. — “We zouden moeten wachten.” message betekent hier “bericht”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un message; daarom staat er het mannelijke bijvoeglijk naamwoord poli bij. Un message bevat een onbepaald lidwoord; dat markeert hier een niet nader bepaald bericht en beweert op zichzelf geen specifieke numerieke hoeveelheid. poli betekent hier “beleefd” en stemt af op het mannelijke enkelvoud van message. Bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord is de vorm polie, bijvoorbeeld: une réponse polie — “een beleefd antwoord”. In deze zin beschrijft poli dus het bericht, niet de persoon die het bericht achterlaat. Samen vormt laisser un message poli de infinitiefgroep “een beleefd bericht achterlaten”. De vraagmarkeerder maakt er een vraag van, terwijl nous devrions de voorzichtige suggestie toevoegt. De volledige betekenis is: “Zullen we een beleefd bericht achterlaten?”

4. Nous devons écrire un message gentil, pas un message en colère.

   We moeten een vriendelijk bericht schrijven, geen boos bericht.

   Nous devons

   we moeten

   écrire

   schrijven

   message

   bericht

   gentil

   vriendelijk

   pas

   niet

   en colère

   boos

   Uitgebreide uitleg

   Nous devons betekent hier “we moeten”. devons is de vervoegde vorm van devoir in de tegenwoordige tijd voor nous; devoir drukt hier noodzaak of verplichting uit. Het onderwerp is dus “wij”, en het volgende werkwoord staat in de infinitief. écrire betekent “schrijven”. Dit is de infinitief na devoir: nous devons écrire = “we moeten schrijven”. Dezelfde constructie is herbruikbaar met een ander werkwoord, bijvoorbeeld: Nous devons partir. — “We moeten vertrekken.” message betekent hier “bericht”. Het is een zelfstandig naamwoord met mannelijk grammaticaal geslacht, zichtbaar in un message. Het meervoud is des messages; de slot-s wordt daar geschreven maar niet uitgesproken. gentil betekent hier “vriendelijk”. Het beschrijft message en staat erna. Omdat message mannelijk enkelvoud is, staat ook het bijvoeglijk naamwoord in de mannelijke enkelvoudsvorm: un message gentil. Bij een vrouwelijk enkelvoud is de vorm bijvoorbeeld gentille, zoals in une personne gentille. pas draagt in pas un message de ontkenning “niet”. In deze contrasterende formulering wordt het eerste alternatief tegenover een tweede geplaatst: un message gentil, pas un message en colère — “een vriendelijk bericht, geen boos bericht”. In een gewone volledige Franse ontkenning staat vaak ne ... pas, maar na de komma kan pas hier zelfstandig het uitgesloten alternatief markeren. en colère betekent “boos” of “kwaad”. Dit is een vaste uitdrukking met en; ze beschrijft hier message. un message en colère betekent in deze zin “een boos bericht”. Samen vormen Nous devons écrire en het lijdend voorwerp un message gentil de kern: “We moeten een vriendelijk bericht schrijven.” Het daaropvolgende pas un message en colère sluit een boos bericht als alternatief uit. De volledige betekenis is daarom: “We moeten een vriendelijk bericht schrijven, geen boos bericht.”

5. Je vais dire que le bruit nous a empêchés de dormir.

   Ik zal zeggen dat we door het lawaai niet konden slapen.

   Je vais

   ik zal

   dire

   zeggen

   que

   dat

   le bruit

   het lawaai

   nous

   ons

   a empêchés

   heeft verhinderd

   de dormir

   om te slapen

   Uitgebreide uitleg

   Je vais betekent hier dat de spreker iets in de nabije toekomst zal doen. Het is de constructie aller in de tegenwoordige tijd + een infinitief: je vais + infinitief. Het werkwoord aller is hier dus een hulpwerkwoord voor de futur proche, niet letterlijk “gaan”. Bijvoorbeeld: Je vais répondre. — “Ik zal antwoorden.” dire betekent “zeggen”. De vorm is de infinitief; na vais blijft het werkwoord in die vorm. De combinatie je vais dire betekent “ik zal zeggen”. que leidt hier de inhoud in van wat de spreker zal zeggen. Na dire que volgt een volledige bijzin: “zeggen dat …”. le bruit betekent hier “het lawaai”. bruit is een zelfstandig naamwoord; le is hier het bepaalde lidwoord voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar contrast is un bruit — “een geluid/lawaai” — tegenover le bruit — “het geluid/lawaai”. nous is hier het lijdend voorwerp van empêcher: het lawaai verhinderde ons om te slapen. Als persoonlijk voornaamwoord kan nous ook het onderwerp “wij” zijn, maar in deze constructie staat het na empêcher als direct object. a empêchés is de voltooide tijd van empêcher, “verhinderen”. De basisvorm is empêcher; a is de derde persoon enkelvoud van avoir en empêché is het voltooid deelwoord. In empêcher quelqu’un de faire quelque chose betekent de hele constructie “iemand verhinderen iets te doen”. Omdat het lijdend voorwerp nous vóór het werkwoord staat, krijgt het voltooid deelwoord hier de zichtbare meervoudsuitgang -s: empêchés. Bij een volledig vrouwelijke groep zou men empêchées schrijven; de vorm stemt hier dus af op de bedoelde groep, niet op bruit. de dormir betekent “om te slapen”. dormir is de infinitief “slapen”. Na empêcher quelqu’un volgt de + infinitief: empêcher quelqu’un de dormir — “iemand verhinderen te slapen”. Samen vormen de delen: Je vais dire — “ik zal zeggen” — gevolgd door que en de bijzin le bruit nous a empêchés de dormir — “dat het lawaai ons verhinderde te slapen”. De vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde bedoeling weer als “dat we door het lawaai niet konden slapen”. De volledige uiting betekent dus: “Ik zal zeggen dat we door het lawaai niet konden slapen.”

6. Ajoute que nous savons que les soirées peuvent être chargées.

   Voeg toe dat we weten dat avonden druk kunnen zijn.

   Ajoute

   voeg toe

   nous savons

   wij weten

   les soirées

   de avonden

   peuvent être

   kunnen zijn

   chargées

   druk

   Uitgebreide uitleg

   Ajoute betekent hier “voeg toe”. Het is de gebiedende wijs van ajouter (“toevoegen”) voor één aangesproken persoon. De vorm zegt dus tegen die persoon dat die iets moet toevoegen. Voorbeeld: Ajoute une phrase. — “Voeg een zin toe.” nous savons betekent “we weten”. savons is de tegenwoordige tijd van savoir bij nous: je sais, nous savons. Het voornaamwoord nous markeert hier de groep die iets weet. Voorbeeld: Nous savons la réponse. — “We weten het antwoord.” les soirées betekent hier “de avonden”. soirées is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord soirée; les is het meervoudige bepaalde lidwoord. In deze zin gaat het om avonden als tijdstippen of gelegenheden, niet om één specifieke avond. peuvent être betekent “kunnen zijn”. peuvent is de derde persoon meervoud van pouvoir (“kunnen”); être blijft de infinitief na pouvoir. Het onderwerp van deze vorm is les soirées, dus de meervoudsvorm peuvent is passend. Voorbeeld: Les journées peuvent être longues. — “De dagen kunnen lang zijn.” chargées betekent hier “druk”. Het is het vrouwelijke meervoud van het bijvoeglijk naamwoord chargé, en het stemt af op les soirées (vrouwelijk meervoud). In deze context beschrijft chargées avonden met veel bezigheden of een volle planning. Voorbeeld: Les semaines sont chargées. — “De weken zijn druk.” Samen is de structuur: Ajoute que + een inhoudszin. que leidt de mededeling in die toegevoegd moet worden: nous savons que les soirées peuvent être chargées — “we weten dat avonden druk kunnen zijn”. De hele uiting betekent daarom: “Voeg toe dat we weten dat avonden druk kunnen zijn.”

7. Comme ça, le message reste plus doux et plus clair.

   Zo blijft het bericht zachter en duidelijker.

   Comme ça

   zo; op die manier

   message

   bericht

   reste

   blijft

   plus doux

   zachter

   plus clair

   duidelijker

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier “zo” of “op die manier” en verwijst naar de zojuist bedoelde manier van formuleren. Het is een korte, veelgebruikte constructie om een gevolg of doel aan te geven. Voorbeeld: Écris comme ça. — “Schrijf het zo.” message is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “bericht”. Het is mannelijk: daarom staat ervoor le message. Het meervoud is les messages. Voorbeeld: J’ai reçu un message. — “Ik heb een bericht ontvangen.” reste komt van rester, “blijven”. Hier is het de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: le message reste — “het bericht blijft”. Het onderwerp is le message; de vorm reste verandert dus niet door het bijvoeglijk naamwoord dat erop volgt. Voorbeeld: Le texte reste court. — “De tekst blijft kort.” plus doux is de vergrotende trap van doux, hier met de betekenis “zachter” of “milder”. De vergelijking wordt gevormd met plus + bijvoeglijk naamwoord. Doux is in deze zin mannelijk enkelvoud en past bij le message; de vrouwelijke vorm is douce. Voorbeeld: Cette réponse est plus douce. — “Dit antwoord is zachter.” plus clair is de vergrotende trap van clair, “duidelijk”. Ook hier geeft plus de vergelijking aan. Clair staat in deze zin in het mannelijk enkelvoud bij le message; de vrouwelijke vorm is claire. Voorbeeld: Une explication plus claire aide beaucoup. — “Een duidelijkere uitleg helpt veel.” De zin wordt opgebouwd als Comme ça + le message reste + plus doux et plus clair: “Zo blijft het bericht zachter en duidelijker.” De twee vergelijkende bijvoeglijke naamwoorden beschrijven hetzelfde bericht en zijn met et verbonden. In deze context beschrijft doux de mildere toon van het bericht, terwijl clair aangeeft dat de formulering gemakkelijker te begrijpen is.

8. Nous pouvons le poser plus tard près de sa porte.

   We kunnen het later bij hun deur leggen.

   Nous pouvons

   wij kunnen

   le

   het

   poser

   neerleggen

   plus tard

   later

   près de

   bij

   sa

   hun

   porte

   deur

   Uitgebreide uitleg

   Nous pouvons combineert nous (“wij”) met pouvons, de tegenwoordige tijd van pouvoir (“kunnen”) voor de eerste persoon meervoud. Het patroon nous pouvons + infinitief betekent “wij kunnen …”. Bijvoorbeeld: Nous pouvons attendre. — “Wij kunnen wachten.” le is hier een lijdendvoorwerpsvoornaamwoord: “het”. Het staat vóór het werkwoord poser. De precieze zaak waarnaar le verwijst, wordt in deze zin niet benoemd; de vertaling bevestigt alleen de betekenis “het”. poser is een infinitief en betekent hier “neerleggen” of “ergens plaatsen”. Na pouvons blijft het werkwoord in de infinitief: Nous pouvons le poser — “Wij kunnen het neerleggen.” In andere contexten kan poser ook “neerzetten” of “leggen” betekenen; hier past “neerleggen” bij de vaste vertaling. plus tard betekent “later”. Het geeft aan dat het neerleggen niet nu gebeurt, maar op een later moment. Bijvoorbeeld: Je le ferai plus tard. — “Ik doe het later.” près de is een vaste voorzetselverbinding met de betekenis “bij” of “dicht bij”. Daarna volgt de plaats: près de sa porte — “bij hun deur”. Het is niet hetzelfde als dans (“in”) of sur (“op”). sa is een bezittelijk bepalend woord vóór een zelfstandig naamwoord. De vorm sa hoort bij het vrouwelijke enkelvoud van het bezeten zelfstandig naamwoord; hier is dat porte. De vorm zegt op zichzelf niet of de bezitter mannelijk, vrouwelijk of meervoudig is. In de vaste vertaling wordt de bedoelde bezitsrelatie weergegeven met “hun”. porte is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent “deur”. Het meervoud is portes. In sa porte blijft porte enkelvoud: het gaat om één deur in deze formulering. Samen ontstaat de zin: Nous pouvons (“wij kunnen”) + le poser (“het neerleggen”) + plus tard (“later”) + près de sa porte (“bij hun deur”). De volledige betekenis is dus: “We kunnen het later bij hun deur leggen.”