Boodschappen doen met een lijst | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Restons sur la liste de courses.

   Laten we ons aan de boodschappenlijst houden.

   Restons sur

   laten we bij … blijven

   liste

   lijst

   courses

   boodschappen

   Uitgebreide uitleg

   Restons sur komt van rester (“blijven”) en is hier de gebiedende wijs voor de eerste persoon meervoud: “laten we blijven”. Met sur krijgt de combinatie in deze zin de betekenis “bij iets blijven” of “ons aan iets houden”. Het is dus niet hetzelfde als een bevel aan één andere persoon. Voorbeeld: Restons sur ce plan. — “Laten we bij dit plan blijven.” liste betekent hier “lijst”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het bepaalde lidwoord zou la liste zijn. Voorbeeld: La liste est courte. — “De lijst is kort.” courses is hier het meervoud van course, in de vaste combinatie liste de courses: “boodschappenlijst”. In deze combinatie verwijst courses naar boodschappen, niet naar bijvoorbeeld een hardloopwedstrijd. de verbindt het soort lijst met wat erop staat: “lijst van boodschappen”. Samen vormt Restons sur la liste de courses. de betekenis: “Laten we ons aan de boodschappenlijst houden.” De combinatie rester sur + iets is herbruikbaar wanneer je wilt zeggen dat je bij een plan, onderwerp of andere gekozen basis blijft.

2. Comme ça, on n’achètera pas trop.

   Zo kopen we niet te veel.

   Comme ça

   zo; op die manier

   on

   we (hier)

   achètera

   zal kopen

   pas

   niet

   trop

   te veel

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier “zo” of “op die manier”: het wijst op de manier waarop de handeling gebeurt. Het is een herbruikbare manier om een gevolg of plan aan te duiden. Voorbeeld: Comme ça, tu gagneras du temps. — “Zo win je tijd.” on is hier het Franse onderwerp dat volgens de vertaling “we” betekent. Het kan in andere contexten ook een algemener “men” betekenen, maar hier gaat het om de spreker en anderen. Grammaticaal krijgt on een werkwoordsvorm van de derde persoon enkelvoud. Voorbeeld: On part demain. — “We vertrekken morgen.” achètera is de futur simple van acheter (“kopen”), bij on: acheter → on achètera. De uitgang laat hier een toekomstige handeling zien; de vorm is enkelvoud omdat het onderwerp on grammaticaal enkelvoud is. Voorbeeld: On achètera du pain. — “We zullen brood kopen.” pas draagt samen met het ervoor staande n’ de ontkenning. In deze zin staat de Franse ontkenning rond het vervoegde werkwoord: n’achètera pas = “zal niet kopen”. De vorm n’ is de verkorte vorm van ne vóór een klinkerklank; pas staat na het werkwoord. In informele gesproken taal kan ne soms wegvallen, maar pas blijft dan de zichtbare ontkenner. trop betekent hier “te veel”: de hoeveelheid zou boven de gewenste of geschikte grens liggen. Het verschilt van beaucoup, dat eenvoudig “veel” betekent zonder noodzakelijk een overschrijding te zeggen. Voorbeeld: Nous avons acheté trop de pommes. — “We hebben te veel appels gekocht.” Samen vormt Comme ça, on n’achètera pas trop de betekenis: “Zo kopen we niet te veel.” Comme ça geeft de manier of het plan aan; on achètera beschrijft wat er in de toekomst zal gebeuren; n’...pas trop ontkent dat de hoeveelheid te groot zal zijn. De zin gebruikt dus de futur simple voor een toekomstige aankoop en de Franse omsluitende ontkenning rond het werkwoord.

3. Où sont les pâtes et le riz ?

   Waar staan de pasta en de rijst?

   Où

   waar

   sont

   zijn; hier: staan

   pâtes

   pasta

   riz

   rijst

   Uitgebreide uitleg

   Où betekent hier ‘waar’ en vraagt naar een plaats. Het is een vraagwoord; vergelijk où (‘waar’) met quand (‘wanneer’). Voorbeeld: Où est le rayon ? — ‘Waar is de afdeling?’ Sont is de tegenwoordige tijd van être (‘zijn’) voor de derde persoon meervoud: ils/elles sont. In deze zin wordt die vorm in het Nederlands vertaald met ‘staan’, omdat er naar de plaats van de producten wordt gevraagd; het Franse werkwoord zelf is hier être, niet een afzonderlijk werkwoord met de letterlijke betekenis ‘staan’. Het meervoud hoort bij het onderwerp les pâtes et le riz, dat na het werkwoord staat. Voorbeeld: Les bouteilles sont ici. — ‘De flessen staan hier.’ Pâtes betekent hier ‘pasta’. In les pâtes is het de meervoudsvorm van pâte; de uitgang -s is in de uitspraak niet hoorbaar. Les is het bepaalde lidwoord bij een meervoudige naamwoordgroep. Et betekent ‘en’ en verbindt de twee producten in dezelfde vraag. Riz betekent hier ‘rijst’. Het is in deze naamwoordgroep een mannelijk enkelvoudig massanaamwoord. De vorm riz blijft daarbij hetzelfde; het lidwoord le markeert hier het enkelvoud, anders dan les bij pâtes. Samen vormen de delen Où sont les pâtes et le riz ?: ‘Waar staan de pasta en de rijst?’ Où vraagt naar de plaats, en sont stemt als derde persoon meervoud overeen met de samengestelde naamwoordgroep les pâtes et le riz. In de aansluitende context wordt die plaats aangeduid als le rayon des produits secs.

4. Ils sont dans le rayon des produits secs.

   Ze staan in het gangpad met droge producten.

   Ils sont

   ze staan

   dans

   in

   rayon

   gangpad

   produits

   producten

   secs

   droog

   Uitgebreide uitleg

   Ils sont betekent hier “ze staan” volgens de vaste vertaling, maar de Franse vorm is opgebouwd met être (“zijn”): ils is een meervoudig persoonlijk voornaamwoord en sont is de tegenwoordige tijd van être bij ils. In een plaatsaanduiding kan être de locatie uitdrukken; de context maakt duidelijk dat het om de pasta en rijst gaat. dans betekent “in” en leidt hier de plaatsbepaling in. Je kunt het opnieuw gebruiken in patronen als dans le magasin (“in de winkel”) en dans le rayon (“in het gangpad/de afdeling”). rayon betekent hier “gangpad” of “afdeling” in een winkel. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is rayons. In andere contexten kan het ook “straal” betekenen, maar die betekenis past hier niet. produits betekent “producten”. De enkelvoudsvorm is produit; de uitgang -s markeert hier het meervoud. secs betekent hier “droge”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm sec; secs is de mannelijke meervoudsvorm die aansluit bij produits, een mannelijk meervoudig zelfstandig naamwoord. Vergelijk: un produit sec (“een droog product”) en des produits secs (“droge producten”). In des produits secs is des de samentrekking van de en het meervoudige bepaalde lidwoord les; hier betekent de woordgroep dus “van de droge producten”. Het is in deze zin niet het meervoudige onbepaalde lidwoord met de betekenis “enkele”. Samen vormen dans le rayon des produits secs de plaatsbepaling “in het gangpad met droge producten”. des produits secs specificeert welk gangpad of welke afdeling bedoeld wordt. De hele zin betekent daarom: “Ze staan in het gangpad met droge producten.”

5. Ce sont les pâtes que nous avons achetées la dernière fois.

   Dit is de pasta die we vorige keer hebben gekocht.

   Ce sont

   dit zijn

   les pâtes

   de pasta

   que

   die

   nous avons achetées

   we hebben gekocht

   la dernière fois

   de vorige keer

   Uitgebreide uitleg

   Ce sont betekent hier “dit zijn”. Ce is een vaste aanwijzende vorm in deze constructie en verandert niet voor enkelvoud of meervoud; sont is de meervoudsvorm van être. Voor een meervoudige benoeming staat hier ce sont, zoals in Ce sont les paquets = “Dat zijn de pakken”. Bij een enkelvoudige benoeming gebruik je bijvoorbeeld C’est le paquet = “Dat is het pak”. Les pâtes betekent hier “de pasta”. Pâtes is het meervoud van pâte; het lidwoord les hoort bij een meervoud. In het Nederlands kan “pasta” als massanaam in het enkelvoud worden vertaald, maar het Franse zelfstandig naamwoord staat in deze zin zichtbaar in het meervoud. Que leidt de betrekkelijke bijzin in en verwijst hier naar les pâtes. Het is in deze bijzin het lijdend voorwerp van avons achetées: letterlijk gaat het om “de pasta die wij hebben gekocht”. Qui zou een andere rol aangeven, namelijk het onderwerp van de betrekkelijke bijzin, zoals in la personne qui arrive = “de persoon die aankomt”. Nous avons achetées betekent hier “we hebben gekocht”. Avons acheté is de passé composé van acheter: acheter → nous avons acheté. Omdat que hier naar het vrouwelijke meervoud les pâtes verwijst en vóór het voltooid deelwoord staat, krijgt acheté in deze constructie de vorm achetées. De uitgang -es markeert hier vrouwelijk meervoud; nous is het onderwerp en bepaalt de vorm avons. La dernière fois betekent “de vorige keer”. Dernière is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord dernier, omdat het bij fois hoort; fois is in deze uitdrukking vrouwelijk enkelvoud. Het is dus niet dernier fois. Vergelijk: la dernière semaine = “de vorige week” en le dernier jour = “de laatste dag”. Samen vormt de zin: Ce sont + les pâtes maakt duidelijk wat wordt aangewezen; que nous avons achetées specificeert welke pasta het is; en la dernière fois geeft aan wanneer die gekocht is. De volledige betekenis is: “Dit zijn de pasta die we de vorige keer hebben gekocht.” Het Nederlandse “Dit is de pasta” gebruikt hier een natuurlijk enkelvoudig massanaamwoord, terwijl het Frans grammaticaal Ce sont les pâtes heeft.

6. Mettons un paquet dans le caddie.

   Laten we één pak in het winkelwagentje doen.

   Mettons

   laten we doen

   paquet

   pak

   caddie

   winkelwagentje

   Uitgebreide uitleg

   Mettons is hier de vorm van mettre (“doen/zetten/leggen”) voor een voorstel met nous: “laten we …”. In deze zin is het de imperatief van de eerste persoon meervoud. Vergelijk: Mettons le livre ici. = “Laten we het boek hier leggen.” De vorm mettons kan in andere contexten ook de tegenwoordige tijd van mettre bij nous zijn; hier geeft de combinatie met de rest van de zin een voorstel aan. paquet betekent hier “pak”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vaste zin gebruikt un paquet, met het mannelijke lidwoord un. Volgens de gegeven vertaling gaat het om één pak. Un is hier niet op zichzelf een algemene teluitleg, maar hoort bij de bedoelde vertaling van deze concrete zin. Voorbeeld: un paquet de riz = “een pak rijst”. caddie betekent “winkelwagentje”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: le caddie, un caddie. In dans le caddie geeft dans de plaats aan: het pak wordt in het winkelwagentje gedaan. Voorbeeld: Le sac est dans le caddie. = “De tas zit in het winkelwagentje.” De combinatie Mettons un paquet vormt het voorstel “laten we één pak doen”, en dans le caddie zegt waar het pak terechtkomt: “in het winkelwagentje”. Samen betekent de hele zin dus: “Laten we één pak in het winkelwagentje doen.”

7. Après ça, il nous faut seulement du lait.

   Daarna hebben we alleen nog melk nodig.

   Après ça

   daarna

   il nous faut

   hebben we nodig

   seulement

   alleen

   lait

   melk

   Uitgebreide uitleg

   Après ça betekent hier “daarna” of “na dat”. après geeft een tijdsvolgorde aan; ça is een informele aanwijzende vorm met de betekenis “dat/dit”. Samen verwijst de uitdrukking naar wat eraan voorafging, zonder dat het Franse woord zelf een bepaald grammaticaal geslacht uitdrukt. il nous faut is een vaste, onpersoonlijke constructie met falloir: il faut = “er is nodig / men moet”, en il nous faut = “wij hebben nodig”. faut is de tegenwoordige tijd van falloir; het werkwoord staat in de derde persoon enkelvoud, ook wanneer nous degene is die iets nodig heeft. nous is hier het meewerkend voorwerp: letterlijk “aan ons”. Vergelijk: Il me faut du temps. — “Ik heb tijd nodig.” seulement beperkt hier wat nog nodig is: alleen melk, en niets anders. De plaatsing na il nous faut laat het woord aansluiten bij het benodigde onderdeel. Het betekent in deze zin niet “slechts” als afzonderlijke hoeveelheidsaanduiding, maar markeert de beperking tot melk. lait betekent “melk”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: le lait. In deze zin staat du lait, de partitivische combinatie van de en le. Die drukt een niet nader bepaalde hoeveelheid melk uit; du betekent hier dus niet “één” of een exact aantal. Een bruikbaar contrast is un litre de lait — “een liter melk”, waarbij de hoeveelheid wel wordt aangegeven. Samen betekent Après ça, il nous faut seulement du lait.: “Daarna hebben we alleen nog melk nodig.” De tijdsbepaling staat vooraan, daarna volgt de constructie voor wat wij nodig hebben, en seulement du lait beperkt die behoefte tot melk.

8. Ensuite, nous pouvons aller directement à la caisse.

   Dan kunnen we direct naar de kassa.

   Ensuite

   daarna

   nous pouvons

   we kunnen

   aller

   gaan

   directement

   direct

   caisse

   kassa

   Uitgebreide uitleg

   Ensuite betekent hier “daarna” of “vervolgens” en plaatst deze handeling na de vorige stap. Het is een bijwoord; het verandert niet mee met persoon of getal. nous pouvons bestaat uit nous (“wij”) en de tegenwoordige vorm pouvons van pouvoir (“kunnen”). Pouvons hoort bij nous; na pouvoir volgt gewoonlijk een infinitief: Nous pouvons attendre. = “Wij kunnen wachten.” Deze combinatie drukt hier mogelijkheid of haalbaarheid uit, niet een bevel. aller betekent “gaan”. Het is de infinitief van aller. Na pouvoir blijft het werkwoord in de infinitief: nous pouvons aller = “we kunnen gaan”. De tegenwoordige vormen zijn bijvoorbeeld je vais, nous allons en ils vont; pouvons aller gebruikt dus niet een vervoegde vorm van aller. directement betekent hier “direct” of “rechtstreeks”. Dit bijwoord beschrijft de manier waarop het gaan gebeurt. Het is afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord direct, maar directement zelf verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Allez directement à la sortie. = “Ga direct naar de uitgang.” caisse betekent “kassa”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin staat het in de vaste plaatsaanduiding à la caisse, letterlijk “bij/naar de kassa”. Caisse is vrouwelijk, wat zichtbaar is aan het lidwoord la. Na à geeft deze woordgroep de bestemming aan. Voorbeeld: Nous allons à la caisse. = “Wij gaan naar de kassa.” Samen betekent Ensuite, nous pouvons aller directement à la caisse: “Dan kunnen we direct naar de kassa.” Ensuite ordent deze stap in de tijd, nous pouvons aller geeft aan dat wij kunnen gaan, directement beschrijft de rechtstreekse manier en à la caisse noemt de bestemming.