Een grammaticaal patroon begrijpen | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Peux-tu expliquer encore une fois cette structure grammaticale ?

   Kun je dit grammaticale patroon nog een keer uitleggen?

   Peux-tu

   kun je

   expliquer

   uitleggen

   encore une fois

   nog een keer

   cette

   deze

   structure

   structuur

   grammaticale

   grammaticaal

   Uitgebreide uitleg

   Peux-tu is een vraagvorm met het werkwoord pouvoir (“kunnen”) in de tegenwoordige tijd: tu peux wordt bij inversie peux-tu. Peux draagt de persoonsvorm voor tu; tu is het onderwerp. Hier vraagt de spreker of de aangesprokene iets kan uitleggen. expliquer betekent “uitleggen”. Het staat als infinitief na peux-tu: peux-tu expliquer… = “kun je … uitleggen?”. Na een vervoegd werkwoord kan een infinitief de daaropvolgende handeling benoemen. Voorbeeld: Tu peux attendre. — “Je kunt wachten.” encore une fois betekent “nog een keer” of “opnieuw”. Het is een vaste uitdrukking voor herhaling. In deze zin geeft het aan dat de uitleg opnieuw moet gebeuren; het verandert niet wie de handeling uitvoert. cette is een aanwijzend woord bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het stemt hier af op structure. De mannelijke enkelvoudsvorm is ce voor een medeklinkerklank, bijvoorbeeld ce modèle (“dit model”); bij een vrouwelijk enkelvoud staat cette. structure is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent “structuur” of hier “patroon”. Het meervoud is structures. In cette structure stemmen het aanwijzende woord en het zelfstandig naamwoord overeen in vrouwelijk geslacht en enkelvoud. grammaticale betekent “grammaticaal” en beschrijft structure. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is grammatical; de vrouwelijke enkelvoudsvorm is grammaticale. Het adjectief staat hier na het zelfstandig naamwoord: structure grammaticale. Samen vormt Peux-tu expliquer encore une fois cette structure grammaticale ? de directe vraag “Kun je dit grammaticale patroon nog een keer uitleggen?”. De volgorde is de vraagvorm met inversie (peux-tu), gevolgd door de infinitief (expliquer), de herhalingsuitdrukking (encore une fois) en het object van expliquer (cette structure grammaticale).

2. Cela montre qu'une action est déjà terminée.

   Het laat zien dat een handeling al is voltooid.

   Cela

   dit

   montre

   toont

   action

   handeling

   est

   is

   déjà

   al

   terminée

   voltooid

   Uitgebreide uitleg

   Cela betekent hier “dit/dat” en is een aanwijzend voornaamwoord dat naar iets eerder genoemds of naar een situatie kan verwijzen. De precieze referent wordt in deze zin niet benoemd. Een vergelijkbare vorm is ça, dat in veel alledaagse contexten gebruikelijker en informeler is. montre is de vorm van montrer (“tonen”, “laten zien”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. De uitgangsvorm is dus montrer; bijvoorbeeld: Cela montre la différence. — “Dit laat het verschil zien.” une action betekent “een handeling”. action is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor het onbepaalde lidwoord une. Het lidwoord maakt hier geen specifieke numerieke telling tot de hoofdboodschap, maar introduceert een handeling als soort of geval. Het meervoud is des actions. est is de derde persoon enkelvoud van être (“zijn”) in de tegenwoordige tijd. In deze zin vormt het samen met terminée een voltooide toestand: de handeling bevindt zich al in de toestand “voltooid”. déjà betekent “al” of “reeds” en geeft aan dat de genoemde toestand op het relevante moment reeds geldt. De plaats vóór terminée maakt duidelijk dat het om het al voltooid zijn gaat. terminée komt van terminer (“beëindigen”, “voltooien”) en betekent hier “voltooid” of “afgerond”. In est terminée is het een voltooid deelwoord dat als toestand wordt gebruikt. Het krijgt de vrouwelijke enkelvoudsvorm terminée, omdat het betrekking heeft op het vrouwelijke zelfstandig naamwoord action. Ter vergelijking: bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat terminé; bij meervoud staan terminés of terminées, afhankelijk van het grammaticale geslacht. Het verschil tussen terminée en finie is hier vooral woordkeuze: beide kunnen “afgelopen” of “voltooid” betekenen, maar ze zijn vormen van verschillende werkwoorden (terminer en finir). Samen heeft Cela montre que de herbruikbare structuur “Dit laat zien dat”. Na que volgt de inhoud die wordt aangetoond: une action est déjà terminée, “een handeling al voltooid is”. De volledige zin betekent dus: “Dit laat zien dat een handeling al is voltooid.”

3. Pourquoi est-ce que le verbe change dans cette phrase ?

   Waarom verandert het werkwoord in deze zin?

   Pourquoi

   waarom

   est-ce que

   vraagconstructie

   verbe

   werkwoord

   change

   verandert

   dans

   in

   cette

   deze

   phrase

   zin

   Uitgebreide uitleg

   Pourquoi vraagt naar een reden: “waarom”. Het staat hier aan het begin van de vraag. Een vergelijkbaar vraagwoord is comment (“hoe”); dat vraagt naar de manier, niet naar de reden. est-ce que is een vaste Franse vraagconstructie. Ze markeert een directe vraag zonder de gewone woordvolgorde om te keren. Een herbruikbaar patroon is Pourquoi est-ce que ... ? = “Waarom ...?” verbe betekent hier “werkwoord”. In le verbe is le het bepaalde lidwoord. Een nuttig voorbeeld is: Le verbe change. — “Het werkwoord verandert.” change is de tegenwoordige tijd van changer bij een derde persoon enkelvoud: il/elle/on change; hier is le verbe het onderwerp. Voor een meervoudig onderwerp staat bijvoorbeeld: Les verbes changent. — “De werkwoorden veranderen.” dans betekent hier “in” en geeft aan waarbinnen iets geldt: binnen een tekstuele eenheid. cette betekent “deze” en is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord bij een zelfstandig naamwoord. Die vorm wordt hier gekozen omdat phrase vrouwelijk en enkelvoudig is. Vergelijk ce mot — “dit woord” — en ces phrases — “deze zinnen”. phrase betekent “zin” in de betekenis van een taalkundige zin. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une phrase, la phrase. Samen vormt Pourquoi est-ce que le verbe change dans cette phrase ? de vraag: “Waarom verandert het werkwoord in deze zin?” De vraag vraagt specifiek naar de reden voor de verandering van het werkwoord; de context koppelt die verandering aan het feit dat de beschreven gebeurtenis voltooid is. Het patroon is herbruikbaar: Pourquoi est-ce que + onderwerp + werkwoord + ... ?

4. La forme change parce que l'événement est terminé.

   De vorm verandert omdat de gebeurtenis is afgelopen.

   forme

   vorm

   change

   verandert

   parce que

   omdat

   l'événement

   de gebeurtenis

   terminé

   afgelopen

   Uitgebreide uitleg

   forme betekent hier “vorm”. Het is een zelfstandig naamwoord: la forme is vrouwelijk enkelvoud. Het bijbehorende meervoud is les formes; het lidwoord en de vorm van het zelfstandig naamwoord veranderen dus mee met enkelvoud of meervoud. change is hier het werkwoord changer (“veranderen”) in de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. De uitgangloze vorm change kan ook bij andere personen voorkomen, bijvoorbeeld je change (“ik verander”) en il change (“hij verandert”); het onderwerp bepaalt de interpretatie. In deze zin is la forme het onderwerp, dus: “de vorm verandert”. parce que is een vaste onderschikkende verbinding met de betekenis “omdat”. Ze leidt de reden in die volgt. Een herbruikbaar patroon is X change parce que Y — “X verandert omdat Y”. l'événement betekent “de gebeurtenis”. Dit is le événement met elisie van le vóór de klinker: l'événement. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk; in het meervoud wordt het les événements. terminé betekent hier “afgelopen” of “beëindigd”. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van het voltooid deelwoord/adjectief terminé, afkomstig van terminer (“beëindigen”). In l'événement est terminé staat het bij l'événement, dat mannelijk enkelvoud is. Met être drukt deze combinatie uit dat iets klaar of afgelopen is. Bijvoorbeeld: La réunion est terminée. — “De vergadering is afgelopen.” Bij een vrouwelijk enkelvoudig onderwerp staat terminée: La tâche est terminée. — “De taak is afgerond.” Samen vormt La forme change de mededeling “De vorm verandert”. parce que verbindt die mededeling met de reden l'événement est terminé: “omdat de gebeurtenis is afgelopen”. De volledige betekenis is dus: “De vorm verandert omdat de gebeurtenis is afgelopen.”

5. Peux-tu me donner un autre exemple ?

   Kun je me nog een voorbeeld geven?

   Peux-tu

   kun je

   me

   mij

   donner

   geven

   autre

   ander

   exemple

   voorbeeld

   Uitgebreide uitleg

   Peux-tu betekent hier “kun je?”. Het is een vraag met inversie: peux is de vervoegde vorm van pouvoir (“kunnen”) voor tu (“jij”), in de tegenwoordige tijd. Bij inversie staat het werkwoord vóór het onderwerp: Peux-tu ... ? Een gewone vraagvolgorde is bijvoorbeeld Tu peux ... ?. me betekent “mij”. Dit is het eerste persoon enkelvoud als objectpronomen. In deze zin staat het vóór het infinitief: me donner = “mij geven”. donner betekent “geven”. Dit is de infinitief, de vorm die na peux komt. Het patroon pouvoir + infinitief geeft aan wat iemand kan doen: Tu peux venir. = “Je kunt komen.” autre betekent hier “nog een” of “ander”. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord exemple. In het enkelvoud heeft het dezelfde vorm bij mannelijke en vrouwelijke zelfstandige naamwoorden; in het meervoud wordt het autres. exemple betekent “voorbeeld”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: un exemple; het meervoud is des exemples. Samen vormt de zin het vraagpatroon Peux-tu + objectpronomen + infinitief + autre + zelfstandig naamwoord. De betekenis is: “Kun je me nog een voorbeeld geven?” De vraag vraagt dus aan één aangesproken persoon om de spreker een extra voorbeeld te geven.

6. Quelqu'un a ouvert le livre avant le cours.

   Iemand heeft het boek voor de les geopend.

   Quelqu'un

   iemand

   a ouvert

   heeft geopend

   livre

   boek

   avant

   voor, vóór

   cours

   les

   Uitgebreide uitleg

   Quelqu'un betekent hier “iemand”: een onbepaald voornaamwoord voor één niet nader genoemde persoon. Het drukt geen specifieke identiteit uit. Vergelijk voor meerdere personen quelques personnes (“enkele mensen”); dat is een andere vorm. a ouvert is de voltooide verleden tijd van ouvrir (“openen”): avoir + het voltooid deelwoord ouvert. De vorm a hoort bij een derde persoon enkelvoud. Voorbeeld: Quelqu'un a fermé la porte. — “Iemand heeft de deur gesloten.” le livre betekent “het boek”. Het zelfstandige naamwoord is livre; le is het bepaalde lidwoord voor dit mannelijke enkelvoud. In een ander getal verandert het lidwoord: les livres betekent “de boeken”. avant betekent “voor” in de tijd, dus eerder dan een gebeurtenis. In avant le cours leidt het een tijdsbepaling in. Voorbeeld: Nous arrivons avant le dîner. — “We komen vóór het avondeten aan.” le cours betekent hier “de les”. cours is het zelfstandige naamwoord; het lidwoord le markeert hier het mannelijke enkelvoud. De betekenis “les” komt in deze zin uit de combinatie le cours, niet uit cours alleen. Samen bestaat de zin uit de onbekende persoon Quelqu'un, de handeling a ouvert, het object le livre en de tijdsbepaling avant le cours: “Iemand heeft het boek vóór de les geopend.”

7. Ça rend la structure plus facile à comprendre.

   Dat maakt het patroon gemakkelijker te begrijpen.

   Ça

   dat

   rend

   maakt

   la structure

   het patroon

   plus facile

   gemakkelijker

   comprendre

   begrijpen

   Uitgebreide uitleg

   Ça is een aanwijzend voornaamwoord. Hier is het het onderwerp van de zin en betekent het, volgens de vaste vertaling, “dat”. De precieze verwijzing wordt in deze zin niet verder benoemd. rend komt van rendre en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. In deze zin betekent rendre niet “teruggeven”, maar “maken” in het patroon rendre quelque chose + bijvoeglijk naamwoord: iets een bepaalde eigenschap geven. Vergelijk: Cela rend le travail simple. — “Dat maakt het werk eenvoudig.” la structure is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Het betekent hier, volgens de vaste vertaling, “het patroon”. Het kan in andere contexten ook “de structuur” of “de opbouw” betekenen. Het lidwoord la hoort bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. plus facile is de vergrotende trap. facile betekent “gemakkelijk”; plus facile betekent “gemakkelijker”. De vergelijking kan expliciet worden gemaakt met plus facile que ...: Cette tâche est plus facile que l’autre. — “Deze taak is gemakkelijker dan de andere.” In de vaste zin wordt het vergelijkingspunt niet uitgesproken; in rendre ... plus facile geeft de vorm aan dat iets gemakkelijker wordt. comprendre is de infinitief van “begrijpen”. Na facile gebruikt het Frans hier de constructie facile à + infinitief: facile à comprendre betekent “gemakkelijk te begrijpen”. De infinitief verandert niet mee met het onderwerp. Samen vormen de delen het patroon Ça rend [iets] plus facile à + infinitief: “Dat maakt iets gemakkelijker te …”. Daarom betekent de hele zin: “Dat maakt het patroon gemakkelijker te begrijpen.” De zin beschrijft een verandering in moeilijkheid: door “dat” wordt het begrijpen van het patroon gemakkelijker.

8. Essaie maintenant de faire ta propre phrase.

   Probeer nu je eigen zin te maken.

   Essaie

   probeer

   maintenant

   nu

   faire

   maken

   ta

   je/jouw

   propre

   eigen

   phrase

   zin

   Uitgebreide uitleg

   Essaie betekent hier “probeer” en is de gebiedende wijs van essayer voor één aangesproken persoon. De vorm heeft een impliciet onderwerp tu; voor een beleefde of meervoudige aanspreking is de vorm anders: Essayez. Een bruikbaar patroon is Essaie de + infinitief: “Probeer te …”. maintenant betekent “nu” en geeft aan dat de handeling op het moment van spreken moet gebeuren. Voorbeeld: Commence maintenant. — “Begin nu.” faire betekent hier “maken” en is de infinitief. Na essayer de blijft het werkwoord in de infinitief: Essaie de faire ... — “Probeer ... te maken.” ta betekent hier “je/jouw” en is een bezittelijk woord bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het stemt af op het bezeten woord, niet op de persoon die bezit: ta phrase, maar ton exemple bij een mannelijk enkelvoudig woord. Het meervoud is tes. propre betekent hier “eigen” en benadrukt dat de zin door de aangesproken persoon zelf wordt gemaakt. Het is een bijvoeglijk naamwoord en staat hier na ta phrase; het stemt in getal en geslacht af op phrase: propre bij vrouwelijk enkelvoud, propres bij meervoud. Voorbeeld: Écris ta propre réponse. — “Schrijf je eigen antwoord.” phrase betekent “zin” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une phrase, la phrase. Dat vrouwelijke geslacht verklaart de vorm ta in ta propre phrase; het betekent niet dat ta op zichzelf een aantal aangeeft. Samen vormen Essaie de faire ta propre phrase en maintenant de aansporing Essaie maintenant de faire ta propre phrase. De gebiedende wijs richt zich tot één persoon, de faire geeft aan wat die persoon moet proberen, en ta propre phrase betekent “je eigen zin”. De volledige betekenis is: “Probeer nu je eigen zin te maken.”