Plannen aanpassen door het weer | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La météo peut changer nos plans.

   Het weer kan onze plannen veranderen.

   La météo

   het weer

   peut

   kan

   changer

   veranderen

   nos

   onze

   plans

   plannen

   Uitgebreide uitleg

   La météo betekent hier “het weer”, meer bepaald de weersomstandigheden. météo is een zelfstandig naamwoord; de vorm is vrouwelijk enkelvoud, daarom staat ervoor la. Het lidwoord drukt hier geen hoeveelheid uit. Voorbeeld: La météo est bonne. — “Het weer is goed.” peut is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij de derde persoon enkelvoud: pouvoir → il/elle/on peut. Het betekent hier “kan” en drukt een mogelijkheid of vermogen uit. Na pouvoir volgt een infinitief zonder voorzetsel: peut changer. Voorbeeld: Le temps peut changer. — “Het weer kan veranderen.” changer is de infinitief “veranderen”. In deze zin staat het na peut, omdat pouvoir de mogelijkheid uitdrukt en de daaropvolgende handeling in de infinitief staat. De constructie pouvoir + infinitief is herbruikbaar: peut aider betekent “kan helpen”. nos betekent “onze” en staat bij plans. Franse bezittelijke vormen stemmen af op het bezeten zelfstandig naamwoord: nos wordt gebruikt voor een meervoudig zelfstandig naamwoord, ongeacht of de bezitter één of meer personen is. Voorbeeld: nos idées — “onze ideeën”. plans betekent “plannen”. Dit is het meervoud van plan; het enkelvoud is un plan en het meervoud des plans. In nos plans verwijst de vorm naar meerdere plannen. Voorbeeld: Nous changeons nos plans. — “We veranderen onze plannen.” Samen vormt La météo peut changer nos plans de structuur onderwerp + pouvoir + infinitief + lijdend voorwerp: “Het weer kan onze plannen veranderen.” De weersomstandigheden zijn het onderwerp, peut changer geeft de mogelijke verandering aan, en nos plans zijn datgene wat daardoor kan veranderen.

2. Le pique-nique peut être difficile s'il pleut.

   De picknick kan lastig worden als het regent.

   pique-nique

   picknick

   peut être

   kan zijn / kan worden

   difficile

   lastig

   s'il

   als het

   pleut

   regent

   Uitgebreide uitleg

   pique-nique betekent hier “picknick”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is pique-niques. Voorbeeld: Le pique-nique commence à midi. — “De picknick begint om twaalf uur.” peut être bestaat uit peut, de tegenwoordige derde persoon enkelvoud van pouvoir (“kunnen”), plus het infinitief être (“zijn”). Na pouvoir staat het volgende werkwoord in het infinitief: Il peut venir betekent “Hij kan komen”. In deze zin drukt de combinatie uit dat de picknick lastig kan zijn of worden. difficile is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “lastig” of “moeilijk”. Het staat hier bij pique-nique. Het verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk in het enkelvoud; het meervoud is difficiles. Voorbeeld: Cette tâche est difficile. — “Deze taak is moeilijk.” si betekent in deze zin “als”. In s'il is het samengevoegd met il: si + il wordt s'il. Deze vorm leidt hier een voorwaarde in. Voorbeeld: Je reste ici s'il pleut. — “Ik blijf hier als het regent.” pleut is de derde persoon enkelvoud van pleuvoir (“regenen”). Het Frans gebruikt hiervoor het onpersoonlijke onderwerp il: il pleut betekent “het regent”. In de vaste zin staat il alleen niet opnieuw als zelfstandig woord, omdat het in s'il is opgenomen. Voorbeeld: Il pleut demain is niet de gewone formulering voor een voorspelling; Il va pleuvoir demain betekent “Morgen gaat het regenen.” Samen vormen de delen: Le pique-nique (“de picknick”) + peut être difficile (“kan lastig zijn”) + s'il pleut (“als het regent”). De volledige betekenis is: “De picknick kan lastig worden als het regent.”

3. On devrait annuler ou prévoir plutôt quelque chose à l'intérieur ?

   Zullen we afzeggen of in plaats daarvan iets binnen plannen?

   On devrait

   zullen we / we zouden moeten

   annuler

   afzeggen

   prévoir

   plannen

   plutôt

   in plaats daarvan

   quelque chose

   iets

   à l'intérieur

   binnen

   Uitgebreide uitleg

   On devrait bevat on en de conditionnel présent-vorm devrait van devoir. In deze vraag wordt on volgens de vaste vertaling gebruikt voor “we”, en devrait geeft een voorzichtige suggestie: “zullen we …?” of “we zouden … moeten?”. Het is dus zachter dan een directe opdracht. Vergelijk: On doit partir. = “We moeten vertrekken.” annuler is het infinitief van “afzeggen” of “annuleren”. Na devrait blijft het werkwoord in de infinitief: On devrait annuler. = “We zouden moeten afzeggen.” Het onderwerp en de tijd zitten hier in devrait, niet in annuler. prévoir is eveneens een infinitief en betekent hier “plannen” of “voorzien”. Het staat na ou als tweede mogelijkheid naast annuler: On devrait prévoir quelque chose. = “We zouden iets moeten plannen.” Het kan in andere contexten ook “voorzien” betekenen, maar hier past de planningsbetekenis bij de vaste vertaling. plutôt betekent hier “in plaats daarvan” of “liever”, en maakt duidelijk dat de tweede mogelijkheid tegenover de eerste wordt geplaatst. De combinatie ou … plutôt … stuurt de keuze dus naar een alternatief, niet naar een extra handeling. quelque chose is een vaste onbepaalde uitdrukking voor “iets”. Quelque en chose vormen samen één betekenisvolle eenheid; chose betekent zelfstandig “ding”, maar in deze uitdrukking wordt geen specifiek ding genoemd. Voor een persoon gebruikt het Frans een andere uitdrukking, quelqu’un (“iemand”). à l’intérieur is een plaatsbepaling met de betekenis “binnen” of “binnen in”. À maakt deel uit van de vaste uitdrukking; het is hier niet hetzelfde als alleen het zelfstandig naamwoord intérieur. De uitdrukking kan zelfstandig een plaats aangeven, bijvoorbeeld: Nous mangeons à l’intérieur. = “We eten binnen.” Samen opgebouwd geeft On devrait annuler de eerste optie, “zullen we afzeggen?”, en ou prévoir plutôt quelque chose à l’intérieur de alternatieve optie, “of in plaats daarvan iets binnen plannen?”. De volledige vraag vraagt dus of het plan beter wordt afgezegd of vervangen door iets dat binnen gepland kan worden. In de gegeven context sluit dat aan bij de mogelijkheid dat de picknick bij regen lastig kan worden.

4. Restons flexibles et retrouvons-nous à l'intérieur.

   Laten we flexibel blijven en binnen afspreken.

   Restons

   laten we blijven

   flexibles

   flexibel

   retrouvons-nous

   laten we elkaar weer ontmoeten

   à l'intérieur

   binnen

   Uitgebreide uitleg

   Restons is de gebiedende wijs in de eerste persoon meervoud van rester ("blijven"). In het Frans kan deze vorm samen met nous een voorstel betekenen: "laten we ...". De vorm is dus niet enkel een bevel aan iemand anders. Vergelijk: Restons ici. — "Laten we hier blijven." flexibles betekent hier "flexibel" en beschrijft de voorgestelde houding of aanpak. Het is de meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord flexible; de uitgang -s past bij het meervoudige, niet-uitgesproken onderwerp van restons ("wij"). De mannelijke en vrouwelijke meervoudsvorm zijn hier allebei flexibles. retrouvons-nous combineert opnieuw de gebiedende wijs in de eerste persoon meervoud van retrouver met het voornaamwoord nous, dat aan het werkwoord is vastgemaakt. Retrouver kan onder meer betekenen dat je iemand opnieuw ontmoet of elkaar ergens treft; in deze zin geeft retrouvons-nous de bedoeling "laten we elkaar daar treffen/afspreken" weer. Bij een voorstel met nous staat het voornaamwoord in deze bevestigende gebiedende constructie achter het werkwoord en wordt het met een koppelteken verbonden. Voorbeeld: Retrouvons-nous demain. — "Laten we elkaar morgen treffen." à l'intérieur is een vaste plaatsaanduiding met de betekenis "binnen" of "aan de binnenkant". à wordt hier gevolgd door l'intérieur, omdat intérieur met het bepaalde lidwoord l' wordt gebruikt vóór een klinker. De uitdrukking duidt de plaats van het afspreken aan, niet een extra handeling. Samen vormen de delen een voorstel met twee gekoppelde acties: flexibel blijven en elkaar binnen treffen. De betekenis van de volledige zin is daarom: "Laten we flexibel blijven en binnen afspreken."

5. Ça a l'air mieux que de se faire mouiller dehors.

   Dat klinkt beter dan buiten nat worden.

   Ça a l'air

   het lijkt / het ziet ernaar uit

   mieux

   beter

   que de

   dan …

   se faire mouiller

   nat worden

   dehors

   buiten

   Uitgebreide uitleg

   Ça a l'air is een vaste Franse constructie met de betekenis “het lijkt / het ziet ernaar uit”. Ça verwijst hier naar de voorgestelde situatie als geheel; het is dus niet nodig om er een specifiek zelfstandig naamwoord aan te koppelen. a is de tegenwoordige tijd van avoir bij de derde persoon enkelvoud. Voorbeeld: Ça a l'air facile. — “Het lijkt makkelijk.” mieux is de vergrotende trap van bien: bien — mieux — “goed” — “beter”. Het gaat hier om een vergelijking met een andere mogelijkheid. Mieux is hier een bijwoord dat een toestand of beoordeling aanduidt. Meilleur is een ander woord: dat is een bijvoeglijk naamwoord dat bij een zelfstandig naamwoord staat en daarmee kan overeenkomen. Bijvoorbeeld: C'est un meilleur choix. — “Dat is een betere keuze.” que de leidt in deze vergelijking de tweede mogelijkheid in: mieux que de + infinitief betekent “beter dan … doen / dan het …”. Het de hoort bij de infinitiefconstructie en drukt hier geen concrete hoeveelheid uit. Voorbeeld: C'est mieux que de rester ici. — “Dat is beter dan hier blijven.” se faire mouiller betekent hier “nat worden”. In se faire + infinitief ondergaat de persoon of het onderwerp de gebeurtenis die door de infinitief wordt genoemd; mouiller betekent “nat maken”, en in deze constructie raakt het onderwerp daardoor zelf nat. se faire mouiller presenteert de situatie dus als zelf nat raken, bijvoorbeeld door regen. Voorbeeld: Je ne veux pas me faire mouiller. — “Ik wil niet nat worden.” De vorm se hoort bij het onderwerp; bij een ander onderwerp verandert het voornaamwoord en ook faire, bijvoorbeeld ils se font mouiller — “zij worden nat.” dehors betekent “buiten” en geeft aan waar de beschreven situatie plaatsvindt. Het is een bijwoord en hoeft hier niet met een zelfstandig naamwoord gecombineerd te worden. Een nuttig contrast is dehors — “buiten” tegenover dedans — “binnen”. Samen betekent Ça a l'air mieux que de se faire mouiller dehors: “Het lijkt beter dan buiten nat worden.” De eerste mogelijkheid wordt met ça a l'air mieux als beter beoordeeld; que de se faire mouiller noemt de vergeleken activiteit, en dehors beperkt die activiteit tot buiten. De formulering is geschikt voor een gewone, informele vergelijking van twee opties.

6. On peut quand même déjeuner ensemble pas loin.

   We kunnen nog steeds samen in de buurt lunchen.

   On peut

   we kunnen

   quand même

   toch; nog steeds

   déjeuner

   lunchen

   ensemble

   samen

   pas loin

   in de buurt

   Uitgebreide uitleg

   On peut betekent hier “we kunnen”. On is grammaticaal een enkelvoudig onderwerp, waardoor het werkwoord enkelvoud krijgt, maar het kan in deze context naar “we” verwijzen; die lezing wordt door de vertaling bevestigd. Peut is de tegenwoordige tijd van pouvoir (“kunnen”) bij on. De constructie on peut + infinitief drukt uit wat mogelijk is of wat men kan doen. Voorbeeld: On peut attendre. — “We kunnen wachten.” Quand même voegt hier de betekenis “toch” of “nog steeds” toe. Het markeert dat de mogelijkheid blijft gelden ondanks een eerder genoemde omstandigheid. In deze zin verandert het niets aan de handeling zelf: samen lunchen blijft mogelijk. Déjeuner is een infinitief en betekent “lunchen”. Na peut staat het volgende werkwoord in de infinitief: on peut déjeuner — “we kunnen lunchen”. Het werkwoord kan ook zelfstandig worden vervoegd, bijvoorbeeld Je déjeune — “Ik lunch”. Ensemble betekent “samen” en geeft aan dat de betrokken personen de handeling gezamenlijk uitvoeren. Het is hier geen vorm die met het onderwerp mee verandert. Voorbeeld: Nous travaillons ensemble. — “Wij werken samen.” Pas loin betekent hier “in de buurt” of “niet ver weg”. Loin betekent “ver”; met pas ontstaat de ontkenning “niet ver”. In spreektaal wordt het ontkenningswoord ne vaak weggelaten, zoals in Le café est pas loin. — “Het café is niet ver weg.” In de standaardvorm staat ne vóór het werkwoord en pas erna: Le café n’est pas loin. — “Het café is niet ver weg.” Samen vormt de zin: On peut (“we kunnen”) + quand même (“toch/nog steeds”) + déjeuner (“lunchen”) + ensemble (“samen”) + pas loin (“in de buurt”). De volledige betekenis is daarom: “We kunnen nog steeds samen in de buurt lunchen.”

7. Je vais écrire aux autres pour leur parler du changement.

   Ik stuur de anderen een bericht over de verandering.

   Je vais

   ik ga

   écrire

   schrijven

   aux autres

   aan de anderen

   parler

   praten

   changement

   verandering

   Uitgebreide uitleg

   Je vais — Dit is je + de tegenwoordige vorm vais van aller. Samen met een infinitief vormt dit de nabije toekomst: Je vais écrire = “ik ga schrijven”. Het onderwerp is hier de spreker; vais verandert mee met de persoon: je vais, maar tu vas. écrire — De infinitief betekent “schrijven”. Na vais blijft het werkwoord in de infinitief. De vorm is onregelmatig: écrire → j’écris (ik schrijf) → j’ai écrit (ik heb geschreven). In deze zin gaat het om schriftelijk contact met de anderen; de vaste vertaling geeft dat natuurlijk weer als hun een bericht sturen. aux autres — Dit betekent “aan de anderen”. aux is de samentrekking van à + les; het meervoud staat dus in het lidwoord. autres betekent “anderen” en verwijst hier naar personen die niet de spreker zijn. Vergelijk: à l’autre = “aan de andere” (enkelvoud), aux autres = “aan de anderen” (meervoud). parler — De infinitief betekent “praten” of “spreken”. De vaste combinatie parler de betekent “praten over”: parler du changement = “over de verandering praten”. Hier wordt leur parler gebruikt: leur is een meervoudig indirect voornaamwoord met de betekenis “hun/tegen hen”, en parler blijft infinitief na pour. changement — Dit zelfstandig naamwoord betekent hier “verandering”. Het komt van changer (“veranderen”), maar changement is zelf het zelfstandige naamwoord. Met du staat het in de combinatie du changement: du = de + le, dus “van/over de verandering” in deze constructie. Een bruikbaar voorbeeld is un changement important — “een belangrijke verandering”. De structuur is Je vais + infinitief écrire: “ik ga schrijven”. Daarna geeft aux autres aan voor wie de boodschap bestemd is. pour leur parler du changement verklaart het doel: om hun over de verandering te vertellen. Als geheel drukt de zin uit dat de spreker de anderen een bericht over de verandering zal sturen, zoals in de vaste vertaling.

8. Ça aide tout le monde à faire des plans, surtout quand la météo change.

   Dat helpt iedereen plannen, vooral omdat het weer verandert.

   Ça

   dat

   aide

   helpt

   tout le monde

   iedereen

   faire

   doen; maken

   des plans

   plannen

   surtout

   vooral

   quand

   wanneer; als

   la météo

   het weer

   change

   verandert

   Uitgebreide uitleg

   Ça is hier een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis ‘dat’. Het verwijst naar iets dat in de situatie al bekend is; de exacte referent wordt in deze zin niet zelfstandig benoemd. In ça aide staat het als onderwerp. Het verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk op basis van een zelfstandig naamwoord. aide komt van aider (‘helpen’). Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: il/elle aide, en hier ça aide. Een belangrijk herbruikbaar patroon is aider quelqu’un à faire quelque chose: iemand helpen om iets te doen. Voorbeeld: Elle aide son frère à apprendre. — ‘Zij helpt haar broer leren.’ tout le monde is een vaste uitdrukking voor ‘iedereen’. Ondanks de betekenis van meerdere personen is monde grammaticaal enkelvoud; daarom staat hier aide, niet een meervoudsvorm. Tout betekent in deze uitdrukking ‘heel/alle’ in de betekenis ‘iedereen als groep’. faire betekent hier ‘maken/doen’ en is de infinitief. Na à volgt in het patroon aider ... à faire een infinitief. Faire kan in andere zinnen verschillende concrete handelingen aanduiden; hier maakt het samen met des plans de betekenis ‘plannen maken’. des plans betekent hier ‘plannen’. Plans is het meervoud van plan; des is het onbepaalde meervoudslid en drukt hier geen specifiek aantal uit. Het zelfstandig naamwoord staat dus los van de infinitief: faire = ‘maken/doen’, plans = ‘plannen’. surtout is een bijwoord met de betekenis ‘vooral’. Het legt nadruk op de omstandigheid die daarna wordt genoemd. quand leidt hier de bijzin quand la météo change in en betekent ‘wanneer’ of ‘als’. Het verbindt een handeling met het moment of de omstandigheid waarin die geldt. In de vaste Nederlandse vertaling wordt deze omstandigheid weergegeven met ‘omdat’. la météo betekent ‘het weer’. Météo is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het lidwoord la ervoor. Dit grammaticale geslacht zegt niets over een persoon. change komt van changer (‘veranderen’). Het is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, passend bij la météo: la météo change. De uitgang en spelling van de stam kunnen bij andere personen veranderen, bijvoorbeeld je change en nous changeons. Samen ontstaat de betekenis: Ça aide = ‘dat helpt’, tout le monde = ‘iedereen’, en à faire des plans = ‘om plannen te maken’. Surtout quand la météo change voegt de benadrukte omstandigheid toe. De hele uiting betekent volgens de vaste vertaling: ‘Dat helpt iedereen plannen, vooral omdat het weer verandert.’